Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Śpiączka wątrobowa jest najcięższym stopniem zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego w przebiegu encefalopatii wątrobowej. Chora wątroba nie jest w stanie zneutralizować toksycznych substancji, jak np. amoniak, dlatego przenikają one do krwi, powodując zaburzenia w przewodnictwie nerwowym oraz obrzęk mózgu.

Jakie są objawy śpiączki wątrobowej? Ile trwa i jak się ją leczy? 

Śpiączka wątrobowa to najcięższy stopień zaburzeń funkcji mózgu w przebiegu uszkodzenia wątroby, czyli encefalopatii wątrobowej. Ciężkie uszkodzenie wątroby prowadzi m.in. do nagromadzenia się toksyn, które zaburzają pracę ośrodkowego układu nerwowego.

Śpiączka wątrobowa może przejawić się zarówno w ostrej, jak i w przewlekłej marskości wątroby. W obu przypadkach wskazuje na złe rokowanie. 

Śpiączka wątrobowa – co to jest? 

Śpiączka wątrobowa to najcięższy stopień kliniczny encefalopatii wątrobowej. Wątroba spełnia w organizmie kilkaset ważnych funkcji. Jednym z jej zadań jest neutralizacja toksyn. Większość krwi pochodzącej z jelit dostaje się do krążenia obwodowego po przejściu przez wątrobę. W przebiegu niewydolności wątroby (zarówno tej ostrej, jak i przewlekłej) funkcje te są zaburzone.

Przyczyny śpiączki wątrobowej 

W zależności od przyczyny wyróżnia się różne typy encefalopatii wątrobowej, w przebiegu której może wystąpić śpiączka. Typ A to ostra encefalopatia wątrobowa, która może rozwinąć się np. w przebiegu wirusowego zapalenia wątroby o piorunującym przebiegu.

Może do niej dojść również u osób z przewlekłą niewydolnością wątroby pod wpływem czynnika wyzwalającego takiego jak ostre zakażenie, zaburzenia elektrolitowe lub krwawienie z przewodu pokarmowego. Przyczynami ostrej niewydolności wątroby mogą być też zatrucia, np.

niektórymi lekami, a nawet muchomorem sromotnikowym. 

Encefalopatia typu B jest związana z tzw. pomostowaniem systemowo-wrotnym. Jest to rodzaj połączenia naczyniowego pomiędzy układem wrotnym, a układem żylnym z pominięciem wątroby.

Zabieg taki wykonuje się u osób z podwyższonym ciśnieniem w układzie wrotnym. Pozwala on uniknąć powikłań nadciśnienia wrotnego, ale stwarza ryzyko rozwoju encefalopatii wątrobowej.

W skrajnych przypadkach także śpiączki wątrobowej. 

Encefalopatia typu C rozwija się w przebiegu przewlekłej niewydolności wątroby, np. w przebiegu marskości wątroby. Uszkodzenie takie może rozwinąć się m.in. u alkoholików, przy pierwotnych lub przerzutowych nowotworach zlokalizowanych w wątrobie, w przebiegu przewlekłego wirusowego zapalenia wątroby.  

Jak objawia się śpiączka wątrobowa? 

Śpiączka wątrobowa to stan całkowitej utraty świadomości. Chory jest nieprzytomny i nie reaguje na bodźce. Dodatkowo obserwuje się poszerzenie źrenic, brak reakcji źrenic na światło oraz tzw.

sztywność odmóżdżeniową. Przebieg naturalny encefalopatii wątrobowej może być różny. Zaburzenia świadomości mogą narastać stopniowo, ale śpiączka może pojawić się też nagle.

Narastający obrzęk mózgu może powodować występowanie napadów padaczkowych.

Śpiączce wątrobowej zwykle towarzyszą inne objawy ostrej niewydolności wątroby. Często jeszcze przed głębokimi zaburzeniami świadomości pojawia się żółtaczka. Mogą także pojawić się objawy niewydolności krążenia oraz skazy krwotocznej. U osób z marskością wątroby, np. w przebiegu nadużywania alkoholu, może wystąpić wodobrzusze. 

Diagnostyka i leczenie śpiączki wątrobowej 

Do szybkiej oceny zaburzeń świadomości przy podejrzeniu śpiączki wątrobowej stosuje się skalę Glasgow. W jej skład wchodzi ocena otwierania oczu, kontakt słowny z chorym i reakcja ruchowa.

Po potwierdzeniu utraty świadomości należy określić jej przyczynę. Ponieważ niemożliwe jest zebranie wywiadu z pacjentem, bardzo duże znaczenie mają informacje o pacjencie uzyskane od bliskich.

Istotne są szczegóły dotyczące przyjmowanych leków, chorób przewlekłych, ciąży, zagranicznych podróży, przyjmowanych posiłków itp.  

W badaniu fizykalnym można stwierdzić wspomniane wcześniej nieprawidłowości. Zwykle wykonuje się też szeroki panel badań laboratoryjnych krwi. Na niewydolność wątroby mogą wskazywać m.in. zaburzenia w morfologii, zaburzenia krzepnięcia, zaburzenia elektrolitowe, podwyższone poziomy enzymów wątrobowych, podwyższone stężenia amoniaku, bilirubiny i mleczanów.

W celu określenia przyczyny uszkodzenia wątroby zleca się również badania krwi pod kątem zatruć różnymi substancjami lub przeciwciał skierowanych przeciwko wirusom zapalenia wątroby. W celu różnicowania śpiączki wątrobowej z innymi stanami ciężkich zaburzeń świadomości konieczne jest dokładne badanie neurologiczne. W razie potrzeby wykonuje się badanie EEG.

 

Badania obrazowe są pomocne przy potwierdzeniu śpiączki wątrobowej oraz ustaleniu przyczyny uszkodzenia wątroby. Badanie USG jest szczególnie przydatne przy ocenie unaczynienia wątroby oraz ewentualnego poszerzenia dróg żółciowych.

Z kolei badania takie jak tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny pozwalają określić zmiany ogniskowe w wątrobie takie jak guzy nowotworowe.

Tomografia komputerowa głowy może również służyć różnicowaniu śpiączki wątrobowej z innymi przyczynami zaburzeń świadomości, np. z udarem mózgu. 

Jeśli przyczyna uszkodzenia wątroby jest odwracalna, należy dążyć do jej usunięcia. Odpowiednio w przypadku wirusowego zapalenia wątroby należy włączyć leczenie przeciwwirusowe, przy zatruciach podać odtrutkę itd.

Leczenie powinno być prowadzone w oddziale intensywnej terapii. Ważne jest podtrzymywanie funkcji życiowych oraz zapobieganie pozostałym powikłaniom niewydolności wątroby.

Jeśli natomiast uszkodzenie wątroby jest nieodwracalne, jedyną skuteczną formą terapii może okazać się przeszczep wątroby

Śpiączka wątrobowa – rokowania 

Śpiączka wątrobowa pojawiająca się w przebiegu uszkodzenia wątroby przemawia za złym rokowaniem. Szanse na przeżycie zależą od etiologii encefalopatii wątrobowej i wynoszą od kilku do kilkunastu procent. U osób, które wyszły ze śpiączki wątrobowej, szanse na długotrwałe przeżycie wynoszą najwyżej kilkanaście procent. Jest tak m.in.

ze względu na pozostałe powikłania niewydolności wątroby (krwawienia, niewydolność krążenia). Ciężko określić, ile w danym przypadku może trwać śpiączka wątrobowa. Kluczowe są jednak pierwsze tygodnie. Wybudzenie ze śpiączki wątrobowej nie jest równoznaczne z powrotem do pełnej świadomości. Zdarza się, że śpiączka przechodzi w tzw.

stan minimalnej świadomości lub stan wegetatywny. 

U osób zagrożonych śpiączką wątrobową, np. u alkoholików z marskością wątroby, bardzo duże znaczenie mają odpowiednia dieta i zdrowy styl życia.

Stosowanie się do zaleceń pozwoli opóźnić rozwój encefalopatii wątrobowej. Obowiązuje bezwzględny zakaz spożywania alkoholu i palenia papierosów.

Dieta powinna być dostosowana do stopnia wydolności wątroby oraz niedożywienia pacjenta.

U chorych, u których nie wystąpiły jeszcze objawy encefalopatii, konieczne jest zapewnienie prawidłowej podaży białka, nawet do 1,5 g na kilogram masy ciała dziennie. Należy spożywać łatwostrawne źródła białka i tłuszczów, np. chude mięso i nabiał, a wykluczyć pokarmy ciężkostrawne i wzdymające. Zalecane jest częste przyjmowanie niewielkich posiłków.

Inaczej wygląda dieta chorego z niewyrównaną niewydolnością wątroby lub z jawnymi objawami encefalopatii. Produkty spożywcze nadal powinny być lekkostrawne, ale należy również ograniczyć podaż białka do maksymalnie 0,5 g na kilogram masy ciała dziennie. Jeśli jest taka możliwość, wskazane jest stosowanie ubogobiałkowego pieczywa i nabiału.

W miarę możliwości należy uzupełniać dietę chorego o specjalne odżywki. Konieczne jest także wyrównywanie niedoborów witamin i elektrolitów, a także suplementacja niektórych aminokwasów (argininy i ornityny). Osoby z niewydolnością wątroby oraz ich bliscy powinni zasięgnąć porady dietetycznej, aby uzyskać informacje zasadach prawidłowego żywienia.

 

wróć do bloga czytaj kolejny

  1. U. Grata-Borkowska, R. Susło, P. Hańczyc i in., Zaburzenia psychiczne i neurologiczne u pacjentów z encefalopatią wątrobową, „Psychiatria”, nr 203-209 (13), 2016. 
  2. M. Hartleb, M. Hartleb, Diagnostyka i leczenie encefalopatii wątrobowej u chorych z marskością wątroby; rekomendacje EASL i AASLD, „Gastroenterologia Praktyczna”, nr 32-42 (31) 2016. 
  3. O. Bartels, J. F. Riemann, H. Groitl, Coma hepaticum bei Leberzirrhose. Prophylaxe und Therapie, „Fortschritte der Medizin”, nr 1845-1850 (30) 1977. 
  4. H. Ciborowska, A. Rudnicka, Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Warszawa 2014, s. 342-350. 
  5. P. Gajewski (red.), Interna Szczeklika 2015, Kraków 2015, s. 884, 1157-1174. 
  6. G. G. Karvountzis, A. G. Redeker, R. L. Peters, R. L., Long term follow up studies of patients surviving fulminant viral hepatitis. „Gastroenterology”, nr 870-877 (67) 1974. 
  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania tabletka, trawienie 9.99 zł
  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania tabletka, trawienie 5.99 zł
  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania 5.99 zł
  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania tabletka, metabolizm 10.99 zł

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania Ból biodra może dotknąć osoby w każdym wieku, nie tylko seniorów. Przyczynami bólu stawu biodrowego mogą być zmiany zwyrodnieniowe, ale także urazy czy rwa kulszowa. Często bólom bioder towarzyszy uczucie trzaskania bądź przeskakiwania biodra (tzw. zespół trzaskającego biodra). Leczenie bolącego biodra opiera się przede wszystkim na fizjoterapii – odpowiednio dobranych zabiegach fizykoterapeutycznych i ćwiczeniach, część z nich można wykonywać także w domu. Rzadziej stosuje się leczenie operacyjne w postaci wszczepienia endoprotezy stawu biodrowego.
  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania Co miesiąc powtarza się niemal ten sam scenariusz – dopada Cię huśtawka nastrojów, nie możesz się skoncentrować, przybierasz na wadze nawet do 3 kg, czujesz się opuchnięta, piersi sprawiają Ci ból, nie możesz spać, masz migrenę, nudności, zaparcia lub biegunkę, a twarz i dekolt pokrywają się wypryskami? To tylko część z ponad 100 objawów, które  świadczą o zespole napięcia przedmiesiączkowego, czyli PMS. Jak złagodzić jego objawy?
  • Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania Katar sienny, zwany też katarem alergicznym, to zmora uczuleniowców. Jego objawy to nie tylko cieknąca, bezbarwna wydzielina z nosa czy świąd i zaczerwienienie nosa. Katar może odbijać się na naszym samopoczuciu, jakości snu, powodować bóle głowy lub gorączkę. Czy istnieje domowy sposób na katar alergiczny? Jak go wyleczyć i ile trwa? Kiedy z katarem siennym pójść do lekarza? 
  • Chromanie przestankowe to nie jednostka chorobowa, a objaw zwężenia bądź niedrożności tętnic spowodowany najczęściej nasiloną miażdżycą. Chromanie przestankowe charakteryzuje się pojawianiem się silnego bólu kończyn dolnych oraz drętwieniem nóg podczas marszu. Dolegliwości ustępują w momencie zatrzymania i chwilowego odpoczynku. Jak wygląda diagnostyka i leczenie chromania przestankowego?
  • Przyczyn bólu miednicy może być wiele, inne z nich będą dotyczyły kobiet, inne mężczyzn. Wśród kobiecych przyczyn zespołu bólowego miednicy mniejszej znajdują się przede wszystkim czynniki i schorzenia ginekologiczne oraz choroby układu moczowego, m.in. endometrioza, mięśniaki macicy, zapalenie pęcherza moczowego. U mężczyzn najczęstszą przyczyną dolegliwości w okolicy miednicy są natomiast choroby gruczołu krokowego oraz układu pokarmowego, np. zaparcia czy IBS. 
  • Terminem wole określa się nieprawidłowe powiększenie tarczycy. Może ono oznaczać niedoczynność tarczycy, schorzenie autoimmunologiczne, takie jak choroba Hashimoto czy choroba Gravesa-Basedowa, lecz może również świadczyć o niedoborze jodu  czy niektórych witamin i minerałów (selenu, żelaza, witaminy A). Jakie rodzaje wola tarczycy się wyróżnia? Czym jest wole guzkowe? 
  • Rumień wędrujący (łac. erythema migrans) to charakterystyczna wysypka skórna pojawiająca się jako objaw wczesnego stadium boreliozy. Rumień po ukłuciu kleszcza ma kolisty kształt, wędruje, stopniowo się powiększając (przypomina tarczę strzelniczą – pomiędzy jego centrum a okręgiem zewnętrznym pojawia się blada obręcz). Rumień wędrujący jest widoczny średnio od 1 do 3 tygodni od ukąszenia u ok. 80 % chorych na boreliozę. Jak odróżnić go od reakcji alergicznej? Jak długo utrzymuje się rumień wędrujący?
  • Przyczyn zaburzeń równowagi może być wiele, najczęściej są to schorzenia neurologiczne, takie jak choroba Parkinsona, laryngologiczne, np. choroba Meniere'a czy też zaburzenia psychiczne, m.in. nerwica. Problemy z zachowaniem równowagi mogą również pojawić się w przebiegu chorób kardiologicznych, migreny, cukrzycy, a także jako skutek zatrucia alkoholem bądź lekami. Ponieważ zaburzenia stabilności ciała mogą zwiastować również stany zagrażające życiu, takie jak guz mózgu czy udar, w przypadku nasilonych dolegliwości zawsze należy zasięgnąć porady lekarskiej. 
You might be interested:  Staw Charcota (stopa Charcota) – powikłanie stopy cukrzycowej

Encefalopatia wątrobowa (śpiączka wątrobowa) – objawy, rokowania, dieta

Encefalopatia wątrobowa jest ciężkim powikłaniem nieprawidłowego funkcjonowania wątroby – przy braku leczenia może prowadzić do śpiączki, a nawet śmierci. Dzięki wczesnej diagnozie oraz wdrożeniu farmakoterapii i diety możliwe jest zahamowanie jej postępowania i odwrócenie patologicznych zmian.

Encefalopatia wątrobowa jest ciężkim powikłaniem nieprawidłowego funkcjonowania wątroby.

 U chorego obserwuje się zaburzenia neurologiczne i psychiatryczne, wynikające z toksycznego wpływu amoniaku i innych substancji (np. fenoli, merkaptanów i kwasów tłuszczowych) na tkankę nerwową.

W przypadku zdrowej osoby substancje toksyczne są usuwane z krwi przez wątrobę – przy jej uszkodzeniu stają się przyczyną wielu poważnych patologii.

Nazwę encefalopatia wątrobowa stosuje się czasem zamiennie z określeniem śpiączka wątrobowa. Warto jednak pamiętać, że śpiączka dotyczy jedynie najbardziej zaawansowanego stadium encefalopatii, w którym dochodzi do kwasicy metabolicznej.

Możemy wyróżnić dwa rodzaje encefalopatii wątrobowej:

  • postać jawna: epizodyczna, nawracająca i przewlekła,
  • postać utajona (brak objawów lub objawy minimalne, wykrywana za pomocą testów).

Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Encefalopatia wątrobowa – rokowania

Jaka jest długość życia przy encefalopatii wątrobowej? Tak naprawdę nie da się jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, ponieważ wszystko zależy od rodzaju encefalopatii, momentu jej wykrycia i przyczyny wystąpienia zaburzeń. Inne są rokowania przy śpiączce wątrobowej, inne przy wykryciu powikłań na etapie pierwszych objawów.

Czy encefalopatia wątroby jest uleczalna? Tak – zmiany zachodzące w pierwszych stadiach są odwracalne, jednak tylko przy szybkim podjęciu odpowiedniego leczenia. W przeciwnym razie objawy narastają, mogąc doprowadzić do niewydolności wątroby i zgonu. W najgorszej sytuacji są pacjenci z postacią jawną przewlekłą, których wątroba od długiego czasu nie funkcjonuje prawidłowo.

Duży negatywny wpływ ma encefalopatia wątrobowa na przeżywalność osób cierpiących na marskość wątroby.

Jakie są przyczyny śpiączki wątrobowej?

Encefalopatia wątrobowa spowodowana jest uszkodzeniem wątroby. Niesprawny organ nie jest w stanie spełniać swojej funkcji detoksykacyjnej, przez co dochodzi do powstania wielu zaburzeń.

Zdecydowanie najczęstszą przyczyną wystąpienia tego powikłania jest marskość wątroby. Niestety, jeśli chodzi o pacjentów z marskością wątroby, encefalopatia znacznie pogarsza ich rokowania.

Inne przyczyny mogące powodować encefalopatię to m.in.:

  • zapalenie wątroby,
  • zespół Reye’a,
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B i C,
  • zakażenie,
  • krwawienie do przewodu pokarmowego.

Jeżeli pacjent cierpi z powodu przewlekłego zaburzenia funkcjonowania wątroby, powinien zwracać szczególną uwagę na czynniki ryzyka, mogące doprowadzić do wystąpienia epizodu encefalopatii wątrobowej. Należą do nich np.:

Objawy encefalopatii wątrobowej

Objawy encefalopatii wątrobowej nie zawsze łatwo zauważyć – u ponad połowy chorych występuje postać utajona, którą wykryć można jedynie za pomocą specjalistycznych testów. Wśród pierwszych zwiastunów encefalopatii wątrobowej wymienić można problemy poznawcze (z koncentracją i zapamiętywaniem), kłopoty ze snem, słaby refleks czy ogólne psychofizyczne spowolnienie.

Objawy neurologiczne encefalopatii wątrobowej podzielono na 5 kategorii, wg stopnia nasilenia. Pierwszy z nich to choroba utajona, ostatni – śpiączka wątrobowa. Do charakterystycznych objawów rozwijającej się encefalopatii zaliczyć można:

  • drażliwość,
  • popadanie w skrajne emocje,
  • problemy z orientacją przestrzenną,
  • zaburzenia rytmu snu i czuwania,
  • drżenie rąk,
  • zaburzenia mowy i pisania,
  • nieprzyjemny odór z ust,
  • zaburzenia metaboliczne.

Leczenie i rola diety w encefalopatii wątrobowej

Leczenie encefalopatii wątrobowej uzależnione jest od postaci choroby i jej zaawansowania. Stosuje się terapię farmakologiczną mającą na celu przyspieszenie usuwania toksyn z organizmu, czy też antybiotyki eliminujące bakterie odpowiedzialne za produkcję amoniaku.

Niezwykle ważną rolę odgrywa przy encefalopatii wątrobowej dieta. Ponieważ źródłem toksycznego dla chorych amoniaku jest białko, konieczne jest wyraźne ograniczenie jego spożycia. Dobrym rozwiązaniem jest sięgnięcie po odżywki medyczne, w szczególności te przystosowane do potrzeb osób z niewydolnością wątroby.

Ułatwią ścisłe kontrolowanie ilości spożywanego białka, a jednocześnie pomogą zapobiec groźnemu w tej sytuacji niedożywieniu. W niektórych przypadkach konieczne jest (przynajmniej czasowo) żywienie dojelitowe (dowiedz się więcej o żywieniu enteralnym).

Spożycie białka powinno się ograniczyć do ilości maksymalnie 1,5 grama na kilogram masy ciała na dobę.

Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Encefalopatia wątrobowa to poważne powikłanie, mogące doprowadzić do śpiączki i zgonu chorego. W wielu przypadkach możliwe jest jednak zahamowanie postępu choroby dzięki odpowiedniemu leczeniu i ściśle przestrzeganej diecie ograniczającej spożycie białka.

Serwis zywieniemazanczenie.pl ma z założenia charakter wyłącznie informacyjno-edukacyjny. Zamieszczone tu materiały w żadnej mierze nie zastępują profesjonalnej porady medycznej. Przed zastosowaniem się do treści medycznych znajdujących się w serwisie należy skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą

Marskość Wątroby – Przyczyny, Objawy, Rokowania, Badania i Leczenie

Co to jest i jakie są jej przyczyny?

Marskość wątroby to stan, w którym dochodzi do zaburzenia czynności wątroby i jej uszkodzenia. Jest konsekwencją wielu przewlekłych chorób wątroby. Do najczęstszych przyczyn można zaliczyć przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B lub C, alkoholowe zapalenie, lub stłuszczenie wątroby.

Do marskości wątroby prowadzi także przedłużone uszkodzenie dróg żółciowych lub ich niedrożność czy stosowanie niektórych leków. Efektem długotrwałego stanu zapalnego jest spadek liczby zdrowych komórek i gromadzenie się tkanki włóknistej w miąższu – forma drobnych blizn pozapalnych..

Włóknienie wątroby postępuje zazwyczaj przez wiele lat. Jest to proces bliznowacenia, czyli pojawiania się tkanki łącznej (guzki regeneracyjne), które zastępują prawidłowe komórki i sprawiają, że wątroba działa coraz gorzej.

Ostatecznie prowadzi to do powstania wielu grubych zwłókniałych przegród oddzielających poszczególne obszary miąższu wątroby.

Przepływ krwi w tak uszkodzonym narządzie jest znacznie mniejszy, a jego funkcje (neutralizacja produktów przemiany materii, wydzielanie żółci) ulegają upośledzeniu.

You might be interested:  Delirium tremens – co to jest, jakie są objawy, jak leczyć i co robić?

W skutek utrudnienia przepływu krwi przez narząd dochodzi do poważnych powikłań, rozwija się tzw. nadciśnienie wrotne. Ciśnienie krwi w żyle doprowadzającej do wątroby (żyle wrotnej) znacznie rośnie powodując jej poszerzenie.

Z czasem krew nie mogąc przepłynąć przez narząd zaczyna go omijać innymi drobnymi żyłami. Rozwija się krążenie oboczne. Poszerzeniu ulegają drobne żyły w przełyku lub w okolicy odbytu – żylaki odbytu i przełyku.

W samym narządzie liczba zdrowych, żywych komórek spada i z czasem jest zbyt mała, aby mogły one skutecznie wypełniać swoją funkcję.

Skutkuje to zmniejszeniem wytwarzania białek krwi oraz substancji zapewniających prawidłowe krzepnięcie krwi. Dochodzi do zaburzeń rozkładania szkodliwych substancji, które w nadmiernym stężeniu uszkadzają między innymi mózg i powodują zaburzenia hormonalne.

Marskość wątroby – etapy choroby

Śpiączka wątrobowa – co to jest, przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

Marskość wątroby jest stanem rozwijającym się bardzo powoli. Dochodzi do niego w wyniku wieloletnich procesów uszkadzających narząd. Prawidłowa tkanka zastępowana jest przez tkankę włóknistą, proces ten określa się mianem postępującego włóknienia. Wyróżnia się 4 stopnie nasilenia włóknienia. Do marskości wątroby dochodzi w najbardziej zaawansowanym 4 stopniu.

  • Fazę 1 określa się jako umiarkowane włóknienie.
  • Fazę 2 i 3 jako zaawansowane włóknienie.
  • Fazę 4 jako bardzo zaawansowane włóknienie z marskością wątroby.

Poszczególne etapy mogą trwać bardzo długo, jednak im większy stopień zaawansowania włóknienia, tym postęp w kierunku marskości jest szybszy. Czynnikiem zdecydowanie przyspieszającym jej rozwój jest alkohol i niektóre leki. Leki osłaniające wątrobę i niektóre witaminy mogą zahamować i spowolnić postęp choroby.

  • Jest to bardzo znaczne uszkodzenie polegające na zastąpieniu komórek wątroby tkanką bliznowatą.
  • W marskości dochodzi do śmierci większości komórek narządu
  • Jest to stan mogący spowodować zagrażające życiu komplikacje.
  • wirusowe zapalenie wątroby typu B i C (HCV, HBV)
  • autoimmunologiczna choroba wątroby
  • uszkodzenie wątroby
    • toksyczne
    • alkoholowe
    • polekowe
  • choroby dróg żółciowych
  • niektóre wrodzone i nabyte choroby metaboliczne (cukrzyca, otyłość, choroba Wilsona)
  • spadek masy ciała
  • dolegliwości gastryczne
  • żółtaczka
  • żylaki przełyku
  • wodobrzusze
  • spadek liczby płytek krwi (PLT)
  • Kontakt z lekarzem specjalistą
  • Próby wątrobowe
  • badania obrazowe: USG jamy brzusznej rozszerzone o elastografię wątroby
  • gastroskopia.



Co to jest marskość wątroby – doc. dr hab. Małgorzata Inglot

Przyczyny marskości wątroby

Przyczyny obejmują między innymi:

  • przewlekłe wirusowe zapalenie wątroby typu B i C – HBV i HCV,
  • regularne nadużywanie alkoholu,
  • stan zapalny wywołany przez stłuszczenie wątroby,
  • choroby autoimmunologiczne (autoimmunologiczne zapalenie wątroby,
  • pierwotna marskość żółciowa – PBC,
  • pierwotne stwardniające zapalenie przewodów żółciowych – PSC),
  • wtórne uszkodzenia dróg żółciowych z utrudnieniem odpływu żółci,
  • choroby związane z nadmiernym gromadzeniem się różnych substancji w wątrobie (hemochromatoza, choroba Wilsona), toksyczne działanie substancji chemicznych i niektórych leków.

Marskość wątroby postępuje szybciej, jeśli jednocześnie działają dwa lub więcej czynników; w Polsce najczęstsze przyczyny marskości wątroby to nadużywanie alkoholu oraz zakażenia HBV i HCV. Dlatego też pacjenci, u których stwierdzono jeden z czynników prowadzących do marskości wątroby mają całkowity zakaz spożywania alkoholu.

Objawy marskości wątroby

W początkowym stadium choroba może nie powodować żadnych objawów. W badaniach laboratoryjnych krwi można stwierdzić nieprawidłową aktywność enzymów wątrobowych. Często też pojawia się ból w okolicy podżebrowej po stronie prawej.

Na wczesnym etapie marskość wątroby można rozpoznać jedynie przy pomocy biopsji wątroby lub metodą nieinwazyjną – elastografią bądź badaniem tzw. markerów serologicznych włóknienia we krwi. W przypadku podejrzenia uszkodzenia narządu wskazane jest wykonania badania nieinwazyjnego. Obecnie najlepszą metodą jest Elastografia wątroby.

Niezmiernie ważne jest jak najwcześniejsze rozpoznanie choroby. Pozwala to wdrożyć odpowiednie leczenie i uniknąć bardzo groźnych powikłań.

Do początkowych objawów marskości wątroby zalicza się:

  • powolny spadek masy ciała,
  • zaniki mięśni – przypranie postawy “kasztanowego ludzika” (szczupłe kończyny, powiększony brzuch),
  • dolegliwości gastryczne (nudności, wymioty), szczególnie po ciężkostrawnych potrawach lub po wypiciu alkoholu,
  • na skórze klatki piersiowej pojawiają się poszerzone drobne naczynka krwionośne, tzw. pajączki naczyniowe.

Do objawów marskości wątroby należą także bezsenność czy świąd skóry.
Kolejnym etapem jest rozwój nadciśnienia wrotnego, którego skutkiem jest zastój krwi w żyłach przewodu pokarmowego i śledziony.

Pojawiają się wówczas żylaki odbytu i przełyku, przewlekły stan zapalny błony śluzowej żołądka, powiększenie śledziony, obniżona liczba płytek krwi – efekt ich przyspieszonego niszczenia przez śledzionę.

Duże żylaki mogą pękać i być źródłem groźnych dla życia krwotoków.

W zaawansowanych stadiach choroby pojawia się narastająca żółtaczka, obrzęki stóp, kostek i podudzi nasilające się w ciągu dnia. Wodobrzusze – czyli gromadzenie się płynu w jamie brzusznej, powoduje znaczne zwiększenie obwodu brzucha.

Pojawiają się także zaburzenia krzepnięcia (krwawienia z nosa, z dziąseł, łatwe tworzenie się siniaków na skórze, długotrwałe krwawienia ze skaleczeń), upośledzenie funkcjonowania mózgu (encefalopatia wątrobowa) – zaburzenia pamięci, orientacji, nastroju; w najcięższych przypadkach śpiączka.

Bardzo zaawansowana choroba prowadzi do zgonu.

Kolejnym bardzo groźnym powikłaniem jest rak wątrobowokomórkowy – HCC. Jest to nowotwór najczęściej rozwijający się w marskiej i stłuszczonej wątrobie. Jedyną szansą wyleczenie jest wczesne wykrycie zmiany i leczenie operacyjne.

Pacjentom z rozpoznaną marskością wątroby zaleca się kontrolne badania USG co 6 miesięcy. Bardzo pomocne jest także monitorowanie poziomu AFP. Jest to marker, którego stężenie znaczenie wzrasta w przypadku wystąpienia raka wątrobowokomórkowego.

Objawy marskości wątroby – doc. dr hab. Małgorzata Inglot

Co robić w razie wystąpienia objawów? – Badania

U pacjentów, u których podejrzewa się tą chorobę należy wykonać szereg specjalistycznych badań laboratoryjnych.

Pacjent taki bezwzględnie powinien udać się do lekarza, który w pierwszej kolejności powinien zlecić oznaczenie aktywności enzymów (AlAT i AspAT oraz GGTP), morfologii krwi (w marskości często dochodzi do spadku liczby płytek krwi).

Badanie te mogą zostać wykonane już u lekarza rodzinnego. W dalszej kolejności zaleca się pogłębienie diagnostyki o badania obrazowej.

Jak lekarz ustala diagnozę?

Rozpoznanie marskości wątroby opiera się na analizie wyników badań krwi oraz badań dodatkowych. Do niedawna standardowo wykonywało się biopsję wątroby, obecnie chorobę można potwierdzić korzystając z metod nieinwazyjnych. Jednym z najlepszych sposobów jest badanie elastograficzne.

  • Elastografia SWE (w celu oceny włóknienia)

Elastografia jest obecnie podstawowym badaniem obrazowym, które należy wykonać u pacjenta z podejrzeniem marskości wątroby. Pozwoli ono potwierdzić lub wykluczyć rozpoznanie.

Ponadto u pacjentów z rozpoznaną marskością wątroby należy wykonywać następujące badania obrazowe:

Wskazane jest także wykonanie gastroskopii celem oceny występowania żylaków przełyku. Zabieg ten jest niezmiernie ważny u pacjentów z zaawansowaną chorobą. Pozwala zamknąć rozszerzone żylaki i zdecydowanie zmniejszyć ryzyko krwawienia. Krwawienie z żylaków przełyku jest częstą przyczyną zgonu pacjentów z marskością wątroby.

Leczenie marskości wątroby

Jakie są sposoby leczenia?

Leczenie marskości wątroby polega na zahamowaniu jej włóknienia i zapobieganiu lub leczeniu powikłań. Stosowane jest zarówno leczenie objawowe jak i przyczynowe.

Pacjenci z tą chorobą wymagają wykonywania regularnych badań laboratoryjnych oceniających funkcję wątroby i zaawansowanie nadciśnienia wrotnego, między innymi gastroskopii. Leczenie marskości wątroby zależy od stadium zaawansowania. W przypadkach tzw.

dekompensacji funkcji wątroby, czyli wodobrzusza, obrzęków, żółtaczki, encefalopatii, konieczne jest leczenie w szpitalu. Duże żylaki przełyku można zabezpieczyć przed pęknięciem poprzez wykonanie zabiegu endoskopowego.

Chorych bez przeciwwskazań należy kwalifikować do przeszczepu narządu.

Konieczne jest unikanie alkoholu pod jakąkolwiek postacią, włącznie z piwem bezalkoholowym i lekami na bazie alkoholu; lekkostrawna dieta, unikanie odwodnienia, infekcji, znacznych wysiłków fizycznych, leków i substancji chemicznych uszkadzających wątrobę. Te czynniki mogą bowiem spowodować nagłe załamanie (dekompensację) funkcji wątroby i pogorszenie stanu pacjenta.

You might be interested:  Grzybica gardła – objawy, leki, leczenie domowe

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Najnowsze badania pokazują, że u niektórych pacjentów może dojść do powolnego cofania się zmian. Dotyczy to szczególnie pacjentów wyleczonych z wirusowego zapalenia wątroby.

Po wyeliminowaniu zakażenia wirusem HCV lub HBV znika czynnik uszkadzający wątrobę i następuje proces jej powolnej regeneracji. Podobnie jest u alkoholików, którzy zaprzestali picia i zaczęli prowadzić zdrowy tryb życia.

Regeneracja wątroby postępuje znacznie szybciej u osób młodych, nie nadużywających alkoholu i leków.

Powikłania marskości wątroby

Marskość wątroby może prowadzić do rozwoju licznych powikłań. Najpoważniejsze z nich to

  • zespół wątrobowo-nerkowy,
  • zespół wątrobowo-płucny,
  • krwawienie z przewodu pokarmowego,
  • encefalopatia wątrobowa,
  • pierwotny rak wątroby.

Marskość wątroby – rokowania

Długość życia z marskością wątroby jest trudna do jednoznacznego oszacowania. Zależy m.in. od stopnia zaawansowania choroby czy przestrzegania zaleceń – wyeliminowania czynników, które uszkodziły wątrobę. Według badań tylko 25 % chorych żyje dłużej niż 10 lat z rozpoznana marskością.

Zapobieganie

Co robić, aby uniknąć zachorowania?
Najważniejsze jest wczesne rozpoznawanie i leczenie chorób, które prowadzą do marskości – przewlekłych zakażeń HBV i HCV, chorób autoimmunologicznych, a szczególnie unikanie nadużywania oraz regularnego picia alkoholu, także piwa. Konieczna jest okresowa kontrola aktywności enzymów wątrobowych, a także wykonywanie podstawowych badań obrazowych – USG. Pacjentom zakażonym wirusami zapalenia wątroby, a także osobom nadużywającym alkoholu zaleca się wykonanie elastografii wątroby raz do roku.

Marskość wątroby a dieta

Osoby cierpiące na marskość wątroby powinny przestrzegać tych ogólnych zaleceń:

  • wyeliminowanie alkoholu z diety – także tego bezalkoholowego,
  • spożywanie 5-6 lekkostrawnych i mniejszych posiłków,
  • ograniczenie cukrów prostych (białe pieczywo, makaron, owoce, słodycze) w diecie,
  • spożywanie białka pochodzącego z chudego mięsa, ryb, mleka czy przetworów mlecznych,
  • ograniczenie tłuszczu do poziomy 1 g/kg masy ciała. W przypadku osób z niewydolnością wątroby czy cholestazą ilość tę należy zmniejszyć do 0,8 g/kg masy ciała.

Marskość wątroby badania i leczenie – doc. dr hab. Małgorzata Inglot

Elastografia SWE w diagnostyce włóknienia i marskości wątroby

Elastografia SWE jest metodą bezinwazyjną służącą do szybkiej i bezbolesnej oceny wątroby. Metoda ta pozwala ocenić zaawansowanie włóknienia wątroby i tym samym stwierdzić ryzyko marskości.

Ponadto dzięki przeglądowi w USG można ocenić wielkość śledziony, wielkość naczyń krążenia wrotnego oraz parametry przepływu. Dzięki tym danym lekarz może określić ryzyko występowania żylaków przełyku i w razie potrzeby skierować na gastroskopię.

Krwawienie z żylaków jest częstą przyczyną zgonu pacjentów z marskością wątroby.

  • Poniżej zamieszczono zdjęcia wykonane podczas badania elastograficznego rozszerzonego o badanie USG i badanie Dopplerowskie krążenia wrotnego u pacjenta z marskością wątroby.
  • Materiał video z badania USG u pacjenta z marskością wątroby

Encefalopatia wątrobowa: przyczyny, objawy, leczenie

2017-08-11 10:33 lek. Tomasz Nęcki

Encefalopatia wątrobowa jest zaburzeniem neurologicznym, które występuje na skutek zaburzeń czynności wątroby.

Przyczyną tego problemu jest szkodliwy wpływ nadmiernej ilości toksyn we krwi na tkankę nerwową.

Przebieg encefalopatii wątrobowej bywa różny: w najcięższych przypadkach choroba doprowadza do śpiączki, wcześniej jednak manifestuje się ona zazwyczaj jako upośledzenie funkcji poznawczych i zmiany osobowości.

Encefalopatia wątrobowa może pojawić się w sytuacji, kiedy wątroba nie jest w stanie właściwie pełnić swojej funkcji. Wątroba to narząd szczególny. Jej funkcje obejmują m.in.

oczyszczanie krwi z toksyn, regulowanie gospodarki metabolicznej czy syntezę różnych białek (np. czynników krzepnięcia). Zaburzenia czynności wątroby skutkują pojawianiem się dolegliwości dotyczących różnych układów organizmu.

Jednym z układów, w obrębie którego może dochodzić do występowania zaburzeń, jest układ nerwowy.

W sytuacji, kiedy wątroba nie jest w stanie właściwie pełnić swojej funkcji, we krwi może dochodzić do gromadzenia się różnych toksycznych substancji. Jako ich przykłady można podać amoniak, fenole, merkaptany i kwasy tłuszczowe. We krwi wzrastać może także ilość tzw.

fałszywych neuroprzekaźników, np. oktopaminy. W przypadku, gdy wymienione substancje nie są usuwane z organizmu, wywierają one toksyczny wpływ na różne tkanki. Jedną z nich jest tkanka nerwowa – pojawiające się zaburzenia określa się właśnie mianem encefalopatii wątrobowej.

Encefalopatia wątrobowa: rodzaje

Wyróżniane są dwie główne postacie encefalopatii wątrobowej.

Pierwszą z nich jest postać minimalna, w przebiegu której odchylenia u pacjentów są tak niewielkiego stopnia, że można je wykryć tylko przy pomocy specjalistycznych testów psychometrycznych.

Znacznie bardziej bogata w dolegliwości jest z kolei jawna encefalopatia wątrobowa, w jej przypadku wyróżnia się postać epizodyczną oraz utrwaloną.

Encefalopatia wątrobowa: przyczyny

Najczęściej encefalopatia wątrobowa występuje u tych pacjentów, którzy od dłuższego czasu cierpią na jakieś zaburzenia czynności wątroby.

Takowe spowodowane mogą być zarówno zapaleniem wątroby, jak i przez zespół Reye'a czy marskość wątroby.

W przebiegu tych schorzeń dochodzić może do utrwalonej postaci encefalopatii wątrobowej (czyli tej, w której objawy występują ogólnie stale) lub do postaci epizodycznej (w tej postaci co jakiś czas dochodzi do pojawiania się objawów encefalopatii).

Wymienia się szereg czynników, które u pacjenta z przewlekłymi zaburzeniami czynności wątroby mogą wyzwolić epizod encefalopatii wątrobowej. Jako przykłady takich czynników można podać:

Encefalopatia wątrobowa: objawy

Przebieg kliniczny encefalopatii wątrobowej bywa bardzo zmienny. U części pacjentów dochodzić może do pełnoobjawowej postaci schorzenia, u innych z kolei objawy początkowo są skąpe i stopniowo narastają.

Czasami encefalopatia wątrobowa zaczyna się od zmian dotyczących osobowości i zachowania chorych – rodzina może nawet twierdzić, że pacjent zmienił się nie do poznania.

Pacjent może stawać się wyjątkowo drażliwy, ale i popadać w wyjątkową euforię, jego zachowania mogą być zupełnie nieadekwatne do danej sytuacji.

Wśród objawów encefalopatii wątrobowej wymienia się:

  • spowolnienie myślenia
  • zmiany osobowości
  • zaburzenia pamięci
  • upośledzenie koncentracji
  • zaburzenia mowy pod postacią dyzartrii
  • zaburzenia snu
  • grubofaliste drżenia rąk
  • zaburzenia nastroju
  • charakterystyczny, porównywany do zapachu stęchlizny, zapach z jamy ustnej (określany jako foetor hepaticus)

Wymienione dolegliwości nie występują u wszystkich pacjentów z encefalopatią wątrobową.

Skala zaburzeń zależy zarówno od stopnia upośledzenia czynności wątroby, jak i od czasu, przez który tkanka nerwowa jest narażona na działanie toksycznych metabolitów.

W klasyfikacji klinicznej wyróżnia się pięć stopni encefalopatii wątrobowej. W klasyfikacji tej ocenie podlegają: stan świadomości pacjenta, jego funkcje intelektualne i zachowanie oraz ewentualne zaburzenia neurologiczne.

W stopniu 0 nie odnotowuje się zaburzeń w zakresie żadnej z wymienionych powyżej kategorii. W stopniu 1. dochodzi do niewielkiej senności i zaburzeń uwagi oraz koncentracji, pacjenci stają się drażliwi, pojawiają się u nich delikatne drżenia mięśniowe.

Kolejne stopnie rozpoznaje się wtedy, gdy dochodzi do nasilenia objawów encefalopatii wątrobowej, np. w stopniu 2. chorzy dodatkowo tracą orientację w czasie, a w stopniu 3. dochodzi m.in. do wystąpienia urojeń i objawów otępiennych. Najcięższy jest stopień 4.

, w którym dochodzi do śpiączki wątrobowej.

Encefalopatia wątrobowa: diagnostyka

W rozpoznawaniu encefalopatii wątrobowej największe znaczenie odgrywa wywiad chorobowy oraz badania laboratoryjne. Już samo połączenie występujących objawów encefalopatii wątrobowej razem z uzyskaniem informacji o tym, że pacjent cierpi na przewlekłe schorzenie wątroby, może pozwolić lekarzowi postawić rozpoznanie schorzenia.

Wśród badań laboratoryjnych, które mogą być wykonane w diagnostyce encefalopatii wątrobowej, wymienia się oznaczenia:

U pacjentów wykonane może zostać również badanie elektroencefalograficzne (EEG), ponieważ w przebiegu encefalopatii wątrobowej dochodzi do pojawiania się odchyleń w EEG (np. do wyładowań napadowych i pojawiania się fal trójfazowych). Aby określić stopień nasilenia encefalopatii wątrobowej, pacjent może zostać oceniony według skali CHESS.

Ocena ta jest stosunkowo prosta, polega bowiem na odpowiedzeniu na 9 pytań. Przykładowymi z nich są takie: czy pacjent wie, jaki jest dzień tygodnia? Czy może on mówić? Czy chory jest w stanie (na prośbę badającego) unieść ramiona? Po każdym pytaniu przyznaje się 0 lub 1 punkt.

Wynik równy zero odpowiada brakowi cech encefalopatii, z kolei uzyskanie dziewięciu punktów sugeruje encefalopatię wątrobową o ciężkim nasileniu.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *