Grzybica płuc – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Grzybica kojarzy się nam przede wszystkim z uciążliwymi zmianami na skórze i paznokciach. Warto jednak wiedzieć, że może też atakować narządy wewnętrzne. Szczególnie niebezpieczny jest rozwój infekcji grzybiczej w drogach oddechowych.

Grozi ona zapaleniem płuc, ciężkimi dusznościami, a nawet zawałem płuc. Choroba bardzo często świadczy o obniżonej odporności, problemach z układem immunologicznym, a także przewlekłych schorzeniach, np. cukrzycy.

Sprawdź, jak objawia się grzybica płuc, jakie są jej przyczyny i na czym polega leczenie.

Zdjęcie Grzybica płuc – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Czym jest grzybica płuc i jak się objawia? /©123RF/PICSEL

Wideo

Kiedy płuca wołają o pomoc? newsrm.tv

Zdjęcie Grzybica płuc – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Grzyb Aspergillus /©123RF/PICSEL

Grzybica płuc to groźna infekcja wywołana zarodnikami grzybów, które występują powszechnie – w glebie, powietrzu i wodzie. Sprzyjają im wilgoć i ograniczony dostęp tlenu. Zarodniki grzybów dostają się do naszego organizmu przez układ oddechowy, pokarmowy i skórę.

Zakażenie grzybami pleśniowymi może wywoływać zapalenie spojówek, bóle stawów czy choroby układu oddechowego. Grzybica narządów wewnętrznych niemal nigdy nie rozwija się jednak u osób z prawidłowo działającym układem odpornościowym.

Zarodniki grzybów nie wyrządzają nam wtedy większej szkody i są szybko neutralizowane.

Najczęstszą przyczyną grzybicy płuc są wrodzone i nabyte niedobory odporności (HIV, AIDS), zaburzenia funkcjonowania układu immunologicznego na skutek choroby nowotworowej i chemioterapii oraz stan immunosupresji, czyli hamowanie układu odpornościowego za pomocą środków farmakologicznych, by nie doszło do odrzucenia przeszczepu. Na grzybicę płuc znacznie bardziej narażone są też wcześniaki i osoby zmagające się z poważnymi chorobami przewlekłymi (np. ciężka niewydolność krążeniowa, zaawansowana cukrzyca i choroby układu oddechowego). Infekcję najczęściej wywołują grzyby Candida albicans i Aspergillus (kropidlak). Czynnikiem ryzyka jest też stosowanie cewników i sztucznych zastawek w sercu. Wbrew krążącym opiniom do rozwoju grzybicy układu oddechowego w żadnym stopniu nie przyczyniają się maseczki zasłaniające usta i nos (zostało to potwierdzone naukowo).

Zdjęcie Grzybica płuc – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Objawy choroby /©123RF/PICSEL

Grzybica płuc bardzo często mylona jest z innymi infekcjami układu oddechowego. Na podstawie objawów trudno odróżnić ją od zapalenia płuc wywołanego zakażeniem bakteryjnym.

Charakterystyczne symptomy to wysoka gorączka, głęboki i mokry kaszel, duszności, ból w klatce piersiowej nasilający się podczas kaszlu, a także gęsta wydzielina z dróg oddechowych. U niektórych pacjentów pojawia się też krwioplucie.

Kluczowym rozróżnieniem infekcji może być więc ogólny stan pacjenta – częste infekcje, współistnienie cukrzycy i innych chorób przewlekłych może świadczyć o niedoborach odporności. To z kolei sugeruje zakażenie grzybiczne.

Zakażenie kropidlakiem wywołuje zmiany w obu płucach i przypominają gruźlicę. W co trzecim przypadku choroba rozsiewa się też na inne narządy. Do postawienia prawidłowej diagnozy i wdrożenia odpowiedniego leczenia niezbędne są jednak badania.

Zdjęcie Grzybica płuc – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Diagnostyka choroby /©123RF/PICSEL

Podstawą diagnostyki grzybicy płuc jest rentgen oraz tomografia klatki piersiowej. Pozwalają one wykryć charakterystyczne zacienienia miąższowe oraz ogniska zwłóknienia, najczęściej w dole płuc. Najskuteczniejszym badaniem jest jednak biopsja cienkoigłowa płuca. Pomocne są również badania krwi, które mogą wykryć obecność antygenów grzybów.

Leczenie polega na przyjmowaniu środków farmakologicznych przez co najmniej kilka tygodni. U niektórych pacjentów konieczne jest chirurgiczne usunięcie fragmentu płuca zainfekowanego grzybniakiem kropidlakowym.

Grzybicze zapalenie płuc – jakie są objawy, jak przebiega leczenie?

Grzybica płuc – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania
fot. Adobe Stock

Ten typ zapalenia płuc wywołują grzyby (m.in.: Pneumocystis jiroveci czy Histoplasma capsulatum), a do zakażenia dochodzi najczęściej u tych, którzy mają znacznie obniżoną odporność.

Kto musi uważać?

Szczególnie podatni na grzybicze zapalenie płuc są przede wszystkim osoby:

  • przyjmujące leki, które hamują aktywność układu immunologicznego, czyli np. pacjenci po przeszczepach
  • zakażone wirusem HIV albo chorujące na AIDS
  • chore na astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, zmagające się z chorobami autoimmunologicznymi oraz pacjenci z chorobami reumatycznymi
  • po leczeniu onkologicznym, np. ostrej lub przewlekłej białaczki oraz osoby, które są po chemioterapii
  • przyjmujące niektóre leki, np. glikokortykosteroidy.

Z badań wynika, że podatność na zachorowanie zależy od wieku – częściej na grzybicze zapalenie płuc chorują osoby po 65 roku życia i starsze oraz dzieci, u których nie wykształciły się jeszcze w pełni mechanizmy obronne organizmu.

Ten rodzaj zapalenia płuc może też zaatakować osoby zupełnie zdrowe, nie zmagające się z żadnymi przewlekłymi dolegliwościami, ale u których czasowo doszło do znacznego obniżenia odporności w wyniku np.

przedłużającej się sezonowej infekcji lub zbyt długiego przyjmowania antybiotyków.

Nie lekceważ objawów

Grzybicze zapalenie płuc daje bardzo charakterystyczne objawy, ale zarazem dość łatwo pomylić je z grypą, bo początkowe symptomy są podobne. Podstawowe objawy to:

  • wysoka gorączka, sięgająca nawet 39 stopni C
  • męczący kaszel, z czasem chory zaczyna wykrztuszać wydzielinę
  • dreszcze
  • ból klatki piersiowej, nasilający się w trakcie kasłania lub nawet podczas głębszego brania oddechu
  • stopniowa utrata apetytu.

Chory czuje się rozbity, a choroba uniemożliwia mu normalne funkcjonowanie. Niestety część osób, biorąc objawy za zakażenie wirusowe, leczy się ogólnie dostępnymi preparatami, które można kupić w aptece bez recepty. Tymczasem w przypadku grzybiczego zapalenia płuc trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Jakie wykonać badania?

By postawić diagnozę i stwierdzić, że mamy do czynienia z grzybiczym zapaleniem płuc, lekarz musi skierować na badania. Najczęściej wykonuje się prześwietlenie klatki piersiowej (RTG) lub tomografię komputerową, czasem zleca też badania krwi, które mogą potwierdzić lub wykluczyć, że doszło do zakażenia grzybami.

Skuteczne leczenie

Gdy zostanie postawiona diagnoza jak najszybciej trzeba rozpocząć leczenie. Jakie są rokowania? Stosuje się antybiotyki, dlatego szybko powinny przynieść pożądany efekt. Kuracja, w zależności od stanu chorego, może trwać nawet dwa tygodnie.

Pacjent dostaje też zalecenie, żeby jak najwięcej wypoczywał (najlepiej w łóżku), nie forsował się ani nie przemęczał, by nie doprowadzić do wystąpienia groźnych powikłań, takich jak uszkodzenie płuc lub rozprzestrzenienie się choroby, czyli przeniesienie się chorobotwórczych grzybów na inne organy.

Zobacz też:Jakie choroby infekcyjne płuc występują najczęściej?Zapalenie płuc u dzieci

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Zakażenia grzybicze

Zakażenia grzybicze spowodowane są umiejscowieniem się jednego lub kilku gatunków grzybów w tkankach organizmu. Zakażenia te być powierzchowne, ograniczone do skóry; mogą obejmować tkanki wewnętrzne jak na przykład płuca, krew (posocznica) lub też przybierać formę grzybicy układowej.

Niektóre gatunki grzybów są oportunistyczne, inne zaś są patogeniczne i powodują chorobę bez względu na stan układu odpornościowego pacjenta.Grzyby są jedną z czterech głównych grup mikroorganizmów (bakterie, wirusy, pasożyty i grzyby).

W naturze występują w dwóch formach: organizmów jednokomórkowych lub rozrastających się grzybów strzępkowych (pleśni). Niektóre grzyby są dimorficzne, co oznacza, że ich forma zmienia się w zależności od zasiedlanego otoczenia.

Wprawdzie drożdżaki nie są widoczne gołym okiem, ale pleśń można zaobserwować na przykład na przejrzałych owocach, czerstwym chlebie lub też w źle wentylowanych, wilgotnych pomieszczeniach czy na zmurszałym drewnie.

W naturze istnieje ponad 50 000 gatunków grzybów, lecz choroby u ludzi wywołuje niecałe 200, z czego najczęściej spotykanych jest 20 – 25 gatunków.Większość zakażeń grzybiczych występuje w wyniku kontaktu z zarodnikami grzybów znajdującymi się w otoczeniu, w powietrzu lub odchodach ptaków.

You might be interested:  Miażdżyca tętnic szyjnych – przyczyny, objawy, leczenie zwężania naczyń szyjnych

Infekcja rozwija się zazwyczaj u osób z osłabionym układem odpornościowym i/lub, jeżeli zostaną stworzone po temu odpowiednie warunki.

Grzybica może dotknąć każdego, lecz większe ryzyko rozwoju oraz nawrotów choroby występuje na przykład u pacjentów po przeszczepie, osób zakażonych HIV/chorych na AIDS, pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne oraz osób z cukrzycą i chorobami płuc.

Infekcje grzybicze mogą rozwijać się na powierzchni skóry, w jej fałdach oraz w miejscach gdzie skóra jest chroniona odzieżą lub obuwiem i w związku z tym jest ciepła i wilgotna. Mogą również wystąpić w miejscu zranienia, w błonach śluzowych, zatokach przynosowych oraz płucach.

Zakażenia grzybicze pobudzają układ odpornościowy, mogą powodować stan zapalny i uszkodzenie tkanek a u niektórych osób wywołać mogą reakcje alergiczne.Wiele infekcji ograniczonych jest do niewielkiego obszaru skóry (np. między palcami u nóg), lecz niektóre mogą rozprzestrzenić się na całą powierzchnię skóry i/lub zająć tkanki głębsze. Infekcje postępujące oraz te, które miały swój początek w płucach mogą również objąć krew i wraz z nią rozprzestrzenić się w całym organizmie. Niektóre zakażenia grzybicze ustępują samoistnie, lecz większość wymaga interwencji lekarskiej i często długotrwałego leczenia. Nasilenie infekcji atakujących narządy wewnętrzne zazwyczaj narasta – nieleczone mogą spowodować trwałe uszkodzenia w organizmie, a nawet prowadzić do śmierci. Niektóre infekcje grzybicze są zakaźne, podczas gdy inne rozwijają się jedynie u osoby bezpośrednio zarażonej.

Infekcje grzybicze można podzielić według części ciała, którą obejmują, stopnia penetracji tkanek lub też według gatunku grzybów wywołujących zakażenie oraz postaci, jaką przybierają. Niektóre mikroorganizmy mogą być przyczyną zarówno infekcji powierzchownych jak i chorób układowych.

Grzybicze powierzchowne zakażenia skóry, paznokci i włosów

Powierzchowne infekcje grzybicze mogą być wywołane zarówno przez drożdżaki jak i przez pleśnie. Skórę zdrowego człowieka zasiedla mieszanka mikroorganizmów zwana prawidłową florą. Zazwyczaj ta prawidłowa flora nie jest przyczyną chorób ani nie pobudza układu odpornościowego.

Jeżeli jednak przerwana zostanie ciągłość skóry, każdy z obecnych na niej mikroorganizmów może spowodować zakażenie.

Jeżeli zaburzona zostanie równowaga pomiędzy poszczególnymi mikroorganizmami wchodzącymi w skład prawidłowej flory, na przykład zmniejszy się ilość bakterii przy jednoczesnym namnażaniu się grzybów (sytuacja taka występuje czasami u osób przyjmujących antybiotyki o szerokim spektrum działania), u pacjenta rozwinąć się może infekcja grzybicza.

Zakażenia drożdżakowe

Kandydoza to często występująca infekcja drożdżakowa, spowodowana przede wszystkim nadmiernym namnażaniem się grzybów Candida albicans oraz innych gatunków Candida, które stanowią element prawidłowej flory.

W jamie ustnej kandydoza może przyjmować postać pleśniawek, u niemowląt może powodować odparzenia pośladków, a u dorosłych kobiet może objawiać się świądem okolic narządów płciowych oraz. Według Amerykańskiego Centrum Kontroli i Prewencji Chorób (CDC), około 75% kobiet co najmniej raz w życiu przechodzi zakażenie drożdżakowe. Kandydoza może również objawiać się w inny sposób (np.

zakażenia paznokci) i może przerodzić się w chorobę układową – szczególnie u osób z osłabionym układem odpornościowym. Jest ona częstą przyczyną posocznicy występującej podczas hospitalizacji.

Zakażenia dermatofitowe

Często spotykanymi infekcjami grzybiczymi są grzybica stóp, grzybicze zakażenie skóry w pachwinie oraz grzybica paznokci.

Powodują one zaczerwienienie i łuszczenie się skóry, powstawanie pęcherzy, zgrubienie naskórka, świąd, deformację i łamliwość paznokci oraz łamliwość włosów – objawy te występują w zależności od miejsca objętego zakażeniem.

Za ten rodzaj grzybicy odpowiedzialne są dermatofity – grupa, w skład której skład wchodzą grzyby z grupy Trichophyton, microsporum oraz Epidermophyton. Dermatofity żywią się keratyną i zakażenia przez nie spowodowane rzadko wykraczają poza obręb skóry.

  • Grzybica stóp (tinea pedis) rozwija się zazwyczaj pomiędzy palcami, a czasami rozprzestrzenia się również na podeszwę stopy.
  • Grzybica pachwin (tinea cruris) może swoim zasięgiem obejmować pachwiny i wewnętrzną powierzchnię ud.
  • Grzybica owłosionej skóry głowy (tinea capitis) obejmuje łodygi włosów i występuje głównie u dzieci.
  • Grzybica paznokci (tinea unguium) zazwyczaj rozwija się na paznokciach stóp, lecz może również wystąpić na paznokciach rąk.
  • Grzybica ciała (tinea corporis) może rozwinąć się w dowolnym miejscu na ciele.
  • Grzybica brody (tinea barbae) dotyka owłosionych części twarzy.
  • Pozostałe rodzaje grzybicy
  • Łupież pstry
  • Infekcje grzybicze tkanek głębokich, krwi, płuc oraz grzybice układowe

(tinea versicolor) objawia się brązowymi lub różowymi plamami na skórze i wywołany jest nie przez dermatofity lecz przez drożdżaka o nazwie Malassezia furfur i występuje najczęściej u osób młodych. Sporotrychoza jest chorobą wywołaną przez grzyb o nazwie Sporothrix schenckii, nienależący do grupy dermatofitów. Choroba ta obejmuje skórę oraz tkankę podskórną i wystąpić może na skutek kontaktu z ciernistymi krzewami, igłami sosny oraz torfowcami, które stanowią naturalne środowisko tych grzybów. Wiadomo również, że grzyby takie jak: Coccidioides immitis i Blastomyces dermatitidis mogą również  powodować wysypki oraz uszkodzenie skóry.

Istnieje wiele grzybów, które spowodować mogą grzybice tkanek wewnętrznych lub grzybice układowe. Niektóre z nich występują powszechnie, podczas gdy inne występują endemicznie. Do zakażenia dochodzi zazwyczaj na drodze kontaktu ze środowiskiem, w którym obecne są grzyby, jak na przykład z zakażoną glebą.

Grzybica płuc zazwyczaj występuje w następstwie przedostania się zarodników do organizmu drogą wziewną. W grzybicy płuc oraz grzybicach rozprzestrzeniających się poza obręb skóry istnieje ryzyko przedostania się grzybów do krwi (posocznica) i do narządów, tkanek, kości, a czasem również opony mózgowych osłaniających rdzeń kręgowy i do mózgu.

U wielu pacjentów z prawidłowo działającym układem odpornościowym zakażenia grzybicze powoduję jedynie łagodne objawy podobne do grypy, takie jak kaszel, gorączka, ból mięśni, ból głowy i wysypka. U innych grzybica rozwija się jedynie w miejscu zakażenia i nie rozprzestrzenia się (mikroorganizmy są zamknięte w naciekach zapalnych, ziarniniakach).

Jednak w pewnych okresach życia układ odpornościowy pacjenta z miejscową infekcją grzybiczą może ulec osłabieniu, a przewlekłe utajone zakażenie może przejść ostrą, aktywną postać. Objawy niektórych zakażeń grzybiczych stają się widoczne po kilku miesiącach lub dopiero po kilku latach, a ich nasilenie i rozległość postępuje.

Objawy te to między innymi poty nocne, ból w klatce piersiowej, utrata wagi i powiększone węzły chłonne. W innych przypadkach zakażenie postępuje gwałtownie i powoduje zapalenie płuc oraz/lub posocznicę. Grzybicze zakażenia płuc częściej przybierają ostrą formę u pacjentów z osłabionym układem odpornościowym, np. u chorych na AIDS lub zakażonych wirusem HIV.

You might be interested:  Katalepsja – przyczyny, objawy, leczenie

Zarówno ostre jak i przewlekłe zakażenia grzybicze mogą powodować trwałe uszkodzenia płuc, kości i innych narządów, a nawet mogą prowadzić do śmierci. Najczęściej spotykane zakażenia tkanek głębokich oraz zakażenia układowe to:

  • Aspergilloza, wywołana przez Aspergillus fumigatus lub inne grzyby z gatunku Aspergillus. Grzyby te często występują w glebie, roślinach i kurzu domowym. Mogą tworzyć masy grzybicze w zatokach i płucach, a w niektórych przypadkach zająć również mózg i kości.
  • Blastomykoza, wywołana przez grzyby Blastomyces dermatitidis, obecne w wilgotnej glebie bogatej w substancje organiczne, na przykład na terenach zalesionych.
  • Kokcydiomykoza, wywołana przede wszystkim przez grzyby Coccidioides immitis obecne w suchej glebie, występujące endemicznie w południowych rejonach USA, w Meksyku i Ameryce Południowej.
  • Kryptokokoza, wywołana przez grzyby Cryptococcus neoformans lub rzadziej przez inne z grupy Cryptococcus, obecne w glebie i odchodach ptaków. Zakażeniu najczęściej ulegają osoby z HIV/AIDS.
  • Histoplazmoza, wywołana przez grzyby Histoplasma capsulatum, występujące głównie na terenach wschodnich.
  • Kandydoza, wywołana przez grzyby z grupy Candida, które stanowią element prawidłowej flory ludzkiej i występują na całym świecie. Zakażenie dotyka wilgotne błony śluzowe w organizmie.
  • Pneumocystoza, wywołana przez grzyby Pneumocystis jorveci (dawniej zwane Pneumocystis carinii), występujące na całym świecie. Najbardziej narażone na zakażenie są osoby z osłabionym układem odpornościowym, szczególnie pacjenci z HIV/AIDS.

  1. BADANIA LABORATORYJNE
  2. W celu rozpoznania i leczenia zakażeń grzybiczych wykonuje się cały szereg badań laboratoryjnych.
  3. Badania w kierunku powierzchownych zakażeń grzybiczych

Lekarze rozpoznają wiele skórnych zakażeń grzybiczych w oparciu o ocenę kliniczną pacjenta oraz własne doświadczenie.

Oprócz objawów ogólnych u pacjenta często występują objawy charakterystyczne dla tego rodzaju grzybicy, jak na przykład zmiana wyglądu paznokci lub zmiany skórne pomiędzy palcami u nóg.

Jednak na podstawie oceny klinicznej nie można stwierdzić, jaki mikroorganizm spowodował zmiany. Badania laboratoryjne, które mogą pomóc w wykryciu i potwierdzeniu zakażenia oraz dobraniu właściwego leczenia to między innymi:

  • Badanie mikroskopowe po utrwaleniu materiału ługiem potasowym (KOH) i barwieniu kalkofluorem.
  • Posiew w kierunku grzybów oraz badania wrażliwości na antybiotyki

Badania w kierunku zakażeń tkanek głębokich oraz zakażeń układowych

W zakażeniach grzybiczych płuc oraz zakażeniach układowych objawy często są nieswoiste i można je pomylić z objawami innych chorób.

W tych przypadkach badania laboratoryjne mają na celu przede wszystkim rozpoznanie choroby, zidentyfikowanie powodującego ją mikroorganizmu i ustalenie podatności na leczenie środkami przeciw drobnoustrojom.

Czasami badania wykonuje się również w celu stwierdzenia, jakie bakterie powodują zakażenie rozwijające się równolegle w organizmie pacjenta. Rodzaj pobranej próbki zależy od umiejscowienia zakażenia – może to być krew, plwocina, mocz, płyn mózgowo-rdzeniowy i/lub bioptat zajętej tkanki. Badania te to między innymi:

  • badanie mikroskopowe po utrwaleniu materiału ługiem potasowym (KOH) i barwieniu kalkofluorem, które pozwala na szybkie ustalenie, czy jest to infekcja grzybicza.
  • posiew w kierunku grzybów – podstawowe badanie wykonywane w celu wykrycia zakażenia grzybiczego. Wiele grzybów rozwija się powoli i na wynik posiewu oczekuje się nawet kilka tygodni.
  • badanie wrażliwości na leki – badanie zlecane czasami po posiewie jako pomoc w dobraniu odpowiedniego leczenia.
  • oznaczenie antygenów i przeciwciał – dostępne dla wielu rodzajów grzybów, lecz przydatne klinicznie jedynie w przypadku zakażenia tkanek głębokich lub zakażenia układowego. Badanie to można wykonać we krwi lub innych płynach ustrojowych, na przykład w płynie mózgowo-rdzeniowym.

Inne badania, które można zlecić w połączeniu z badaniami na obecność grzybów, to:

  • Wybarwianie metodą Grama – szybki test wykonywany w celu mikroskopowego wykrycia bakterii i drożdżaków w próbce.
  • Posiew bakteriologiczny – badanie mające na celu wykluczenie infekcji bakteryjnej lub wykrycie równolegle rozwijającej się infekcji bakteryjnej.
  • Rozmaz i posiew w kierunku prątków kwasoopornych (AFB) – wykonywany w celu wykluczenia gruźlicy lub infekcji wywołanej przez prątki niegruźlicze.
  • Posiew krwi – badanie wykonywane w przypadku podejrzenia posocznicy.
  • Badania DNA lub RNA mające na celu wykrycie materiału genetycznego danego organizmu. Badania te nie są rutynowo wykonywane w celu wykrycia obecności grzybów.
  • BADANIA POZALABORATORYJNE
  • W niektórych przypadkach zleca się badania obrazowe (na przykład badanie radiologiczne), w celu wykrycia mas grzybiczych w płucach oraz w celu oceny stopnia uszkodzenia tkanek.

Niektóre zakażenia grzybicze powodowane są przez prawidłową florę oraz grzyby obecne w środowisku. Z tego powodu nie każdej infekcji można zapobiec, a w niektórych przypadkach nawet po wyleczeniu może nastąpić nawrót choroby.Wiele powierzchownych infekcji grzybiczych ustępuje po zastosowaniu leczenia miejscowego, jednak niektóre wymagają przyjmowania środków doustnych.

Pacjenci z zakażeniami przewlekłymi lub układowymi muszą być leczeni lekami doustnymi, a czasami również dożylnymi. Lekarz dobiera sposób leczenia w oparciu o swoje doświadczenie, wyniki posiewu w kierunku grzybów oraz wyniki badania wrażliwości na leki, o ile badanie takie zostało wykonane.Czas trwania leczenia zależy od rodzaju, umiejscowienia i nasilenia zakażenia.

Na przykład drożdżakowe zakażenia pochwy często ustępują po kilkudniowym leczeniu, podczas gdy leczenie grzybicy skóry może trwać kilka miesięcy. Zakażenia układowe niejednokrotnie wymagają systematycznego leczenia trwającego kilka lat, a osoby z osłabionym układem odpornościowym mogą wymagać leczenia przez całe życie.

Czasami konieczne jest chirurgiczne usunięcie mas grzybiczych.

Zapalenie płuc w czasach epidemii koronawirusa

Zapalenie płuc – kto jest szczególnie zagrożony?

Zapalenie płuc, czyli dysfunkcja dolnych dróg oddechowych, charakteryzuje się występowaniem stanu zapalnego w obrębie pęcherzyków płucnych i tkanki śródmiąższowej płuc.

Proces ten prowadzi do wysięku płynu w pęcherzykach płucnych i może doprowadzić do uszkodzenia tkanki płucnej.

Częstość występowania zapalenia płuc wzrasta z wiekiem,  szczególnie narażone są osoby powyżej 75. roku życia. 

Ryzyko zakażenia dolnych dróg oddechowych jest zwiększone u pacjentów cierpiących na przewlekłe choroby układu oddechowego – astmę, przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, rozedmę płuc czy rozstrzenie oskrzeli. Ponadto zapadalność na zapalenie płuc jest wyższa w przypadku współistnienia u pacjenta chorób powodujących zaburzenia odporności np.

cukrzycy, chorób hematologicznych, choroby nowotworowej czy schorzeń autoimmunologicznych a także występowania u chorego wrodzonych lub nabytych niedoborów odporności. Palacze papierosów statystycznie częściej zapadają na zapalenie płuc.

Niekiedy, stosowane leczenie, w szczególności chemioterapia oraz immunosupresja, również znacznie zwiększają ryzyko zachorowania na zapalenie płuc.

Zapalenie płuc – rodzaje

Zapalenia płuc dzielimy na pozaszpitalne – występujące u chorych, którzy nie przebywają w ośrodkach zamkniętej opieki medycznej oraz szpitalne, o których możemy mówić jeśli rozwinęły się w trakcie pobytu w szpitalu powyżej 48 godzin od przyjęcia. 

Ze względu na etiologię, zapalenie płuc dzielimy na wywołane zakażeniem bakteryjnym, wirusowym, pasożytniczym lub grzybiczym. Zapalenie płuc może być również spowodowane toksycznym działaniem substancji chemicznych lub alergicznym zapaleniem pęcherzyków płucnych związanym z reakcją nadwrażliwości na alergeny.

Pozaszpitalne zapalenie płuc

Pozaszpitalne zapalenie płuc najczęściej wywołane jest przez dwoinkę zapalenia płuc, Streptococcus pneumoniae, potocznie zwaną pneumokokiem. Do głównych czynników etiologicznych należą również inne bakterie oraz tzw. drobnoustroje atypowe wywołujące zapalenie płuc o mniej charakterystycznym obrazie klinicznym.

You might be interested:  Dziedziczna neuropatia nerwu wzrokowego Lebera

Wiele szczepów bakterii odpowiedzialnych za rozwój zapalenia płuc kolonizuje górne drogi oddechowe człowieka przez całe jego życie. Jednak u osób zdrowych, prawidłowo działające mechanizmy obronne, takie jak kaszel i kichanie, a także sprawny układ immunologiczny ograniczają kolonizację tych patogenów w tkance płucnej.

W stanach osłabienia organizmu i/lub upośledzenia odporności, możliwość wystąpienia zapalenia płuc jest większa. Najczęstszą przyczyną zapalenia płuc jest aspiracja bakterii występujących u większości z nas w górnych drogach oddechowych lub przeniesienie patogenu drogą kropelkową pomiędzy ludźmi.

Zapalenie płuc może rozwinąć się również jako powikłanie zachłyśnięcia się treścią z jamy ustnej lub wydzieliną zalegającą w górnych drogach oddechowych. 

Szpitalne zapalenie płuc

Szpitalne zapalenie płuc powodowane jest przez florę bakteryjną bytującą w szpitalnych oddziałach, która kolonizuje pacjenta w trakcie hospitalizacji. Niektóre bakterie dużo częściej niż „zwykłe” drobnoustroje środowiskowe charakteryzują się opornością na antybiotyki, stąd leczenie wywołanych przez nie infekcji jest trudniejsze.

Do rozwoju szpitalnego zapalenia płuc predysponowani są pacjenci w ciężkim stanie, a w szczególności osoby wymagające wentylacji mechanicznej. Wprowadzenie rurki do intubacji umożliwia wspomaganie oddychania, jednak jednocześnie – ułatwia bakteriom przedostanie się do dolnych dróg oddechowych. Niektóre procedury lecznicze, np.

terapia immunosupresyjna, mogą zwiększać podatność pacjenta na zakażenia.

Zapalenie płuc – wirusy i grzyby

Zdarza się, że przyczyną zapalenia płuc są wirusy.

Najczęstszym wirusem wywołującym zapalenie płuc u ludzi jest wirus grypy lub paragrypy, a obecnie żyjemy w czasie epidemii powodowanej wirusem SARS-CoV-2, który w powikłaniu może doprowadzić do zapalenia płuc u zarażonego pacjenta.

Etiologia grzybicza jest w przypadku zapalenia płuc dużo rzadsza niż bakteryjna i wirusowa. Spośród grzybów mogących bytować w organizmie człowieka, infekcje dolnych dróg oddechowych wywołane są najczęściej przez gatunki z rodzaju Aspergillus i Candida.

Grzybicze zakażenia dolnych dróg oddechowych obserwowane są niemal wyłącznie u pacjentów z ciężkimi zaburzeniami odporności, schorzeniami hematologicznymi, a także poddawanych chemioterapii, leczeniu immunosupresyjnemu czy długotrwałej antybiotykoterapii. Są one także główną przyczyną zapalenia płuc i zgonów chorych na AIDS.

Sporadycznie notowane są zapalenia płuc wywołane inhalacją toksycznych substancji chemicznych. Zdarzają się one najczęściej u osób pracujących w przemyśle oraz rolników narażonych na wdychanie środków ochrony roślin.

Ponadto stan zapalny w obrębie pęcherzyków płucnych może się rozwinąć pod wpływem inhalacji alergenów przez osobę uczuloną.

Alergiczne zapalenie płuc może być spowodowane działaniem wielu rodzajów alergenów – od związków chemicznych, po alergeny występujące w środowisku naturalnym, najczęściej – ptasie pióra lub ptasie odchody. Możliwa jest też jednoczesna infekcja więcej niż jednym drobnoustrojem.

Objawy zapalenia płuc

Rozpoznanie zapalenia płuc stawiane jest przez lekarza na podstawie wywiadu zbieranego od chorego, badania fizykalnego pacjenta oraz ewentualnie na podstawie badań dodatkowych, w tym najczęściej – RTG klatki piersiowej i/lub badań laboratoryjnych.

U chorych na zapalenie płuc najczęściej pojawiają się charakterystyczne dla wszystkich zakażeń dróg oddechowych objawy, takie jak kaszel (w infekcjach spowodowanych bakterią typową – produktywny, z odkrztuszaniem wydzieliny; w przypadku zakażeń bakteriami atypowymi, kaszel jest suchy), duszność, przyspieszony oddech i gorączka, z towarzyszącymi dreszczami i potami. Nierzadko występuje też ból w klatce piersiowej oraz obniżone ciśnienie tętnicze krwi. Przebieg zapalenia płuc może być skąpo objawowy, w szczególności jeśli mamy do czynienia z zakażeniem którego przyczyną jest wirus lub bakteria atypowa. Objawy infekcji dolnych dróg oddechowych na podłożu grzybiczym są podobne do objawów innych zakażeń układu oddechowego, jednak u pacjentów z upośledzoną odpornością mogą narastać znacznie wolniej i cechować się mniejszym nasileniem.

Koronawirus a zapalenie płuc

Najczęstszymi objawami prezentowanymi przez pacjentów z potwierdzoną infekcją COVID-19 są gorączka (98%), kaszel (77%) i duszność (63,5%). SARS-CoV-2 najczęściej doprowadza do śródmiąższowego zapalenia płuc.

Przebudowa miąższu płuc, destrukcja i włóknienie pęcherzyków płucnych w następstwie zakażenia koronawirusem, prowadzi do postępującej niewydolności oddechowej.

Klinicyści z Chin zauważyli, że pacjenci w stanie krytycznym z COVID-19 mają wyższe miano wirusa oraz dochodzi u nich do spowolnienia wydalania wirusa z dolnych dróg oddechowych w porównaniu z górnymi drogami oddechowymi. Wspomniane doniesienia wskazują na dłuższy i cięższy przebieg zapalenia płuc u chorych z potwierdzonym SARS-CoV-2.

Zapalenie płuc – leczenie

W przypadku najczęściej występujących, bakteryjnych zapaleń płuc, stosuje się antybiotykoterapię. Należy pamiętać, żeby przyjmować antybiotyk w ściśle określony przez lekarza sposób.

Niestosowanie się do zasad racjonalnej antybiotykoterapii nie tylko może zmniejszyć skuteczność leczenia, ale również prowadzi do selekcji bakterii opornych na antybiotyki. Wirusowe zapalenia płuc leczone są objawowo.

U części przypadków, szczególnie u tych z potwierdzonym SARS-CoV-2, w związku z niewydolnością oddechową, zachodzi konieczność wspomagania wentylacji za pomocą respiratora. W przypadku etiologii grzybiczej zapalenia płuc, stosowane są leki o działaniu przeciwgrzybiczym.

Jak się ochronić przed zapaleniem płuc?

Aby uniknąć zachorowania na zapalenie płuc należy przede wszystkim dbać o prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego poprzez właściwą dietę, odpowiednią ilość aktywności fizycznej i snu, a także – dla osób palących – zaprzestanie palenia tytoniu. Niezwykle istotne jest właściwe i systematyczne leczenie chorób przewlekłych, a także coroczne szczepienie przeciwko grypie. W grupach podwyższonego ryzyka zalecane jest również jednorazowe szczepienie przeciwko pneumokokom.

Źródła:

  1. Waleria Hryniewicz, Piotr Albrecht, Andrzej Radzikowski. Rekomendacje postępowania w pozaszpitalnych zakażeniach układu oddechowego. Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2016. ISBN 978-83-938000-5-6
  2. Waleria Hryniewicz. Tomasz Ozorowski. Rekomendacje diagnostyki, terapii i profilaktyki antybiotykowej zakażeń w szpitalu. Narodowy Instytut Leków, Warszawa 2015. ISBN 978-83-938000-2-5
  3. Joseph P. Mizgerd. Acute lower respiratory tract infection. N. Engl. J. Med. 2008 Feb 14; 358(7): 716-27.
  4. Samuel N. Grief, Julie K. Loza. Guidelines for the Evaluation and Treatment of Pneumonia. Prim. Care. 2018 Sep;45(3):485-503.
  5. Interna Szczeklika. Medycyna Praktyczna, Kraków 2019. ISBN: 9788374305686
  6. Wu C, Chen X, Cai Y et al. Risk factors associated with acute respiratory distress syndrome and death in patients with coronavirus disease 2019 pneumonia in Wuhan, China. JAMA Intern Med. 2020 Mar 13. doi:10.1001/jamainternmed.2020.0994
  7. Şebnem Çalık, Alpay Arı, Oktay Bilgir i wsp. The relationship between mortality and microbiological parameters in febrile neutropenic patients with hematological malignancies. Saudi Med J. 2018 Sep;39(9):878-885.
  8. Sanjay Mukhopadhyay, MD. Pathology of Hypersensitivity Pneumonitis. Diseases/Conditions, Jun 15, 2016; 1-15 of 965.
  9. Dr Shang. Wuhan ICU Reports 60 Percent Mortality in Its COVID-19 Patients. Lancet Respiratory Medicine, February 21, 2020.
  10. Dr Yimin Li i Dr Xiaoqing Liu. Prolonged Viral Shedding From Lower Respiratory Tract Seen in Critically Ill COVID-19 Patients. American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine, April 15, 2020.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *