Motylica wątrobowa – jakie są przyczyny, objawy i leczenie pasożyta wątroby?

Przywrzyce wątrobowe bywają nazywane przywrzycami żółciowymi.

Ze względu na drogi szerzenia się inwazji (spożycie metacerkarii z rybami słodkowodnymi lub przyczepionych do roślin wodnych lub z wodą) przywry te podzielono na dwie grupy – Clonorchis (Clonorchis sinensis, Opistorchis viverrini, Opistorchis felineus) i Fasciola (Fasciola hepatica, Fasciola gigantica).

W przypadku Clonorchis sinensis (znanej jako przywra chińska lub orientalna) ludzie są żywicielem przypadkowym, niemniej zapadalność na tę przywrzycę jest wysoka. Inwazja Opistorchis viverriniOpistorchis felineus jest typową zoonozą kotów i psów. Do zarażenia ludzi również dochodzi przypadkowo.

Zarażenie każdą wymienioną przywrą następuje po spożyciu otorbionych metacerkarii obecnych w surowych lub źle ugotowanych rybach słodkowodnych. Metacerkarie uwalniają się z cyst w jelicie cienkim i wędrują poprzez brodawkę Vatera (ujście do jelita przewodu żółciowego i przewodu trzustkowego) do dróg żółciowych, gdzie dojrzewają w obrębie drobnych dróg żółciowych.

Mają one kształt płaski, wydłużony – 1-2 cm długości. Dorosłe osobniki mnożą się, produkując małe, charakterystyczne jaja zaopatrzone w wieczko, które przedostają się wraz z żółcią do jelita, a następnie są wydalane ze stolcem.

Do zamknięcia cyklu rozwojowego dochodzi już w środowisku, w którym występują ślimaki (pierwszy żywiciel pośredni) oraz ryby słodkowodne (drugi żywiciel pośredni). W ciele ryb słodkowodnych metacerkarie ulegają otorbieniu.

Motylica wątrobowa – jakie są przyczyny, objawy i leczenie pasożyta wątroby?Clonorchis sinensis / Fot. CDC

Fasciola hepatica, nazywana jest motylicą wątrobową lub motylicą wątrobową owczą. Inny pasożyt z rodzaju Fasciola, to Fasciola gigantica. Do zakażenia dochodzi zwykle poprzez spożywanie surowych roślin wodnych zanieczyszczonych niedojrzałymi larwami pasożyta.

Larwy te po dostaniu się do światła przewodu pokarmowego, przenikają przez ścianę jelita do jamy brzusznej, a następnie do wątroby i dróg żółciowych, gdzie przekształcają się w postać dorosłą i produkują jaja. Dorosłe motylice osiągają długość do 5 cm. Istotą choroby jest zajęcie dróg żółciowych i wątroby, chociaż zdarza się również zajęcie innych narządów, np.

płuc, tkanki podskórnej, układu moczowego, trzustki, śledziony, serca, mięśni szkieletowych, gałki ocznej lub mózgu. W innych niż wątroba narządach motylica może nie osiągać postaci dojrzałej, a niedojrzałe larwy w takich sytuacjach mogą się wydostawać przez skórę poza organizm człowieka. Motylica nie przenosi się bezpośrednio z człowieka na człowieka.

Jaja wydalane z kałem na zewnątrz, aby uzyskać zdolność do zakażenia, muszą przejść proces dojrzewania w organizmie określonych gatunków ślimaków przy sprzyjających warunkach środowiska (odpowiednia wilgotność i temperatura).

W wyjątkowych sytuacjach do zakażenia może dochodzić podczas spożywania surowej lub półsurowej wątróbki owczej lub koziej, zawierającej niedojrzałe larwy pasożyta. Larwy te przyczepiają się do błony śluzowej gardła, powodując chorobę nazywaną „halzoun” lub „marrerra”.

Motylica wątrobowa – jakie są przyczyny, objawy i leczenie pasożyta wątroby?Fasciola hepatica / Fot. CDC

Jak często występują przywrzyce wątrobowe?

Przywrzyce wątrobowe występują na terenie Południowo-Wschodniej Azji i Rosji, a także na terenie Europy, Afryki i obu Ameryk.

Inwazja Clonorchis sinensis występuje endemicznie na terenie Południowo-Wschodniej Azji wśród ssaków żywiących się rybami, a szczególnie wysoką zapadalność wśród ludzi stwierdza się na terenie Chin, Korei i Wietnamu.

Opistorchis viverrini występuje często na terenie Tajlandii, a Opistorchis felineus w Południowo-Wschodniej Azji i Wschodniej Europie. Brak szczegółowych danych dotyczących rozpowszechnienia tych inwazji w populacji ludzkiej.

Fascjoloza występuje na wszystkich 5 kontynentach, w 50 krajach na świecie. Fasciola hepatica nie występuje tylko na Antarktydzie. Fasciola gigantica występuje znacznie rzadziej, głównie w niektórych rejonach tropikalnych.

Poza pewnymi obszarami Europy Zachodniej fascjolozę stwierdza się zazwyczaj w krajach rozwijających się, gdzie występuje u ponad 2 milionów ludzi. W Polsce, fascjoloza u ludzi występuje sporadycznie, jest natomiast rozpowszechniona u zwierząt.

Jak się objawiają przywrzyce wątrobowe?

Dokładny obraz kliniczny inwazji Clonorchis sinensisOpitorchis viverrini nie jest w pełni określony, z wyjątkiem późnych następstw tych przywrzyc. W większości inwazji liczba pasożytów jest niewielka, a zarażenie ma najczęściej charakter bezobjawowy.

W bardziej zaawansowanych inwazjach pacjenci zgłaszają niecharakterystyczne objawy bólowe w prawym podżebrzu. W przypadkach inwazji przewlekłych lub nawrotowych dominują objawy zapalenia pęcherzyka żółciowego, zapalenia dróg żółciowych oraz niedrożności dróg żółciowych.

Rak wywodzący się z nabłonka dróg żółciowych epidemiologicznie wykazuje związek z występowaniem Clonorchis sinensis na terenie Chin i Opistorchis viverrini na terenie Północno-Wschodniej Tajlandii. W przypadku fascjolozy możliwy jest przebieg bezobjawowy.

Podczas wędrówki larw z jelita do jamy brzusznej i wątroby mogą wystąpić takie objawy, jak: gorączka, ogólne osłabienie, ból brzucha (w prawym podżebrzu, nadbrzuszu lub uogólniony), powiększenie wątroby i śledziony, nudności, wymioty, duszność, utrata masy ciała.

Objawy ostrej fazy choroby pojawiają się zwykle 4-7 dni po zarażeniu i mogą trwać wiele tygodni i miesięcy (zwykle 2-4 mies.).

W fazie przewlekłej oprócz objawów fazy ostrej pojawiają się dodatkowo objawy wynikające z okresowego lub stałego zablokowania dróg żółciowych, takie jak żółtaczka i świąd skóry.

Niekiedy choroba może zostać powikłana dołączającym się zapaleniem pęcherzyka żółciowego lub trzustki albo krwawieniem z przewodu pokarmowego.

W przypadku fascjolozy gardła – inaczej choroby „halzoun objawy to: zaburzenia połykania, duszność, uczucie ciała obcego w gardle, krwawienie i niedrożność dróg oddechowych.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów przywrzyc wątrobowych?

W przypadku wystąpienia opisanych objawów u osoby, która przebywała na terenach endemicznego występowania przywrzyc wątrobowych, należy zgłosić się do lekarza.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie przywrzyc wątrobowych?

Rozpoznanie każdej z przywrzyc wątrobowych ustala się, biorąc pod uwagę zgłaszane objawy, pobyt w rejonach endemicznych oraz stwierdzenie charakterystycznych jaj przywr w kale.

Dodatkowo na przywrzyce wskazuje eozynofilia we krwi obwodowej oraz wyniki badań obrazowych, np. tomografii komputerowej.

Przydatne diagnostycznie są też wyniki testów serologicznych, szczególnie przy mało nasilonej inwazji.

Jakie są metody leczenia przywrzyc wątrobowych?

W leczeniu przywrzyc wątrobowych stosuje się leki przeciwpasożytnicze. W przypadku uszkodzenia dróg żółciowych może być wskazane postępowanie zabiegowe: endoskopowe lub operacyjne.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie przywrzyc wątrobowych?

Leczenie przywrzyc wątrobowych jest bardzo skuteczne. Rokowanie może pogorszyć mechaniczne uszkodzenie dróg żółciowych w przypadku późno rozpoznanej lub źle leczonej inwazji. Clonorchis sinensisOpistorchis vivierini klasyfikuje się, jako ludzkie karcynogeny ze względu na związek z rakiem wywodzącym się z nabłonka dróg żółciowych.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia przywrzyc wątrobowych?

Po zakończeniu leczenia fascjolozy pacjent nie wymaga szczególnego postępowania, natomiast po zakończeniu leczenia inwazji Clonorchis sinensisOpistorchis vivierini wskazane są okresowe badania obrazowe jamy brzusznej.

Co robić, aby uniknąć zachorowania na przywrzyce wątrobowe?

Aby uniknąć zachorowania na przywrzyce wątrobowe, należy unikać spożywania surowych roślin wodnych oraz wody o niepewnym pochodzeniu, a także ryb słodkowodnych surowych lub poddanych niewystarczającej obróbce cieplnej w rejonach endemicznego występowania przywrzyc wątrobowych.

Motylica wątrobowa – charakterystyka choroby pasożytniczej

Motylica wątrobowa to pasożyt powszechnie występujący u zwierząt. Zarażenie człowieka w Polsce występuje sporadycznie, ale w niektórych krajach rozwijających się infestacje przywrą wątrobową są częstsze. Ostra faza zarażenia może trwać kilka miesięcy, przewlekła – podczas której motylica wątrobowa pasożytuje głównie w wątrobie i drogach żółciowych – nawet latami.

Motylica wątrobowa – jakie są przyczyny, objawy i leczenie pasożyta wątroby?

Spis treści:

  1. Co to jest motylica wątrobowa?
  2. Fascjoloza – w jaki sposób można się zarazić?
  3. Motylica wątrobowa – objawy choroby pasożytniczej
  4. Motylica wątrobowa – jak wykryć fascjolozę?
  5. Motylica wątrobowa – diagnostyka dodatkowa
  6. Fascjoloza – leczenie choroby

Co to jest motylica wątrobowa?

Motylica wątrobowa to przywra (pasożyt) wywołująca chorobę fascjolozę. Pasożytuje głównie w przewodach żółciowych wątroby u ssaków takich jak: bydło (najczęściej), kozy, owce, dzikie przeżuwacze, a rzadziej także króliki, zające, konie czy świnie.

Zarażenie pasożytem bydła jest w Polsce powszechne, występuje na terenie całego kraju i prowadzi do sporych strat gospodarczych – krowy dają mniej mleka, ważą znacznie mniej niż te zdrowe, a ich wątroby są rozlegle uszkodzone.

Motylica wątrobowa występuje w Europie, Ameryce Północnej oraz Południowej, Afryce, na Dalekim Wschodzie i w Australii.

Zdarza się, że żywicielem ostatecznym motylicy wątrobowej staje się człowiek. W naszej szerokości geograficznej takie przypadki występują sporadycznie, ale w niektórych krajach tropikalnych fascjoloza u ludzi jest znacznie częstsza.

Fascjoloza – w jaki sposób można się zarazić?

Motylica wątrobowa pasożytująca w drogach żółciowych żywiciela ostatecznego (np. krowy) składa jaja, które poprzez przewód pokarmowy wydostają się wraz z kałem na zewnątrz.

W zbiornikach wodnych z jaj rozwijają się larwy, które wnikają do organizmu wodnych ślimaków. Tam ulegają przekształceniom i namnażają się.

Po opuszczeniu ciała ślimaka stają się otorbioną metacerkarią (przetrwalnikową formą) i przyczepiają się do roślin wodnych lub pływają swobodnie w wodzie.

Zarażenie człowieka przywrą następuje w wyniku spożycia roślin wodnych (np. rukiew wodna) lub wody, gdzie zlokalizowały się metacerkarie. Może to nastąpić poprzez kąpiele w dzikich zbiornikach wody i przypadkowe jej wypicie czy żucie źdźbeł traw.

Także nieprzestrzeganie zasad higieny żywności może stanowić realne zagrożenie. Ryzyko zarażenia wzrasta w rejonach endemicznych – Egipcie, Meksyku, Iranie, Turcji, południowo-wschodniej Azji czy w Andach. W Europie częstsze zachorowania obserwuje się we Francji, Portugalii oraz Hiszpanii.

You might be interested:  Proteza szkieletowa – wskazania, opinie, wykonanie, cena, higiena

Fascjoloza nie przenosi się w sposób bezpośredni z człowieka na człowieka.

Motylica wątrobowa – objawy choroby pasożytniczej

Początkowa, ostra faza choroby może trwać od 2 do 5 miesięcy. Objawy i ich nasilenie są zmienne i zależą od intensywności inwazji (może się także zdarzyć przebieg bezobjawowy).

W dwunastnicy osoby, która spożyła przetrwalnikowe formy przywr, dochodzi do uwolnienia larw, które przebijają się przez ścianę jelita i migrują do różnych narządów, najczęściej do wątroby i dróg żółciowych.

Symptomy pojawiają się zazwyczaj w ciągu 4-7 dni od zarażenia i obejmują: bóle w prawej okolicy podżebrowej, nadbrzuszu lub uogólnione dolegliwości całej jamy brzusznej, spadek apetytu, nudności, wymioty, wzmożoną męczliwość i osłabienie, podwyższenie temperatury ciała, dyspepsję (np.

wczesne uczucie pełności i sytości po posiłku, uczucie pieczenia w nadbrzuszu) czy pokrzywkę. W badaniu fizykalnym lekarz może zaobserwować powiększenie wątroby oraz jej tkliwość przy dotyku i powiększenie śledziony.

Larwy motylicy wątrobowej nie zawsze trafiają do wątroby. Mogą zająć inne narządy np. układ moczowy, układ oddechowy, ośrodkowy układ nerwowy, tkankę podskórną, trzustkę, śledzionę, serce, gałkę oczną, mięśnie szkieletowe i inne.

W zależności od miejsca, gdzie dotrą, mogą powodować rozmaite objawy np.

duszność i kaszel gdy znajdują się w płucach, bóle głowy czy symptomy podrażnienia opon mózgowo-rdzeniowych, gdy są w mózgu czy wędrujące guzki w skórze wraz z odczynami alergicznymi.

Przewlekła faza choroby to faza żółciowa. Objawy wiążą się z obecnością dorosłych osobników przywry wątrobowej w drogach żółciowych i obejmują: żółtaczkę i świąd skóry, nawracające kolki żółciowe, zapalenia pęcherzyka żółciowego i dróg żółciowych, a czasem także zapalenie trzustki czy krwawienie z przewodu pokarmowego.

Motylica wątrobowa – jak wykryć fascjolozę?

Podejrzenie zarażenia motylicą wątrobową opiera się na obrazie klinicznym oraz pobycie w rejonie endemicznym. Decyzję o konieczności diagnostyki podejmuje lekarz w oparciu o wywiad, objawy i badanie fizykalne.

Przydatne mogą okazać się testy serologiczne czyli badanie przeciwciał swoistych dla motylicy. Takie badanie diagnostyczne możesz wykonać w Diagnostyce.

Badaniem, które może potwierdzić fascjolozę, a także pomóc oszacować skuteczność leczenia jest ocena próbek stolca, gdzie poszukuje się charakterystycznych jaj przywry.

Motylica wątrobowa – diagnostyka dodatkowa

W ostrej fazie choroby w badaniach diagnostycznych dominuje leukocytoza z dużym odsetkiem eozynofilów (eozynofilia dochodzi nawet do ponad 50%).

Towarzyszy temu nieznaczny wzrost CRP, niedokrwistość, niewielki wzrost aktywności aminotransferaz i fosfatazy zasadowej.

W badaniach obrazowych widoczny może być płyn wokół wątroby i w jamie opłucnej oraz mnogie zmiany ogniskowe w miąższu wątroby.

Fascjoloza – leczenie choroby

W terapii fascjolozy stosuje się leki przeciwpasożytnicze. Czasami, gdy przywry uszkodzą drogi żółciowe, konieczne może okazać się leczenie zabiegowe (chirurgiczne lub endoskopowe). Zastosowanie leków przeciwpasożytniczych najczęściej jest skuteczne, a po wyleczeniu pacjenci nie wymagają szczególnych kontroli.

Bibliografia:

  • „Wybranechoroby pasożytnicze wątroby” – A. Przybyła, M. Nowak, J. Krzowska-Firych
  • „Przywrzycewątrobowe” – M. Rogalska
  • „Fasciolosis” – C.F. Dietrich, A. Kabaalioglu, E. Brunetti, J. Richter
  • „Motylicawątrobowa fasciola hepatica – biologiczne adaptacje do pasożytowania uzwierząt” – A. Wyrobisz, M. Skalska, P. Nosal

Motylica wątrobowa – jak można się zarazić, objawy, leczenie, profilaktyka

Motylica wątrobowa – jakie są przyczyny, objawy i leczenie pasożyta wątroby?fot. Adobe Stock

Spis treści: 

Motylica wątrobowa może osiągać nawet 5 cm długości. Wyglądem przypomina liścia. Różni się tylko kolorem – przeźroczystym. Zwykle lokuje się w wątrobie lub drogach żółciowych. Jej żywicielem są głównie zwierzęta roślinożerne, jednak zdarza się, że pojawia się również u człowieka.

Jej obecność wywołuje chorobę pasożytniczą – fascjolozę. Choroba, podobnie jak w przypadku zarażenia większością pasożytów, początkowo przebiega bezobjawowo, co czyni ją bardzo trudną do zdiagnozowania.

Trzeba wiedzieć jednak, że do zakażenia motylicą wątrobową w Polsce dochodzi niezwykle rzadko. Do zachorowań dochodzi głównie w Azji, przede wszystkim w Chinach, Wietnamie i Korei. 

Motylica wątrobowa – jak można się zarazić

Bardzo ważną rolę w procesie zarażania motylicą wątrobowa pełni ślimak, który jest pierwszym żywicielem pasożyta. Gdy motylica staje się coraz większa, opuszcza mięczaka i zwykle wydostaje się z wody (ewentualnie atakuje niektóre gatunki ryb).

Następnie lokuje się w organizmie większych zwierząt – np. kóz lub owiec. Zdarza się, że później trafia również do człowieka. W jaki sposób? Do zarażenia motylicą wątrobową zwykle dochodzi w poprzez wypicie zakażonej wody (np. z jeziora lub rzeki) lub spożycie zakażonego (surowego) mięsa. Nie jest możliwe zarażenie się motylicą wątrobową od innego człowieka.

Motylica wątrobowa – objawy

Choroba może być bardzo trudna do zdiagnozowania, ponieważ w początkowej fazie przebiegać może bezobjawowo. Z kolei późniejsze objawy są na tyle mało charakterystyczne, że w łatwy sposób mogą zostać pomylone z inną dolegliwością. To: 

Dodatkowo w zaawansowanym stadium zarażenia motylicą wątrobową może pojawić się również powiększona wątroba i żółtaczka. 

Motylica wątrobowa – leczenie

Do rozpoznania zakażenia motylicą wątrobową konieczne jest wykonanie badania kału.

Należy jednak wiedzieć, że jej obecność może zostać wykryta dopiero po około 12-15 tygodniach od zarażenia, czyli wtedy, gdy pasożyt osiągnie pełną dojrzałość płciową. W późniejszej fazie zakażenia, gdy pojawiło się np.

powiększenie wątroby lub żółtaczka konieczne może być również wykonanie USG wątroby, lub rezonansu magnetycznego. 

Leczenie motylicy wątrobowej nie różni się od leczenia innych pasożytów. Choremu podaje się zwykle leki przeciwpasożytnicze. Terapia może trwać nawet kilka tygodni. Chory w większości przypadków może być leczony w domu.

Ewentualna hospitalizacja konieczna jest jedynie w przypadku wystąpienia żółtaczki lub znacznego powiększenia wątroby. Leczenia farmakologiczne można uzupełnić ziołami, np.

olejkiem z goździka korzennego czy komosą piżmową. To substancje wyjątkowo nielubiane przez pasożytów. Należy pamiętać o tym, aby nie bagatelizować objawów zakażenia motylicą wątrobową.

Nieleczony pasożyt doprowadzić może do poważnych chorób, takich jak marskość wątroby. 

Motylica wątrobowa – profilaktyka

Tak jak zostało już napisane, motylica wątrobowa bardzo rzadko występuje w Polsce. Mimo tego nie należy spożywać niezdatnej do picia wody, ani surowego lub niedogotowanego mięsa.

Podczas ewentualnych kąpieli w rzece lub jeziorze należy nie dopuścić do tego, aby woda dostała się do naszego układu pokarmowego.

Po kąpieli konieczne jest dokładne umycie ciała mydłem lub żelem antybakteryjnym. 

To samo dotyczy osób, które planują wyjazd do Azji (to właśnie tam głównie występuje pasożyt). Na miejscu nie należy spożywać surowego (a także z nieznanego pochodzenia) mięsa oraz wody nienadającej się do picia. Podczas zagranicznych wakacji należy kierować się zasadą, że najbezpieczniejsza jest zawsze woda butelkowana.

Więcej na temat pasożytów:Pasożyty – objawy, jak dochodzi do zakażenia, leczenie, zapobieganieBąblowica – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie, jak się nie zarazićWłosogłówka ludzka – objawy, zakażenie, leczenie, profilaktyka

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Motylica wątrobowa – przyczyny i objawy choroby

Motylica wątrobowa to przywra, która osiąga do pięciu centymetrów długości. Osiedla się zarówno u ludzi, jak i zwierząt. Jest w kształcie liścia, ciało ma spłaszczone, przeźroczyste w kolorze biało- szarym.

Na zewnątrz ma osłonę i kolce. Osłona zewnętrzna chroni ją przed strawieniem w organizmie żywiciela, a kolce umożliwiają mocowanie do ścian narządów wewnętrznych żywiciela.

Przywry najczęściej bytują w wątrobie i drogach żółciowych organizmu, w którym pasożytują.

W procesie zarażania istotnym pośrednikiem jest ślimak i bydło roślinożerne. Ślimak zamieszkujący tereny podmokłe i zbiorniki wodne jest żywicielem pośrednim dla larw motylicy.

Kiedy larwy osiągną kolejne stadia rozwoju, opuszczają ślimaka i wydostają się na zewnątrz, aby zarażać kozy, owce i inne ssaki roślinożerne. Osiedla się w wątrobie i drogach żółciowych zwierząt, a jej jaja są wydalane razem z ich kałem do gleby.

Ludzie zarażają się, pijąc zanieczyszczoną wodę z jezior, strumieni, jedząc skażoną żywność i żując źdźbła trawy na łące.

Fascjoloza na początku daje objawy, które łatwo pomylić z zatruciem, przeziębieniem czy grypą. Często choroba rozwija się bezobjawowo. Do najczęstszych objawów na wczesnym etapie należy:

  1. stan podgorączkowy lub gorączka (która zwykle ustępuje po kilku dniach),

  2. świąd skóry w postaci pokrzywki,

  3. bóle brzucha,

  4. niestrawność,

  5. brak apetytu (często niechęć do tłustych potraw),

  6. ogólne osłabienie,

  7. na przemian zaparcia i biegunki.

W kolejnym etapie dochodzą dolegliwości takie jak: nudności, wymioty, powiększenia wątroby, a nawet żółtaczka.

Aby zdiagnozować zarażenie motylicą wątrobową należy wykonać badanie z krwi na obecność pasożytów, OB oraz stężenie eozynofilów i poziomu aminotransferaz wątroby.

You might be interested:  Chrzęstniak – objawy, rozpoznanie, leczenie

Powinno się wykonać również badanie kału na obecność pasożytów. Badanie kału da pozytywny wynik dopiero po 12-14 tygodniach od zakażenia.

Lekarz zleca badanie ultrasonograficzne, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny, aby mieć dokładny obraz organów wątroby i dróg żółciowych.

Leczenie fascjolozy opiera się na podawaniu leków przeciwpasożytniczych, tak aby pozbyć się przywry z organizmu. Leki przyjmuje się w warunkach domowych.

W wyjątkowych sytuacjach pacjenta leczy się w szpitalu.

Ważnym elementem wspomagającym kurację przeciwpasożytniczą jest przyjmowanie naturalnych środków ziołowych takich jak: orzech czarny, olejek z goździka korzennego, komosę piżmową, ostropest plamisty.

Aby uchronić się przed zakażeniem motylicą wątrobową powinniśmy przestrzegać kilku ważnych zasad. Ważne, aby gotować wodę pochodzącą ze zbiorników wodnych, przed spożyciem i przed kontaktem z żywnością. Nie jeść surowych warzyw i owoców, a także surowego i nieugotowanego mięsa.

Treści z serwisu medonet.pl mają na celu polepszenie, a nie zastąpienie, kontaktu pomiędzy Użytkownikiem Serwisu a jego lekarzem. Serwis ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny.

Przed zastosowaniem się do porad z zakresu wiedzy specjalistycznej, w szczególności medycznych, zawartych w naszym Serwisie należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Administrator nie ponosi żadnych konsekwencji wynikających z wykorzystania informacji zawartych w Serwisie.

  • wątroba
  • pasożyty ludzkie
  • choroby wątroby
  • glista ludzka
  • bóle brzucha
  • Motylica wątrobowa – pasożyt, który osiąga nawet 5 cm długości Motylica wątrobowa to pasożyt, który powoduje chorobę fascjolozę. Z pozoru niegroźne zakażenie może mieć poważne konsekwencje w postaci żółtaczki lub nawet…
  • Encefalopatia wątrobowa – przyczyny, objawy i leczenie Encefalopatia wątrobowa to schorzenie na tle neurologicznym, które jest następstwem zaburzonej pracy wątroby. Choroba ma różny przebieg- od śpiączki, po… Ewelina Hen | Materiał prasowy
  • Fascjoloza Fascjoloza to choroba, która nazywana jest przywrzycą lub chorobą motyliczą, powstaje na skutek zarażenia organizmu przez przywrę, pasożyta z typu płazińców…. Kazimierz Janicki | Redakcja Medonet
  • Paciorkowiec i jego rodzaje – przyczyny zakażeń, objawy choroby i leczenie [WYJAŚNIAMY] Paciorkowiec to bakteria, która atakuje nasz organizm zwłaszcza wtedy, gdy układ immunologiczny jest osłabiony. Ludzki organizm może zarazić się kilkoma rodzajami…
  • Chlamydioza – przyczyny, objawy. Jak wygląda leczenie chlamydiozy? Chlamydioza to jedna z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. Ponad 80% kobiet nie wie, że jest zakażone chlamydiami i dowiadują się o tym dopiero,… Matylda Mazur
  • Helicobacter pylori – objawy, diagnostyka, leczenie, profilaktyka [WYJAŚNIAMY] Zakażenie Helicobacter pylori ( H. pylori ) jest bardzo częste i dotyka około połowy światowej populacji. Powoduje choroby żołądka, ale niektórzy autorzy donoszą… Mirosław Jawień
  • Choroba Hashimoto przyczyną depresji Hashimoto jest chorobą autoimmunologiczną. Nieleczona lub nieprawidłowo leczona, może doprowadzić do poważnych powikłań. Do jej objawów należą min. depresja i…
  • Szmery wątrobowe Szmery słyszalne nad wątrobą mają najczęściej podłoże naczyniowe. Szmery naczyniowe powstają w wyniku turbulentnego przepływu krwi w naczyniach tętniczych lub…
  • Choroba Chagasa – przyczyny, objawy, leczenie Ta pasożytnicza choroba przełyku może być niemiłą pamiątką z egzotycznych wakacji, jeśli podczas pobytu będziemy się odżywiać w przypadkowych miejscach, gdzie nie…
  • Streptococcus pyogenes – zakażenie, objawy, leczenie, powikłania Streptococcus pyogenes to inaczej paciorkowiec typu A. Jest to bakteria wywołująca wiele chorób dotykających różne układy człowieka. Zazwyczaj bakteria… Marta Pawlak | Onet.

Motylica wątrobowa i fascjoloza – objawy, leczenie i diagnostyka

2018-03-08 7:52 Izabela Orlicz

Motylica wątrobowa to przywra, która wywołuje chorobę pasożytniczą o nazwie fascjoloza.

Motylica wątrobowa występuje zarówno u zwierząt, jak i u ludzi, dając podobne objawy zakażenia. Diagnostyka polega na wykryciu jej przywry w kale. Po wykryciu motylicy wątrobowej należy jak najszybciej wprowadzić leczenie.

Zobacz, jak jak można się zarazić motylicą wątrobową i jakie leki stosuje się w terapii.

Spis treści:

Motylica wątrobowa (łac. Fasciola hepatica, przywra wątrobowa, przywrzyca wątrobowa, choroba motylicza) wywołuje chorobę pasożytniczą o dość skomplikowanym cyklu rozwojowym, którą jest fascjoloza.

Motylica wątrobowa to przywra, która może dorastać do pięciu centymetrów długości. Ciało ma lekko przeźroczyste, spłaszczone, w kolorze biało-szarym, a kształtem przypomina listek. Posiada specjalną osłonę, która chroni ją przed strawieniem w układzie pokarmowym żywiciela, a zarazem ma kolce, ułatwiające jej przymocowanie się do ścianek narządów wewnętrznych organizmu, na którym pasożytuje.

Przywry najczęściej osiedlają się w wątrobie i drogach żółciowych, bardzo rzadko w innych narządach (trzustce, węzłach chłonnych, układzie moczowym czy tkankach miękkich).

Motylica wątrobowa – przyczyny fascjolozy

Z jaj przywry wylęgają się larwy, której żywicielem pośrednim jest ślimak, zamieszkujący niewielkie zbiorniki wodne i tereny podmokłe. To w jego organizmie pasożyt przekształca się kolejne, bardziej zaawansowane postaci i dopiero wtedy wydostaje się na zewnątrz.

Żywicielem ostatecznym jest ssak roślinożerny (najczęściej kozy, owce, rzadziej bydło, konie, króliki), u którego przywra osiada w wątrobie i drogach żółciowych, rozmnaża się, a nowe jaja wydostają się na zewnątrz wraz z kałem zwierząt.

Motylica wątrobowa – jak można się zarazić?

Do zakażenia ludzi może dojść, gdy pijemy zanieczyszczoną wodę (z jezior, strumieni), jemy żywność, która została umyta skażoną wodą, a nawet przez tak niewinną czynność, jak żucie źdźbła trawy, na którym mogą znajdować się larwy.

Motylica wątrobowa – objawy

Objawy fascjolozy są na początku dość nieswoiste, a czasem nawet choroba przebiega bezobjawowo.

Może pojawić się:

  • stan podgorączkowy lub gorączka (która zwykle ustępuje po kilku dniach),
  • świąd skóry w postaci pokrzywki,
  • bóle brzucha,
  • niestrawność,
  • brak apetytu (często niechęć do tłustych potraw),
  • ogólne osłabienie,
  • na przemian zaparcia i biegunki
  • z czasem może dojść do powiększenia wątroby, nudności, wymiotów, a jeśli przywra ulokuje się w drogach żółciowych, utrudniając swobodny przepływ żółci, może doprowadzić do wystąpienia żółtaczki.

Motylica wątrobowa – diagnostyka

Jak wykryć motylicę wątrobową? Jeżeli doszło do powiększenia wątroby lub chory skarży się na ból w tej części jamy brzusznej, lekarz może skierować na badanie ultrasonograficzne, tomografię komputerową lub rezonans magnetyczny, dzięki którym można dostrzec zwężenie dróg żółciowych, zapalenie pęcherzyka żółciowego lub ubytki (kanaliki) w wątrobie.

By postawić diagnozę we wcześniejszym stadium choroby lekarz kieruje na badanie serologiczne z krwi  oraz kału na pasożyty, ale w tym drugim przypadku obecność jaj można stwierdzić dopiero wtedy, gdy motylica wątrobowa w organizmie żywiciela osiągnie dojrzałość płciową, czyli po około 12-14 tygodniach od zakażenia.

Czasem lekarz zaleca też wykonanie badania krwi z oznaczeniem OB oraz stężenia eozynofilów i poziomu aminotransferaz wątroby, które ułatwiają postawienie diagnozy, gdy okaże się, że te wartości wyszły nieprawidłowo.

Motylica wątrobowa – leczenie

Podstawowe leczenie fascjolozy obejmuje leki przeciwpasożytnicze, dzięki którym dochodzi do pozbycia się przywr motylicy wątrobowej z organizmu. Najczęściej kurację przeprowadza się w warunkach domowych, ale jeżeli choroba przez długi czas nie została wykryta może dojść do inwazji pasożytniczej, w wtedy konieczne będzie leczenie szpitalne.

Czasem lekarze zalecają też, aby równolegle z tradycyjnymi środkami farmakologicznymi, stosować preparaty ziołowe (np. orzech czarny, olejek z goździka korzennego, komosę piżmową), które ułatwiają pozbywanie się pasożytów z organizmu oraz ziół (np. ostropest plamisty), wspomagających szybszą regenerację wątroby.

Motylica wątrobowa – profilaktyka

Przede wszystkim trzeba pamiętać o podstawowych zasadach: gotowaniu wody, jeśli pochodzi z naturalnych zbiorników wodnych, by była zdatna do spożycia lub jeśli chcemy użyć jej do umycia owoców czy warzyw.

Zaleca się też, by nie jeść surowych roślin, zwłaszcza tych rosnących na terenach podmokłych. Czasem do zakażenia dochodzi też podczas jedzenia surowego lub niedogotowanego mięsa (np. koziej wątróbki), dlatego pamiętajmy o starannym przygotowywaniu tego typu potraw.

Na szczęście fascjolozę można leczyć, ale zbyt późno wykryta może doprowadzić do poważniejszych schorzeń, m.in. niedokrwistości czy nawet marskości wątroby.

Motylica wątrobowa (Fascjoloza) – źródła zakażenia, objawy, diagnostyka

Fascjoloza (inaczej choroba motylicza, przywrzyca) to choroba pasożytnicza wywoływana przez przywrę, zwaną motylicą wątrobową, pasożyta z rodziny płazińców. Choroba rozpowszechniona jest na całym świecie.

Człowiek staje się żywicielem przywry przypadkowo, jest ona bowiem pasożytem występującym głównie u bydła, owiec, kóz, koni, świń, osłów i kilku innych gatunków zwierząt.

U człowieka przywra lokalizuje się w wątrobie i drogach żółciowych.

1. Motylica wątrobowa (Fascjoloza) – rozwój przywry

Przywra wyglądem przypomina pestkę dyni i ma wymiary 0,4-1,0 cm szerokości i 2,0-5,0 cm długości. Jaja pasożytów rozwiniętych wydalane są z kałem żywiciela ostatecznego (może nim być zwierzę z rodziny przeżuwaczy lub człowiek).

Jeśli trafią do sprzyjającego środowiska, w tym wypadku wodnego, przechodzą w stan larwalny, tzw. miracidium lub dziwadełko. Następnie larwa dostaje się do organizmu żywiciela pośredniego, którym w Polsce jest ślimak ziemno–wodny – błotniarka moczarowa – i w nim przechodzi w kolejne postacie larwalne, kolejno: sporocysta, redia i cerkaria.

Pod postacią larw znanych jako cerkarie opuszcza ciało ślimaka, osiada na roślinach wodnych, otaczając się osłonką (tworzy się cysta). Po pewnym czasie cerkaria przekształca się w kolejny stan larwalny. Powstaje metacerkaria i w takiej postaci czeka na połknięcie przez żywiciela ostatecznego.

Jeśli tak się stanie, osłonka otaczająca metacerkarię zostaje strawiona, larwa ulega uwolnienia i przebija ścianę jelita, po czym wraz z krwią przedostaje się do wątroby, gdzie w przewodach żółciowych po ok. 7 dniach rozwija się dorosły osobnik.



You might be interested:  Dysforia – co to jest, jakie są przyczyny i objawy, jak wygląda leczenie?

2. Motylica wątrobowa (Fascjoloza) – źródła zakażenia

Człowiek najczęściej zaraża się pasożytem poprzez picie nieprzegotowanej wody ze strumyków, potoków, jezior, rzek, ssanie źdźbła traw, zbóż, do których przyczepione są postacie larwalne przywry lub zjedzenie niemytych warzyw, uprawianych na podmokłych terenach, nawożonych odchodami zwierząt zarażonych tym pasożytem.

Możliwe jest też zarażenie się człowieka dojrzałą postacią przywry poprzez spożycie świeżej, niedogotowanej lub surowej wątroby zwierząt chorych na fascjolozę.

3. Motylica wątrobowa (Fascjoloza) – objawy

W przypadku zarażenia się postacią larwalną przywry, mogą wystąpić takie objawy, jak:

  • powiększenie wątroby,
  • nieregularna gorączka,
  • zmiany skórne w postaci pokrzywki,
  • nudności i wymioty,
  • zaburzenia trawienia pokarmów,
  • brak apetytu,
  • żółtaczka,
  • bóle mięśni i stawów.

W razie zjedzenia dojrzałej postaci przywry, może się ona przyssać do śluzówki gardła lub dalszego odcinka przewodu pokarmowego, co powoduje rozwój stanu zapalnego i obrzęku. W razie lokalizacji w górnych odcinkach przewodu pokarmowego, pojawiają się nasilone odruchy wymiotne, co może doprowadzić do wydalenia przywry wraz z wymiocinami.

4. Motylica wątrobowa (Fascjoloza) – diagnostyka i zapobieganie

Zarażenie przywrą potwierdza wysoki poziom eozynofili we krwi wraz z dodatnim wynikiem badania kału lub treści dwunastniczej na jaja tego pasożyta. W diagnostyce fascjolozy przydatne są też badania serologiczne (hemaglutynacja pośrednia, odczyn wiązania dopełniacza, immunofluorescencja, immunoelektroforeza, ELISA).


Inwazjom motylicy można zapobiegać poprzez:

  • niszczenie pasożytów środkami chemicznymi u żywicieli pośrednich,
  • edukację ludzi, co może wpłynąć na zmianę zachowań na utrudniające wnikanie motylicy wątrobowej do organizmu człowieka,
  • spożywanie tylko gotowanych potraw z wątroby zwierząt, które mogą być zarażone motylicą,
  • niepicie wody nieprzegotowanej,
  • dokładne mycie warzyw,
  • unikanie potraw z surowych roślin uprawianych na podmokłych terenach.

W celu uniknięcia zarażenia motylicą wątrobową nie należy spożywać wody bezpośrednio ze zbiorników wodnych, np. stawów, a także nie wkładać do ust roślin, na których istnieje prawdopodobieństwo występowania larw motylicy. W razie kontaktu z takimi roślinami lub taką wodą należy umyć dokładnie ręce.

Ewelina Rogowska,  ponad rok temu

  • Dziubek Z. Choroby zakaźne i pasożytnicze, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2003, ISBN 83-200-2748-9
  • Cianciara J., Juszczyk J., Choroby zakaźne i pasożytnicze, Czelej, Lublin 2007, ISBN 978-83-60608-34-0
  • Dziubek Z., Żarnowska-Prymek H., Choroby pasożytnicze człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 1999, ISBN 83-200-2279-7
  • Magdzik W., Naruszewicz-Lesiuk D., Zieliński A., Choroby zakaźne i pasożytnicze – epidemiologia i profilaktyka, Alfa Medica Press, Bielsko-Biała 2007, ISBN 978-83-7522-010-0

Motylica wątrobowa: objawy, leczenie. Jak można się zarazić?

Motylica wątrobowa to groźny pasożyt, który rozwijając się organizmie człowieka może doprowadzić do poważnych zaburzeń trawienia, a nawet żółtaczki. Czym jest tzw.

przywra wątrobowa, w jaki sposób się objawia, jak można się zarazić i jak należy leczyć wywołane przez nią schorzenia?

Spis treści

Co to jest motylica wątrobowa?

Motylica wątrobowa (łac. Fasciola hepatica) jest pasożytem bytującym przede wszystkim w organizmach ssaków roślinożernych, w tym koni, bydła, owiec, zajęcy i królików, ale też niekiedy kolonizującym ustrój człowieka. 

W biologicznej systematyce motylica wątrobowa klasyfikowana jest jako przywra digeniczna, będąc przypisaną do gromady płazińców.

Pasożyt ten w dorosłej postaci osiąga nawet do 50 milimetrów długości i około 10 mm grubości.

Ma ciało spłaszczone i lekko przeźroczyste, pokryte specjalną ochronką i kolcami, które umożliwiają zagnieżdżenie się w organizmie żywiciela, a także zapobiegają strawieniu w drogach pokarmowych. 

Motylica wątrobowa charakteryzuje się wyjątkowo skomplikowanym cyklem rozwojowym, obejmującym kilka postaci i wymagającym przynajmniej dwóch żywicieli.

Choć u człowieka występuje stosunkowo rzadko, stanowi znaczne niebezpieczeństwo, prowadząc do rozwoju choroby zwanej fascjolozą (łac. fasciolosis).

Jest to dolegliwość obejmująca drogi żółciowe wątroby, wywołująca zaburzenia funkcji tego organu, a także zaburzenia trawienia. W skrajnych przypadkach powikłaniem zakażenia motylicą wątrobową może być żółtaczka

Jak można się zarazić przywrą wątrobową?

Człowiek przywrą wątrobową zaraża się sporadycznie, aczkolwiek przypadki takie są odnotowywane. Najczęściej do kolonizacji dróg żółciowych organizmu ludzkiego dochodzi wskutek spożycia nieprzetworzonych, surowych i niedokładnie umytych roślin (głównie warzyw i traw), na których powierzchni znajdują się larwy motylicy. 

Źródłem problemów może też być picie nieprzegotowanej wody z naturalnych zbiorników (źródełka, strumienie, rzeki, stawy etc.). Larwy motylicy rozwijają się w wątrobie, gdzie po około 7 dniach osiągają dorosłą postać i wywołują fascjolozę.

Co ważne – przywra wątrobowa nie przenosi się z człowieka na człowieka.

W szczególnych przypadkach można natomiast zarazić się nią spożywając produkty zwierzęce, ale tylko w sytuacji, gdy zawierają one fragmenty wątroby i są świeże, surowe lub niedogotowane (niedosmażone).

Reklama

Cykl rozwojowy motylicy wątrobowej

Zanim przywra osiągnie dojrzałą postać i zdolność do wywoływania objawów chorobowych, przechodzi kilka faz rozkwitu. 

Cykl rozwojowy motylicy wątrobowej uchodzi za jeden z najbardziej skomplikowanych w świecie przyrody, w przebiegu którego następuje przemiana tzw.

pokoleń partenogenetycznych (postaci dorosłe) oraz hermafrodytycznego (postać larwalna).

W Polsce głównym żywicielem larw jest zazwyczaj błotniarka moczarowa, ślimak z rodziny błotniarkowatych, jeśli natomiast chodzi o dojrzałe osobniki, bytują one – tak jak wspomniano wyżej – w organizmach zwierzęcych. Jak przebiega cykl?

  1. Dojrzałe pasożyty składają jaja, które następnie wydalane są wraz z kałem żywicieli do środowiska przyrodniczego.
  2. Z zapłodnionych jaj rozwijają  się larwy miracydium. Przenikają one do organizmu błotniarki moczarowej, gdzie przekształcają się w tzw. sporocystę, stanowiącą pierwszą postać w cyklu pokoleń partenogenetycznych.
  3. W dalszej kolejności powstają tzw. redie macierzyste, a w nichredie potomnelub cerkarie, będące pierwszymi larwami pokolenia hermafrodytycznego.
  4. Ceriakie opuszczają organizm ślimaka i trafiają do środowiska, bytując głównie na powierzchni traw, w rejonach podmokłych. W międzyczasieprzekształcając się w drugą larwę, czyli metacerkarię, niezwykle odporną na warunki zewnętrzne, zdolną bytować poza organizmem żywiciela nawet do kilkunastu miesięcy.
  5. Koniec cyklu związany jest z przedostaniem się metacerkarii do organizmu żywiciela zwierzęcego, gdzie zagnieżdża się ona w drogach żółciowych wątroby, osiąga dojrzałą postać i składa jaja.

Objawy motylicy wątrobowej

Motylica wątrobowa kolonizuje organizm człowieka początkowo bezobjawowo lub też dając symptomy, które są mało charakterystyczne i nieszczególnie uciążliwe. W przypadku rozwoju fascjolozy, objawy motylicy wątrobowejprzypominają niestrawność lub przeziębienie. 

Objawy przywry wątrobowej to między innymi:

  • stan podgorączkowy lub lekka gorączka,
  • ból brzucha, nudności, niestrawność, biegunki, zaparcia,
  • bóle mięśni i stawów,
  • brak apetytu, zwłaszcza niechęć do potraw tłustych i smażonych,
  • osłabienie, apatia, znużenie,
  • niekiedy pokrzywka skórna,
  • niekiedy zapalenie błony śluzowej gardła.

W zaawansowanej postaci fascjoloza prowadzi do przekrwienia i powiększenia wątroby, poważnego zaburzenia jej funkcji, skutkującego znacznych rozmiarów problemami trawiennymi.

Uszkodzenia powodowane przez pasożyty w wątrobie mają charakter perforacji – możliwe w związku z tym jest krwawienie wewnętrzne, a następnie bliznowacenie. Rozwinąć się może zapalenie otrzewnej, dochodzi też do powiększenia węzłów chłonnych.

Nieleczona i powikłana fascjoloza może przekształcić się w żółtaczkę. 

Leczenie motylicy wątrobowej

Leczenie motylicy wątrobowej i wywoływanej przez nią fascjolozy ma charakter farmakologiczny. Lekiem rutynowo stosowanym w tego typu schorzeniach jest bitionol, w użyciu są też triklabendazoli albendazol.

Są to typowe leki przeciwpasożytnicze, wykazujące skuteczność przeciwko Fasciola hepatica. Przyjmując je należy dokładnie przestrzegać zaleceń dotyczących dawkowania.

Przykładowo, bitionol aplikuje się co drugi dzień, przez 4 tygodnie, w dawce 40 mg na każdy kilogram masy ciała. 

Oprócz środków farmakologicznych, na motylicę wątrobową stosować też można produkty ziołowe (ostropest plamisty, goździk). Pamiętać również należy o działaniach profilaktycznych, pozwalających uniknąć zachorowania.

Kluczowe jest, aby:

  • nie jeść niemytych warzyw,
  • nie gryźć, nie ssać traw, w szczególności zerwanych na podmokłych łąkach,
  • nie pić wody z naturalnych źródeł,
  • nie jeść surowych lub niedogotowanych produktów odzwierzęcych, w szczególności wątroby.

Czytaj też:

  • Anna Wyrobisz, Marta Skalska, Paweł Nosal. Motylica wątrobowa Fasciola hepatica – biologiczne adaptacje do pasożytowania u zwierząt, Kosmos, Problemy Nauk Biologicznych, Tom 65 2016 Numer 1
  • Świerzawska E. , Kaliszewicz S. , Grott J.W, Bitionol (Actamer) jako skuteczny lek przeciw motylicy wątrobowej (Fasciola hepatica), Wiadomości Parazytologiczne, 1967,13, 6

Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu do końca. Jeśli chcesz być na bieżąco z informacjami na temat zdrowia i zdrowego stylu życia, zapraszamy na nasz portal ponownie!

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *