Prostaglandyny – działanie, nadmiar, wpływ na poród, leki

Jak przyspieszyć poród, zastanawiają się ciężarne w ostatnich dniach ciąży lub nawet po upływie terminu planowanego porodu. Pomimo że istnieje bardzo wiele metod domowego przyspieszania porodu, specjaliści twierdzą, że nie będą one skuteczne póki ciało matki nie będzie jeszcze w pełni gotowe na wydanie na świat potomstwa.

Prostaglandyny – działanie, nadmiar, wpływ na poród, leki

  1. Aktywność fizyczna a przyspieszenie porodu
  2. Współżycie a przyspieszenie porodu
  3. Jak naturalnie przyspieszyć poród

O tym, jak przyspieszyć poród ciężarne na ogół dowiadują się od koleżanek, znajomych, matek lub z internetu. Okazuje się jednak, są mogą one być skuteczne tylko w momencie przenoszenia ciąży, czyli po terminie planowanego porodu. Przyspieszenie porodu domowymi metodami nie powinno wykonywać się w przypadku zagrożonej ciąży.

Aktywność fizyczna a przyspieszenie porodu

Ćwiczenia na przyspieszenie porodu są jedną z najskuteczniejszych sposobów na przyspieszenie rozpoczęcia akcji porodowej. Umiarkowany wysiłek fizyczny – taki jak np.

spacer po lesie – sprawia, że do organizmu ciężarnej dostaje się dużo tlenu, a jej miednica staje się bardziej ruchoma (co ułatwia odpowiednie ułożenie się dziecka). Pod wpływem grawitacji brzuch ciężarnej znacznie się obniża, przez co nacisk na szyjkę macicy jest większy.

Sposoby na przyspieszenie porodu mogą ograniczać się jedynie do niewielkiego wysiłku. Zbyt forsowny stanowi duże niebezpieczeństwo, ponieważ dynamicznie wzrasta ciśnienie tętnicze i wykańcza organizm, który potrzebuje dużo energii do porodu naturalnego.

Także ćwiczenia na piłce przyspieszają poród, jednak lepiej wykonywać je pod okiem doświadczonego instruktora, aby nie zakończyło się to kontuzją.

Współżycie a przyspieszenie porodu

Wiele kobiet pytanych o to, co przyspiesza poród bez chwili zawahania wskażą na stosunek seksualny. Jeśli lekarz nie stwierdził zagrożenia ciąży, to wówczas ta metoda jest dość bezpieczna. Nie zawsze jednak partner wyraża na to ochotę, głównie w obawie przed uszkodzeniem dziecka.

Aby naturalnie przyspieszyć poród, współżycie jest dość wiarygodnym rozwiązaniem, ponieważ nasienie mężczyzny zawiera w składzie prostaglandyny – przyczyniają się one do zwiększenia rozwarcia szyjki macicy. Ale to nie koniec wpływu hormonów.

Przyspieszenie porodu seksem jest uzasadnione również z punktu widzenia oksytocyny, która wydzielając się obficie podczas stosunku wywołuje skurcze macicy. Hormon ten czasami podawany jest na porodówce w postaci kroplówki u kobiet z przenoszoną ciążą.

Jak naturalnie przyspieszyć poród

Do domowych sposobów na przyspieszenie porodu zalicza się także olej rycynowy oraz napar z liści malin. Olej rycynowy na przyśpieszenie porodu należy chyba do klasyki metod. Sprzyja on skurczom jelit, ponieważ ma działanie przeczyszczające.

Skurcze jelit mogą przyczynić się do skurczów macicy. Herbatka z malin powinna być spożywana pod koniec – około 37 tygodnia ciąży. Wzmacnia mięśnie macicy przez co sam poród jest szybszy. Popularnością wśród ciężarnych cieszy się także ananas.

Owoce ten ma w swoim składzie enzym o nazwie bromelainę, który wpływa na zmiękczenie szyjki macicy. Z ilością zjedzonego ananasa trzeba jednak uważać, gdyż w nadmiarze powoduje problemy żołądkowe. Dużo mówi się też o pikantnych potrawach, które w teorii mają przyspieszać akcję porodową.

Na chwilę obecną nie istnieją żadne naukowe potwierdzenia tej popularnej teorii.

Aby przyspieszyć poród, nie wolno się denerwować. Duży stres i wysoki poziom kortyzolu (hormonu stresu) spowalnia akcję porodową. Mięśniówka macicy musi być zrelaksowana.

Lekarze zalecają aby w ostatnich dniach, a nawet tygodniach, przed porodem spędzać dużo czasu na ulubionych przyjemnościach. Może to być zestaw filmów komediowych, stos wciągających książek lub czas spędzony w gronie najbliższych.

Spokój i relaks znacząco wpływają na przyspieszenie tempa porodu. 

Przeczytaj również: Jak napisać plan porodu?

Progesteron – jakie objawy ma wzrost lub spadek poziomu progesteronu w organizmie?

Progesteron to żeński hormon płciowy, który w dużej mierze odpowiada za zagnieżdżenie zarodka w błonie śluzowej macicy i utrzymanie ciąży.

Według Royal College of Obstetricians and Gynaecologists niedobory progesteronu to jedna z najczęstszych przyczyn problemów z zapłodnieniem. Stężenie progesteronu w organizmie kobiety zależne jest od fazy cyklu miesiączkowego czy też etapu ciąży.

W niewielkich ilościach progesteron występuje także u mężczyzn. Czym jest progesteron i jakie są właściwe zakresy referencyjne tego hormonu? Kiedy lekarz może zlecić oznaczenie poziomu progesteronu?

Progesteron – co to jest?

Progesteron (łac. progesteronum), dawniej nazywany luteiną, to żeński hormon płciowy o budowie steroidowej. To jeden z najważniejszych hormonów wytwarzanych przez jajniki. Należy do jednej z dwóch grup żeńskich hormonów płciowych, czyli gestagenów.

W organizmie człowieka progesteron oddziałuje na komórki posiadające receptory progesteronowe. Ich różnorodne funkcje sprawiają, że niedobór progesteronu lub wysoki progesteron mogą zaburzać podstawowe funkcje organizmu.

Gdzie i jak powstaje progesteron?

Progesteron w większości jest wytwarzany przez komórki ciałka żółtego w fazie lutealnej oraz w pierwszych tygodniach ciąży.

Na późniejszym etapie ciąży, produkcja progesteronu odbywa się przez łożysko. Jest także produkowany w korze nadnerczy i jądrach oraz w centralnym układzie nerwowym.

W połączeniu z estradiolem pobudza gruczoł mlekowy i przygotowuje go do laktacji.

Produkcja progesteronu wykazuje związki z przemianami  innych hormonów. Oznacza to, że w następstwie kilku reakcji może być przekształcony w testosteron lub estrogeny. Mogą z niego powstawać także inne hormony, takie jak kortyzol i aldosteron.

Funkcje progesteronu

Jakie funkcje pełni progesteron? Działanie na organizm kobiety jest zależne od fazy cyklu.

Progesteron odpowiada przede wszystkim w organizmie kobiety za zagnieżdżenie zarodka w błonie śluzowej macicy i utrzymanie ciąży.

Progesteron odgrywa ważną rolę w zapłodnieniu, ponieważ wpływa na śluz szyjkowy i może powodować zmniejszenie jego przepuszczalności dla plemników.

Jeśli w cyklu miesiączkowym nie dojdzie do zapłodnienia i zagnieżdżenia się zarodka, poziom progesteronu ponownie zmniejsza się i występuje tzw. luteoliza ciałka żółtego.

W warunkach normalnych, gwałtowne obniżenie stężenia progesteronu powoduje kontrolowane złuszczanie się błony śluzowej macicy, czyli menstruację. W fazie folikularnej stężenia progesteronu są niskie, a jajniki produkują głównie estrogeny.

Stężenie progesteronu wzrasta na początku owulacji i zapowiada uwolnienie komórki jajowej. Przekształceniu komórki jajowej w ciałko żółte i wtedy towarzyszy najwyższy poziom progesteronu.

Progesteron zmniejsza wrażliwość mięśnia macicy na substancje, które mają właściwości kurczące. W drugim i trzecim trymestrze ciąży progesteron odpowiada za relaksację macicy, neutralizuje działanie oksytocyny i obniża produkcję prostaglandyn.

Działanie progesteronu odbywa się pod kontrolą innych hormonów, głównie hormonu luteinizującego, wytwarzanego przez przysadkę mózgową. Po dojściu do zapłodnienia, najważniejsze funkcje przejmuje beta-hCG.

Prawidłowe stężenia progesteronu

Stężenie progesteronu u kobiet zależy od fazy cyklu i nieustannie się zmienia.

Poziom progesteronu w poszczególnych fazach cyklu miesiączkowego:

  • faza folikularnej − 0,28–0,72 ng/ml
  • faza okołoowulacyjna – 0,64–1,63 ng/ml
  • faza lutealna 4,71–18,0 ng/ml

Stężenie progesteronu zdecydowanie zmienia się w ciąży i wygląda następująco:

  • I trymestr − 11,0–44,3 ng/ml
  • II trymestr − 25,4–83,3 ng/ml
  • III trymestr − 58,7–214 ng/ml

Zgodnie z rekomendacjami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczącymi stosowania progesteronu w ginekologii i położnictwie z 2015 roku, progesteron jest niezbędnym hormonem do podtrzymania ciąży. W przypadku niskiego stężenia tego hormonu w trakcie ciąży, lekarz prowadzący może zalecić szczegółowe badania, a w razie konieczności, może wdrożyć odpowiednie leczenie i uzupełnienie progesteronu.

W okresie menopauzy obserwuje się niski progesteron, a brak typowych zmian poziomu tego hormonu w trakcie cyklu powinien skłonić kobietę do wykonania dodatkowych badań.

Zakres referencyjny progesteronu u mężczyzn to: 0,2–1,38 ng/ml. Jednak hormon ten dość rzadko jest oznaczany u mężczyzn. Wskazaniem do tego badania u mężczyzn może być diagnostyka w kierunku chorób nadnerczy.

Przyczyny i objawy niedoboru progesteronu

Zgodnie z badaniami i opracowaniem Royal College of Obstetricians and Gynaecologists, niedobór progesteronu jest jedną najczęściej spotkanych przyczyn problemów z płodnością (Royal College of Obstetricians and Gynaecologists.

Fertility: assessment and treatment for people with fertility problems. National Collaborating Centre for Women’s and Children’s Health, Commissioned by the National Institute for Clinical Excellence; 2004, 2013).

Przyczyną niedoboru progesteronu może być niewydolność ciałka żółtego lub problemy z łożyskiem.

Spadek poziomu progesteronu, objawy wskazujące na prawdopodobne problemy z utrzymaniem ciąży, mogą być wskazaniem do suplementacji progesteronu, o czym decyduje każdorazowo lekarz. Do niskiego poziomu progesteronu może przyczyniać się zatrucie ciążowe, dysfunkcja przysadki mózgowej lub podwzgórza.

Warto wiedzieć, jak przejawia się niedobór progesteronu. Objawy to plamienia lub krwawienia z dróg rodnych, silny ból w dole brzucha, skurcze macicy. Jak jeszcze rozpoznać, że kobieta ma niski progesteron? Objawy takiego stanu rzeczy to zaburzenia miesiączkowania, długie i nieskuteczne starania się o ciążę, a także przesuszona skóra czy nadmierne wypadanie włosów.

You might be interested:  Domowe sposoby na biegunkę – jak leczyć biegunkę w domu?

Przyczyny i objawy nadmiaru progesteronu

Nadmiar progesteronu również może stanowić problem. Jak objawia się wysoki progesteron? Objawy to obrzęki, zatrzymywanie wody w organizmie, wolniejszy przepływ krwi, a także żylaki.

Nadmiar progesteronu może łączyć się niewydolnością wątroby, zespołem nadnerczowo-płciowym, zespołem policystycznych jajników, nowotworami  nadnercza lub jajników. Objawy niepokojące zawsze należy skonsultować ze specjalistą. Nie zawsze jednak wzrost progesteronu musi budzić obawy.

Nadmiernie wysoki progesteron podczas ciąży może świadczyć o rozwijającej się ciąży mnogiej, gdy wysoki poziom progesteronu chroni rozwijające się płody.

Progesteron – badania

Cel badania progesteronu dyktuje moment cyklu, w którym badanie powinno być wykonane. A to dlatego, że w różnych dniach cyklu miesiączkowego występują różne stężenia progesteronu. O celu badania decyduje zawsze lekarz specjalista. Do badania nie trzeba się specjalnie przygotowywać. Konieczne może być jednak odstawienie określonych leków, o czym poinformuje lekarz kierujący na badanie.

Badanie stężenia progesteronu wykonuje się z krwi. Jest ono w pełni bezpieczne i pozwala wykluczyć zaburzenia lub ewentualne choroby.

W przypadku kobiet, badanie wykonuje się przy określaniu przyczyny problemów z zajściem w ciążę, a także w celu monitorowania ciąży czy owulacji. Wskazaniem do badania może być także hipogonadyzm u kobiet.

Badanie progesteronu u mężczyzn jak i u kobiet jest wykonywane w przypadku podejrzenia uszkodzenia przysadki czy problemów z nadnerczami.

Piśmiennictwo:

  • Royal College of Obstetricians and Gynaecologists. Fertility: assessment and treatment for people with fertility problems. National Collaborating Centre for Women’s and Children’s Health, Commissioned by the National Institute for Clinical Excellence; 2004, 2013.
  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego do pobrania: https://journals.viamedica.pl/ginekologia_polska/article/download/45762/32563.

Co zrobić, by urodzić zdrowe dziecko?

Troska o dziecko powinna rozpoczynać się jeszcze przed ciążą. Większość kobiet zgłasza się do lekarza ginekologa około szóstego-ósmego tygodnia ciąży, wówczas jest już zbyt późno na wiele działań prewencyjnych.

Kobiety, u których zachodzi prawdopodobieństwo, że mogą być w ciąży (a dotyczy to praktycznie wszystkich kobiet w okresie rozrodczym) powinny unikać ryzykownych zachowań w drugiej połowie cyklu.

Zaliczamy do nich w szczególności badania lub terapię z użyciem promieni rentgenowskich, kontakt z lekami i substancjami o działaniu uszkadzającym płód, narażenie na infekcje wirusowe (różyczka, cytomegalia).

Kobiety powinny także unikać forsownych wysiłków, dźwigania dużych ciężarów, długiego przebywania w saunie lub w solarium. Właściwe postępowanie, czasem w  tak prostych sprawach jak dieta, zapewnia dziecku lepsze warunki rozwoju, zwiększając szansę na prawidłowy przebieg ciąży i urodzenie zdrowego dziecka.

Co można zrobić?

W krajach wysoko rozwiniętych, także w Polsce, rośnie liczba poronień samoistnych, porodów przedwczesnych oraz liczba niemowląt z wadami wrodzonymi, upośledzającymi lub uniemożliwiającymi samodzielny byt. Szacuje się, że około 1,5% dzieci w  Polsce rodzi się z wadami wrodzonymi, pojedynczymi lub zespołem wad współistniejących. Najczęstsze są wady układu nerwowego (m.in. rozszczepy kręgosłupa).

U podłoża chorób genetycznych leżą różne czynniki teratogenne, działające na płód w różnych fazach jego rozwoju. Przyjmuje się że około 10% wszystkich wad wrodzonych u ludzi wywołują czynniki środowiskowe, za 10% odpowiadają wady genetyczne, a  pozostałe 80% jest spowodowane współdziałaniem tych czynników.

Niewielki mamy więc wpływ na zapobieganie powstawaniu wad wrodzonych. Do czynników środowiskowych, które w pewnym stopniu można starać się wyeliminować należą niedobory witamin i minerałów, leki, zakażenia wirusowe, alkohol, papierosy i promieniowanie rentgenowskie.

Dieta

O właściwy sposób odżywiania należy zadbać jeszcze przed poczęciem dziecka. Otyłość sprzyja powikłaniom ciąży, jest również czynnikiem ułatwiającym wystąpienie tzw. cukrzycy ciężarnych. Z kolei niedowaga wiąże się z ryzykiem rodzenia dziecka z niską wagą urodzeniową, co nie pozostaje bez wpływu na jego dalszy rozwój.

Przed zajściem w ciążę należy więc zadbać o prawidłową masę ciała. Planując ciążę dobrze jest wprowadzać zdrowe nawyki jedzeniowe. Należy do nich ograniczenie ilości słodyczy, unikanie obfitych posiłków, spożywanie większej ilości warzyw, owoców i błonnika.

Prawidłowo odżywiająca się kobieta nie powinna mieć problemu z niedoborami witaminowymi. Suplementację witaminową zaleca się w zasadzie jedynie kobietom z niedoborami witamin np. z powodu zaburzeń wchłaniania. Stosując preparaty witaminowe należy zachować umiar, ponieważ nadmiar witamin jest groźny dla rozwijającego się organizmu.

Dotyczy to przede wszystkim witamin rozpuszczalnych w  tłuszczach, czyli A, D, E, K.

Kwas foliowy

Szczególną rolę w okresie ciąży pełni kwas foliowy. Kwas foliowy należy do grupy witamin B, bierze udział w wielu ważnych dla organizmu człowieka procesach metabolicznych, takich jak synteza DNA i aminokwasów niezbędnych w procesie mielinizacji włókien nerwowych.

Niedobór kwasu foliowego, a także witaminy B12 upośledza produkcję mieliny, co może powodować zakłócenia w procesie zamykania się cewy nerwowej.

Zaburzenia te polegają na nieprawidłowym formowaniu kręgosłupa i czaszki zarodka jako osłony dla rdzenia kręgowego i  mózgu, na skutek czego tkanka nerwowa pozostaje odsłonięta albo na całej długości zarodka albo na niewielkim obszarze.

Kolejnym następstwem niedoboru kwasu foliowego są zaburzenia procesów fizjologicznych w komórkach intensywnie rozwijających się. W świetle badań pewne powikłania ciąży: poronienia nawykowe, przedwczesne odklejenie łożyska, stan przedrzucawkowy, niska waga urodzeniowa i przedwczesny poród mają związek z niedoborem kwasu foliowego.

Do wad powstających na skutek niedoboru kwasu foliowego należą: rozszczep kręgosłupa, przepuklina oponowa i oponowo-rdzeniowa, wodogłowie, brak mózgowia, małogłowie, a także wady serca i rozszczep podniebienia.

Najliczniejszą grupę wad stanowią przepukliny oponowo-rdzeniowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa. W Polsce na 1000 żywych płodów 2-3 dzieci ma wady układu nerwowego, a umieralność z powodu tych wad sięga 0,89% na 1000 żywo urodzonych. Najwięcej dzieci z  wadami cewy nerwowej rodzi się w regionach: białostockim, bielsko-podlaskim, łomżyńskim i  siedleckim.

Według licznych badań suplementacja kwasu foliowego może w 70% zapobiec wystąpieniu wad cewy nerwowej u potomstwa. Dawka profilaktyczna kwasu foliowego wynosi 0,4 mg; u kobiet, w których rodzinie występowały wady układu nerwowego wzrasta do 4 mg, a u kobiet przyjmujących leki przeciwpadaczkowe wynosi 1 mg. Na rynku dostępne są preparaty zawierające odpowiednie ilości kwasu foliowego.

Przyjmowanie kwasu foliowego trzeba rozpocząć co najmniej jeden miesiąc przed poczęciem i  kontynuować w trakcie pierwszego trymestru ciąży. Większość ciąż jest nieplanowana, więc wszystkie kobiety w wieku rozrodczym powinny przyjmować kwas foliowy.

Kwas foliowy można dostarczać do organizmu w  diecie, bogate w kwas foliowy są brukselka, brokuły, rośliny strączkowe, kiełki pszenicy, mąka i jej przetwory oraz wątroba.

Mikroelementy: wapń, jod, cynk

Podobnie jak z witaminami, w przypadku mikroelementów zrównoważona dieta powinna zapewnić przyszłej matce ich wystarczającą ilość. Niedobór wapnia może objawiać się skurczami mięśni i  doprowadzić do porodu przedwczesnego. Z kolei brak jodu grozi niedoczynnością tarczycy.

Niedobór cynku upośledza prawidłową czynność narządów rozrodczych kobiety, grożąc poronieniem lub przedłużającym się porodem oraz prawdopodobnie zwiększa ryzyko powstania wad wrodzonych układu nerwowego i mięśniowego.

Aby zapobiec niedoborom tych mikroelementów już przed poczęciem należy spożywać odpowiednie ilości mleka i jego przetworów, stosować jodowaną sól kuchenną oraz unikać słodyczy (jedzenie słodyczy sprzyja utracie cynku).

Choroby przewlekłe

Choroba przewlekła może stanowić zagrożenie dla rozwijającej się ciąży. Kobieta cierpiąca na jakiekolwiek schorzenie powinna rozważnie zaplanować ciążę, wybierając wspólnie z lekarzem prowadzącym moment, gdy choroba jest optymalnie kontrolowana.

W czasie ciąży nie należy odstawiać samodzielnie leków stosowanych z powodu chorób przewlekłych, a o sposobie modyfikacji leczenia takich chorób jak padaczka, cukrzyca, astma oskrzelowa i inne może decydować tylko specjalista.

Zaplanowana ciąża, a następnie profesjonalna opieka położnicza w ścisłej współpracy z lekarzem leczącym konkretną chorobę przewlekłą pozwala kobiecie urodzić zdrowe dziecko.

Leki a ciąża

W czasie ciąży wszystkie leki należy stosować tylko w razie konieczności, ponieważ tylko o niewielu z nich można powiedzieć, iż z całą pewnością nie działają szkodliwie na rozwijający się płód.

Leki podawane matce zawsze wywierają działanie na rozwijające się dziecko, ponieważ są tylko częściowo metabolizowane w łożysku (co również może upośledzać przemiany związków fizjologicznych), a produkty ich rozpadu są często bardzo toksyczne dla płodu.

Szkodliwość leków jest różna w poszczególnych trymestrach ciąży. Najbardziej niebezpiecznym okresem jest 3-8 tydzień ciąży, czyli okres embriogenezy, kiedy zachodzi różnicowanie i rozwój wszystkich narządów.

W drugim i trzecim trymestrze ciąży kształtuje się układ nerwowy i płciowy, więc leki stosowane przez matkę w tym okresie mogą powodować upośledzenie umysłowe i wady budowy narządów rozrodczych.

Decyzja o przyjęciu leku w ciąży powinna być poprzedzona konsultacją z lekarzem, a przynajmniej przeczytaniem ulotki dołączonej do leku, ponieważ nawet mieszanki ziół mogą niekorzystnie wpłynąć na zdrowie nienarodzonego potomka.

You might be interested:  Ultrablanc pasta z aktywnym węglem – opinie, gdzie kupić, jaka jest cena?

Z drugiej strony, jeżeli choroba niesie za sobą ryzyko uszkodzenia płodu – nie należy się wahać przed przyjęciem zapisanego przez lekarza środka, gdyż np.

gorączka na początku ciąży jest o  wiele bardziej niebezpieczna niż zażycie paracetamolu.

Najczęściej przyjmowanymi lekami przez kobiety w trakcie ciąży są leki przeciwbólowe, przeciwzapalne, antybiotyki i leki uspokajające. Wiele kontrowersji budzi stosowanie w okresie ciąży leków przeciwbólowych i przeciwzapalnych.

Niesterydowe leki przeciwzapalne hamują syntezę prostaglandyn, co może prowadzić do przedwczesnego zamknięcia przewodu tętniczego, co skutkuje powstaniem wad zastawek serca oraz może wywołać nadciśnienie płucne u noworodka; a także opóźnić poród.

Z tego względu leki z tej grupy są przeciwwskazane w końcowym trymestrze ciąży. Kwas acetylosalicylowy upośledzając czynność płytek krwi, zażywany w tym okresie może powodować wystąpienie krwawienia śródczaszkowego u noworodka, zwłaszcza podczas urazowego porodu.

Jako lek przeciwgorączkowy i przeciwbólowy w okresie ciąży stosunkowo bezpieczny jest paracetamol, ale stosowany przewlekle może uszkadzać nerki płodu.

Kolejną grupą farmaceutyków stosowanych przez kobiety ciężarne są antybiotyki i chemioterapeutyki. Za najbezpieczniejsze w zwalczaniu infekcji w trakcie ciąży uważane są antybiotyki z grupy penicylin, cefalosporyny i makrolidy. Sulfonamidy podane pod koniec ciąży mogą być przyczyną żółtaczki u noworodka, gdyż wpływają na metabolizm bilirubiny.

Leki uspokajające są przyjmowane przez ciężarne z powodu uzależnienia lub ze wskazań lekarskich. Pochodne benzodiazepiny stosowane w pierwszym trymestrze ciąży mogą mieć działanie teratogenne (opisywano przypadki rozszczepu wargi i podniebienia), stosowane długotrwale przed porodem mogą wywołać objawy uzależnienia u noworodka.

Szczepienia

Zakażenie wirusowe w czasie ciąży może mieć groźne następstwa, zwłaszcza jeżeli dojdzie do niego w czasie pierwszych trzech miesięcy trwania ciąży. Trudno jednak w okresie ciąży całkowicie uniknąć kontaktu z osobami chorymi.

Zaleca się unikanie przebywania w dużych skupiskach ludzkich, czasami jednak jest to niemożliwe. Niektórych z potencjalnie niebezpiecznych zakażeń, można jednak uniknąć przez odpowiednio wczesne zastosowanie szczepień ochronnych.

Do najbardziej polecanych zaliczamy szczepienie przeciwko różyczce (od kilku lat szczepienie obowiązkowe w 13 roku życia) i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Pamiętać jednak należy, że w przypadku szczepienia z wykorzystaniem żywych wirusów (szczepionka przeciwko różyczce), nie wolno zajść w ciążę przez trzy miesiące po szczepieniu. W przeciwnym razie grozi to poważnymi konsekwencjami dla płodu.

Zdania na temat szczepienia przeciwko wirusom grypy są podzielone. Wydaje się jednak, że dorosłe osoby zdrowe nie wymagają szczepień ochronnych.

Alkohol

Żadna ilość alkoholu spożywana przez kobietę w ciąży nie jest bezpieczna dla jej dziecka. Alkohol spożywany w trakcie ciąży powoduje wystąpienie kilku jednostek chorobowych:

Alkoholowy Zespół Płodowy (FAS) – to specyficzne nieprawidłowości w postaci malformacji twarzy, opóźnienia wzrostu oraz różnego stopnia zaburzeń funkcji ośrodkowego układu nerwowego.

Zmiany te są efektem bezpośredniego, teratogennego działania alkoholu na płód, który powoduje między innymi jego niedotlenienie, niedobory hormonalne oraz hamuje rozmnażanie i różnicowanie się komórek płodowych.

Poalkoholowy Efekt Płodowy (FAE) – niespecyficzne zaburzenia rozwoju i zachowania. Nie zauważamy natomiast u dziecka symptomów w jego wyglądzie zewnętrznym.

Poalkoholowy Defekt Urodzeniowy (ARBD) – wady serca, zaburzenia zmysłu wzroku i słuchu, anomalie stawów itp.

Poalkoholowe Zaburzenia Rozwoju Układu Nerwowego (ARND) – zaburzenia uwagi oraz zaburzenia zachowania.

Najczęściej występującym zespołem chorobowym jest zespół FAS, który cechuje się występowaniem charakterystycznych rysów twarzy (zmarszczka kącika oka, małe, szeroko rozstawione oczy, płaska środkowa część twarzoczaszki, wygładzona rynienka podnosowa, cienka górna warga, małożuchwie). Cechy te mogą być widoczne zaraz po urodzeniu lub w okresie dorastania. Dzieci z FAS mają niską wagę urodzeniową i z trudem przybywają na wadze. Obwód głowy może być mniejszy niż normalnie. Większość dzieci z FAS ma opóźnienia rozwojowe i inteligencję niższą od przeciętnej. Konsekwencjami FAS są wady stawów i kończyn (między innymi deformacja małych stawów rąk, niepełna rotacja w stawie łokciowym, podłużne fałdy na skórze dłoni), zaburzenia neurologiczne oraz obniżenie sprawności intelektualnej i zaburzenia zachowania.

Na wystąpienie u dziecka Alkoholowego Zespołu Płodowego ma wpływ wiele czynników:

  • częstotliwość spożywania alkoholu,
  • ilość alkoholu spożytego przez kobietę w trakcie ciąży,
  • stadium rozwoju płodu w momencie narażenia na wpływ alkoholu,
  • faza ciąży, w trakcie której kobieta spożywa najwięcej alkoholu,
  • stan odżywienia kobiety w ciąży,
  • przyjmowanie przez kobietę w ciąży innego rodzaju środków psychoaktywnych,
  • czynniki genetyczne,
  • ogólny stan zdrowia kobiety w  ciąży.

Palenie papierosów

Substancje zawarte w dymie papierosowym obniżają płodność oraz sprzyjają występowaniu wad wrodzonych poprzez uszkodzenie materiału genetycznego zawartego w komórkach rozrodczych.

Palenie papierosów w ciąży powoduje opóźnienia rozwoju zarodka, zwiększa ryzyko poronienia, ciąży pozamacicznej i przedwczesnego porodu, jest również przyczyną niskiej masy urodzeniowej dziecka. Ponadto u dzieci palaczek częściej występują zaburzenia oddychania po porodzie.

Udowodniono także, że zespół nagłej śmierci noworodka, tzw. śmierć łóżeczkowa, częściej dotyczy dzieci, których matki są palaczkami. Częściej występują u nich zahamowania rozwoju intelektualnego i fizycznego oraz trudności adaptacyjne.

Najnowsze badania wykazały, że palenie w ciąży może zwiększać predyspozycje potomstwa do rozwoju niektórych nowotworów.

Należy pamiętać także, że kobieta w ciąży powinna unikać zadymionych pomieszczeń. Bierne palenie, jest także bardzo szkodliwe dla zdrowia dziecka.

Środki odurzające

Przyjmowanie narkotyków wpływa niszcząco na rozwijające się dziecko. Pogarszają one czynność łożyska i tym samym ograniczają dopływ krwi do dziecka. Narkotyki mogą wywoływać zaburzenia rozwojowe, są przyczyną porodów przedwczesnych i niskiej masy urodzeniowej. Po urodzeniu u dzieci matek zażywających narkotyki występują zaburzenia oddychania, drgawki, zespół odstawienny.

Inne używki

W ciąży zaleca się ograniczenie picia kawy, coca-coli i mocnej herbaty. Kofeina zawarta przedostaje się do układu krążenia dziecka, a jej nadmiar może powodować poronienia oraz zaburzenia czynności serca u noworodka, a nawet drgawki.

Promieniowanie rentgenowskie

W czasie ciąży nie powinny być wykonywane badania wymagające użycia promieniowania rentgenowskiego ze względu na ryzyko uszkodzenia m.in. centralnego układu nerwowego płodu.

Stopień szkodliwości prześwietlenia w czasie ciąży uzależniony jest od wielkości zastosowanej dawki promieniowania, okolicy ciała poddanemu badaniu oraz od okresu ciąży, w którym zostało ono wykonane.

Promienie rentgenowskie są szczególnie niebezpieczne, gdy badanie wykonywane jest w pierwszych tygodniach trwania ciąży, czyli w czasie formowania się zarodka i  wykształcania płodu.

W niektórych przypadkach, gdy istnieje bezwzględna konieczność wykonania zdjęcia rentgenowskiego na brzuch kobiety nakładany jest specjalny ołowiany fartuch ochronny, zabezpieczający płód przed promieniowaniem. Warto nosić przy sobie kartę ciąży. We wczesnym okresie ciąży, w przypadku utraty świadomości (np. w wypadku drogowym) będzie ona informacją o przeciwwskazaniu do wykonania zdjęć rentgenowskich.

Sposoby na ból miesiączkowy

Ból miesiączkowy jest następstwem wysokiego stężenia hormonu prostaglandyny, który wchodzi w skład krwi miesiączkowej. Aby złagodzić dolegliwości bólowe towarzyszące menstruacji, warto stosować domowe metody na ból brzucha oraz leczenie farmakologiczne.

1. Przyczyny bólu miesiączkowego

Na ból miesiączkowy najczęściej skarżą się dziewczęta i młode kobiety. Oprócz dolegliwości bólowych, które promieniują aż do nerek, występują również inne objawy menstruacji, takie jak skurcze i biegunka, a także mdłości. Kobieta w czasie menstruacji może odczuwać ból głowy i mieć zawroty głowy.

Najbardziej narażone na ból miesiączkowy są młode kobiety (123RF)

Czynnikiem, który wywołuje dolegliwości bólowe brzucha, jest nadwrażliwość macicy i wysokie stężenie prostaglandyny – hormonu, który znajduje się w krwi miesiączkowej.

Jest on odpowiedzialny za skurcze macicy, które kobieta odczuwa jako ból. Przyczyną bólu w trakcie miesiączki może być również endometrioza.

Podejrzenie tego schorzenia wymaga konsultacji lekarskiej i zastosowania specjalnej terapii.

2. Sposoby na bóle menstruacyjne

Ból menstruacyjny, który jest słaby, pomoże zwalczyć lek przeciwbólowy zawierający paracetamol. Skurcze macicy złagodzą leki przeciwskurczowe. Najczęściej polecany lek na bóle menstruacyjne to ibuprofen. Ten niesteroidowy lek przeciwzapalny ogranicza działanie hormonu prostaglandyny.

Przyjmując ibuprofen na ból miesiączkowy, należy przestrzegać zasad jego dawkowania, ponieważ jego nadmiar może spowodować skutki uboczne, na przykład alergię.

Leki te można stosować profilaktycznie, jeszcze przed pojawieniem się bólu miesiączkowego, na przykład przed snem, aby ból nie obudził nas w nocy.

Na ból miesiączkowy nie zaleca się stosowania aspiryny. Skutkiem ubocznym jej zażywania może być obfite krwawienie, ponieważ ten lek rozrzedza krew. W przypadku silnego bólu menstruacyjnego sprawdzi się pigułka antykoncepcyjna. To najskuteczniejszy sposób na ból miesiączkowy.

Badania dowodzą, że u 9 na 10 kobiet tabletka antykoncepcyjna pomaga zupełnie zlikwidować tę dolegliwość. Po zażyciu pigułki ból staje się łagodniejszy, a skurcze ustają.

You might be interested:  Dystrofia mięśniowa – co to jest, jakie są rodzaje, jak się leczy?

Tabletka powoduje, że owulacja jest zatrzymana, przez co poziom hormonu prostaglandyny w organizmie kobiety spada.

3. Domowe sposoby na bóle miesiączkowe

W walce z bólem menstruacyjnym oprócz leczenia farmakologicznego warto zastosować domowe metody na miesiączkę. Na silny ból brzucha pomoże ciepła kąpiel z dodatkiem olejku do aromaterapii.

Ulgę w dolegliwościach bólowych przyniesie również gorący kompres na brzuch. Aby zmniejszyć ból, warto pójść na spacer albo szybko maszerować.

Aktywność fizyczna pobudza bowiem krążenie krwi w dolnej partii brzucha, co minimalizuje dolegliwości bólowe.

Warto regularnie uprawiać wybraną dyscyplinę sportu, ponieważ sport działa antystresowo i łagodzi objawy menstruacji. Ryzyko wystąpienia bólu miesiączkowego wzrasta, gdy prowadzimy stresujący tryb życia. Hormony stresu (adrenalina i kortyzol) są związane z produkowaniem hormonu prostaglandyny w organizmie kobiety. Aby się wyciszyć, można ćwiczyć jogę albo medytować.

Ibuprofen – dawkowanie, działanie, skutki uboczne. Jak stosować leki z ibuprofenem?

Ibuprofen stosowany jest na bóle głowy, bóle zębów, bolesne miesiączkowanie, bóle mięśni, bóle kości i stawów, bóle pourazowe, nerwobóle, przy chorobach takich jak reumatoidalne zapalenie stawów czy choroba zwyrodnieniowa stawów. Jakie mogą być skutki uboczne ibuprofenu? Jaki jest wpływ ibuprofenu na ciążę i laktację? Czy można stosować ibuprofen u dzieci?

Ibuprofen (Ibuprofenum) to jeden z najbardziej popularnych leków stosowanych w leczeniu bólu różnego pochodzenia. Czego można się spodziewać po terapii tą substancją leczniczą?

  • Substancje czynne – opisy, składniki leków

Ibuprofen – kiedyś i dziś. Krótka historia ibuprofenu

Historia ibuprofenu sięga początku lat 50. XX wieku, kiedy to farmaceuta Stewart Adams rozpoczął badania nad nową cząsteczką o działaniu podobnym do aspiryny, co doprowadziło do wyizolowania w 1961 roku cząsteczki kwasu 2-(p-izobutylofenylo)priopionowego nazwanego później ibuprofenem.

Dalsze badania pozwoliły w Wielkiej Brytanii w 1969 roku wprowadzić po raz pierwszy na rynek lek z tą substancją w leczeniu reumatyzmu stawów. Zwiększenie wskazań do stosowania tej substancji spowodowała, że w 1983 roku dopuszczono lek do sprzedaży odręcznej w aptekach w Wielkiej Brytanii, co tylko zwiększyło jej popularność.

Obecnie w aptece ibuprofen dostępny jest pod wieloma nazwami handlowymi w różnych postaciach lekowych, np. tabletkach, kapsułkach, zawiesinach czy czopkach.

  • Ból i gorączka -> sprawdź

Ibuprofen zaliczany jest do tzw. niesteroidowych leków przeciwzapalnych, przeciwbólowych i przeciwgorączkowych (NLPZ). Lek selektywnie i odwracalnie hamuje aktywność enzymów tzw.

cyklooksygenazy COX-1 i COX-2 odpowiedzialnych za syntezę czynników prozapalnych i bólowych, w tym prostaglandyn, tromboksanów i leukotrienów, zmniejszając tym samym rozwój reakcji zapalnej.

Co więcej ibuprofen odwracalnie hamuje agregację płytek krwi oraz zmniejsza skurcze macicy.

Ibuprofen wskazany jest do stosowania w bólach słabych i umiarkowanych różnego pochodzenia, takich jak bóle głowy, ból zębów, ból mięśni, kości i stawów, bóle pourazowe oraz nerwobóle.

Ponadto może być przyjmowany podczas bolesnego miesiączkowania, a także w gorączce w celu obniżenia temperatury ciała.

Dodatkowo ibuprofen stosuje się w objawowym leczeniu reumatoidalnego zapalenia stawów i chorobie zwyrodnieniowej stawów.

Czytaj też: 

Ibuprofen – działanie. Po jakim czasie działa ibuprofen?

Lek osiąga największe stężenie w organizmie po około 1–2 godzin po podaniu doustnym, natomiast w ciągu 24 godzin cała podana dawka ulega wydaleniu.

Leki z ibuprofenem – jak stosować?

W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia możliwych działań niepożądanych leki z ibuprofenem należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce przez najkrótszy okres potrzebny do złagodzenia występujących objawów.

Osoby dorosłe i dzieci powyżej 12. roku życia w zależności od nasilenia objawów mogą stosować 200-400 mg ibuprofenu co 6 godzin, maksymalnie na dobę mogą przyjąć 1200 mg ibuprofenu. W stanach ciężkich lekarz po ocenie stanu zdrowia pacjenta może zalecić zwiększenie dawki dobowej do 2400 mg na dobę.

  • Baza chorób – choroby pod lupą

Iburprofen dla dzieci – dawkowanie

U dzieci w poniżej 12 lat dawka dobowa wynosi zwykle 20-30 mg/kg masy ciała podawana w 2-3 dawkach podzielonych.

Odpowiednie przeliczenie dawki dla dziecka jest kluczowe w celu uniknięcia przedawkowania substancji leczniczej, dlatego ze względu na różnorodność dostępnych postaci leków (zawiesiny doustne, kapsułki, tabletki, czopki) należy każdorazowo zapoznać się z ulotką dołączoną do opakowania, co ułatwi dobór odpowiedniej dawki.

Leki z ibuprofenem mogą być stosowane już u dzieci od 3. miesiąca życia.

Czytaj też: Najpopularniejsze na polskim rynku leki przeciwbólowe

Ibuprofen – skutki uboczne, działania niepożądane

Jaki działania niepożądane mogą wystąpić po stosowaniu leków z ibuprofenem? Stosowanie każdego leku wiąże się z ryzykiem wystąpienia jakiś skutków ubocznych, jednak  ibuprofen w porównaniu do innych leków z grupy NLPZ jest dobrze tolerowany i działania niepożądane są mniej nasilone.

Niezbyt często mogą wystąpić zaburzenia żołądkowo-jelitowe, głównie ból brzucha, niestrawność, nudności, zgaga i dyskomfort w nadbrzuszu. Rzadziej występuje biegunka, zaparcia, wymioty i zapalenie błony śluzowej żołądka. Mogą również występować zawroty głowy, bezsenność, nerwowość, uczucie zmęczenia, szumy uszne i zaburzenie widzenia.

Lek bardzo rzadko może powodować zaburzenia nerek i dróg moczowych (np. krwiomocz, niewydolność nerek) oraz zaburzenia wątroby (np. zapalenie wątroby, żółtaczka), zmiany w obrazie krwi (np. niedokrwistość, leukopenia). Na skórze mogą również pojawiać się wysypki, pokrzywki, rumień wielopostaciowy, a także martwica toksyczno-rozpływowa.

  •  Domowa pierwsza pomoc. Jak powinna wyglądać domowa apteczka?

Kto powinien unikać stosowania ibuprofenu?

Leków z ibuprofenem, ze względu na wykazywane działania niepożądane ze strony przewodu pokarmowego, nie powinny przyjmować osoby z chorobą wrzodową żołądka i/lub dwunastnicy oraz z perforacją lub krwawieniem z przewodu pokarmowego. Ibuprofenu powinny również unikać osoby z ciężką niewydolnością wątroby, nerek i serca.

Ponadto uważać powinny osoby z objawami alergii po przyjęciu kwasu acetylosalicylowego (aspiryna) lub innych leków z grupy NLPZ.

Na ibuprofen również powinny uważać osoby stosujące preparaty hamujące agregacje płytek krwi oparte o kwas acetylosalicylowy (np. Acard, Polocard). Regularne i długotrwałe stosowanie równocześnie tych leków powoduje osłabienie działania przeciwagregacyjnego kwasu acetylosalicylowego, co zmniejsza jego działanie kardioprotekcyjne.

Czytaj też: Farmaceuta radzi: które leki warto mieć pod ręką?

Ibuprofen – wpływ na ciążę i laktację

Badania nie wykazały niekorzystnego działania ibuprofenu na płód. Jednak ze względu na ograniczone wyniki badań ta substancja lecznicza powinna być stosowana jedynie u kobiet w 1. i 2. trymestrze ciąży – tylko gdy bezwzględnie jest to konieczne.

Ibuprofen hamuje skurcze macicy oraz może powodować przedwczesne zamknięcie przewodu tętniczego Botalla, co może prowadzić do rozwoju nadciśnienia płucnego u noworodka – z tego powodu leki z ibuprofenem nie powinny być stosowane u kobiet w 3. trymestrze ciąży.

Co więcej lek może negatywnie wpływać na płodność u kobiet, dlatego nie powinien być przyjmowany u pacjentek planujących ciążę oraz u kobiet, które mają trudności z zajściem w ciążę.

Ibuprofen i jego metabolity przenikają w niewielkiej ilości do mleka matki, jednak nie stwierdzono negatywnego działania na niemowlęta karmione piersią.

  • Przygotowanie do ciąży
  • Ciąża
  • Karmienie piersią

Ibuprofen i alkohol – czy można mieszać?

Łączne stosowanie ibuprofenu z alkoholem zwiększa ryzyko wystąpienia działań niepożądanych, dlatego należy unikać takiego połączenia.

Ibuprofen a paracetamol – łączenie

Ibuporfen i paracetamol to jedne z najczęściej stosowanych leków przeciwbólowych. W aptece dostępne są preparaty, które zawierają obie te substancje. Połączenie działania dwóch substancji powoduje nasilenie działania przeciwbólowego i przeciwgorączkowego oraz zapewnienia działania przeciwzapalnego, którego pozbawiony jest paracetamol.

Jednak pomimo synergistycznego działania takie połączenie zwiększa ryzyko wystąpienia skutków ubocznych, zwłaszcza ryzyko uszkodzenia nerek, dlatego ważne jest, aby ograniczyć stosowanie łączne tych dwóch substancji tylko do czasu potrzebnego do zniesienia występujących objawów.

Czytaj więcej:  Ibuprofen kontra paracetamol

Leki z ibuprofenem

Ponad 50 lat obecności ibuprofenu na rynku oraz jego powszechność zastosowania spowodowała, że lek ten jest dostępny w wielu postaciach leków pod różnymi nazwami handlowymi.

Ibuprofen bez recepty – przykładowe leki:

  • tabletki powlekane i kapsułki miękkie z ibuprofenem w dawkach od 100 mg do 400 mg (np. Ibufen mini Junior, Ibalgin, Ibuprom, Ibum, Ibupar);
  • zawiesiny doustne z ibuprofenem w dawkach 100 mg/5ml lub 200 mg/5ml (np. Ibufen dla dzieci, Ibufen dla dzieci Forte, Ibum, Nurofen dla dzieci, Nurofen Junior);
  • czopki z ibuprofenem w dawkach od 60 mg do 125 mg (np. Nurofen dla dzieci, Ibum dla dzieci);
  • żele do smarowania z ibuprofenem (np. Ibum, Ibuprom Sport, Metafen żel Forte, Nurofen Mięśnie i Stawy).

Dostępne są również produkty lecznicze zawierające ibuprofen i inne substancje lecznicze jak np.

paracetamol (Metafen), fenylefryna (Flustad, Modafen Grip) oraz pseudoefedryna (Infex Zatoki, Sudafed Zatoki, Metafen Zatoki).

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *