Refluks żołądkowo-przełykowy – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

GERD może też wystąpić okresowo w ciąży. Jest on skutkiem zmian hormonalnych w organizmie kobiety oraz zwiększeniem się ciśnienia w jamie brzusznej. Ta druga kwestia dotyczy też osób otyłych. Na objawy refluksu szczególnie narażone są osoby stosujące niewłaściwą dietę.

Alkohol, ostre potrawy, jedzenie zaraz przed snem – to tylko niektóre czynniki sprzyjające rozwojowi GERD. Kwestia prawidłowego odżywiania w tej chorobie jest jednak bardzo rozległa. Refluks żołądkowo- przełykowy to bardzo częsta choroba w krajach rozwiniętych.

Szacuje się, że dotyka ona około 20% społeczeństwa.

Objawy refluksu

Najbardziej charakterystycznym objawem tej choroby jest zgaga. Nie zawsze objawia się ona charakterystycznie, czyli tzw. pieczeniem w przełyku. Pacjenci często nazywają ją też nadkwasotą czy kwaśnym odbijaniem.

Może także pojawić się uczucie bólu za mostkiem, podobne do tego pochodzenia sercowego czy też uczucie cofania się treści z żołądka, ale bez bólu. W tym drugim przypadku pacjenci wielokrotnie mówią o wrażeniu „kluski” w gardle.

Inne, bardziej nietypowe objawy to:

  • kaszel, zazwyczaj zaraz po posiłku,
  • próchnica, ubytki zębowe (spowodowane zarzucaniem treści pokarmowej aż do jamy ustnej, najczęściej podczas snu),
  • przykry zapach z ust,
  • zapalenie krtani, gardła, zatok,
  • trudności w przełykaniu (tzw. dysfagia).

Powyższe objawy są częste także w innych przypadłościach i ich związek z refluksem musi ustalić lekarz. Symptomy refluksu najczęściej nie są obecne cały czas. Mogą się nasilać, np. podczas leżenia na plecach, kucania, schylania się i po posiłkach.

Skąd wiadomo, że to refluks? Jakie są następstwa?

Jeśli u pacjenta przez dłuższy czas występują omówione wyżej objawy i preparaty dostępne bez recepty nie pomagają, powinien on udać się do lekarza. Ten na podstawie wywiadu może zdiagnozować problem i zaordynować leczenie lub zlecić wykonanie dodatkowych badań.

Najczęstsza i chyba najskuteczniejsza jest gastroskopia, będąca badaniem endoskopowym przełyku, żołądka i dwunastnicy. Badanie może wykazać szereg powikłań wywołanych refluksem. Mogą wystąpić owrzodzenia przełyku, nadżerki, perforacje czy krwawienia z przełyku. U części osób rozwija się tzw.

przełyk Barreta, będący stanem przednowotworowym. Należy też wspomnieć, że choroba refluksowa zwiększa ryzyko wystąpienia nowotworów okolicy przełyku.Refluks żołądkowo-przełykowy – przyczyny, objawy, leczenie, dieta

Leczenie choroby refluksowej

Leczenie refluksu możemy przeprowadzać na dwa sposoby: poprzez farmakologię i korektę stylu życia. Farmaceuta lub lekarz może zaproponować leki zmniejszające wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Są to leki z grupy inhibitorów pompy protonowej, np.

pantoprazol czy omeprazol.  Stosuje się je raz dziennie, rano na czczo (30 minut przed śniadaniem). Leki z tej grupy należy przyjmować przez co najmniej 2 tygodnie.

Powinno się jednak uważać z podawaniem tych leków osobom starszym, ponieważ przyjmowane przewlekle mogą przyczyniać się do wystąpienia niewydolności nerek. Poprzez wpływ na pH żołądka leki te mogą również wpływać na wchłanianie innych leków.

Kolejną ważną substancją w leczeniu objawów GERD jest ranitydyna. Redukuje ona zarówno podstawowe jak i poposiłkowe wydzielanie kwasu solnego w żołądku. Można ją przyjmować niezależnie od posiłków.

Druga grupa substancji opiera swoje działanie na neutralizowaniu kwaśnej treści żołądkowej. Stosowane są preparaty m.in. z wodorowęglanem wapnia, alginianem sodu, wodorotlenkiem glinu. Występują najczęściej w postaci tabletek do ssania lub żucia czy też zawiesin.

Preparaty takie przyjmuje się najczęściej między posiłkami i przed snem lub w razie wystąpienia dolegliwości refluksowych. Nie można ich jednak stosować zbyt często, gdyż mogą powodować tzw. zgagę z efektu odbicia. Polega ona na tym, że objawy zwalczane danym lekiem, wracają z jeszcze większą siłą po jego odstawieniu.

Dotyczy to zresztą wielu leków, nie tylko tych stosowanych w refluksie.  

Jeśli chodzi o styl życia, kluczowa jest wspomniana wcześniej dieta. Poza tym ważna jest redukcja masy ciała u osób otyłych. Zmniejszy to ciśnienie w jamie brzusznej.

Z tej samej przyczyny pomocne może okazać się również używanie szelek zamiast paska do spodni. W celu uniknięcia porannych objawów choroby warto układać poduszki pod głową nieco wyżej.

Spanie w pozycji prawie półsiedzącej uniemożliwi w pewien sposób cofanie się treści pokarmowej.

Podsumowując, refluks żołądkowo-przełykowy to bardzo częsta przypadłość, jednak jej objawów nie należy lekceważyć. Zmiana nawyków i włączenie leczenia farmakologicznego mogą znacząco pomóc w uporaniu się z tym problemem. Wszystkie dostępne bez recepty leki jak najbardziej działają, ale bardziej na objawy niż przyczynę. W przypadku podejrzenia refluksu zawsze trzeba udać się do lekarza.

Przeczytaj również:Dieta w chorobie refluksowejWrzodziejące zapalenie jelita grubego

Odpowiedzi na pytania naszych czytelników

Refluks – dieta, leczenie farmakologiczne, leczenie chirurgiczne

Refluks żołądkowo-przełykowy to uciążliwa dolegliwość, polegająca na cofaniu się treści z żołądka do przełyku. Najczęstsze objawy refluksu to zgaga i uczucie palenia w przełyku. Nie w każdym przypadku konieczna jest interwencja lekarza.

Jak leczyć refluks? Leczenie refluksu powinno zostać rozpoczęte, gdy dolegliwości utrzymują się przez dłuższy czas lub gdy często nawracają.

Objawy refluksu mogą wystąpić u każdego, jednak w grupie największego ryzyka znajdują się osoby powyżej czterdziestego roku życia.

Żeby objawy wywoływane przez refluks ustąpiły (tj.

zgaga, zwracanie, zaburzenia w połykaniu, ból za mostkiem przy przełykaniu, ból w klatce piersiowej, krwawienie, astma oskrzelowa lub zapalenie oskrzeli, nadmierna ilość śliny, zapalenie dziąseł, uszkodzenie zębów), należy wdrożyć odpowiednie leczenie. Refluks można znacznie zmniejszyć, a nawet wyleczyć. Leczenie refluksu żołądka powinno też zlikwidować zapalenie przełyku i zapobiec nawrotom choroby.

1. Refluks – dieta

Jak skutecznie leczyć refluks? Okazuje się, że sama terapia farmakologiczna nie jest w stanie całkowicie wyleczyć choroby. Refluks wymaga tez specjalnego postępowania niefarmakologicznego, tj.

zmiany stylu życia i nawyków żywieniowych. Dieta przy refluksie powinna być lekkostrawna. Osoby cierpiące na tę przykrą dolegliwość powinny ograniczyć spożywanie tłuszczów, zrezygnować z picia napojów gazowanych.

Produkty zalecane w diecie na refluks to:

  • czerstwe pieczywo,
  • ziemniaki gotowane,
  • mleko i przetwory mleczne,
  • chude mięso,
  • marchew, buraki, kalafior, szpinak,
  • owoce bez skórek i pestek (gotowane przeciery),
  • herbaty ziołowe (poza herbatą z mięty pieprzowej), woda,
  • łagodne przyprawy.

Osoby, którym dokucza refluks powinny jeść mniej, za to częściej, powinny zrezygnować ze słodyczy, kawy i alkoholu. Bezwzględnie powinny też rzucić palenie papierosów.

Choroba refluksowa częściej rozwija się u osób mających nadwagę lub otyłych, dlatego watro zadbać o zachowanie prawidłowej masy ciała. Można też zwrócić uwagę na pozycję ciała podczas snu.

Głowa i tułów powinny być uniesione o kilkanaście centymetrów.

2. Refluks – leczenie farmakologiczne

  • Inhibitory pompy protonowej

Są to leki zmniejszające wydzielanie kwasu żołądkowego. Należą do najczęściej stosowanych przy chorobie refluksowej. Hamują wydzielanie kwasu solnego w żołądku, zmniejszają zakwaszenie treści żołądka. Dzięki lekom tego typu do przełyku dostaje się mniej kwasu.

Leczenie refluksu żołądkowego tymi preparatami jest szybkie i skuteczne. Leki alkalizujące zobojętniają kwasowość treści żołądka. Poza tym pokrywają błonę śluzową warstwą ochronną.

Odpowiadają one za zwiększenie napięcia dolnego zwieracza przełyku, usprawniają perystaltykę przełyku, aktywizują żołądek do szybszego pozbywania się jego treści.

Refluks żołądkowy to choroba nawracająca, dlatego wymaga leczenia przewlekłego. Leki należy brać przez wiele miesięcy lub lat.

3. Refluks – leczenie chirurgiczne

Do metod chirurgicznych leczenia refluksu zaliczymy laparoskopię, gastroplikację oraz metodę ultradźwiękową aparatem Stretta. Laparoskopia przeprowadzana jest w znieczuleniu ogólnym. Przez specjalne nacięcie na brzuchu lekarz wprowadza minikamerę i narzędzie chirurgiczne.

Laparoskopia polega na pobraniu dna żołądka i owinięciu go wokół dolnego odcinka przełyku. Gastroplikacja, podobnie jak laparoskopia, przeprowadzana jest przy zastosowaniu znieczulenia ogólnego. Polega na zwężeniu żołądka pod nietrzymającym zwieraczem.

Metoda ultradźwiękowa aparatem Stretta polega na wprowadzeniu do przełyku cienkiej sondy zakończonej balonikiem z igłą. Za pomocą igły emituje się ultradźwięki o wysokiej częstotliwości, co wytwarza pewną dawkę energii. Przełyk zostaje pogrubiony i robi się w nim mniej miejsca.

Treść żołądkowa przestaje się cofać. Zabieg przeprowadzany jest w znieczuleniu dożylnym.

Refluks żołądkowo-przełykowy – objawy i leczenie. Co na zgagę?

Refluks żołądkowo-przełykowy (inaczej choroba refluksowa przełyku) to stan zapalny błony śluzowej, który wywołuje zwracanie zawartości żołądka do przełyku. Objawy refluksu to m.in. zgaga, ból brzucha, puste i kwaśne odbijanie, pieczenie w mostku. Jak leczyć refluks? Co może pomóc na zgagę?

Refluks przełyku, czyli inaczej refluks żołądkowo-przełykowy bądź choroba refluksowa przełyku – to silne, nawracające i powodujące stany zapalne błony śluzowej zwracanie zawartości żołądka do przełyku. Przyczyną zwracania zawartości żołądka do przełyku w przebiegu refluksu żołądkowo-przełykowego jest osłabienie mięśnia zwieracza przełyku.

You might be interested:  Szynowanie zębów – kiedy wykonać i na czym polega?

Charakterystyczny objaw choroby refluksowej to zgaga, czyli uczucie pieczenia lub palenia w przełyku i ból/pieczenie w klatce piersiowej, który często może być mylnie łączony z chorobą niedokrwienną serca. Do objawów, które wymagają szybkiej diagnostyki, należą m.in.: uczucie trudności przy połykaniu i bolesne połykanie.

>>> Tu znajdziesz leki na zgagę, tabletki, kapsułki, zawiesiny

Jak często występuje refluks?

To, jak często występuje refluks, zależy między innymi od stylu życia i diety. Dlatego występują znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi państwami i regionami świata.

W krajach wysoko rozwiniętych na problem ten uskarża się około 20% populacji, z czego nawet 10% doświadcza go codziennie. Jednym z czynników ryzyka odpowiadających za refluks jest otyłość.

Warto pamiętać, że refluks częściej dotyka osoby starsze, więc prawdopodobieństwo rośnie wraz z wiekiem. Dolegliwość w równym stopniu dotyka mężczyzn i kobiety.

Przyczyny refluksu bywają rozmaite, a często dolegliwość towarzyszy innym mniej lub bardziej poważnym chorobom. Na refluks uskarżają się między innymi pacjenci cierpiący na cukrzycę, chorobę alkoholową czy nieprawidłowości w układzie hormonalnym.

Za pojawienie się refluksu nierzadko odpowiada przyjmowanie niektórych leków. Zaliczają się do nich preparaty przyjmowane na nadciśnienie tętnicze, choroby płuc, chorobę wieńcową, jak również tabletki antykoncepcyjne.

Również leki przeciwalergiczne mogą prowadzić do powstawania objawów refluksu.

W innych przypadkach refluks związany jest z działaniem przepony i żołądka. Dochodzi do niego, gdy górna część żołądka przenosi się w obręb klatki piersiowej poprzez cienki fragment przepony oddzielającej brzuch od płuc i odpowiedzialniej za oddychanie.

Niezależnie od przyczyny, refluks, który utrzymuje się w organizmie przez dłuższy czas, wymaga konsultacji lekarskiej.

Nie chodzi wyłącznie o odczuwany przez pacjenta dyskomfort, ale również prawdopodobieństwo wystąpienia niektórych, zdecydowanie bardziej groźnych schorzeń.

Refluks – objawy

Jak się objawia refluks? Typowym objawem jest zgaga, czyli uczuciu bolesnego pieczenia za mostkiem (palenie w przełyku).

Objawy refluksu:

  • uczucie pieczenia w mostku;
  • puste i kwaśne odbijanie;
  • zgaga;
  • ból brzucha (ból w nadbrzuszu);
  • zarzucanie treści pokarmowej do przełyku;
  • chrypka;
  • nadkwasota;
  • suchy kaszel;
  • ból w klatce piersiowej.

Objawy refluksu nasilają się w ułożeniu na wznak; podczas pochylania się; podczas parcia; po tłustym lub ciężkim posiłku.

Refluks – zapobieganie i dieta

Przede wszystkim warto ograniczyć spożywanie słodkich i tłustych produktów, ponieważ  pobudzają one wydzielanie hormonów zmniejszających napięcie mięśnia zwieracza przełyku, którego osłabienie jest powodem refluksu (funkcję zwieracza upośledzają też niektóre leki, w tym popularne niesteroidowe leki przeciwzapalne).

Co można jeść przy refluksie? Potrawy z chudego drobiu, gotowane wędliny, warzywa gotowane (marchew, pietruszka, brokuł, cukinia, dynia, kalafior), owoce mało kwaśne (banany, gruszki, brzoskwinie, mango, melon), kasze, płatki zbożowe.

Przy refluksie należy ograniczyć: tłuste gatunki mięs i wędlin – samą zgagę natomiast wywołać może np. alkohol, herbata, cola, czekolada, owoce cytrusowe, ciasto drożdżowe, pomidory, ostre przyprawy. Przy refluksie nie są wskazane słodycze – mogą przyczyniać się do uczucia zgagi.

Co na zgagę?

Jeśli występuje refluks żołądkowo-przełykowy, lekarz najczęściej zleca przyjmowanie leków hamujących wydzielanie kwasu solnego.

Doraźne leczenie farmakologiczne zalecane jest również w sytuacji, gdy pojawiać się będą sporadyczne napady zgagi, które mogą, ale nie muszą, oznaczać choroby refluksowej.

Chorobę refluksową stwierdza się, gdy objawy refluksu ustępują po zastosowaniu leczenia inhibitorem pompy protonowej (np. terapia trwa ok. 2 tyg.).

Na zgagę może pomóc ciepła woda (nie gorąca!) oraz mleko – jeśli do żołądka dostała się kwaśna treść z żołądka, to ciepła woda może pomóc w oczyszczeniu przełyku. Obojętny odczyn odczyn mleka sprawia, że  a mleko delikatnie „neutralizuje nadmiar kwasu w żołądku”.

Refluks żołądkowo-przełykowy – badania

Pacjenci z zaawansowaną chorobą refluksową powinni regularnie wykonywać kontrolną endoskopię; pozostali pacjenci nie muszą wykonywać kontrolnych badań endoskopowych; wszyscy pacjenci z refluksem powinni zmienić nawyki żywieniowe – zalecana jest przede wszystkim normalizacja masy ciała, bardzo ważne jest ograniczenie spożycia alkoholu i kawy.

Refluks żołądkowo-przełykowy – objawy, leczenie. Dieta przy refluksie, jadłospis

Spora część z nas doświadczyła w swoim życiu uczucia nieprzyjemnego pieczenia w przełyku, dyskomfortu, a także bólu nadbrzusza czy odbijania. Objawy z zakresu przewodu pokarmowego są jednymi z najczęściej zgłaszanych przez pacjentów problemów.

Omawiane    dolegliwości mogą być symptomami refluksu żołądkowo-przełykowego. Chociaż występowanie tego schorzenia jest powszechne, nie powinniśmy go bagatelizować, gdyż nieleczony refluks prowadzić może do poważniejszych problemów zdrowotnych.

Refluks żołądkowo-przełykowy jest schorzeniem, które polega na cofaniu się treści pokarmowej z żołądka do przełyku. Spowodowany jest niewydolnością dolnego zwieracza przełyku. Zwieracz ten odpowiada za zatrzymanie miazgi pokarmowej w żołądku. Zakłócenie  pracy zwieracza może powodować cofanie się pożywienia z żołądka do przełyku [1].

Refluks żołądkowy jako taki nie jest zjawiskiem chorobowym. To prawidłowy proces fizjologiczny, który występuje wiele razy dziennie. Ma miejsce zwłaszcza po spożyciu dużego posiłku.

Nie wywołuje przy tym żadnych objawów czy oznak uszkodzenia błony śluzowej przełyku.

W przeciwieństwie do refluksu żołądkowego, refluks żołądkowo-przełykowy jest spektrum chorobowym wywołującym szereg różnych objawów [2].

Refluks żołądkowo-przełykowy – objawy

Przy refluksie żołądkowo-przełykowym mamy do czynienia z licznymi objawami. Do symptomów związanych z przełykiem należą:

  • zgaga – występuje zazwyczaj po spożyciu posiłku, w szczególności po obfitym jedzeniu, po  spożyciu produktów cytrusowych, alkoholu, czekolady oraz po posiłku zawierającym ostre pokarmy,
  • mimowolne zarzucanie kwaśnej treści do przełyku, występujące najczęściej po posiłku i nabiera na sile po przyjęciu pozycji leżącej lub pochyleniu się pacjenta,
  • dysfagia (trudności z połykaniem).

Warto wspomnieć, iż u niektórych osób refluks żołądkowo-przełykowy przebiega bezobjawowo. Sytuacja ta dotyczy w szczególności osób starszych, ze względu na zmniejszoną kwasowość zarzucanej treści żołądkowej oraz niższą percepcję bólu.

Pacjenci z refluksem żołądkowo-przełykowym doświadczać mogą również objawów niezwiązanych z przełykiem. Wśród nich wymienia się:

  • ból w klatce piersiowej – chorzy opisują tę dolegliwość najczęściej jako ucisk lub pieczenie za mostkiem, promieniujące do pleców, ramion, szyi czy żuchwy,
  • astmę oraz inne choroby układu oddechowego – w przeprowadzonych badaniach stwierdzono współwystępowanie obu tych chorób nawet u 80% pacjentów z astmą,
  • choroby ucha, nosa i gardła – wśród schorzeń laryngologicznych powiązanych z refluksem najczęściej wymienia się zapalenie refluksowe krtani. Jego objawami są chrypka, częste odkasływanie, uczucie stania w gardle, a także nawracający ból gardła [2].

Refluks żołądkowo-przełykowy – leczenie

Terapię u pacjentów z  refluksem rozpoczyna się od zmiany stylu życia. Jeśli chory cierpi na nadwagę czy otyłość zaleca się w pierwszej kolejności redukcję masy ciała.

Pacjenci, u których dolegliwości nasilają się w nocy powinni spać z uniesioną wyżej głową, a także unikać spożywania posiłków na 2–3 godziny przed położeniem się do łóżka.

Bardzo ważne w leczeniu refluksu jest także stosowanie odpowiedniej diety.

U osób, u których zmiana trybu życia nie przyniosła korzyści włącza się leczenie farmakologiczne z wykorzystaniem leków, które zmniejszają wydzielanie kwasu solnego. Najczęściej stosowanymi preparatami są inhibitory pompy protonowej (IPP).

Terapia u pacjentów z rozpoznanym refluksem uwzględnia stosowanie IPP raz dziennie przed pierwszym posiłkiem w standardowej dawce przez 8 tygodni. W przypadku niedostatecznej kontroli objawów leczenie modyfikuje się poprzez dodanie kolejnej dawki [3].

W leczeniu podtrzymującym u pacjentów bez powikłań, a także u chorych, u których leczenie IPP nie przynosi oczekiwanych rezultatów można zastosować leki z grupy antagonistów receptora histaminowego H2 (H2RA).

Jeśli pacjent jest oporny na leczenie IPP, nie przestrzega zaleceń lekarskich lub nie chce stosować farmakoterapii alternatywą jest operacja antyrefluksowa. Prawidłowo przeprowadzone leczenie chirurgiczne jest równie skuteczne jak farmakoterapia [4].

Powszechnie wiadomo, że niektóre pokarmy mogą wywoływać lub nasilać objawy refluksu żołądkowo-przełykowego.

Mając na uwadze fakt, iż spożywanie produktów takich jak cytrusy, alkohol, mocna kawa, tłuste oraz smażone potrawy przez osoby zdrowe może spowodować u nich powstanie zgagi.

Uzasadnione wydaje się założenie, że rodzaj spożywanych produktów ma duże znaczenie w kontrolowaniu objawów u pacjentów z refluksem.

Tłuste pokarmy zmniejszają napięcie dolnego zwieracza przełyku, co powoduje upośledzenie działania bariery antyrefluksowej. Dodatkowo spowalniają opróżnianie żołądka, prowadząc do wzrostu ciśnienia śródżołądkowego. Oba te czynniki skutkują cofaniem się kwaśnej treści pokarmowej do przełyku.  

You might be interested:  Niedoczynność tarczycy – przyczyny, objawy, badania, leczenie niedoczynności gruczołu tarczowego

Ważnym elementem terapii zapobiegającym występowaniu refluksu jest unikanie obfitych posiłków. Zalecenia dietetyczne przywiązują wagę do spożywania kilku mniejszych objętościowo dań (najczęściej mówi się o 5–6 posiłkach).

Napoje gazowane zwiększają ciśnienie w żołądku, dlatego pacjenci z refluksem powinni zrezygnować lub mocno ograniczyć ich spożywanie.

Istnieją sprzeczne doniesienia odnośnie wpływu kawy na objawy choroby. Wydaje się, że największe znaczenie ma sposób jej przygotowania oraz metody przetwarzania. Pacjenci z refluksem powinni jednak zrezygnować z picia mocnej kawy, która wykazuje działanie pobudzające, a także obniża napięcie dolnego zwieracza przełyku.

Nasilone objawy refluksu powodują u pacjentów produkty silnie kwaśne, a także ostre przyprawy. Zwiększają one wydzielanie kwasu solnego oraz drażnią błonę śluzową żołądka, co prowadzi do powstawania zgagi [5].  

Badanie populacji pacjentów z chorobą refluksową wykazało, iż istnieje grupa produktów łagodzących objawy schorzenia. Zaliczyć do nich możemy:

  • produkty mleczne,
  • wodę,
  • sucharki oraz czerstwe pieczywo,
  • herbatki ziołowe,
  • zielone warzywa,
  • ziemniaki,
  • mleko sojowe,
  • kaszę jaglaną,
  • siemię lniane,
  • migdały,
  • suszone figi [1].

Przykładowy jadłospis dla osoby z chorobą refluksową mógłby wyglądać następująco:

  • śniadanie: kasza jaglana gotowana na mleku sojowym, bułka z polędwicą, herbata ziołowa,
  • II śniadanie: bułka z pastą z sera twarogowego oraz gotowanego jajka, sok marchwiowy,
  • obiad: zupa krem z selera, duszony indyk, ziemniaki puree, buraki
  • podwieczorek: jogurt, sucharki,
  • kolacja: sałatka z zielonych warzyw, ryż z jabłkiem [6].

Rola żywienia ma w leczeniu choroby refluksowej duże znaczenie. Stosowanie się do zaleceń dietetycznych w przypadku stwierdzenia schorzenia wpływa korzystnie na poprawę stanu zdrowia pacjenta.

W dalszych krokach warto sięgnąć po farmakoterapię, która w większości przypadków przynosi oczekiwane rezultaty.

Pamiętajmy, aby nie bagatelizować tego problemu, gdyż nieleczony refluks żołądkowo-przełykowy prowadzić może do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Literatura:

  1. Rola żywności i żywienia w chorobie refluksowej, Maria Śmiechowska, Magdalena Cugowska, Bromat. Chem. Toksykol. – XLIV, 2011, 3, str. 298-304, [dostęp on-line http://www.ptfarm.pl/pub/File/bromatologia_2011/3/298-304.pdf]
  2. Postępowanie z pacjentem z chorobą refluksową żołądkowo –przełykową, Joel E. Richter, 90-93, [dostęp on-line http://czelej.com.pl/images/file/fragmenty%20ksiazek/Post%C4%99py%20w%20gastro%20Yamada%20Rydzewska/Gastro%20Yamada%20roz%206.pdf]
  3. Choroba refluksowa przełyku – opis jednostki, diagnostyka i leczenie, Raban Michał, Żak Artur, Litak Jakub, Turska Monika, Grochowski Cezary. Gastroesophageal reflux disease – unit description, diagnosis and treatment. Journal of Education, Health and Sport. 2017;7(7):215-225. eISSN 2391-8306. DOI, [dostęp on-line ojs.ukw.edu.pl/index.php/johs/article/download/4607/pdf]
  4. Istotne problemy w rozpoznawaniu i leczeniu choroby refluksowej przełyku, Tomasz Wocial, Gastroenterologia Kliniczna 2010, tom 2, nr 3, 71–80, [dostęp on-line https://journals.viamedica.pl/gastroenterologia_kliniczna/article/viewFile/29292/24044]
  5. Rola diety i stylu życia w leczeniu choroby refluksowej przełyku, Robert Dudkowiak, Elżbieta Poniewierka, Family Medicine & Primary Care Review 2012, 14, 4: 586–591, [dostęp on-line R Dudkowiak, E Poniewierka – Family Medicine & Primary Care …, 2012 – cejsh.icm.edu.pl]
  6. Dietetyka żywienie zdrowego i chorego człowieka, Helena Ciborowska, Anna Rudnicka, PZWL, Wydanie IV rozszerzone i uaktualnione, 326

Refluks żołądkowo-przełykowy – objawy, leczenie. Dieta przy refluksie, jadłospis – 3.9/5. Oddano 19 głosy.

Choroba refluksowa przełyku – przyczyny, objawy i dieta

Refluks żołądkowo-przełykowy to, mówiąc obrazowo, cofanie się zawartości żołądka do przełyku. W skrajnych przypadkach może powodować wymioty, jednak najczęściej kończy się zgagą, czasem bólem w okolicach szyi. Skąd bierze się refluks i jak łagodzić jego objawy?

Refluks żołądkowy – przyczyny

Dolny zwieracz przełyku, odpowiedzialny za przesuwanie się pokarmów z przełyku do żołądka, powinien działać jak drzwi w jedną stronę: wpuszczać pokarm do żołądka i nie pozwalać mu wracać do przełyku. Tak działa zdrowy przewód pokarmowy.

Jeśli dojdzie do stanu zapalnego błony śluzowej przełyku i gardła, jego skutkiem może być obniżenie napięcia dolnego zwieracza przełyku, który zamiast na kilka sekund, otwiera się na ponad minutę. Nie jest on w stanie skutecznie zatrzymać treści żołądkowej w żołądku.

W efekcie dochodzi do wielokrotnego zarzucania treści żołądka w stronę przełyku, co z kolei powoduje pojawienie się zgagi – odczucia pieczenia w gardle i przełyku.

Do najpowszechniejszych przyczyn pojawienia się refluksu żołądkowo-przełykowego należą:

  • ciężkostrawna dieta zawierająca wiele potraw tłustych (na zgagę cierpią często stali bywalcy barów typu fast food),
  • palenie tytoniu,
  • nadużywanie alkoholu,
  • cukrzyca,
  • zaburzenia hormonalne,
  • operacja żołądka,
  • uraz klatki piersiowej,
  • bardzo obcisła odzież,
  • otyłość,
  • ciąża,
  • przyjmowanie leków, które mogą mieć negatywny wpływ na stan dolnego zwieracza przełyku.

Objawy refluksu żołądkowo-przełykowego

Na ogół refluks objawia się dość jednoznacznie i zdiagnozowanie go jest dość proste nawet bez konsultacji z lekarzem. W rzadkich przypadkach skutki refluksu mogą być zbliżone do objawów innych chorób.

Typowe objawy refluksu:

  • zgaga,
  • tzw. odbijanie,
  • uczucie przesuwania się treści żołądka do góry,
  • ból w nadbrzuszu,
  • kwaśny smak w ustach.

Charakterystyczne dla choroby refluksowej jest nasilenie objawów w pozycji horyzontalnej, szczególnie po sutym posiłku, oraz po spożyciu potraw tłustych. Objawy mogą nasilać się także przy schylaniu.

Objawy, które powinny być impulsem do szybkiego kontaktu z lekarzem:

  • spadek wagi,
  • problemy z przełykaniem (odczuwanie bólu przy połykaniu pokarmów),
  • krwawienie z przewodu pokarmowego.

Refluks – objawy nietypowe

Chociaż choroba refluksowa jest ściśle związana z układem pokarmowym, może dawać objawy charakterystyczne dla innych chorób, co niekiedy znacznie utrudnia diagnozę. Warto wiedzieć, że oprócz dolegliwości stricte żołądkowo-przełykowych, refluks może objawiać się:

  • suchym kaszlem i chrypą – objawy charakterystyczne dla chorób gardła i układu oddechowego,
  • bólem w klatce piersiowej sugerującym problemy z sercem,
  • przedłużającym się uczuciem „stanięcia” pokarmu w gardle,
  • zapaleniem dziąseł,
  • stanem przypominającym astmę oskrzelową.

Refluks – dieta

Mogłoby się wydawać, że skoro przewód pokarmowy nie sygnalizuje problemów z trawieniem, to można jeść wszystko bez wyjątku. Niestety, nie jest to takie proste. Co prawda dieta przy refluksie nie jest tak restrykcyjna, jak na przykład dieta przy chorobie wątroby, jednak na liście znajduje się kilka rzeczy zakazanych:

  • potrawy tłuste,
  • cytrusy,
  • napoje gazowane,
  • czekolada,
  • kawa,
  • alkohol,
  • papierosy.

Lista produktów, które mogą przynieść ulgę, szczególnie przy zgadze, jest bardzo krótka:

  • mleko
  • wody mineralne z dużą ilością wapnia.

Duża ilość wapnia neutralizuje kwas żołądkowy i powoduje chwilowe ustąpienie objawów. Jednak trzeba pamiętać, że picie mleka i wód wapniowych nie zwalnia od wizyty u lekarza.

Warto także zmodyfikować nieco styl życia, szczególnie menu: zamiast dużo i rzadko lepiej jeść mało i często.

Trzeba też pamiętać o tym, że objawy refluksu nasilają się w pozycji leżącej i dlatego ostatni posiłek powinien być zjedzony najpóźniej trzy godziny przed snem.

Osoby z chorobą refluksową powinny spróbować spać na poduszce ułożonej na podgłówku, w pozycji półsiedzącej, zrezygnować z ciasnych ubrań i ciasno zapinanych pasków. Osoby z nadwagą powinny pomyśleć o odchudzaniu.

Refluks może pojawiać się także po spożyciu mniej oczywistych potraw czy konkretnych produktów, dlatego warto obserwować swój organizm, a nawet zapisywać dokładnie co się jadło. Zdarza się, że przyczyną refluksu jest np. czosnek, powszechnie uznawany za zdrowy, świeże pieczywo, niektóre ciasta.

Refluks – diagnostyka i leczenie

Dolegliwości związane z refluksem są dość powszechne (szacuje się, że cierpi na nie około 20 % dorosłych, czyli co piąty człowiek), dlatego często są bagatelizowane bądź traktowane jako niegroźne. Tylko niewielka grupa ludzi z refluksem żołądkowo-przełykowym zgłasza się do lekarza.

Tymczasem nieleczona choroba refluksowa może prowadzić do stanów zapalnych w obrębie błony śluzowej żołądka i przełyku, wrzodów na ścianie żołądka i przełyku, a nawet do nowotworów. Warto wiedzieć, że choroba refluksowa nasila się z wiekiem, dlatego lepiej leczyć ją gdy objawy nie są jeszcze bardzo dokuczliwe.

Niestety, ta dolegliwość nie ustępuje samoistnie.

Choroba refluksowa najczęściej diagnozowana jest na podstawie wywiadu. Gdy objawy są niejednoznaczne, lekarz może zlecić następujące badania:

  • Gastrofiberoskopia – badanie polegające na wprowadzeniu do przewodu pokarmowego i żołądka mikro kamery, za pomocą której można dokładnie obejrzeć ich wnętrze, oraz pobrać wycinki do badań.
  • Badanie radiologiczne – polega na oglądaniu przełyku na ekranie monitora. Aby to badanie było możliwe, pacjent musi przyjąć dużą ilość tzw. papki barytowej.
  • Badanie manometryczne – polega na wprowadzeniu do przełyku sondy rejestrującej zmiany ciśnienia w przełyku. Dzięki niemu można także wykryć nieprawidłową pracę dolnego zwieracza przełyku.

Farmakologiczne leczenie choroby refluksowej polega na podawaniu leków zobojętniających kwas solny w żołądku, zwiększających napięcie w obrębie dolnego zwieracza przełyku i zmniejszających produkcję soków żołądkowych. W bardzo rzadkich i trudnych przypadkach może zajść konieczność operacyjnego leczenia refluksu.

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.

Refluks u dorosłych i u dzieci – objawy, dieta i leczenie

Refluks żołądkowo-przełykowy polega na okresowym cofaniu się zawartości żołądka i jej przemieszczaniu się do przełyku.

You might be interested:  Dwie śledziony – przyczyny, objawy, badania – czy dodatkowa śledziona wymaga leczenia?

Proces łączy się z przykrymi dolegliwościami, takimi jak zgaga, objawiająca się pieczeniem w okolicach mostka. Refluks pojawia się często u dorosłych, jest także powszechnie występującym problemem niemowląt.

Leczenie refluksu obejmuje m.in. zmianę diety oraz farmakoterapię.

Refluks to potoczna nazwa choroby refluksowej przełyku (refluksu żołądkowo-przełykowego). Z refluksem mamy do czynienia wtedy, gdy mięśnie zamykające przejście między przełykiem a żołądkiem nie pracują we właściwy sposób.

Zadaniem tych mięśni jest przepuszczanie jedzenia do żołądka i zapobieganie powrotowi treści pokarmowej do przełyku. Cofanie się tej treści (która ma kwaśny odczyn, ponieważ miesza się z produkowanym w żołądku kwasem solnym) wywołuje nieprzyjemne uczucie pieczenia w klatce piersiowej i/lub gardle.

Jeśli epizody refluksu często nawracają, stan ten nazywamy chorobą refluksową żołądka.

Refluks dotyka obu płci i może występować u osób na każdym etapie życia – już od wieku niemowlęcego. Najpowszechniej objawy obserwuje się u osób po 40. roku życia, zmiany typowo pojawiają się także u dzieci przez 8. tygodniem życia. Powszechnie refluks występuje u kobiet w ciąży.

Przyczynami refluksu żołądkowo-przełykowego są zaburzenia funkcjonowania dolnego zwieracza przełyku i zaburzenia opróżniania żołądka. Refluks może sporadycznie pojawiać się u każdego. W większości przypadków epizody trwają krótko i nie powodują objawów innych niż pieczenie w klatce piersiowej i gardle.

Przyczyną częstego występowanie refluksu żołądkowego jest często oddziaływanie czynników, takich jak:

  • spożywanie niektórych pokarmów (najczęściej objawy refluksu powoduje zjedzenie produktów tłustych, pikantnych oraz wypicie alkoholu lub kawy),
  • nadwaga lub otyłość,
  • palenie papierosów,
  • ciąża,
  • stres,
  • niektóre leki (np. przeciwbólowe, takie jak ibuprofen),
  • obecność przepukliny rozworu przełykowego (stanu, w którym część żołądka przechodzi przez przeponę do klatki piersiowej).

Refluks – objawy

Podstawowym objawem refluksu żołądka jest zgaga – ból i pieczenie za mostkiem i w nadbrzuszu. Refluks żołądkowo-przełykowy może powodować także nudności, uczucie gniecenia w klatce piersiowej, uczucie pełności, odbijanie. W ustach pacjent może mieć kwaśny posmak i czuć pieczenie.

Osoby z refluksem skarżą się również na tzw. maski choroby refluksowej, czyli dolegliwości odczuwalne z innych niż przewód pokarmowy części ciała. Refluks żołądkowo-przełykowy może wywoływać m.in. objawy laryngologiczne (dotyczące gardła, krtani, ucha). Te objawy nietypowe refluksu obejmują:

  • chrypkę,
  • zaburzenia głosu,
  • suchość w gardle,
  • suchy kaszel,
  • ból gardła, ucha, szyi,
  • duszność.

Jeżeli treść żołądkowa dociera do gardła i/lub krtani i wywołuje powyższe objawy, mamy do czynienia z refluksem krtaniowo-gardłowym.

Dieta przy refluksie ma na celu złagodzenie objawów, w niektórych przypadkach pozwala nawet na ich całkowite wyeliminowanie. Postępowanie dietetyczne obejmuje:

  • unikanie wszystkich produktów, po których dochodzi do nasilenia dolegliwości (patrz: lista poniżej),
  • spożywanie regularnie małych posiłków (4-5 w ciągu doby),
  • spożywanie posiłków bez pośpiechu, w spokojnej atmosferze,
  • unikanie pozycji leżącej oraz wysiłku fizycznego bezpośrednio po posiłku (przez co najmniej 2 h),
  • spożywanie ostatniego posiłku najpóźniej 2-3 h przed snem oraz unikanie spożywania wieczornych/nocnych przekąsek,
  • unikanie popijania posiłków nadmierną ilością płynów (zwiększa to ilość treści pokarmowej w żołądku, co może ułatwiać jej cofanie).

Dieta stosowana przy refluksie zakłada nieuwzględnianie w diecie produktów, które są źle tolerowane, a ich spożycie skutkuje nieprzyjemnymi dolegliwościami. Pokarmy przeciwwskazane, najczęściej wywołujące objawy refluksu to:

  • produkty, które drażnią ścianę przełyku i pobudzają wydzielanie soku żołądkowego: musztarda, pomidory (w tym sok pomidorowy, ketchup), ocet, owoce cytrusowe (także w postaci soków), mięta, potrawy kwaśne, ostre,
  • produkty tłuste, które mogą długo zalegać w żołądku, opóźniając jego opróżnianie: tłuste mięso i wędliny, nabiał o wysokiej zawartości tłuszczu (m.in. mleko powyżej 2 proc. tłuszczu, sery żółte, śmietany), kremy, chipsy, frytki, pączki, tłuste sosy, czekolada i produkty z niej wykonane, kakao,
  • kawa, mocna herbata, napoje energetyzujące (zawarta w nich kofeina i teina pobudzają wydzielanie kwaśnego soku żołądkowego),
  • napoje alkoholowe (szczególnie wino),
  • napoje gazowane.

Leczenie refluksu żołądka obejmuje zmianę stylu życia oraz farmakoterapię i/lub interwencję chirurgiczną. Do najczęściej stosowanych leków na refluks żołądkowo-przełykowy należą:

  • inhibitory pompy protonowej (IPP), np. omeprazol, pantoprazol,
  • blokery receptora histaminowego H2, np. ranitydyna, famotydyna,
  • leki zobojętniające sok żołądkowy, np. sole glinu i magnezu,
  • leki osłaniające błonę śluzową żołądka, np. sukralfat, kwas alginowy,
  • leki prokinetyczne, czyli przyspieszające pasaż żołądkowo-jelitowy, np. itopryd.

Co na refluks? Leki różnią się szybkością, długością oraz siłą działania leczniczego. Najskuteczniejsze są środki hamujące wydzielanie kwasu solnego, zwłaszcza IPP. Leki prokinetyczne wskazane są w leczeniu uzupełniającym. Natomiast doraźnie, w łagodniejszych dolegliwościach, stosuje się leki zobojętniające oraz działające ochronnie na śluzówkę żołądka.

Należy mieć na uwadze, że leki na refluks żołądka mogą złagodzić objawy nowotworu złośliwego żołądka, tym samym opóźnić jego rozpoznanie i podjęcie odpowiedniego leczenia.

W przypadku powikłań lub nieudanego leczenia farmakologicznego może być zastosowany zabieg chirurgiczny (tzw. fundoplikacja).

W przypadku nasilonych dolegliwości związanych z refluksem przełyku bardzo ważna jest normalizacja masy ciała. Inne zalecenia dotyczące stylu życia obejmują przede wszystkim:

  • zastosowanie opisanej wyżej diety przy refluksie,
  • unikanie sytuacji stresujących,
  • podniesienie wezgłowia łóżka o 10-20 cm (np. poprzez podłożenie czegoś pod materac; podniesienie klatki piersiowej i głowy powyżej poziomu żołądka powoduje, że treść pokarmowa nie cofa się do gardła),
  • zaprzestanie palenia papierosów (palenie tytoniu powoduje zmniejszenie napięcia dolnego zwieracza przełyku oraz może wywoływać kaszel, który często nasila objawy),
  • unikanie spożywania alkoholu,
  • noszenie ubrań, które są luźne w okolicy talii,
  • unikanie pracy w pozycji pochylonej z uciskiem na brzuch,
  • niewykonywanie głębokich skłonów.

Refluks u niemowlaka – objawy i postępowanie

Z dolegliwościami gastrycznymi w obrębie górnego odcinka przewodu pokarmowego zmagają się najczęściej dorośli. Ta nieprzyjemna przypadłość może jednak przydarzyć się także młodszym pacjentom.

U niemowląt przyczyną refluksu jest zazwyczaj niedostateczne wykształcenie się zwieraczy przełyku – mięśni, które utrzymują treść pokarmową w żołądku, nie pozwalając na jego cofanie się w górę.

W zdecydowanej większości przypadków, z czasem mięśnie dziecka rozwijają się i problem ustępuje.

Objawy refluksu u niemowlaka to:

  • ulewanie mleka lub wymioty w czasie lub niedługo po karmieniu,
  • kaszel lub czkawka podczas karmienia,
  • niespokojne zachowanie podczas karmienia,
  • widoczne trudności z połykaniem, dławienie,
  • brak odpowiedniego przyrostu masy ciała.

Refluks u niemowlaka najczęściej pojawia się przed 8. tygodniem życia i ustępuje do czasu ukończenia 1. roku życia. Należy pamiętać, że refluks żołądka u zdrowego i poprawnie rozwijającego się niemowlęcia ma charakter fizjologiczny i najczęściej wymaga jedynie przeszkolenia rodziców. Zaleca się:

  • trzymanie dziecka na ręku w pozycji pionowej przez 20-30 minut po karmieniu,
  • układanie dziecka do snu w pozycji na plecach (z główką ułożoną na bok),
  • dbanie o to, by dziecko nie było narażone na kontakt z dymem papierosowym,
  • częstsze podawanie posiłków niemowlakom karmionym mlekiem modyfikowanym.

Skonsultowanie się z pediatrą w przypadku refluksu u niemowlaka jest wskazane, jeśli:

  • objawy nie ulegają poprawie po 2 tygodniach od zastosowania powyższych zaleceń,
  • symptomy pojawiają się po raz pierwszy po tym, jak dziecko ukończyło 6. miesiąc życia,
  • dziecko ma więcej niż rok a objawy nadal się pojawiają,
  • masa ciała niemowlaka nie przyrasta (lub gdy maleje).

Objawy refluksu u dzieci

Występowanie refluksu u starszych dzieci może powodować objawy zbliżone do tych, które pojawiają się u dorosłych:

  • kwaśny posmak w jamie ustnej lub gardle,
  • pieczenie za mostkiem,
  • unikanie posiłków,
  • utrata masy ciała,
  • trudności w połykaniu,
  • wymioty.

Refluks żółciowy

Poza omówionym w powyższym artykule refluksem żołądkowo-przełykowym możemy mieć do czynienia także z refluksem żółciowym (inaczej nazywanym refluksem żołądkowo-jelitowym).

Polega on na cofaniu się treści pokarmowej z dwunastnicy (początkowego odcinka jelita cienkiego) do żołądka i następnie do przełyku.

Refluks żółciowy wywołuje takie same objawy jak refluks żołądkowo-przełykowy, stosowane są także podobne sposoby leczenia.

Powyższy artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.

Bibliografia:

  1. National Health Services (2017) Heartburn and acid reflux.
  2. National Health Services (2019) Reflux in babies.
  3. Włodarek D., Lange E., Kozłowska L., Głąbska D. (red.) (2014) Dietoterapia, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa.
  4. Sifrim D. (2013) Management of Bile Reflux, Gastroenterology and Hepatology, 9(3): 179-180.

Treści zawarte w serwisie mają wyłącznie charakter informacyjny i nie stanowią porady lekarskiej. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *