Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie

Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie archiwum 2000
  Ponad 2 miesiące temu prasa poinformowała, iż po wieloletnich wahaniach i przymiarkach, rząd – poprzez wojewodów – zdecydował się wreszcie na rzucenie koła ratunkowego pionierom reformy: zakładom najwcześniej usamodzielnionym, w których restrukturyzację przeprowadzono wiele lat przed powstaniem programu Restrukturyzacja 2000. (…)

/ Jest, ale nie ma / Tomasz Sienkiewicz

Potrzeba ustanowienia Narodowego Programu Zwalczania Chorób Nowotworowych w Polsce wynika: z szybkiego wzrostu zachorowań na nowotwory, który wyprzedza przyrost ludności kraju, przy jednoczesnym niewykorzystaniu możliwości zapobiegania tym chorobom w skali populacyjnej, oraz z niezadowalającej poprawy wczesnego rozpoznawania i w związku z tym skuteczniejszego leczenia tych chorób. (…)
  Czy wykonywanie zawodu lekarza można objąć zakazem działalności konkurencyjnej, skoro podstawowym podmiotem, na którego rzecz jest on wykonywany, jest pacjent, a nie – zakład opieki zdrowotnej? (…)

/ Zakaz konkurencji a wykonywanie zawodu lekarza / Bogumiła Mirosławska

Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie   Na świecie wyróżnia się cztery modele opieki zdrowotnej: systemy oparte na przedsiębiorczości reprezentowane przez Stany Zjednoczone, systemy oparte na zabezpieczeniach społecznych, najliczniej reprezentowane w Europie, których reprezentantami są między innymi Niemcy i Francja, systemy oparte na opiece całościowej, których przykładem jest Wielka Brytania i systemy socjalistyczne, których reprezentantem do niedawna była Polska. (…)

IV Światowy Kongres Polonii Medycznej / Opieka zdrowotna w USA – Struktura i finansowanie / Chrisopher K. Kubik

Jaką rolę odgrywa Internet w rozwoju medycyny? Czy informacje dostępne na medycznych stronach WWW są wiarygodne? Czy kontakt lekarza z pacjentem ograniczy się w przyszłości do konsultacji za pośrednictwem sieci? A może lekarze w ogóle staną się niepotrzebni, gdyż chorzy zadowolą się poradami generowanymi przez inteligentne programy diagnostyczne, a leki zamawiać będą w internetowych aptekach? Próbę odpowiedzi na takie pytania podjęli uczestnicy sesji „Internet a globalizacja informacji i terapii medycznej”, która odbyła się 2 czerwca podczas Światowego Kongresu Polonii Medycznej. (…)
Każdy model, w tym i systemu powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych, można opisać wyodrębniając główne, podstawowe jego elementy, czyli zmienne. Oddzielna prezentacja tych głównych zmiennych w systemie puz jest jednak utrudniona, bowiem przyjęcie danego rozwiązania w stosunku do jednej zmiennej ogranicza zakres wyboru lub wręcz determinuje wariant rozwiązania innej zmiennej. Dlatego prezentacja zmiennych systemu powszechnych ubezpieczeń zdrowotnych wymaga syntetycznego zaprezentowania całego systemu i wskazania korelacji między jego zmiennymi. (…)
Czy już dziś można się pokusić o ocenę systemu finansowania świadczeń zdrowotnych i określić, czy struktura placówek służby zdrowia sprosta przyszłym zadaniom związanym z prognozami epidemiologicznymi i demograficznymi? Dlaczego większość społeczeństwa uważa, że opieka zdrowotna się pogorszyła i co jest tego powodem? (…)
  Pojęcie „polityka zdrowotna” robi ostatnio karierę. Pojawia się w wypowiedziach i publikacjach tym częściej, im gorzej oceniany jest przez społeczeństwo system opieki zdrowotnej. Czy w sytuacji, gdy blisko 80% społeczeństwa negatywnie ocenia zreformowaną służbę zdrowia można w ogóle mówić o polityce w zdrowiu? A może tylko – o jej braku lub wręcz klęsce? Czy negatywne oceny dotyczą organizacji służby zdrowia, czy też skuteczności jej działania? Czy są one wynikiem przypadkowych, subiektywnych odczuć i kreowania przez media czarnego obrazu rzeczywistości, czy też opierają się na wskaźnikach i danych liczbowych? (…)

/ Polityka zdrowotna / Marcin Kautsch, Witold Ponikło

Rak przełyku stanowi jeden z dziesięciu najczęstszych nowotworów złośliwych pojawiających się u człowieka. W zależności od obrazu histologicznego nowotwory złośliwe przełyku można podzielić na raki płaskonabłonkowe, raki gruczołowe oraz rzadsze: guzy przerzutowe, chłoniaki i mięsaki. Guzy łagodne przełyku występują rzadko, jednym z najczęściej spotykanych jest mięśniak gładkokomórkowy (leiomyoma). (…)
Rak żołądka stanowi nadal jedną z najczęstszych przyczyn zgonów z powodu nowotworów złośliwych na całym świecie, a szczególnie w Polsce, która jest w grupie dziesięciu krajów o najwyższych wskaźnikach zachorowalności i umieralności na ten nowotwór. Choroba ta od wielu lat stwarzała i nadal stwarza duże trudności, zarówno w zakresie wczesnego rozpoznania, jak i skutecznego wyleczenia. (…)
Podstawowy podział nowotworów wątroby wyróżnia guzy pierwotne i przerzutowe. Zmiany pierwotne pod względem budowy histologicznej podzielono na guzy pochodzenia nabłonkowego i mezodermalnego. Do pierwszej grupy zalicza się zarówno łagodne gruczolaki (adenoma), jak również raka wątrobowokomórkowego czy wątrobiaka (hepatoblastoma), rozpoznawanego zwykle w wieku dziecięcym. Wśród nowotworów nienabłonkowych najliczniejszą grupę stanowią, stwierdzane często przypadkowo, naczyniaki. Najczęściej rozpoznawanym pierwotnym nowotworem złośliwym wątroby jest rak wątrobowokomórkowy (carcinoma hepatocellulare); stanowi on ponad 80% wszystkich pierwotnych guzów u dorosłych i około 30% u dzieci. (…)
  Rak trzustki pozostaje nadal piątą przyczyną zgonów z powodu raka u ludzi. Badania epidemiologiczne wskazują, że występowanie tej choroby ma związek z paleniem tytoniu. Nie wykazano natomiast wpływu spożywania kawy czy alkoholu. (…)

/ Rak trzustki / Tomasz Kościński, Jacek Szmeja

Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie   Większość nowotworów jelita cienkiego ma charakter łagodny i przebieg bezobjawowy. Wykrywane są w trakcie sekcji lub podczas operacji z innych powodów. Leczenie operacyjne jest wskazane w przypadku niedrożności, krwawienia lub rzadko obserwowanej przemiany złośliwej. Nowotwory złośliwe, chociaż występują kilka razy rzadziej od łagodnych, stanowią większość przebiegających objawowo guzów jelita cienkiego. (…)

/ Nowotwory jelita cienkiego / Tomasz Wierzbicki

  Rak jelita grubego i odbytnicy stanowi w krajach wysoko rozwiniętych, a także w Polsce olbrzymi problem i wyzwanie dla służby zdrowia, osób odpowiedzialnych za promocję zdrowia i profilaktykę medyczną. W Stanach Zjednoczonych odnotowuje się rocznie ponad 150 tysięcy nowych zachorowań i prawie 60 tysięcy zgonów z powodu raka jelita grubego i odbytnicy. Szacuje się, że około 5% populacji Stanów Zjednoczonych zachoruje na raka jelita grubego lub odbytnicy przed osiągnięciem 75. roku życia. (…)

/ Rak jelita grubego i odbytnicy / Wiktor Meissner, Piotr Krokowicz

Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie   Ze względu na coraz szersze stosowanie radioterapii w leczeniu zmian nowotworowych narządów jamy brzusznej i miednicy, tzw. popromienne zapalenie jelit spotyka się coraz częściej. Samo jelito grube rzadko jest zajęte procesem zmian popromiennych. Często współistnieją zmiany w jelicie cienkim. Morgenstern podaje, że krytyczną dawką energii promienistej, po której możemy spodziewać się wystąpienia zmian popromiennych w błonie śluzowej jelita, jest 4500cGy. (…)

/ Popromienne zapalenie jelit / Jacek Szmeja

Od 1 lipca br., decyzją Zarządu Branżowej Kasy Chorych dla Służb Mundurowych, obowiązywać będzie nowe skierowanie na leczenie uzdrowiskowe. Wzór nowego skierowania dostępny jest na stronie internetowej BKChSM: www.mundur.kasa-chorych.gov.pl (…)
Reforma ubezpieczeń zdrowotnych zapewnia wszystkim ubezpieczonym swobodny dostęp do zakładów ochrony zdrowia, w tym również do szpitali uzdrowiskowych i sanatoriów. Wszystkim, to znaczy także dzieciom. Ich sytuacja nie przedstawia się jednak najlepiej. (…)
Centralny Szpital Kolejowy w październiku br. będzie obchodził czterdziestolecie swojej działalności. Obecnie podlega Sejmikowi Województwa Mazowieckiego, jednak nadal pozostaje placówką otwartą dla członków Branżowej Kasy Chorych dla Służb Mundurowych. (…)

>>> wersja mobilna

Rak jelita grubego – objawy, rokowania, leczenie

Rak jelita grubego dotyka coraz więcej Polaków. Wczesne objawy to m.in. krwawienie z odbytu, obecność krwi w stolcu, naprzemienne występowanie biegunek i zaparć lub uporczywe biegunki. Nowotwór zwykle diagnozowany jest w późnym stadium, kiedy pełne wyleczenie jest trudne.

Rokowanie w przypadku raka jelita grubego zależy od stopnia zaawansowania guza w momencie diagnozy.

Ten nowotwór to drugi, jeżeli chodzi o przyczynę zgonów, nowotwór złośliwy w Polsce. Zarówno zapadalność, jak i umieralność na ten nowotwór nadal rosną.

W 2013 roku w Polsce zanotowano ponad 17 tys. zachorowań na raka jelita grubego, a 11 tys. osób zmarło z powodu raka jelita grubego. Nowotwór ten rzadko dotyka osoby przed 40. rokiem życia, ale po przekroczeniu tej granicy ryzyko zachorowania zwiększa się i osiąga szczyt w 8. dekadzie życia.

Objawy raka jelita grubego

Objawy raka jelita grubego różnią się w zależności od stopnia zaawansowania i umiejscowienia guza. W przypadku raka prawej połowy jelita objawem jest zazwyczaj utajone krwawienie z postępującą niedokrwistością. Gdy rak usytuowany jest po lewej stronie to najczęstszym objawem jest jawne krwawienie z dolnego odcinka przewodu pokarmowego i zmiana rytmu wypróżnień.

Typowe wczesne objawy raka jelita grubego to:

  • krwawienie z odbytu
  • obecność krwi w stolcu
  • niedokrwistość (bierze się z niewielkiego, często ukrytego, ale stałego krwawienia z guza do światła jelita grubego)
  • naprzemienne występowanie biegunek i zaparć lub uporczywe biegunki
  • zmiana w kształcie i rozmiarach stolca (tzw. „stolce ołówkowate”)
  • ból brzucha
  • ciągłe parcie na stolec

Później do objawów raka jelita grubego dołączają klasyczne symptomy zaawansowanej choroby nowotworowej: postępująca utrata masy ciała, brak apetytu i osłabienie.

Jeżeli zaobserwujesz u siebie którykolwiek z wyżej wymienionych objawów, to skontaktuj się z lekarzem.

Rokowanie i powikłania raka jelita grubego

Rokowanie w przypadku raka jelita grubego, tak jak w innych nowotworach, zależy od stopnia zaawansowania guza w momencie diagnozy. Ze względu na to, że prawie 80% nowotworów jelita grubego diagnozowanych jest w późnych stadiach, to odsetek 5-letnich przeżyć wynosi ok. 40%. Jeżeli pojawią się przerzuty, to po ich całkowitym wycięciu 5 lat przeżywa 25-35% chorych.

Przerzuty raka jelita grubego

Powikłaniem raka jelita grubego może być wystąpienie przerzutów do całego organizmu. Są one objawem zaawansowania choroby i zmniejszają szansę na pełne wyleczenie.

Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie

Przyczyny raka jelita grubego

Powstanie i rozwój raka jelita grubego mają wiele przyczyn, ale największą rolę odgrywają czynniki genetyczne i środowiskowe.

Czynniki genetyczne są główną przyczyną ok. 15-30% wszystkich przypadków choroby. Zalicza się do nich:

  • zespół Lyncha, dawniej nazywany dziedzicznym rakiem jelita grubego niezwiązanym z polipowatością – jest to najczęstsza przyczyna uwarunkowanego genetycznie raka jelita grubego i odpowiada za 1-3% zachorowań na ten nowotwór
  • wcześniejsze zachorowanie na raka jelita grubego lub wycięcie polipów1 o dużym stopniu dysplazji2
  • występowanie przypadków raka jelita grubego w rodzinie
  • zespół rodzinnej polipowatości gruczolakowatej3, który uważa się za tzw. stan przednowotworowy
  • choroby zapalne jelit (choroba Leśniowskiego-Crohna4 zwiększa ryzyko 3-krotnie, a wrzodziejące zapalenie jelita grubego 20-krotnie)

Czynniki środowiskowe mają związek z większością zachorowań na raka jelita grubego. Należą do nich:

  • wiek > 50. roku życia
  • otyłość
  • palenie papierosów (w USA z paleniem tytoniu związanych jest 20% raków jelita grubego)
  • niska aktywność fizyczna
  • dieta, która sprzyja zaparciom oraz niekorzystnie wpływa na florę bakteryjną jelit, wywołuje powstanie związków rakotwórczych i wydłuża ich czas pasażu przez jelito grube:
    • uboga w owoce i warzywa oraz wapń, błonnik i selen
    • bogata w tłuszcze zwierzęce i wysokokaloryczna
  • przebyta radioterapia jamy brzusznej
  • przyjmowanie leków immunosupresyjnych po przeszczepie organów

Oraz nieco rzadziej:

  • nadużywanie alkoholu
  • przebyte wycięcie pęcherzyka żółciowego
  • infekcje HPV
  • przebyty rak szyjki macicy, sromu lub pochwy

Poznaj 5 faktów o raku jelita grubego

Rozpoznanie raka jelita grubego

Pewne i jednoznaczne postawienie diagnozy możliwe jest jedynie w badaniu histopatologicznym wycinków pobranych ze zmiany (np. z guza, z polipa, czy też ze zmienionej błony śluzowej) lub całego usuniętego fragmentu. Badanie to, oprócz samego rozpoznania, może dostarczyć informacji o typie nowotworu, co z kolei warunkuje zaplanowanie właściwego procesu leczenia.

Jest wiele badań, które pozwalają potwierdzić obecność podejrzanej zmiany w jelicie i ocenić, czy powinna ona zostać zbadana histopatologicznie.  

  • Badanie na obecność krwi utajonej w stolcu – pozwala na stwierdzenie, czy w kale jest krew, której nie widać gołym okiem. Stosowane jest, jako badanie przesiewowe w kierunku raka jelita grubego.
  • Badanie per rectum (przed odbyt) – lekarz wprowadza palec do odbytu i dotykiem bada dolną część odbytnicy. W ten sposób można stwierdzić obecność zmian odbytu, kanału odbytu oraz końcowej części odbytnicy (6-10 cm).
  • Rektoskopia – oglądanie końcowej części odbytnicy (około 30 cm końcowego odcinka) przez specjalny wziernik. Pozwala na stwierdzenie obecności zmian w tym odcinku jelita grubego i ewentualne pobranie wycinków do badania histopatologicznego. Czasami możliwe jest również usunięcie niewielkich polipów1.
  • Kolonoskopia – badanie wykonywane za pomocą długiego (ok. 150-180 cm), giętkiego endoskopu wprowadzanego przez odbyt. Dzięki niemu można obejrzeć całe jelito grube, aż do miejsca, gdzie łączy się z jelitem cienkim. W razie potrzeby w czasie kolonoskopii można pobrać wycinki do badania histopatologicznego lub usunąć niewielkie polipy1. Warunkiem powodzenia kolonoskopii jest odpowiednie przygotowanie do badania, zgodnie ze wskazówkami lekarza kierującego na badanie.
  • Wlew kontrastowy – obecnie rzadko wykonywany. Polega na wtłoczeniu do jelita grubego powietrza oraz podania środka kontrastowego i wykonaniu szeregu zdjęć rentgenowskich jamy brzusznej, na których uwidacznia się zarys ściany jelita. Na podstawie tego można stwierdzić obecność podejrzanych zmian w ścianie jelita. Badanie to jest mniej dokładne od kolonoskopii i w czasie jego wykonywania nie można pobrać żadnych wycinków do badania histopatologicznego.
  • Kolonoskopia wirtualna (kolonografia) – badanie polega na stworzeniu trójwymiarowego obrazu jelita grubego dzięki serii zdjęć robionych tomografem komputerowym. Tak jak w przypadku tradycyjnej kolonoskopii warunkiem powodzenia kolonoskopii wirtualnej jest odpowiednie przygotowanie do badania, zgodnie ze wskazówkami lekarza kierującego na badanie. Do wykonania tego badania potrzebne jest dożylne podanie specjalnego kontrastu, a interpretacja obrazów jest czasami niejednoznaczna – to wszystko sprawia, że kolonoskopia wirtualna nie jest zbyt często wykonywana. Dodatkowym ograniczeniem tej metody jest brak możliwości usunięcia ewentualnych zmian lub pobrania ich do badania mikroskopowego.
  • Badanie stężenia markera5 CEA (antygenu karcynoembrionalnego) we krwi – antygen6 ten jest markerem, którego podwyższone stężenie obserwuje się u chorych z rakiem jelita grubego. Oznaczanie jego stężenia wykorzystuje się najczęściej do monitorowania stanu chorych już po leczeniu raka jelita grubego w celu obserwacji, czy nie doszło do nawrotu choroby. 

Leczenie raka jelita grubego

Podstawową metodą leczenia raka jelita grubego jest operacja. Jednak zanim do niej dojdzie, konieczne jest wykonanie szeregu badań dodatkowych, jak USG czy tomografia komputerowa.

Pozwolą one lekarzom określić, czy wykonanie operacji jest możliwe, a jeżeli tak – to jaki jej rodzaj wybrać.

Na podstawie tych badań ustalą oni również, czy przed leczeniem operacyjnym potrzebne jest jakieś dodatkowe postępowanie, takie jak np. przedoperacyjna radioterapia.

Stomia

W zależności od wielkości guza i jego lokalizacji zmiana usuwana jest z odpowiednim fragmentem zdrowego jelita oraz, zazwyczaj, okolicznymi węzłami chłonnymi. Często w czasie operacji możliwe jest zszycie (zespolenie) ze sobą pozostałych fragmentów jelita, dzięki czemu dla tych pacjentów operacja nie wiąże się z pogorszeniem komfortu życia.

Zdarza się jednak, że zszycie to nie jest możliwe – wtedy wyłania się tzw. „sztuczny odbyt”, czyli stomię.

Jest to otwór w ścianie brzucha, do którego z jednej strony doprowadzony jest końcowy odcinek jelita grubego, a z drugiej – plastikowy zbiornik, nazywany workiem stomijnym.

Do tego worka wydalany jest stolec. Stomia może być wyłoniona na jakiś czas, np. do momentu wygojenia zespolenia lub na zawsze.

W zależności od wyniku badania histopatologicznego preparatów usuniętych w czasie operacji, np. gdy stwierdzona zostanie obecność przerzutów w usuniętych węzłach chłonnych, lekarze mogą zdecydować o dalszym leczeniu chorego. W tych zaawansowanych przypadkach zastosowanie ma chemioterapia i radioterapia.

Operacja wielonarządowa

W sytuacji, gdy nowotwór jest w bardzo zaawansowanym stadium i nacieka sąsiednie organy (np. żołądek, wątrobę, śledzionę, nerkę, ścianę brzucha, pęcherz moczowy lub jajnik) konieczna może być operacja wielonarządowa.

Polega ona na wycięciu guza pierwotnego wraz z fragmentem jelita oraz częścią lub całością zajętych narządów.

W takich przypadkach często okazuje się, że rozległość i lokalizacja zmian uniemożliwia wykonanie właściwej operacji i konieczne jest leczenie uzupełniające, np. chemioterapia.

Kontrola po operacji

Po doszczętnym wycięciu guza chorzy są kontrolowani przez pierwsze 2 lata co 2-3 miesiące, potem rzadziej, aż do 5. roku po operacji. Monitorowanie ich stanu opiera się na badaniu stężenia markera5 CEA we krwi co 3 miesiące przez 3 lata, tomografii lub USG jamy brzusznej oraz RTG klatki piersiowej co roku oraz pełnej kolonoskopii w ok. 6 miesięcy, 3 lata i 5 lat po operacji. 

Zapobieganie rakowi jelita grubego

U osób niebędących w grupie ryzyka działania zmniejszające niebezpieczeństwo rozwoju nowotworu to:

  • regularna aktywność fizyczna
  • dbanie o prawidłową dietę – ograniczenie tłuszczów (zwłaszcza tych pochodzenia zwierzęcego), codzienne spożywanie świeżych owoców i warzyw, zmniejszenie kaloryczności posiłków, ograniczenie spożycia alkoholu
  • po ukończeniu 50. roku życia regularne wykonywanie badań przesiewowych

U osób z uwarunkowaniami genetycznymi do wystąpienia raka jelita grubego profilaktyka dopasowywana jest indywidualnie i opiera się na częstszym wykonywaniu profilaktycznych badań kolonoskopowych i rozpoczynaniu ich w młodszym wieku.

Pamiętaj!

  • Rzuć palenie i ogranicz spożycie alkoholu.
  • Dbaj o prawidłową dietę.
  • Unikaj zaparć.
  • Regularnie bądź aktywny fizycznie.
  • Dbaj o utrzymanie prawidłowej masy ciała.
  • Poddawaj się badaniom profilaktycznym. Gdy zauważysz u siebie niepokojące objawy, zgłoś się do lekarza!

Przeczytaj więcej o markerach nowotworowych.

Źródła: 

  • „Interna Szczeklika 2015″
  • www.onkologia.org.pl

 1 Uwypuklenie tkanki ponad powierzchnię błony śluzowej. Polipy nowotworowe to rozrost tkanki z cechami dysplazji.2 Stan przedrakowy, czyli nieprawidłowości w komórkach wskazujące na wczesny etap zmiany nowotworowej. Proces ten jest ograniczony i nie dotyka głębszych tkanek.

Dysplazja bywa określana jako stan przejściowy pomiędzy rozrostem komórek, a nowotworem.3 Zespół uwarunkowany genetycznie, w którym liczba polipów sięga setek lub tysięcy. Najczęściej polipy te są umiejscowione w jelicie grubym.

Uważa się, że przy tej chorobie rozwój raka jelita grubego jest prawie pewny już około 40. roku życia.4 Zapalenie, które może dotyczyć każdego odcinka przewodu pokarmowego, od jamy ustnej do odbytu. Dokładna jego przyczyna nie jest znana.

Zapalenie to prowadzi do zniszczenia i włóknienia ściany przewodu pokarmowego, czego następstwem mogą być przetoki i zwężenia.5 Substancje, których obecność lub zwiększone stężenie w organizmie może świadczyć o rozwoju nowotworu.

Wykorzystywane są przede wszystkim do monitorowania efektów leczenia nowotworów. Wyjątkiem jest antygen specyficzny dla prostaty (PSA), który służy do badań profilaktycznych i wczesnego wykrycia bezobjawowego jeszcze nowotworu prostaty.

6 Substancja, która „alarmuje” nasz system odpornościowy, może nim być np. komórka bakterii lub komórka nowotworowa.

Załóż konto aby odkryć pełnię możliwości portalu!

Jelito cienkie

Jelito cienkie stanowi ponad 2/3 długości przewodu pokarmowego i znajduje się między żołądkiem a jelitem grubym, od którego oddziela je zastawka krętniczo-kątnicza.  Anatomicznie dzieli się na trzy odcinki: dwunastnicę, jelito czcze oraz jelito kręte.  Do najważniejszych funkcji jelita cienkiego należy trawienie oraz wchłanianie składników odżywczych.

Nowotwory jelita cienkiego, pomimo znacznych rozmiarów tego narządu, występują sporadycznie i stanowią zaledwie ok. 2% wszystkich nowotworów układu pokarmowego.

  • Według Krajowego Rejestru Nowotworów w Polsce w 2009 roku zarejestrowano 220 zachorowań na nowotwory tego narządu.
  • W jelicie cienkim mogą lokalizować się zarówno nowotwory łagodne, jak i złośliwe.
  • Nowotwory łagodne są zazwyczaj dobrze ograniczone, rosną powoli, rozprężająco, nie penetrują otaczających tkanek ani nie rozprzestrzeniają się do innych narządów. Nowotwory łagodne spotykane w jelicie cienkim to:
  • ● gruczolaki (adenoma) występujące w postaci polipów
  • ● guzy pochodzące z mięśniówki gładkiej,
  • ● tłuszczaki,
  • ● włókniaki,
  • ● naczyniaki.

Nowotwory złośliwe charakteryzują się odmienną budową niż tkanka, z której się wywodzą, dynamicznymi i szybkimi podziałami komórkowymi, naciekaniem otaczających tkanek, wznowami oraz zdolnością tworzenia przerzutów. Nieleczone prowadzą do śmierci pacjenta.

  1. Nowotwory złośliwe najczęściej występujące w jelicie cienkim to:
  2. ● gruczolakoraki (adenocarcinoma) 30-50%,
  3. ● nowotwory neuroendokrynne przewodu pokarmowego (GEP-NET) 20-50%,
  4. ● chłoniaki 15%,
  5. ● nowotwory podścieliskowe przewodu pokarmowego (GIST) 7%,
  6. ● mięsaki, najczęściej mięśniakomięsak gładkokomórkowy (leyomiosarcoma),
  7. ● przerzuty nowotworowe z innych narządów.

Pierwszy typ, czyli raki gruczołowe, przeważnie zlokalizowane są w dwunastnicy w okolicy miejsca ujścia do niej żółci, a chłoniaki w jelicie czczym i krętym. Jelito kręte jest drugim po wyrostku robaczkowym najczęstszym miejscem występowania guzów neuroendokrynnych.

Tematem tego rozdziału są przede wszystkim raki jelita cienkiego. Pozostałe nowotwory zostaną opisane w innych miejscach portalu.

Rak jelita cienkiego – przyczyny, objawy, leczenie, badania, rokowanie

Czynniki ryzyka

  • Z powodu niewielkiej liczby zachorowań na nowotwory jelita cienkiego trudne jest zidentyfikowanie czynników zwiększających ryzyko wystąpienia tej choroby. Poznane dotychczas czynniki ryzyka to przede wszystkim dziedziczone zespoły genetyczne, takie jak:
  • ● rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP),
  • ● dziedziczny rak jelita grubego bez polipowatości (HNPCC) – zespół Lyncha II,
  • ● zespół Peutz-Jeghersa.

U pacjentów z rozpoznaniem rodzinnej polipowatości gruczolakowatej, czyli rzadkiej choroby genetycznej, w której jelito całe usiane jest polipami, względne ryzyko wystąpienia raka jelita cienkiego jest ponad 300% większe niż w populacji ogólnej i jest to główna przyczyna zgonu u chorych po wcześniejszym usunięciu jelita grubego z tego samego powodu. U tych pacjentów można rozważyć wykonanie profilaktycznego usunięcia dwunastnicy.

  1. Do wystąpienia raka jelita cienkiego predysponuje również:
  2. ● wcześniejsze zachorowanie na raka jelita cienkiego lub grubego,
  3. ● choroba Leśniowskiego-Crohna, czyli długotrwałe, ciężkie zapalenie występujące w tej części układu pokarmowego,
  4. ● celiakia (choroba trzewna),
  5. ● wiek; ryzyko zachorowania rośnie wraz z wiekiem, ponad 85% zachorowań odnotowuje się po 50. roku życia,
  6. ● palenie tytoniu, spożywanie alkoholu,
  7. ● dieta.

Objawy, wczesne wykrycie

We wczesnych stopniach zaawansowania nowotwory jelita cienkiego są wykrywane przypadkowo, ponieważ przez długi czas pozostają bezobjawowe. Pierwsze symptomy choroby są niespecyficzne. Na podstawie amerykańskich badań okres od wystąpienia pierwszych objawów do postawienia prawidłowej diagnozy wynosi od 4 do 7 miesięcy.

Pacjenci zgłaszają bóle brzucha nasilające się po posiłku, nudności, wymioty, utratę masy ciała i osłabienie. Nowotwory jelita cienkiego mogą prowadzić do niedrożności przewodu pokarmowego. Opisywane są przypadki perforacji (przedziurawienia) ściany jelita, najczęściej u pacjentów z rozpoznaniem chłoniaka lub mięsaka.

Nowotwory zlokalizowane w dwunastnicy w okolicy ujścia żółci mogą uniemożliwiać fizjologiczny jej przepływ, powodując żółtaczkę mechaniczną.

Wraz z rozwojem choroby mogą pojawić się nowe symptomy związane z przerzutami do innych narządów. Przerzuty do wątroby mogą powodować następujące objawy: powiększenie wątroby, ból w nadbrzuszu oraz prawym podżebrzu, żółtaczkę, wodobrzusze, nudności i wymioty.

Tylko u ok. 50% pacjentów udaje się ustalić rozpoznanie choroby przed zabiegiem operacyjnym, u  pozostałych rozpoznanie następuje w trakcie operacji z powodu nagłych wskazań, np. niedrożności bądź perforacji jelit, poddawania zabiegom diagnostycznym.

Stadium zaawansowania

Podział na stadia zaawansowania pozwala lekarzowi określić, czy i jak daleko rozprzestrzenił się nowotwór.  Jest to wiedza niezbędna do podjęcia właściwego leczenia i wyboru najlepszej metody.

Przy niewielkim stopniu zaawansowania operacja może być w pełni wystarczająca, przy wyższych stopniach konieczne może okazać się stosowanie metod uzupełniających, takich jak radio- czy chemioterapia.

  • Zaawansowanie nowotworu określa się na podstawie systemu TNM zgodnie z klasyfikacją Union for International Cancer Control / American Joint Comittee on Cancer (UICC/AJCC).
  • System TNM polega na ocenie trzech składowych:
  • ● cecha T (tumor) – wielkość i rozległość pierwotnego guza,
  • ● cecha N (lymph nodes) – brak lub obecność przerzutu do regionalnych węzłów chłonnych,
  • ● cecha M (metastasis) – brak lub obecność przerzutów nowotworu do odległych narządów.

Zaawansowanie kliniczne procesu według systemu TNM (lub cTNM) określa się na podstawie badania przedmiotowego, badań obrazowych i endoskopowych, biopsji oraz innych badań diagnostycznych. Klasyfikację patologiczną pTNM oznacza się na podstawie badania histopatologicznego materiału pooperacyjnego.

Po skompletowaniu informacji i określeniu wszystkich cech nowotworu lekarz może zakwalifikować chorego do danego stopnia zaawansowana. Stopnie określa się cyframi rzymskimi od najmniej (I stopień) do najbardziej zaawansowanego (IV stopień).

W bardzo dużym uproszeniu stopnie I i II są to synonimy miejscowego rozrostu guza, stopień III mówi o zajęciu węzłów chłonnych, a stopień IV oznacza już przerzuty do innych narządów.

W celu dokładniejszego omówienia stopniowania choroby zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Typy morfologiczne

  1. Klasyfikacja raków jelita cienkiegowg WHO:
  2. ● rak gruczołowy (adenocarcinoma),
  3. ● rak gruczołowy śluzotwórczy (mucinous adenocarcinoma),
  4. ● rak sygnetokomórkowy (signet-ring cell carcinoma),
  5. ● rak gruczołowo-płaskonabłonkowy (adenosquamosus carcinoma),
  6. ● rak rdzeniasty (medullary carcinoma),
  7. ● rak płaskonabłonkowy (squamous cell carcinoma),
  8. ● rak niezróżnicowany (undifferentiated carcinoma).

Diagnostyka

Rozpoznanie choroby nowotworowej stawiane jest na podstawie badania cytologicznego lub histopatologicznego (badań mikroskopowych) materiału uzyskanego np. podczas badania lub w trakcie zabiegu.

Badania laboratoryjne

  • Badania laboratoryjne mogą wskazywać na nieprawidłowości, które są często stwierdzane u pacjentów z chorobami nowotworowymi, takimi jak:
  • ● Pewien rodzaj niedokrwistości (niedokrwistość mikrocytarna) – powstaje na skutek przewlekłego krwawienia z guza do światła jelita oraz niedoboru żelaza.
  • ● Hiperbilirubinemia, czyli podwyższone stężenie bilirubiny (głównego składnika żółci) lub zwiększenie aktywności enzymów rozkładających żółć w surowicy – może być stwierdzone u pacjentów, u których guz uciska na drogi żółciowe.
  • ● Zwiększenie aktywności enzymów świadczących o niewydolności wątroby w surowicy –może wystąpić u chorych z przerzutami do tego narządu.

● Nie opisano markerów nowotworowych, czyli substancji charakterystycznych dla guzów jelita cienkiego.

W przebiegu choroby może wystąpić zwiększenie stężenia markerów CEA i CA19-9, ale nie jest to specyficzne dla tej jednostki chorobowej; stężenie tych substancji może wzrastać również w innych schorzeniach.

Badania endoskopowe

Badania te polegają na wprowadzeniu do przewodu pokarmowego urządzenia ze źródłem światła i kamerą. W diagnostyce endoskopowej jelita cienkiego obecnie wykorzystuje się endoskopię kapsułkową oraz enteroskopię dwubalonową.

Pierwsza metoda polega na połknięciu przez pacjenta specjalnej kapsułki (wielkości tabletki) zawierającej kamerę, która przemieszczając się wzdłuż przewodu pokarmowego, wykonuje zdjęcia. Badanie trwa około 10 godzin i umożliwia zobrazowanie wewnętrznej powierzchni jelita.

Enteroskopia dwubalonowa to zabieg polegający na wprowadzeniu długiego endoskopu z systemem balonowym na końcu, umożliwiającego uwidocznienie jelita cienkiego. Opisywana metoda jest inwazyjna, czasochłonna oraz wymaga znieczulenia.

Jej zaletą jest możliwość pobrania wycinków, usuwania polipów i tamowania krwawień.

Badania obrazowe

Badania obrazowe (tomografia komputerowa, rzadziej rezonans magnetyczny) służą do określenia lokalizacji oraz oceny stopnia zaawansowania choroby. W celu właściwego zobrazowania narządu badanie jest wykonywane po podaniu środków farmakologicznych hamujących napięcie i ruch jelita oraz po dożylnym zastosowaniu kontrastu, a następnie po wypełnieniu jelita cienkiego środkiem kontrastowym.

Leczenie

Jedyną metodą radykalnego leczenia raka jelita cienkiego jest zabieg chirurgiczny. Rodzaj i zakres operacji zależy przede wszystkim od wielkości, lokalizacji guza, stopnia zaawansowania choroby oraz od stanu ogólnego pacjenta.

W trakcie badania endoskopowego możliwe jest usunięcie polipów. Przy pojedynczych polipach o wysokim ryzyku przemiany nowotworowej, niemożliwych do wycięcia miejscowego, oraz przy występowaniu mnogich polipów w dwunastnicy w przebiegu zespołu FAP zalecane jest całkowite jej usunięcie.

Przy rozpoznaniu raka, gdy istnieje możliwość całkowitego wycięcia guza, rutynowo stosuje się resekcję chorobowo zmienionego fragmentu jelita z marginesami zdrowych tkanek i regionalnego układu chłonnego.

W przypadkach nowotworów zlokalizowanych w dwunastnicy, szczególnie w okolicy brodawki wyprowadzającej żółć (brodawki Vatera), zalecane jest na usunięcie fragmentu trzustki, dwunastnicy, pęcherzyka żółciowego, odcinka przewodu żółciowego wspólnego oraz odźwiernikowej części żołądka.

Ze względu na duże ryzyko powikłań operacja ta powinna być przeprowadzana w ośrodkach dysponujących odpowiednim doświadczeniem.

Operacje paliatywne wykonywane są w celu zmniejszenia dolegliwości wynikających z przebiegu choroby, gdy nie ma możliwości przeprowadzenia zabiegu radykalnego, czyli niemożliwe jest doszczętne usunięcie nowotworu.

Chemioterapia

Z powodu sporadycznego występowania nowotworów jelita cienkiego wartość uzupełniającego leczenia systemowego nie jest określona. Dane dotyczące korzyści po zastosowaniu chemioterapii w postaci wydłużenia czasu wolnego od choroby pochodzą z badań na niewielkich grupach chorych.

Nie ma ujednoliconych zaleceń dotyczących leczenia przerzutowego raka jelita cienkiego.

Nie ma też danych potwierdzających skuteczność terapii celowanej u chorych na raka jelita cienkiego.

Radioterapia

Nie jest rutynowo stosowana w leczeniu raka jelita cienkiego, ponieważ nie udowodniono jej wpływu na czas przeżycia chorych. Uzupełniająca radioterapia może zmniejszyć ryzyko wznowy miejscowej nowotworu u wybranych chorych z niekorzystnymi czynnikami rokowniczymi, np. naciekaniem trzustki, niskim stopniem zróżnicowania raka, przerzutami do węzłów chłonnych.

Po leczeniu (jakość życia, grupy wsparcia)

W Polsce nie ma zaleceń określających schemat opieki nad pacjentami po leczeniu z powodu raka jelita cienkiego.

Regularne wizyty kontrolne umożliwiają wcześniejsze wykrycie wznowy choroby oraz łagodzenie dolegliwości związanych z przebytym leczeniem. Często niezbędna jest pomoc psychologiczna w celu ułatwienia akceptacji stanu zdrowia.

W ostatnich latach coraz więcej uwagi poświęca się roli pielęgniarek, rehabilitantów oraz dietetyków w trakcie i po terapii onkologicznej.

Adresy internetowe organizacji wspierających pacjentów z nowotworami jelita cienkiego:

● Polska Koalicja Organizacji Pacjentów Onkologicznych www.pkopo.pl,

● Polskie Towarzystwo Stomijne POL-ILKO www.polilko.pl,

● Stowarzyszenie Wspierania Chorych na Guzy Neuroendokrynne www.rakowiak.pl,

● Stowarzyszenie Pomocy Chorym na GIST www.gist.pl.

Prewencja

Obecna wiedza na temat kancerogenezy guzów jelita cienkiego nie umożliwia wdrożenia działań profilaktycznych zabezpieczających przed rozwojem tej choroby.

Do podstawowych metod zmniejszających ryzyko wystąpienia większości nowotworów należą: walka z uzależnieniem od nikotyny, utrzymywanie prawidłowej masy ciała, odpowiednia aktywność fizyczna, zdrowa dieta z dużą zawartością produktów pochodzenia roślinnego oraz ograniczenie spożywania alkoholu.

Rak jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie i rokowania

Rak jelita grubego to jeden z najczęstszych nowotworów złośliwych w Polsce i na świecie.

Objawy raka jelita grubego są charakterystyczne dla poszczególnych lokalizacji guza i występują zwykle już w stadium zaawansowanym, dlatego tak ważne jest wykonywanie badań przesiewowych.

Wczesne wykrycie raka daje szansę na skuteczne leczenie, a działania profilaktyczne – odpowiednia dieta i aktywność fizyczna zmniejszają ryzyko pojawienia się nowotworu.

Rak jelita grubego to złośliwy nowotwór nabłonkowy, który wywodzi się z nabłonka wyścielającego jelito. Jest tworem zbudowanym z komórek nowotworowych posiadających atypowe i nieodwracalne cechy, będące skutkiem mutacji w obrębie genów.

Rak jelita grubego powstaje w wyniku niekontrolowanego wzrostu komórek w obrębie kątnicy, wstępnicy, poprzecznicy, zstępnicy lub odbytnicy. Nowotwór może zająć błonę śluzową, błonę podśluzową, warstwę mięśniową i podsurowiczą oraz błonę surowiczą. Im bardziej nacieki sięgają w głąb warstw budujących jelito, tym większa agresywność nowotworu.

Wg klasyfikacji ICD-10 nowotwór złośliwy jelita grubego oznaczany jest symbolem C18.

Rak jelita grubego to drugi najczęściej diagnozowany nowotwór w Polsce, a pierwszy w Europie. Z najnowszych danych wynika, że w 2017 r. w naszym kraju nowotwór ten wykryto u 19 tys. chorych. Wyprzedza go jedynie rak płuca (co roku wykrywany u ponad 23 tys. Polaków). Wstępnie szacuje się, że w 2030 r.

liczba zachorowań z powodu raka jelita grubego może się w Polsce zwiększyć do 27 tys. Rocznie z powodu raka jelita grubego umiera około 660 tys. chorych na świecie, a w Polsce 11 tysięcy. Oznacza to, że 33 Polaków dziennie przegrywa walkę z tym nowotworem. Rak jelita grubego częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet.

Najczęściej chorują osoby po 70 roku życia.

Pod względem morfologicznym wyróżnia się następujące rodzaje nowotworu jelita grubego:

  • gruczolakorak – stanowi 85-90 proc. przypadków,
  • gruczolakorak śluzowy – stanowi 5-10 proc. przypadków,
  • rak śluzowokomórkowy – stanowi 1 proc. przypadków,
  • rak rdzeniasty – występuje bardzo rzadko.

Rak jelita grubego rozwija się najczęściej na podłożu uszypułowanego gruczoloraka. Wśród czynników ryzyka rozwoju raka jelita grubego wymienia się:

  • czynniki epidemiologicznie
    • choroby zapalne jelit: wrzodziejące zapalenie jelita grubego (20-krotny wzrost ryzyka) oraz choroba Leśniowskiego-Crohna,
    • palenie tytoniu,
    • niska aktywność fizyczna,
    • zespół metaboliczny (nadciśnienie tętnicze, otyłość, cukrzyca, zaburzenia lipidowe) – ryzyko wzrasta głównie u mężczyzn,
    • czynniki geograficzne – częstsze występowanie w Europie, Ameryce Północnej, Australii i Japonii,
    • rasa i grupy etniczne – częstsze występowanie u Afroamerykanów i Żydów Aszkenazyjskich,
  • czynniki jelitowe:
    • dodatni wywiad w kierunku występowania polipów gruczolakowatych lub raka jelita grubego,
    • uwarunkowania genetyczne – rodzinna polipowatość gruczolakowata (FAP) wiąże się ze 100 proc. ryzykiem zachorowania na raka jelita grubego, w przypadku dziedzicznego niepolipowatego raka jelita grubego (HNPCC, zespół Lyncha) ryzyko to wynosi 70-80 proc.,
  • czynniki dietetyczne:
    • nadużywanie alkoholu,
    • dieta ubogobłonnikowa, bogatotłuszczowa, wysokokaloryczna,
  • czynniki mieszane:
    • przebyta radioterapia jamy brzusznej,
    • przebyta cholecystektomia,
    • obecność ureterosigmoidostomii (500-krotnie wyższe ryzyko rozwoju raka),
    • rodzinne występowanie raka jelita grubego przy braku cech klasycznego zespołu predyspozycji genetycznych.

Rak jelita grubego we wczesnym stadium choroby może być przez bardzo długi czas bezobjawowy. Uważa się, że od powstania komórek rakowych do ujawnienia się pierwszych symptomów może minąć nawet 10 lat. Wykrycie raka jest zwykle związane z rutynowymi badaniami laboratoryjnymi przeprowadzonymi z innych przyczyn.

Do pierwszych objawów raka jelita grubego należy niedokrwistość z niedoboru żelaza wykrywana podczas morfologii zleconej kontrolnie przez lekarza rodzinnego – guz może krwawić do światła przewodu pokarmowego wywołując anemię.

Rozwojowi nowotworu może towarzyszyć ogólne uczucie zmęczenia i osłabienia, a także bladość skóry.

Krwawienie może pojawić się w stolcu, jeśli guz zlokalizowany jest niedaleko odbytu. Przy głębiej położonych guzach krew zwykle jest niewidoczna. Jeżeli niedokrwistość występuje u osoby po 50.

roku życia, należy wykonać badanie krwi utajonej w kale.

Gdy badanie krwi utajonej w stolcu jest dodatnie, kolejnym etapem diagnostycznym jest kolonoskopia, która pozwala na zlokalizowanie zmian w układzie pokarmowym na całej długości jelita grubego.

Objawy raka jelita grubego zależą od umiejscowienia guza pierwotnego oraz stopnia zaawansowania zmiany. Symptomy wynikają z zaburzenia drożności światła jelita grubego oraz z uciskania na otaczające struktury przez masę guza. Odczuwane są zazwyczaj w stadiach zaawansowanych, gdy nowotwór nacieka głęboko ścianę jelita.

Objawy raka lewej połowy okrężnicy to:

  • stolce ołówkowate – wydłużone i cienkie,
  • zaparcia lub biegunki,
  • zmiany rytmu wypróżnień,
  • obecność żywoczerwonej, świeżej krwi na stolcu,
  • wzdęcia i bóle kolkowe,
  • uczucie niepełnego wypróżnienia,
  • niedrożność i związane z tym objawy, takie jak: nudności, wymioty, twardy brzuch,
  • bóle krocza,
  • bóle lewej części podbrzusza.

Objawy raka prawej połowy okrężnicy to:

  • bóle podbrzusza po stronie prawej lub w okolicy pępka i nadbrzusza,
  • stolce o ciemniejszej barwie, możliwa domieszka krwi,
  • wyczuwalny guz po prawej stronie,
  • niedokrwistość niedobarwliwa,

Objawy raka odbytnicy to:

  • świeża, żywoczerwona krew na stolcu,
  • trudności w oddawaniu kału, pieczenie po oddaniu stolca,
  • bóle brzucha,
  • świąd,
  • ciągłe uczucie parcia,
  • powiększone węzły chłonne w okolicy pachwin.

Do ogólnych objawów raka jelita grubego należą osłabienie, podwyższenie temperatury ciała, niewyjaśnione chudnięcie oraz brak apetytu. W zaawansowanych stadiach, gdy guz jest duży, może naciekać na inne struktury otaczające jelita, takie jak pęcherz moczowy i pochwa, co powoduje zaburzeniem oddawania moczu i trudności we współżyciu.

Objawy przerzutów raka jelita grubego ujawniają się zazwyczaj po pojawieniu się symptomów związanych z wzrostem guza pierwotnego. 1/5 pacjentów diagnozowana jest dopiero w stadium rozrostowym choroby, a przerzuty wykrywane są w badaniach obrazowych oceniających stadium zaawansowania nowotworu. Pojawienie się objawów przerzutów zwykle pogarsza rokowanie.

Rak jelita grubego może przerzutować do węzłów chłonnych oraz narządów odległych. Najczęściej przerzuty dotyczą wątroby, choć mogą być zlokalizowane w płucach, kościach i mózgu. Charakterystyczne dla raka jelita grubego są także wszczepy do otrzewnej.

Jeśli przerzuty raka jelita grubego pojawią się w wątrobie, może dojść do jej powiększenia; przerzuty zlokalizowane w obrębie płuca powodują duszności, ból w klatce piersiowej, częste infekcje dróg oddechowych; przerzuty w mózgowiu mogą wywoływać objawy neurologiczne, natomiast przerzuty w kościach mogą dawać objawy w postaci dolegliwości bólowych oraz złamań patologicznych. W badaniu palpacyjnym wyczuwalne jest powiększenie węzłów chłonnych.

W diagnostyce raka jelita grubego przeprowadza się badanie lekarskie, badanie endoskopowe oraz badanie histopatologiczne, za pomocą którego stawia się ostateczną diagnozę. Wycinek  do badania hitopatologicznego pobierany jest za pomocą kolonoskopii lub rektoskopii. Innymi badaniami ułatwiającymi rozpoznanie raka są:

  • badanie per rectum – za jego pomocą można rozpoznać guzy znajdujące się w dolnej części odbytnicy,
  • badanie markera raka jelita grubego – antygenu karcynoembrionalnego (CEA) we krwi – jest to badanie profilaktyczne u osób po leczeniu raka,
  • badanie krwi utajonej w stolcu,
  • tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy,
  • RTG klatki piersiowej.

Dobór odpowiedniej terapii raka jelita grubego w dużej mierze zależy od szczegółowych wyników badań. Najczęściej opiera się ona na terapii skojarzonej. Chory leczony jest chirurgicznie oraz za pomocą radioterapii i chemioterapii.

Usunięciu ulega zaatakowana część jelita, po czym odtwarza się jego ciągłość. Czasami niezbędne jest wytworzenie przetoki kałowej zwanej sztucznym odbytem.

Często przetokę likwiduje się po kilku miesiącach, odtwarzając naturalną drogę oddawania stolca, co nie jest możliwe w przypadku raka odbytu i usunięcia dolnej części jelita grubego.

Chemioterapię stosuje się przed oraz po wycięciu guza, po to aby zmniejszyć jego rozmiary lub ograniczyć ilość komórek rakowych, które pozostały w organizmie. Ma to niebagatelne znaczenie w zapobieganiu i leczenia przerzutów.

Dobre rezultaty daje również leczenie przeciwciałami, które łączy się najczęściej z chemioterapią.

Nowoczesne terapie, będące osiągnięciem współczesnej medycyny, potrafią nie tylko opóźnić namnażanie się komórek rakowych, ale i wydłużyć życie chorego

Zachorowanie na nowotwór jelita grubego wiąże się z wysokim ryzykiem śmiertelności, ale wczesne wykrycie raka daje choremu nadzieję na pełne wyzdrowienie. W raku jelita grubego rokowania po operacji uzależnione są od wielkości operowanego guza, etapu zaawansowania nowotworu i tego, czy obecne są przerzuty.

Parametrem, który ocenia szanse wyleczenia jest 5-letnie przeżycie od momentu rozpoznania choroby. Rokowanie dla nowotworu jelita grubego z przerzutami do jamy brzusznej, w tym do wątroby wynosi 50 proc., co oznacza, że co drugi pacjent ma szanse na przeżycie kolejnych 5 lat.

Z kolei przerzuty do węzłów chłonnych dają rokowanie zbliżone do 40 proc. Niestety, mimo dość pomyślnego rokowania, rak jelita grubego często nawraca, dlatego tak ważne jest systematyczne wykonywanie badań lekarskich przez kolejne lata po zakończeniu terapii. Rokowanie jest znacznie gorsze przy guzach nieoperacyjnych.

W takich przypadkach leczenie ma charakter typowo objawowy i ma na celu podniesienie jakości życia chorego.

Z badań przeprowadzonych przez Eurocare-5 wynika, że Polska zajmuje trzecie miejsce… od końca w skuteczności leczenia raka jelita grubego mierzonej przeżyciami 5-letnimi.

Leczymy gorzej niż Turcja, Czechy, Łotwa, Litwa i Estonia. Dlaczego tak jest? W Polsce rak jelita grubego rozpoznaje się najczęściej dopiero w późnym stadium rozwoju, kiedy dochodzi do przerzutów.

 To skutek niskiej zgłaszalności na badania przesiewowe.

Badaniem przesiewowym, które pozwala na wykrycie raka jelita grubego we wczesnym stadium jest kolonoskopia.

Powinny ją wykonać osoby w wieku 50-65 lat bez objawów raka jelita grubego; osoby po 40 roku życia, które mają co najmniej jednego krewnego pierwszego stopnia z rozpoznaniem raka jelita grubego oraz osoby w wieku 25-65 lat, które pochodzą z rodziny szczególnego ryzyka.

Badanie kolonoskopii organizowane przez Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych jest bezpłatne. Innym rodzajem badania jest test na obecność krwi utajonej – stosuje się go w profilaktyce wtórnej raka jelita grubego; powinien być wykonywany raz na 1-2 lata.

Ryzyko zachorowania na raka jelita grubego można znacznie ograniczyć dzięki prowadzeniu zdrowego trybu życia, na który składa się regularna aktywność fizyczna, unikanie palenia papierosów i spożywania nadmiernej ilości alkoholu oraz stosowanie odpowiedniej diety.

Szacuje się, że w około 60 proc. przypadków raka jelita grubego, wiodącą przyczyną zachorowania jest nieprawidłowa dieta.

Wśród czynników ryzyka, które pełnią najistotniejszą rolę w rozwoju choroby jest spożywanie czerwonego, przetworzonego mięsa, nadmierne spożycie alkoholu oraz otyłość.

Mięso zawiera nasycone kwasy tłuszczowe, azotyny i znaczną ilość soli, a podczas jego przetwarzania produkowane są substancje silnie kancerogenne – węglowodory aromatyczne i aminy heterocykliczne.

Potrawy słone i bogate w kwasy tłuszczowe nasycone zwiększają poziom „złego” cholesterolu LDL, który nie tylko przyczynia się do powstania otyłości, ale i nadciśnienia tętniczego oraz miażdżycy.

Badania wykazały, iż osoby codziennie spożywające mięso mają 3-krotnie wyższe ryzyko rozwoju raka jelita grubego w porównaniu do osób spożywających mięso w mniejszej ilości lub wcale.

Z tego względu mięso w diecie powinno być ograniczone do 500 g na tydzień, najlepiej wybierać mięso z kurczaka, indyka oraz ryby.

Wspomniany już alkohol jest czynnikiem znacząco zwiększającym szansę na zachorowanie. Bezpieczna dawka alkoholu u mężczyzn nie powinna być wyższa niż 20-30 g czystego etanolu. U kobiet jest to odpowiednik 10-15 g. Przykładowo 50 ml kieliszek wódki zawiera 20 gram czystego etanolu, 150 ml wina -18 g, puszka piwa – 16,5 grama.

Bibliografia:

  1. A. Szczeklik , „Interna Szczeklika”, Medycyna Praktyczna, Warszawa 2018.
  2. European Society for Medical Oncology, “Rak Jelita Grubego: Poradnik dla Pacjentów. Informacje oparte na wytycznych ESMO dotyczących praktyki klinicznej ”, 2016.
  3. “Rak jelita grubego. Program Badań Przesiewowych” [Online]. Available: http://pbp.org.pl/program/. [Accessed: 22-Sep-2020].
  4. Rafał Suwiński i wsp., „Rak jelita grubego”, Warszawa: Fundacja Projan, 2014.
  5. Aleksandra Łacko, “Rak jelita grubego”, Postępy Nauk Med., vol. XXIV, no. 2, 2010.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *