Leczenie zespołu policystycznych jajników

Zespół policystycznych jajników, czyli PCOS (ang. polycystic ovary syndrome) to częste zaburzenie endokrynologiczne, dotykające kobiety w wieku rozrodczym. Zaburzenia owulacji mogą prowadzić do niepłodności, ale wśród objawów obserwuje się także hiperandrogenizację i zaburzenia metaboliczne.

Leczenie zespołu policystycznych jajników

Co to jest zespół policystycznych jajników?

Zespół policystycznych jajników (wielotorbielowatość jajników) to zespół zaburzeń hormonalnych prowadzących do braku owulacji. Występuje u kobiet w wieku reprodukcyjnym (szacuje się, że może dotyczyć aż 15% z nich). Rozpoznanie PCOS wymaga  spełnienia 2 z 3 poniższych kryteriów:

  • zaburzenia owulacji (oligoowulacja lub anowulacja – czyli rzadkie owulacje lub ich brak),
  • hiperandrogenizm (objawy kliniczne lub biochemiczne wykładniki nadmiernej ilości androgenów),
  • jajniki policystyczne w obrazie USG.

W różnicowaniu przyczyn hiperandrogenizmu uwzględnia się: wrodzony przerost nadnerczy, zespół Cushinga, hiperprolaktynemię, akromegalię, niedoczynność tarczycy czy guzy produkujące androgeny.

Zespół policystycznych jajników – badania

Diagnostyka w kierunku PCOS najczęściej prowadzona jest przez ginekologa, endokrynologa lub ginekologa-endokrynologa.

Jak wyglądają policystyczne jajniki? Zespół policystycznych jajników w USG charakteryzuje się występowaniem licznych torbieli w jajnikach (co najmniej 20 pęcherzyków o średnicy od 2 do 9 mm) i powiększeniem objętości jajnika (objętość jajnika wynosi co najmniej 10 cm3).

Taki obraz może nasuwać podejrzenie PCOS.

Badania laboratoryjne, które wykorzystuje się w diagnostyce to badania hormonalne: poziom testosteronu i wolnego testosteronu; poziom SHBG – globuliny wiążącej hormony płciowe; poziom androstendionu, DHEAS oraz stężenie progesteronu w 2 fazie cyklu miesiączkowego.

Wszystkie te badania możesz wykonać w Diagnostyce. Inne nieprawidłowości w wynikach badań obejmują wzrost poziomu insuliny i zaburzenia w profilu lipidowym (wzrost stężenia triglicerydów i cholesterolu LDL oraz obniżenie stężenia cholesterolu HDL).

PCOS – przyczyny

Nie znamy jednoznacznej przyczyny zachorowania na zespół policystycznych jajników. Prawdopodobnie, etiologia zaburzenia jest złożona i wiele czynników ma na nią wpływ.

Zwiększone stężenie LH, insulinooporność i hiperinsulinemia wiążą się ze zwiększoną produkcją androgenów, a hiperandrogenemia zaburza z kolei wydzielanie LH, przyczynia się do powstania otyłości i insulinooporności oraz prowadzi do rozwoju policystycznej morfologii jajników. Zwraca się także uwagę na czynniki genetyczne.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy

Na jakie objawy powinnaś zwrócić uwagę? Jednym z kryteriów rozpoznania PCOS są zaburzenia owulacji. Przyjrzyj się więc swoim cyklom miesiączkowym.

Zaburzenia miesiączkowania, a także kliniczne objawy hiperandrogenizmu, czyli nadmiaru androgenów w organizmie, mogą wskazywać na PCOS.

U pacjentek z zespołem policystycznych jajników często obserwuje się także otyłość centralną lub nadwagę. Badanie USG uwidacznia policystyczne jajniki.

Objawy PCOS:

  • zaburzenia miesiączkowania i owulacji dotyczą około 90% chorych na PCOS (rzadkie miesiączki, brak miesiączki),
  • hirsutyzm, czyli nadmierne owłosienie w obszarach typowo męskich występuje u 60-80% chorych na PCOS (np. nad górną wargą, na klatce piersiowej, plecach, brzuchu), 
  • zmiany łojotokowe i trądzik,
  • przetłuszczanie się włosów,
  • łysienie typu męskiego,
  • otyłość centralna czyli otyłość brzuszna, typu męskiego (szacuje, się że dotyczy około 40-60% chorych),
  • insulinooporność, stany przedcukrzycowe i cukrzyca, (manifestacją hiperinsulinemii może być np. rogowacenie ciemne czyli obecność pogrubionych, brązowawych fragmentów skóry w okolicy pach czy szyi),
  • problemy z zajściem w ciążę.

Warto pamiętać, że nieleczony zespół policystycznych jajników może doprowadzić do niepłodności, a także sprzyja występowaniu niekorzystnych zmian w profilu lipidowym i niesie ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, cukrzycy typu 2 oraz raka endometrium.

Zespół policystycznych jajników a ciąża

 

Zespół policystycznych jajników wiąże się z zaburzeniami miesiączkowania i oligo- lub anowulacją czyli rzadką owulacją lub jej brakiem. W związku z tym, wiele kobiet cierpiących na PCOS ma trudności z zajściem w ciążę. Warto jednak pamiętać, że rozpoznanie zespołu policystycznych jajników nie jest równoznaczne z rozpoznaniem niepłodności, a zajście w ciążę może być możliwe.

Leczenie zespołu policystycznych jajników

Celem leczenia PCOS jest nie tylko zmniejszenie objawów androgenizacji, regulacja cykli miesiączkowych, indukcja owulacji i leczenie niepłodności, ale także zmniejszenie ryzyka cukrzycy, chorób sercowo-naczyniowych oraz raka endometrium.

Stosuje się odpowiednią farmakoterapię (antykoncepcję hormonalną, metforminę, leki antyandrogenne czy leczenie niepłodności), ale zwraca się także uwagę na modyfikację stylu życia: odpowiednią aktywność fizyczną i dbałość o utrzymanie prawidłowej masy ciała.

Pamiętaj, że badania laboratoryjne możesz wykonać w Diagnostyce. Jeśli chcesz, możesz także skorzystać z konsultacji online.

Bibliografia:

  • Położnictwo i ginekologia – G. H. Bręborowicz.
  • The polycystic ovary syndrome: a position statement from the Polish Society of Endocrinology, the Polish Society of Gynaecologists and Obstetricians, and the Polish Society of Gynaecological Endocrinology – A. Milewicz, M. Kudła, R. Z. Spaczyński, R. Dębski, B. Męczekalski, M. Wielgoś, M. Ruchała, E. Małecka-Tendera, B. Kos-Kudła, D. Jędrzejuk, A. Zachurzok.

PCOS – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest jednym z najczęstszych zaburzeń endokrynologicznych dotykających nawet co dziesiątą kobietę w wieku reprodukcyjnym.

Jednym ze skutków PCOS są zaburzenia owulacji, nieregularne cykle miesiączkowe i niepłodność. Spośród grupy niepłodnych kobiet, które nie mają owulacji lub owulują rzadko (tzw.

czynnik jajnikowy niepłodności) nawet 80% ma cechy tej jednostki chorobowej.

PCOS – przyczyny

Wydaje się, że na częstość występowania PCOS w nieznacznym stopniu może mieć wpływ styl życia oraz status socjoekonomiczny. Świadczy o tym porównanie danych z krajów takich jak USA, Meksyk czy Hiszpania.

Przyczyny zespołu policystycznych jajników nie zostały jeszcze do końca rozpoznane. Postuluje się, że mogą one w znacznej liczbie przypadków mieć podłoże genetyczne.
Leczenie zespołu policystycznych jajników

PCOS – objawy

U kobiet cierpiących na zespół policystycznych jajników mogą występować różne rodzaje objawów. PCOS stwierdza się, jeżeli występują przynajmniej dwa z nich. Jakie objawy zespołu policystycznych jajników kobiety mogą zaobserwować w swoim ciele?

You might be interested:  Choroba zwyrodnieniowa stawów – przyczyny, objawy, leczenie

Zaburzenia rytmu cyklu miesiączkowego

Mowa tu o braku występowania cykli miesiączkowych, które objawiają się brakiem owulacji. Zespół policystycznych jajników może też objawiać się poprzez mniejszą częstotliwość występowania cykli (rzadziej niż co 35 dni).

Objawy kliniczne

Badania laboratoryjne mogą wskazać na zbyt wysokie stężenie męskich hormonów. Męskie hormony mogą również objawiać się w ocenie klinicznej pacjentki, a więc w jej wyglądzie zewnętrznym. W tym przypadku mogą pojawić się takie objawy jak:

  • nadmierne owłosienie twarzy i ciała,
  • zakola lub łysienie,
  • występowanie trądziku.

Do objawów klinicznych zalicza się również:

  • nadmierne tycie,
  • nadciśnienie,
  • podwyższony poziom cukru we krwi.

Objawy ujawnione przez USG

Badanie ultrasonografem może wykazać kolejne objawy występowania PCOS. W przypadku choroby lekarz może zauważyć zwiększony rozmiar jajników, a także większą liczbę pęcherzyków antralnych.

Ważną cechą diagnostyki tego schorzenia jest wykluczenie innych przyczyn, które mogą prowadzić do podobnie przebiegających chorób. Nie każda pacjentka, która ma problem z nadmiernym owłosieniem i zaburzeniami owulacji musi mieć PCOS.

Policystyczne jajniki a owulacja

Leczenie hormonalne policystycznych jajników może trwać nawet przez kilka lat. Terapia może być przerwana po kilku miesiącach w przypadku, kiedy młoda kobieta planuje ciążę.

Niekiedy czas ten wystarcza, by stan hormonów w organizmie pozwalał na uwolnienie dojrzałej komórki jajowej zdolnej do zapłodnienia. Leczenie PCOS powinno rozpocząć się jak najwcześniej, ponieważ z wiekiem objawy policystycznych jajników się nasilają.

Zaleca się, by kobiety z PCOS, które planują posiadanie dzieci, zdecydowały się na zajście w ciążę przed ukończeniem 25. roku życia.

PCOS – leczenie

Leczenie zespołu PCOS jest uzależnione od wieku, od czasu oczekiwania na ciążę, występowania otyłości czy innych czynników związanych z niepłodnością, np. nieprawidłowych parametrów nasienia u partnera. W jaki sposób można radzić sobie z zespołem policystycznych jajników?

Zmiana stylu życia

Zespół policystycznych jajników – przyczyny, objawy, leczenie i planowanie ciąży

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – co to jest?

PCOS jest najczęstszym zaburzeniem hormonalnym, którego objawy dotyczącą głównie kobiet w wieku rozrodczym ale początki choroby mogą sięgać okresu dojrzewania, a konsekwencje zdrowotne (obturacyjny bezdech senny, zespół metaboliczny, cukrzyca, nadciśnienie, zwiększone ryzyko chorób układu krążenia i raka endometrium) występują również po okresie przekwitania.

Zaburzenie dotyczy nie tylko kwestii reprodukcyjnych, ale też metabolicznych i psychologicznych.

Dawniej endokrynopatia ta nazywana była zespołem Steina – Leventhala – od nazwisk lekarzy, którzy po raz pierwszy w roku 1935 opisali 7 otyłych,  niemiesiączkujących kobiet z hirsutyzmem (nadmierne owłosienie u kobiet, występujące w miejscach typowych dla mężczyzn) oraz powiększonymi, kulistymi jajnikami o pogrubiałej, perłowej otoczce (torebce jajnika).

Przez ponad 80 lat napisano na temat tego zespołu tysiące prac naukowych, w środowisku lekarskim trwały burzliwe dyskusje dotyczące kryteriów rozpoznawania PCOS.

Międzynarodowe gremia naukowe zajmujące się badaniami nad zespołem policystycznych jajników z uwagi na znaczną nadrozpoznawalność, niejednoznaczne kryteria oraz nadmierne znaczenie przypisywane badaniom ultrasonograficznym w diagnostyce i rozpoznawaniu PCOS dostrzegły potrzebę uporządkowania wiedzy i opracowania rekomendacji odnośnie rozpoznawania i leczenia tego zaburzenia. Nowe wytyczne diagnozowania i leczenia PCOS zostały wydane w lipcu 2018 r. i opublikowane na łamach najważniejszych periodyków naukowych.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – przyczyny

Przyczyna PCOS jak dotąd nie została poznana. Wskazuje się na czynniki genetyczne i środowiskowe. Podłoże genetyczne prowadzi do pojawienia się zaburzeń hormonalnych i metabolicznych a insulinooporność z wyrównawczą hiperinsulinemią wydaje się odgrywać zasadniczą rolę w patofizjologii hiperandrogenizmu prowadzącego do wystąpienia szeregu objawów klinicznych.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy

Najczęstszymi dolegliwościami, z którymi kobiety z zespołem policystycznych jajników zgłaszają się do lekarza są zaburzenia miesiączkowania, nadmierne owłosienie typu męskiego, trądzik i wypadanie włosów, otyłość i problemy ze schudnięciem, zaburzenia nastroju, problemy ze snem oraz niepłodność.

Około połowa z nich cierpi na otyłość a ich wskaźnik BMI przekracza 30 kg/m2, często współistnieje również insulinooporność. Dlatego u tych pacjentek raz na 3-5 lat przeprowadza się badania w kierunku cukrzycy. Często występującymi objawami powiązanymi z hiperandrogenizmem, otyłością i niepłodnością są objawy lękowe i stany depresyjne.

Bardzo ważna zatem jest świadomość istnienia ich wpływu na samopoczucie i jakość życia kobiet z PCOS.

U kobiet z PCOS, szczególnie otyłych, występować może obturacyjny bezdech senny – w celu zidentyfikowania choroby i złagodzenia związanych z tym objawów, takich jak chrapanie, niespokojnie budzenie się ze snu, senność w ciągu dnia i zmęczenie przyczyniające się do zaburzeń nastroju należy przeprowadzić badanie i wdrożyć odpowiednie leczenie.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – rozpoznanie

Według nowych wytycznych u dorosłych kobiet zostały zatwierdzone kryteria rotterdamskie PCOS, czyli aby rozpoznać to zaburzenie muszą współistnieć:

  • rzadkie owulacje lub cycle bezowulacyjne (oligo-anowulacja)
  • hiperandrogenizm kliniczny i/lub biochemiczny
  • lub obraz jajników policystycznych (PCO – policystic ovaries) w USG, z zastrzeżeniem, że policystyczna morfologia jajników w USG nie jest konieczna do rozpoznania PCOS u kobiet z rzadkimi owulacjami-brakiem owulacji i hiperandrogenizmem.

U nastolatek rozpoznajemy PCOS wówczas, gdy występują zarówno oligo-anowulacje jak i hiperandrogenizm, natomiast w diagnostyce nie jest rekomendowane u nich badanie USG.

Oligo-anowulacje

Cechą zasadniczą PCOS jest brak lub rzadkie występowanie owulacji, skutkujące zaburzeniami miesiączkowania, wtórnym brakiem miesiączki oraz trudnościami w zajściu w ciążę i niepłodnością.

Zaburzenia owulacji podejrzewamy, jeżeli u kobiet w wieku rozrodczym, które miesiączkują od co najmniej 3 lat, krwawienia miesiączkowe występują częściej niż co 21 dni lub rzadziej niż co 35 dni lub występuje mniej niż 8 miesiączek w ciągu roku. U nastolatek, które miesiączkują od roku do 3.

You might be interested:  Twardzina układowa – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rehabilitacja, powikłania, rokowania

lat PCOS podejrzewamy, jeżeli cykle miesiączkowe są krótsze niż 21 niż lub dłuższe niż 45 dni.

Hiperandrogenizm kliniczny – objawy nadmiaru hormonów androgenowych

U kobiet z PCOS występować mogą objawy kliniczne nadmiernego działania androgenów, tj. trądzik, łysienie typu męskiego oceniane wg skali Ludwiga oraz hirsutyzm – występowanie u kobiet szorstkich, grubych, wysyconych pigmentem włosów w miejscach typowych dla mężczyzn.

Do oceny stopnia nasilenia hirsutyzmu stosuje się zmodyfikowaną skalę Ferrimana-Gallweya, oceniając go w stopniach od 1 do 4, w dziewięciu lokalizacjach, takich jak: warga górna, broda, ramiona, piersi, okolica kresy białej, okolica łonowa, uda, okolica lędźwiowa, plecy.

W zależności od rasy i pochodzenia etnicznego o hirsutyzmie świadczy wynik powyżej 8 punktów.

Hiperandrogenizm biochemiczny – hiperandrogenemia

U pacjentek z PCOS mogą nie występować objawy kliniczne androgenizacji a za rozpoznaniem przemawia podwyższony poziom androgenów we krwi, ustalany na podstawie: wyliczonego wolnego testosteronu, indeksu wolnych androgenów lub wyliczonego testosteronu biodostępnego.

PCO – obraz policystycznych jajników w USG

Według obowiązujących międzynarodowych wytycznych badanie USG nie jest rekomendowane do rozpoznania PCOS w obecności rzadkich owulacji lub braku owulacji i hiperandrogenizmu.

Badanie USG w diagnostyce PCOS również nie znajduje zastosowania u kobiet, które miesiączkują od mniej niż 8 lat z uwagi na wysoką częstość występowania fizjologicznie licznych pęcherzyków jajnikowych w tym okresie życia.  

Preferowanym sposobem wykonania badania USG narządu rodnego jest droga przezpochwowa, w zależności od aktywności seksualnej i akceptacji kobiety.

Morfologia policystyczna jajników występuje, gdy w obydwu jajnikach obecne są liczne (powyżej 20) pęcherzyki o średnicy 2 – 9 mm i/lub objętość obydwu jajników jest większa niż 10 ml oraz nie stwierdza się obecności pęcherzyka dominującego ani ciałka żółtego.

Dla postawienia ostatecznego rozpoznania zespołu policystycznych jajników niezbędne jest wykluczenie innych endokrynopatii mogących wywoływać podobne objawy, którymi są:  

  • zaburzenia czynności tarczycy
  • wrodzony przerost nadnerczy
  • hyperprolaktynemię
  • obecność guza wydzielającego androgeny
  • zespół Cushinga.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – leczenie

Zespół policystycznych jajników – objawy i leczenie

Zespół policystycznych jajników najczęściej dotyczy kobiet w wieku rozrodczym, a jego początki mogą sięgać już okresu dojrzewania.

Charakteryzuje się licznymi zaburzeniami metabolicznymi i hormonalnymi, do których zalicza się: nadmiar androgenów, insulinooporność, zaburzenia gospodarki węglowodanowej i lipidowej, hiperinsulinizm oraz często współistniejącą otyłość.

Długoterminowymi konsekwencjami zespołu wielotorbielowatych jajników może być cukrzyca, zespół metaboliczny, nadciśnienie czy choroby układu krążenia.

ZOBACZ TEŻ: Endometrioza – źródło bólu i przyczyna niepłodności

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Jednym z najczęściej występujących objawów towarzyszących PCOS jest zaburzenie miesiączkowania. Często jest to całkowity zanik miesiączki utrzymujący się nawet kilka miesięcy. Do innych oznak PCOS należą:

  • nadmierne owłosienie typu męskiego;
  • uciążliwy trądzik;
  • otyłość (BMI>30) lub nadwaga (BMI>25);
  • problemy z utrzymaniem prawidłowej masy ciała i schudnięciem;
  • wypadanie włosów;
  • łysienie typu męskiego;
  • problemy z zajściem w ciążę;
  • zaburzenia nastroju oraz problemy ze snem;
  • obturacyjny bezdech senny towarzyszący głównie pacjentkom z nadmierną masą ciała.

ZOBACZ TEŻ: Jak objawia się zapalenie jajników? Profilaktyka i metody leczenia

Zespół policystycznych jajników – diagnoza i leczenie

Według najnowszych kryteriów rotterdamskich, aby rozpoznać PCOS u dorosłych kobiet należy stwierdzić obecność dwóch z trzech objawów, do których zalicza się:

  1. Całkowity brak lub rzadsze występowanie owulacji;
  2. Biochemiczne lub/i kliniczne oznaki hiperandrogenizmu;
  3. Cechy policystycznych jajników w obrazie ultrasonograficznym (obecność 12 bądź więcej pęcherzyków o średnicy od 2 do 9 mm lub zwiększona objętość jajnika).

W przypadku diagnozowania PCOS u nastolatek kryteria są nieco inne. Stwierdza się u nich zaburzenia menstruacyjne – miesiączki są nieregularne, rzadkie, oraz hiperandrogenizm. Z kolei nieprawidłowy, pęcherzykowy obraz jajników nie jest już koniecznym kryterium diagnostycznym.

U kobiet z nadwagą lub otyłością, u których występuje PCOS ważne jest uzyskanie i utrzymanie prawidłowej masy ciała. Można to osiągnąć poprzez zmianę nawyków żywieniowych i regularną aktywność fizyczną.

Ponadto lekarz ginekolog może zalecić leczenie farmakologiczne tabletkami hormonalnymi oraz metforminą, która uwrażliwia tkanki na insulinę.

Wprowadzenie w życie tych zaleceń często zwiększa szanse kobiet na posiadanie potomstwa.

ZOBACZ TEŻ: Czym jest insulinooporność i dlaczego nie możesz przez nią schudnąć?

Zespół policystycznych jajników – okiem dietetyka

Dietoterapia jest nieodłącznym elementem w leczeniu policystycznych jajników.

Zespół policystycznych jajników (PCOS) – objawy, leczenie, ciąża

Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest jednym z częstszych zaburzeń endokrynologicznych u kobiet w wieku rozrodczym. Większość z nich dowiaduje się, że ma PCOS dopiero wtedy, gdy doświadcza zaburzeń cyklu lub bezskutecznie stara się o dziecko. Jakie są przyczyny tej choroby i czy przekreśla ona szanse na macierzyństwo?

Czym jest PCOS?

Zespół policystycznych jajników (PCOS, ang. polycystic ovary syndrome) jest zaburzeniem hormonalnym, które dotyka ok. 12% młodych kobiet. Po raz pierwszy PCOS zostało opisane w 1935 roku przez dwóch amerykańskich lekarzy: Irvinga F. Steina Sr. i Michaela L.

Leventhala (od nazwisk odkrywców choroby, PCOS nazywany jest także zespołem Steina-Leventhala). Zespół policystycznych jajników jest chorobą przewlekłą, której nie można wyleczyć. Jednak dzięki zastosowaniu odpowiednich terapii można złagodzić jej skutki i rozwiązać problemy, które powoduje.

Leczenie PCOS podejmuje się zwłaszcza wtedy, gdy pacjentka ma objawy hiperadrogenizmu (nadmierne owłosienie, trądzik) lub stara się o dziecko.

Zespół policystycznych jajników to jednostka chorobowa, w której mieszczą się grupy pacjentek o bardzo różnym zakresie zaburzeń. U niektórych jedynym problemem, wskazującym na PCOS, jest duża liczba i zaburzenia dojrzewania pęcherzyków w jajnikach. Na ogół symptomy wskazujące na chorobę widoczne są w obrazie USG.

Nieprawidłowe działanie hormonów uniemożliwia dojrzewanie komórki jajowej i pęknięcie pęcherzyka Graafa. Nie zostaje ona przez to uwolniona do jajowodu (co utrudnia zajście w ciążę), a gromadzące się w jajniku niedojrzałe pęcherzyki tworzą liczne torbiele i cysty. U części pacjentek występują problemy z metabolizmem glukozy i insulinooporność.

Niekiedy pojawiają się w gospodarce androgenami, czyli hiperadrogenizm.

You might be interested:  Wewnętrzne żylaki odbytu – hemoroidy wewnętrzne

Jakie są objawy zespołu policystycznych jajników?

Na PCOS chorują kobiety na całym świecie, bez względu na narodowość, styl życia, czy liczbę przebytych porodów. Należy podkreślić, że zaburzenie to dotyczy nie tylko kwestii reprodukcyjnych, ale też metabolicznych i psychologicznych.

Wiele pacjentek dowiaduje się o chorobie dopiero wtedy, gdy bezskutecznie stara się o dziecko. Szacuje się, że zespół policystycznych jajników jest przyczyną ok.

70% problemów z zajściem w ciążę, (wynikających z braku owulacji) oraz aż 85% wczesnych poronień.

Objawy PCOS mogą mieć różne nasilenie i zróżnicowanie w zależności od tego, jaki jest stopień zaburzeń hormonalnych. Wymagają więc dokładnego zdiagnozowania i prawidłowego rozpoznania. Na PCOS mogą chorować nawet dzieci (objawia się to m.in. przedwczesnym dojrzewaniem, czy zaburzeniami miesiączkowania).

Zespół policystycznych jajników objawy:

  • nieregularne miesiączki lub ich całkowity brak (objawy te występują u 90% pacjentek);
  • niepłodność (mówi się o niej gdy w okresie dłuższym niż 12 miesięcy kobieta pomimo regularnego współżycia bez stosowania środków antykoncepcyjnych nie może zajść w ciążę);
  • nadmiar androgenów (hiperandrogenizm) potwierdzony w badaniach laboratoryjnych;
  • wielotorbielowate jajniki w obrazie USG;
  • nadmierne i nieuzasadnione tycie, szczególnie w okolicach talii (otyłość często wiąże się z występowaniem insulinooporności, co wpływa na problemy z masą ciała);
  • poronienia – donoszenie ciąży u kobiet z tym zaburzeniem jest trudne;
  • problemy z cerą (trądzik, tłusta skóra);
  • łysienie androgenowe, które zaczyna się od zakoli i czubka głowy;
  • chroniczny ból w miednicy (spowodowany może być uciskiem w miednicy wywołanym przez powiększone jajniki);
  • wydłużone trwanie PMS (zespołu napięcia przedmiesiączkowego);
  • nadciśnienie;
  • podwyższony poziom cukru;
  • bezdech senny;
  • zaburzenie lękowo-depresyjne.

Wszystkie powyższe objawy mogą mieć różne nasilenie i pojawiać się jednocześnie lub w odstępach czasu. Bezwzględne wskazanie do natychmiastowej konsultacji z lekarzem stanowią problemy z płodnością, nieregularne miesiączki i nadmierne owłosienie.

Jakie są przyczyny?

Naukowcy nie są w stanie określić jednoznacznie przyczyny występowania zespołu policystycznych jajników. Wskazuje się jednak na pewne uwarunkowania genetyczne, hormonalne i środowiskowe.

U chorych kobiet dochodzi do nadmiernego wydzielania hormonów męskich (androgenów), które zaburzają owulację. Rośnie także stężenie hormonu luteinizującego (LH) i spada poziom hormonu folikulotropowego (FHS).

Zaburzone zostaje przez to wzrastanie i dojrzewanie pęcherzyków jajnikowych, które zamieniają się w torbiele i cysty (stąd nazwa wielotorbielowatość lub zespół policystycznych jajników).

Innym, często wymienianym czynnikiem ryzyka jest insulinooporność i związana z nią hiperinsulinemia. Insulina jest hormonem wytwarzanym przez komórki β wysp Langerhansa w trzustce, który reguluje poziom glukozy we krwi.

Brak lub niedobór insuliny powoduje wzrost poziomu cukru we krwi, co z czasem może doprowadzić do rozwoju cukrzycy typu II (szacuje się, że na całym świecie chorować może na nią ok. 400 milionów osób).

U kobiet z PCOS, u których występuje insulinooporność, zwiększa się ryzyko wystąpienia powikłań takich jak miażdżyca, czy choroba wieńcowa.

Diagnoza PCOS

Zespół policystycznych jajników rozpoznaje się na podstawie kryteriów opracowanych przez The Androgen Excess and PCOS Society (AES) lub kryteriów rotterdamskich. Według kryteriów AES, u dorosłej kobiety z PCOS wystąpić muszą wszystkie poniższe objawy:

  • dysfunkcja jajników (oligoowulacja lub brak owulacji i/lub obecność policystycznych jajników w USG);
  • hiperandrogenizm (hirsutyzm i/lub hiperandrogenemia);
  • wykluczone muszą zostać inne choroby endokrynne, które dają podobne objawy (tj. nieklasycznych postaci wrodzonego przerostu nadnerczy: guzów wydzielających androgeny, zaburzeń funkcji tarczycy, zespołu oporności insulinowej, zespołu Cushinga, hiperprolaktynemii i zaburzeń funkcji tarczycy).

Natomiast według kryteriów rotterdamskich, aby rozpoznać zespół policystycznych jajników u dorosłych kobiet, należy stwierdzić obecność dwóch z trzech objawów, do których zalicza się:

  • obecność policystycznych jajników w badaniu USG;
  • biochemiczne lub/i kliniczne oznaki hiperandrogenizmu;
  • całkowity brak lub rzadsze występowanie owulacji.

Nieco inaczej kryteria te wyglądają w przypadku diagnozowania PCOS u nastolatek. Stwierdza się u nich hiperandrogenizm i zaburzenia menstruacyjne. Kryterium diagnostycznym do rozpoznania tej choroby u młodszych kobiet nie jest już natomiast obraz jajników policystycznych (dotyczy to również pacjentek z rzadkimi owulacjami-brakiem owulacji i hiperandrogenizmem).

Jak przebiega leczenie PCOS?

Leczenie PCOS jest trudne, kiedyś lekarze usuwali jajnik lub jego część, aby ograniczyć produkcję androgenów i ułatwić mechanicznie owulację. Obecnie jednak walczy się głównie ze skutkami choroby.

Postępowanie terapeutyczne w przypadku PCOS powinno być wielodyscyplinarne, co oznacza, że opiekę nad pacjentką powinien sprawować nie tylko endokrynolog i ginekolog, ale również internista oraz psycholog.

Kluczową rolę w leczeniu PCOS odgrywa diagnostyka i prawidłowe rozpoznanie zaburzeń związanych z chorobą (konieczne jest również wykluczenie innych schorzeń). Wiąże się to z wykonaniem badań hormonalnych i przezpochwowego badania USG.

Ważne jest, aby terapia była dopasowana do aktualnych potrzeb pacjentki i uwzględniała jej ogólny stan zdrowia.

Tak więc, inaczej powinno być prowadzone leczenie u kobiet, które starają się o dziecko, w inny sposób zaś u pacjentek, którym zależy na pozbyciu się dolegliwości związanych z zaburzeniami metabolicznymi i hormonalnymi oraz uregulowaniu miesiączki.

W przypadku zaburzeń cyklu menstruacyjnego i hiperandrogenizmu, typowym postępowaniem jest stosowanie dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej lub tabletek działających antyandrogennie.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *