Nadkrwistość – przyczyny, objawy i leczenie

Przyczyną pierwotnych nadkrwistości jest nadmierna produkcja czerwonych krwinek, niezależna od erytropoetyny (EPO) oraz niedotlenienia. Do chorób związanych ze zwiększonym wytwarzaniem erytrocytów należą:

Czerwienica prawdziwa

To rzadko spotykany nowotwór powodujący zwiększone powstawanie erytrocytów. Czerwienica prawdziwa powstaje z komórek krwiotwórczych szpiku, które mogą wpływać na zwiększone poziomy również pozostałych krwinek – leukocytów i trombocytów. Charakterystyczna dla tej choroby jest obecność mutacji JAK2 wywołującej niepohamowaną proliferację niezależną od erytropoetyny. 

W problemach z produkcją erytrocytów

Objawy tej choroby są bardzo niespecyficzne. Często (u ok. 40% pacjentów) będzie występował świąd po kontakcie z ciepłą wodą. Część pacjentów będzie doświadczać choroby wrzodowej żołądka oraz częstych napadów dny moczanowej.

Charakterystycznym, choć rzadko występującym objawem jest erytromelalgia. Jest to palący ból dłoni czy stóp z towarzyszącym zaczerwienieniem, a czasem i niebieskim kolorem skóry w miejscu bólu.

Spowodowany jest nadkrzepliwością, zamykaniem światła małych naczyń, co prowadzi do niedotlenienia tkanek.

Uwaga! Objawy erytromelalgii ustępują po zażyciu kwasu acetylosalicylowego.

Częstymi objawami czerwienicy są także:

  • bóle głowy,
  • trudności w koncentracji,
  • zawroty głowy.

Należy pamiętać, że nieleczona czerwienica prawdziwa jest śmiertelna!Ciekawostką jest, że jedną z metod leczenia (jednak nigdy samodzielną) jest upuszczanie krwi.

Wtórne nadkrwistości – przyczyny i choroby

Nadmierna produkcja krwinek następuje w przebiegu innych chorób bądź niefizjologicznych stanów skutkujących zwiększeniem hematokrytu.

Choroba wysokościowa

Nazwa ta dotyczy objawów występujących u chorych przebywających na wysokościach powyżej 2000 metrów nad poziomem morza. Choroba wysokościowa objawia się:

  • dusznością,
  • zwiększoną częstością oddechów,
  • nadmierną męczliwością,
  • obrzękiem kończyn.

Odpowiedzią na ten stan jest zwiększona produkcja czerwonych krwinek, czyli przystosowanie do niskiej zawartości tlenu w powietrzu. Jest to więc fizjologiczna nadkrwistość, jednak zwiększająca zagrożenie chorób zakrzepowo – zatorowych. co ciekawe, sportowcy często wykorzystują trening wysokogórski, aby naturalnie zwiększyć ilość czerwonych krwinek we krwi.

Nadkrwistość – przyczyny, objawy i leczenie

Nowotwory

Niektóre nowotwory nerek, wątroby czy nadnerczy mogą wydzielać hormony pobudzające erytropoezę.

Choroby powodujące niedotlenienie

Przewlekła obturacyjna choroba płuc, bezdech senny czy sinicza wada serca może powodować brak odpowiedniego natlenienia krwi, co skutkuje zmniejszoną dostawą tlenu do tkanek regulujących erytropoezę. W odpowiedzi hematokryt wzrasta.

Jatrogenne przyczyny nadkrwistości

Wtórna nadkrwistość może być również następstwem leczenie. Przykładem jest tutaj nadmierne przetoczenie krwi u pacjentów potrzebujących jej uzupełnienia.

Nadkrwistość rzekoma

Stany skutkujące utratą płynów z łożyska naczyniowego powodują zwiększenie udziału procentowego erytrocytów w krwi pełnej. Chorób powodujących odwodnienie jest wiele. Ten rodzaj nadkrwistości może być wywołany nawet przez przewlekłe biegunki czy wymioty.

Jakakolwiek dysfunkcja wątroby skutkująca zaburzeniem wytwarzania białek, które zatrzymują wodę we krwi, powoduje obrzęki tkanek miękkich poprzez „ucieczkę” wody z naczyń krwionośnych. Nadmierna utrata wody przez chore nerki również jest częstą przyczyną nadkrwistości rzekomej.

Dlatego osoby w starszym wieku  mogą się odwodnić w bardzo prosty sposób ze względu na zaburzone odczuwanie pragnienia.

Poza chorobami związanymi z podwyższonym poziomem erytrocytów wiele osób cierpi na dolegliwości, w których poziom czerwonych krwinek jest zbyt niski. Przeczytajcie o nich w artykule: Choroby związane ze zmniejszonym poziomem erytrocytów.

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Czerwienica (nadkrwistość) to choroba krwi. Oto objawy i leczenie

Nadkrwistość – przyczyny, objawy i leczenie
fot. Adobe Stock

Spis treści:

Co to jest czerwienica prawdziwa?

Czerwienica prawdziwa, inaczej choroba Vaqueza to nowotwór szpiku kostnego. Zagraża życiu, może przekształcić się w białaczkę. W czerwienicy (nadkrwistości) dochodzi do zwiększenia liczby erytrocytów, czyli czerwonych krwinek. Często w morfologii przy czerwienicy podwyższony może być też poziom leukocytów, czyli białych krwinek oraz płytek krwi.

Czerwienica prawdziwa najczęściej dotyka osób starszych – szczyt zachorowalności to 60 lat. Przyczyny czerwienicy są nieznane, niektóre badania wskazują na predyspozycje genetyczne.

Czerwienica – objawy

Dolegliwości związane są ze stopniem rozwoju choroby. Do najpowszechniejszych objawów czerwienicy należą:

  • ból i zawroty głowy,
  • szum w uszach,
  • problemy z widzeniem,
  • swędzenie skóry,
  • zaczerwienienie rąk i stóp,
  • powiększenie narządów wewnętrznych: wątroby, śledziony,
  • chudnięcie i osłabienie,
  • objawy choroby wrzodowej, dny moczanowej, zakrzepicy.

Czerwienica prawdziwa – diagnoza

Podstawowym badaniem w celu rozpoznania czerwienicy jest morfologia krwi – w wynikach podwyższony będzie poziom erytrocytów, hemoglobiny i hematokrytu, często też zwiększona będzie liczba białych krwinek i płytek krwi.

Lekarz w celach diagnostycznych może też zlecić biopsję szpiku kostnego. Rozpoznanie czerwienicy jest ważne, bo może ona przekształcić się w ostrą białaczkę szpikową.

Leczenie czerwienicy

Choć nie jest możliwe całkowite wyleczenie tej choroby, w czerwienicy stosuje się leki przeciwpłytkowe oraz upusty krwi, co pomaga opanować chorobę i poprawić wyniki krwi. Stosuje się też leczenie polegające na łagodzeniu objawów, takich jak świąd skóry.

Wśród powikłań czerwienicy, poza wspomnianą ostrą białaczką, wymienia się:

Więcej o chorobach krwi:Chłoniak – czy to rak? Poznaj objawy i leczenieJakie są przyczyny i objawy szpiczaka mnogiego?Czym jest hemofilia i jak ją leczyć?Jakie są objawy niedokrwistości?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Czerwienica prawdziwa, choroba Vaqueza – objawy, leczenie

  • Czerwienica prawdziwa, choroba Vaqueza – pierwotna choroba mieloproliferacyjna przebiegająca ze zwiększeniem liczby erytrocytów, granulocytów i płytek krwi, z przewagą erytropoezy.

    Epidemiologia

    Występuje z częstością 2/100000, częściej u mężczyzn po 50. roku życia.

    Etiopatogeneza

    Nie do końca poznana. Czasem może przechodzić w przewlekłą białaczkę szpikową.

    Objawy

    • bóle i zawroty głowy
    • szum w uszach
    • zmęczenie
    • duszność wysiłkowa
    • krwawienie z nosa
    • zaburzenia widzenia
    • erytromelalgia
    • nadciśnienie tętnicze
    • sinoczerwonawe zabarwienie nosa, uszu, warg i spojówek (plethora polycythaemica)
    • świąd skóry – charakterystycznym objawem dla czerwienicy prawdziwej jest jego nasilenie po gorącej kąpieli. Ma to najprawdopodobniej związek z degranulacją mastocytów.
    • powiększenie śledziony i/lub wątroby
    • zastoinowe naczynia żylne w badania dna oka
    • objawy dny moczanowej

    Powikłania

    • zakrzepy żylne lub tętnicze (udar mózgu, zawał mięśnia sercowego, zakrzepica żył powierzchniowych, zakrzepica żył głębokich, zatorowość płucna)
    • skaza krwotoczna
    • zwłóknienie szpiku i w konsekwencji jego niewydolność
    • rozwój ostrej białaczki
    • choroba wrzodowa żołądka i dwunastnicy

    Rozpoznanie:

    • u kobiet:
      • >32 ml/kg m.c.
      • >16,5 g/dl Hb
      • >56 % Ht
    • u mężczyzn:
      • >36 ml/kg m.c.
      • >18,5 g/dl Hb
      • >60 % Ht
    • nadpłytkowość >400 000/μl
    • brak przyczyn wtórnej nadkrwistości
    • wykluczenie czerwienicy rzekomej
    • liczba granulocytów >10 000/μl
    • obecność bogatokomórkowego szpiku z przewagą linii erytropoetycznej lub magakariopoetycznej
    • przebiegający bez udziału erytropoetyny wzrost kolonii erytroidalnych
    • zmniejszone/prawidłowe stężenie erytropoetyny w osoczu
    • brak transkryptu genu BCR/ABL lub inne niż chromosom Philadelphia mutacje chromosomalne
    You might be interested:  Leczenie łuszczycy – maść, leki i lampy na łuszczycę

    Do rozpoznania czerwienicy prawdziwej niezbędne jest stwierdzenie pierwszych dwóch głównych kryteriów i innego dowolnego głównego lub pierwszych dwóch głównych kryteriów i dwóch dowolnych kryteriów mniejszych.

    Leczenie

    • hydroksykarbamid
    • interferon α w razie potrzeby
    • anagrelid – w przypadku zagrażającej życiu nadpłytkowości
    • busulfan lub radioaktywny fosfor
    • pirymetamina i pipobroman – w razie nieskuteczności hydroksykarbamidu
    • upusty krwi
    • leki przeciwzakrzepowe
    • allopurynol – w razie hiperurykemii
    • leki przeciwhistaminowe lub naświetlenia – w przypadku świądu

    Rokowanie

    Średni czas przeżycia chorego nieleczonego wynosi 2 lata.
    U chorego leczonego wydłuża się do 15 lat.

    Skomentuj →

  • Co to jest nadkrwistość, jak ją rozpoznać i leczyć

    Czerwienica, inaczej nadkrwistość, to stan chorobowy polegający na obecności zbyt dużej ilości czerwonych krwinek we krwi. Najczęściej występujący rodzaj czerwienicy to czerwienica prawdziwa. Istnieje też nadkrwistość wtórna i rzekoma.

    Czerwienica, inaczej nadkrwistość, to stan chorobowy polegający na obecności zbyt dużej ilości czerwonych krwinek we krwi. Najczęściej występujący rodzaj czerwienicy to czerwienica prawdziwa. Istnieje też nadkrwistość wtórna i rzekoma.

    Liczba krwinek czerwonych u dorosłej, zdrowej osoby powinna wynosić około 4-5 miliona na mililitr. Wynik poniżej tej normy oznacza niedokrwistość, a powyżej nadkrwistość.

    Czerwienica prawdziwa: przyczyny

    Czerwienica prawdziwa, zwana też hipererytrocytozą lub chorobą Vaqueza-Oslera, występuje w przypadku nadmiaru krwinek czerwonych, a dodatkowo także białych i płytek krwi.

    Jej przyczyny nie są do końca znane, ale prawdopodobnie jest uwarunkowana genetycznie.

    Ryzyko wystąpienia czerwienicy prawdziwej zwiększa się także na skutek szkodliwego promieniowania jonizującego (w elektrowniach jądrowych, aparatach rentgenowskich).

    Czerwienica prawdziwa: objawy

    Dodatkowa liczba erytrocytów, leukocytów i trombocytów powoduje zwiększenie objętości krwi krążącej w organizmie. Rozrost krwinek może dawać następujące objawy:

    • nadmierne przekrwienie spojówek,
    • zaczerwienienie i zasinienie warg i twarzy,
    • zakrzepica żylna i zakrzepowa,
    • krwawienie z nosa,
    • widoczne niedokrwienie palców u rąk i stóp
    • bóle głowy,
    • zawroty głowy
    • szum w uszach,
    • nadciśnienie tętnicze,
    • problemy ze wzrokiem,
    • duszności,
    • zadyszka wysiłkowa,
    • problemy układu pokarmowego (zaparcia, wzdęcia, biegunki).

    Czerwienica prawdziwa: leczenie i rokowania

    Najczęstsze powikłania przy nadkrwistości to zatory, zakrzepy w żyłach i tętnicach. Mogą one z kolei doprowadzić do udarów mózgu i zawałów serca. To właśnie powikłania są najczęstszą przyczyną śmierci chorych na czerwienicę. Sposobem na uniknięcie tych groźnych skutków choroby jest upuszczanie krwi.

    Upusty krwi zmniejszają liczbę czerwonych krwinek i gęstość krwi. Można zastosować też leczenie farmakologiczne środkami hamującymi wytwarzanie czerwonych krwinek w szpiku kostnym.

    Prawidłowo zdiagnozowana i leczona nadkrwistość nie jest bezpośrednim zagrożeniem życia, ale w sporadycznych przypadkach czerwienica prawdziwa może przekształcić się w białaczkę.

    Czerwienica wtórna

    Nadkrwistość wtórna to rodzaj czerwienicy wywołany chorobami przewlekłymi. Pojawia się głównie przy schorzeniach nerek, nowotworach i po zabiegu wszczepienia zastawek serca.

    Może być też skutkiem przebywania w wysokich górach, zatrucia tlenkiem węgla, wrodzonych chorób płuc i serca oraz długotrwałego przyjmowania leków sterydowych.

    Leczenie czerwienicy wtórnej polega na leczeniu choroby pierwotnej.

    Czerwienica rzekoma

    Nadkrwistość rzekoma występuje wtedy, gdy w organizmie jest za mało wody. Czerwone krwinki znajdują się wtedy w zbyt małej ilości osocza, przez co krew się zagęszcza.

    Czerwienica rzekoma występuje przy przegrzaniu organizmu, biegunkach i wymiotach. Może być też skutkiem poważnej otyłości, chorób jelit i alkoholizmu.

    W jej leczeniu kluczowe jest nawadnianie organizmu za pomocą elektrolitów.

    Nadkrwistość i niedokrwistość – przyczyny, objawy, rodzaje

    Krew sama naprawia drogi, po których krąży i jest na nich posłańcem przenoszącym informacje za pomocą substancji hormonalnych. To ciężka praca, więc krwinki się dość szybko zużywają i system krwiotwórczy nieustannie produkuje nowe. Musi być bardzo sprawny, by uruchomić nadprodukcję – np. w przypadku krwotoku – toteż bez przerwy trwa w stałej gotowości.

    Zdarza się, że produkuje zbyt wielką liczbę erytrocytów – krwinek mających kolor czerwony dzięki zawartej w nich hemoglobinie – powodując nadkrwistość, czyli erytrocytozę, albo za mało, wtedy mówimy o niedokrwistości, czyli erytropenii.

    Jaki mechanizm uruchamia powstanie nadkrwistości, można zrozumieć, obserwując, co się dzieje w układzie krwiotwórczym człowieka oddychającego rozrzedzonym powietrzem, z niedostateczną zawartością tlenu.

    Pierwszą reakcją jest pobudzenie chemoreceptorów tętniczych, znajdujących się w okolicy tętnicy szyjnej – przepływa przez nią 80 proc. krwi do mózgu, a on, jak wiadomo, jest na niedobór tlenu najbardziej wrażliwy.

    Równocześnie wysłany zostaje sygnał do nerek, by wzmogły produkcję hormonu o nazwie erytropoetyna, bo pod jej wpływem szpik kostny produkuje więcej erytrocytów. Więcej erytrocytów to więcej hemoglobiny, dzięki czemu krew może wchłonąć więcej tlenu i dłużej utrzymać organizm w sprawności.

    Na tym opiera się doping – sportowcy przyjmują erytropoetynę, wzrasta im ilość erytrocytów i tak dotleniony czy nadtleniony organizm stać na większy wysiłek.

    Nadkrwistość może więc być odpowiedzią organizmu na przewlekłe niedotlenienie tkanek wskutek przebywania na znacznych wysokościach, ale także skutkiem chorób, takich jak rozedma płuc czy wady serca.

    Prowadzą też do niej te choroby nerek (torbielowatość, wodonercze, guzy nerek), przy których dochodzi do zwiększonego wytwarzania erytropoetyny. Również niektóre choroby wątroby – np. nowotwory i odwodnienie organizmu – mogą być przyczyną nadkrwistości.

    Skutkiem może być czerwienica objawowa, wtórna lub czerwienica prawdziwa. Nazwa tej choroby bierze się stąd, że skóra się zaczerwienia i człowiek wygląda tak, jakby za chwilę krew miała mu z twarzy trysnąć.

    I rzeczywiście przy czerwienicy objawowej zwykle jeden czy drugi upust krwi pomaga organizmowi wrócić do normy.

    O wiele rzadziej nadkrwistość staje się przyczyną choroby hematologicznej zwanej czerwienicą prawdziwą, gdy szpik kostny produkuje nie tylko nadmiar krwinek czerwonych i hemoglobiny, ale także płytek krwi i krwinek białych.

    Jest to choroba przewlekła, zdarzająca się ludziom w wieku średnim i starszym, częściej mężczyznom niż kobietom. Krew staje się zbyt gęsta i zbyt lepka, a chorobie towarzyszą zawroty i bóle głowy, krwawienia z nosa, a także nadciśnienie.

    We krwi obserwuje się podwyższenie hematokrytu i stężenia hemoglobiny oraz zwiększenie liczby krwinek czerwonych. Pojawiają się powikłania w postaci zakrzepów i bardzo niebezpiecznych zatorów.

    Leczy się ją także upustami krwi, wykonywanymi 1–2 razy w tygodniu po 200–400 ml, z podawaniem płynów krwiozastępczych, próbuje się także chemioterapii i radioterapii, szczególnie przy dużym niebezpieczeństwie zatorów.

    Wybór metody leczenia zależy od wieku chorego, objawów klinicznych w czasie rozpoznania, wyników badań morfologii krwi obwodowej i ewentualnych powikłań choroby. Czerwienica prawdziwa jest przykładem, że zwiększenie liczby krwinek czerwonych może być nawet bardziej szkodliwe niż ich niedobór, czyli niedokrwistość.

    You might be interested:  Nieżyt jelit – nieżyt żołądkowo-jelitowy

    Najczęstszą postać niedokrwistości stanowi anemia z powodu niedoboru żelaza. Stanowi 80 proc. wszystkich niedokrwistości i dotyczy głownie kobiet. Zapada na nią jedna na pięć kobiet, natomiast wśród mężczyzn tylko jeden na stu.

    Przyczyną jest najczęściej utrata krwi (i związanego z tym żelaza) w wyniku obfitych miesiączek, a już szczególnie jeśli towarzyszy temu dieta uboga w żelazo, co zdarza się przy odchudzaniu.

    U mężczyzn może być skutkiem krwawienia z przewodu pokarmowego (spowodowanego głównie chorobą wrzodową), z dróg moczowych i innych narządów. Typowe objawy to łamliwe włosy i paznokcie, zmiany na błonie śluzowej języka, gardła i przełyku, zajady w kącikach ust.

    Tego rodzaju anemię wyleczyć nie jest trudno, wystarczy zadbać o dostarczenie organizmowi pokarmu bogatego w żelazo i pamiętać, że kawa i coca-cola je wypłukują. Oraz że anemia ma skłonność do nawrotów, więc badać się trzeba regularnie.

    Inną – dużą i rozpowszechnioną – grupą anemii są niedokrwistości megaloblastyczne, w których krwinki czerwone są większe od prawidłowych. Najczęstszą przyczyną jest niedobór witaminy B12 (zdecydowana większość przypadków) i kwasu foliowego (rzadziej).

    W niedokrwistości z niedoboru witaminy B12 obok objawów typowych dla anemii w ogóle (bladość – w tym przypadku z odcieniem słomkowym, osłabienie, duszność) spotykamy się często ze zmianami w układzie pokarmowym (zanikowe zapalenie błony śluzowej żołądka w niedokrwistości złośliwej, piekący i czerwony język) oraz z objawami neurologicznymi (niepewny chód, objawy niedowładu, mrowienie dłoni i stóp i uczucie stąpania po filcu). W przypadku niedoboru kwasu foliowego objawy neurologiczne nie występują, krwinki czerwone są nadbarwliwe, często zmniejszona jest liczba krwinek białych i płytek krwi.

    Niedokrwistość powstaje także wtedy, gdy erytrocyty żyją zbyt krótko. Normalnie żyją 100–120 dni, po czym się rozpadają z uwolnieniem hemoglobiny, bo ich błona komórkowa zostaje uszkodzona.

    Proces ten nosi miano hemolizy i przebiega powoli, tylko w stanach patologicznych zostaje przyspieszony. Jeśli zjawisko to przybiera zbyt duże rozmiary, jeśli hemoliza komórek jest nadmierna, mówimy o niedokrwistości hemolitycznej.

    Wywołują ją zaburzenia czynności układu odpornościowego, atakując mylnie niektóre zdrowe komórki organizmu. Powodem najczęściej jest zakłócenie czynności szpiku kostnego.

    Przyczyny niedokrwistości aplastycznej nie są znane; podejrzewa się czynniki dziedziczne, wiadomo jednak, że wystąpić może pod wpływem promieniowania jonizującego, rentgenowskiego, substancji chemicznych, takich jak oleje przemysłowe, rozpuszczalniki, kleje, a nawet niektóre leki.

    Szczególnie niebezpieczny okazał się antybiotyk chloramifenikol, który u osób nadwrażliwych spowodować może nieodwracalne uszkodzenie szpiku produkującego erytrocyty. W cięższych przypadkach niedokrwistości aplastycznej oraz hemolitycznej stosuje się przetaczanie krwi, które hamuje rozwój choroby.

    W najcięższych konieczne staje się nawet przeszczepienie szpiku kostnego.

    Wspólną cechę wszystkich rodzajów anemii stanowi zmniejszenie stężenia hemoglobiny, a co za tym idzie obniżenie ilości tlenu transportowanego przez krew. Objawia się to bladością skóry i błon śluzowych, przyspieszoną akcją serca, szczególnie podczas wysiłku fizycznego, zawrotami głowy, szumem w uszach, łatwym męczeniem się i uczuciem znużenia.

    Tekla Komorowska

    Czerwienica prawdziwa

    Co to jest czerwienica prawdziwa i jakie są jej przyczyny?

    Czerwienica prawdziwa (ang. polycythemia vera – PV) jest chorobą nowotworową szpiku, prowadzącą do znacznego zwiększenia liczby krwinek czerwonych (erytrocytów), któremu dodatkowo może towarzyszyć zwiększone wytwarzanie krwinek białych (leukocytów) i płytek krwi.

    Przyczyny czerwienicy prawdziwej nie są znane, ale uważa się, że u podłoża niekontrolowanego (nowotworowego) wytwarzania krwinek leży mutacja genetyczna w krwiotwórczej komórce macierzystej szpiku, czyli komórce, która daje początek wszystkim komórkom krwi.

    U prawie wszystkich chorych występują mutacje genu JAK2.

    Jak często występuje czerwienica prawdziwa?

    Na czerwienicę prawdziwą chorują najczęściej osoby między 40. a 80. rokiem życia, a średnia wieku chorych wynosi około 60 lat. Rocznie na czerwienicę prawdziwą zapadają 2–3 osoby na 100 000 mieszkańców.

    Jak się objawia czerwienica prawdziwa?

    Czerwienica prawdziwa może przez wiele lat przebiegać bezobjawowo.

    Jako pierwsze pojawiają się objawy związane ze wzrastającą liczbą krwinek czerwonych (erytrocytów) i płytek krwi oraz zwiększoną objętością krwi krążącej w naczyniach.

    W czerwienicy komórki krwi mogą być wytwarzane nie tylko w szpiku kostnym, ale i w innych narządach (jak wątroba i śledziona), co prowadzi do ich powiększenia.

    U wielu chorych czerwienicę prawdziwą rozpoznaje się przypadkowo, podczas badania morfologii krwi. Nadmiar krwinek czerwonych we krwi może spowodować, że krew staje się gęstsza. Chory może uskarżać się na:

    • ból i zawroty głowy,
    • szum w uszach,
    • zaburzenia widzenia
    • sinoczerwone zabarwienie stóp i dłoni połączone z ich pieczeniem (erytromelalgia).

    U wielu chorych (do 40%) występuje świąd skóry nasilający się po gorącej kąpieli, często pojawiają sie też objawy choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy.

    Częściej niż u zdrowych osób mogą wystąpić incydenty zakrzepicy żylnej lub tętniczej, krwawienia czy objawy dny moczanowej.

    Do nieswoistych objawów obecnych w zaawansowanej fazie choroby zalicza się: osłabienie, utratę masy ciała, uczucie pełności w jamie brzusznej, ból brzucha spowodowany powiększeniem śledziony i wątroby.

    Przeczytaj więcej o diagnostyce: Morfologia krwi

    Co robić, gdy wystąpią objawy czerwienicy prawdziwej?

    Czerwienica prawdziwa początkowo przebiega skrycie, w przypadku wystąpienia objawów chory powinien zgłosić się do lekarza POZ.

    Szybka diagnostyka w kierunku czerwienicy prawdziwej jest konieczna, gdy pojawią się powikłania zakrzepowo-zatorowe (jak udar mózgu, zawał serca, zakrzepica żył powierzchownych i głębokich), zwłaszcza gdy towarzyszą mu objawy powiększenia wątroby i śledziony (uczucie pełności w jamie brzusznej).

    W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie czerwienicy prawdziwej?

    Rozpoznanie ustala sie na podstawie badań laboratoryjnych. W razie podejrzenia czerwienicy prawdziwej na podstawie objawów stwierdzanych w wywiadzie i podczas badania pacjenta, lekarz zleca morfologię krwi obwodowej.

    Jeżeli w morfologii stwierdza sie nadkrwistość, zwłaszcza z towarzyszącą leukocytozą i nadpłytkowością, lekarz POZ kieruje pacjenta do hematologa w celu wykonania specjalistycznej diagnostyki. Czerwienicę prawdziwą rozpoznaje sie na podstawie kryteriów diagnostycznych ustanowionych przez Światową Organizacje Zdrowia.

    Obejmują one wyniki morfologii krwi obwodowej, stężenia erytropoetyny w surowicy, badania molekularne leukocytów krwi obwodowej lub szpiku (obecność mutacji genu JAK2), a także wynik biopsji szpiku kostnego (trepanobiopsja).

    Należy pamiętać, że zwiększona liczba erytrocytów we krwi nie zawsze świadczy o czerwienicy prawdziwej. Może ona się pojawić u osób przebywających na dużych wysokościach, a także towarzyszyć innym chorobom (np. chorobom serca i płuc, chorobom nowotworowym) i jest wynikiem zwiększonego wytwarzania erytropoetyny. Stan taki jest określany jako czerwienica wtórna.

    U wszystkich chorych na czerwienicę prawdziwą stosuje sie upusty krwi i leki przeciwpłytkowe, czyli kwas acetylosalicylowy w dawce profilaktycznej 75 mg dziennie (lub niekiedy doustne leki przeciwzakrzepowe).

    Starszy wiek (>60. roku życia) oraz przebyte choroby zakrzepowo-zatorowe (jak udar mózgowy, zawał serca, zakrzepica żylna, zator tętnicy płucnej) stanowią czynniki ryzyka wpływające na wybór sposobu leczenia.

    You might be interested:  Trądzik hormonalny u kobiet – dlaczego dorosłe kobiety chorują na trądzik i jak mogą go leczyć?

    U chorych co najmniej z jednym powyższym czynnikiem ryzyka stosuje się dodatkowo leki mające na celu zmniejszenie produkcji krwinek czerwonych w szpiku, tzw. leki cytoredukcyjne. Stosuje się hydroksymocznik lub interferon-α (IFN-α).

    W razie nieskuteczności jednego z tych leków wprowadza się drugi, a w razie braku odpowiedzi – stosuje się niekiedy inne, bardziej specjalistyczne leki.

    Należy pamiętać, że choroba związana jest ze zwiększonym ryzykiem powikłań nie tylko zakrzepowych, ale i krwotocznych.

    Stąd bardzo ważne jest zapobieganie innym czynnikom i chorobom predysponującym do występowania zakrzepów (nadciśnieniu tętniczemu, cukrzycy, otyłości, hipercholesterolemii oraz zaprzestanie palenia tytoniu) lub krwawień (choroba wrzodowa żołądka i/lub dwunastnicy).

    Ważne jest równoczesne stosowanie odpowiedniego leczenia objawowego, leczenie ewentualnych powikłań krwotocznych i hiperurykemii (obfite nawadnianie, allopurynol).

    Czy możliwe jest całkowite wyleczenie czerwienicy prawdziwej?

    Nie jest możliwe całkowite wyleczenie czerwienicy prawdziwej, niemniej u prawidłowo leczonych chorych powyżej 65. roku życia choroba nie skraca czasu przeżycia.

    Natomiast w przypadku młodszych chorych przeżywalność jest krótsza, głównie wskutek przekształcenia czerwienicy prawdziwej w włóknienie szpiku lub w ostrą białaczkę (u ok. 10% chorych).

    Zagrażająca życiu zakrzepica występuje u około 3/100 chorych rocznie i jest najczęstszą przyczyną zgonu (ok. 45% rocznie).

    Celem stosowanego leczenia jest przedłużenie życia, zmniejszenie dolegliwości i częstości występowania powikłań choroby.

    Jak postępować po zakończeniu leczenia czerwienicy prawdziwej?

    Po uzyskaniu poprawy chory powinien regularnie zgłaszać się do lekarza na wizyty kontrolne, zwykle co 3 miesiące. Chory musi być objęty opieką lekarską bezterminowo.

    Co robić, by uniknąć zachorowania na czerwienicę prawdziwą?

    Obecnie nie ma naukowo potwierdzonych metod profilaktyki zachorowania na czerwienicę prawdziwą.

    Czerwienica prawdziwa: znajdź hematologa w twojej okolicy

    Czerwienica – przyczyny, objawy i leczenie

    Czerwienica to inna nazwa nadkrwistości, czyli nadmiernej ilości czerwonych krwinek. Występuje niezależnie od wieku, jednak najwięcej zachorowań odnotowuje się między 40 a 80 rokiem życia, a na zachorowanie bardziej narażone są kobiety niż mężczyźni.

    Krew i jej prawidłowe krążenie po każdej komórce organizmu ludzkiego warunkuje przeżycie – jednak jeśli proporcje w składzie krwi są zaburzone, jest to sytuacja równie groźna dla zdrowia, a nawet życia, jak inne choroby układu krwionośnego.

    Na nadkrwistość, czyli czerwienicę, składa się kilka schorzeń, których przyczyny leżą w różnych źródłach: wspólne dla nich jest jednak wytwarzanie przez organizm nadmiaru czerwonych krwinek, a także innych elementów krwi. Rozróżnia się trzy rodzaje nadkrwistości:

    • prawdziwą,
    • wtórną,
    • rzekomą.

    Podobnie jak w przypadku innych chorób, objawy czerwienicy są uzależnione od stopnia zaawansowania choroby. W przypadku osób bez innych, istotnych dolegliwości zdrowotnych, nadkrwistość nie sygnalizuje swojej obecności żadnymi zwracającymi na siebie uwagę problemami.

    Gdy jednak objętość krwi zwiększa się w znacznym stopniu, osoba cierpiąca na nadkrwistość często uskarża się na bóle i zawroty głowy, denerwujący szum w uszach oraz problemy z ostrym widzeniem. Często występuje też sytuacja silnego zaczerwieniania się skóry twarzy i uszu, a także rąk czy stóp.

    Niejednokrotnie występuje także uporczywe swędzenie skóry, które zwiększa intensywność zwłaszcza po gorącej kąpieli. Nadkrwistość nie jest jednak chorobą, która powoduje tylko dokuczliwe objawy – stanowi realne zagrożenie zdrowia, a nawet życia. Jest bowiem przyczyną powstawania nadciśnienia, a także zakrzepicy żył, udaru mózgu, czy zawału serca.

    Jednym z najwcześniejszych objawów czerwienicy może być zakrzepica żylna lub tętnicza. Stosunkowo często zdarza się również, iż w początkowej fazie choroba objawia się niedokrwieniem palców u rąk, bądź krwawieniem: z nosa lub przewodu pokarmowego.

    Jednym z rodzajów nadkrwistości, jest czerwienica prawdziwa. W jej przypadku pojawia się wzrost ilości nie tylko krwinek czerwonych, ale także białych. Co istotne, nie stwierdzono, co powoduje ten właśnie stan chorobowy.

    Wiadomo, że czerwienica prawdziwa nie jest chorobą działającą agresywnie na organizm, jednak trzeba być pod kontrolą lekarza – u niewielkiego odsetka pacjentów może bowiem przekształcić się ona w białaczkę.

    Objawy czerwienicy powinny być szybko potwierdzone przez lekarza – powikłania tej choroby są bowiem niebezpieczne. Zalicza się do nich: 

    • zwiększenie łatwości tworzenia się zatorów i zakrzepów
    • zwiększenie ryzyka zapadnięcia na udar mózgu i zawał

    Wentylem bezpieczeństwa stosowanym przy problemach z nadmierną produkcją krwinek czerwonych jest upuszczanie krwi: w ten sposób zmniejsza się jej gęstość i liczbę erytrocytów, czyli czerwonych krwinek. 

    Inną odmianą nadkrwistości jest czerwienica wtórna. Pojawia się ona z kilku powodów, jednak największą zapadalność notuje się wśród osób przewlekle chorych. Do przyczyn czerwienicy wtórnej zalicza się: 

    • zwiększone wydzielanie erytropoetyny przez aparat przykłębuszkowy – w większości przypadków jest to następstwo chorób przewlekłych (chorób nerek, stany po przeszczepach nerki, niektóre rodzaje nowotworów),
    • wszczepienie zastawek serca,
    • zatrucie tlenkiem węgla,
    • przebywanie wysoko w wysokich partiach gór,
    • choroby dolnego układu oddechowego,
    • długotrwałe przyjmowanie steroidów anabolicznych i kortykosteroidów. 

    W przypadku czerwienicy wtórnej, leczenie polega na eliminacji choroby podstawowej. Pacjenci otrzymują także zwykle leki przeciwpłytkowe, mające chronić przed powstawaniem zatorów i zakrzepów. Utrzymanie w ryzach, a także wyleczenie choroby powodującej nadkrwistość wtórną, rozwiązuje zwykle problem z nadmierną produkcją czerwonych krwinek.

    Ostatnim typem nadkrwistości jest czerwienica rzekoma. Odpowiedzialną za jej powstawanie przyczyną jest znaczna utrata płynów. Stan taki powodować mogą na przykład biegunki i wymioty (także w przebiegu grypy żołądkowej), jak również przegrzanie czy zażywanie leków moczopędnych.

    Otyłość, problemy z jelitami czy długotrwałe, nadmierne spożywanie alkoholu także przyczyniają się do czerwienicy rzekomej.

    Odwodnienie organizmu sprawia, że w krwi znajduje się za mało osocza, dzięki czemu erytrocyty dryfują w zbyt małej objętości płynu, co także sprowadza się do zagęszczenia krwi. 

    Przeczytaj także:

    Leave a Comment

    Your email address will not be published. Required fields are marked *