Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera (cysta Bakera) to nagromadzony płyn, który znajduje się w dole podkolanowym. Spowodowane jest to obrzękiem lub uszkodzeniem torebki stawu kolanowego.

Objawy mogą obejmować ból, obrzęk i ucisk zlokalizowany z tyłu kolana. Rzadko torbiel Bakera pęka i powoduje objawy podobne do zakrzepicy żył głębokich.  Niekiedy znika samoistnie z upływem czasu.

Jednakże, istnieje wiele metod leczenia, które mogą przyczynić się do złagodzenia objawów.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera – charakterystyka

Torebka stawowa to gruba struktura, która otacza całe kolano i daje mu „wsparcie”. Jest pokryta specjalną membraną (błona maziowa). Błona maziowa wytwarza płyn stawowy. Płyn ten działa jak smar w obrębie stawu kolanowego i pomaga złagodzić ruch podczas chodzenia.

Torbiel Bakera jest wypełniona płynem i zlokalizowana za kolanem. Nazwa pochodzi od lekarza (chirurga) Williama Baker’a, który po raz pierwszy opisał tą dolegliwość w 1877 r.

Niekiedy używa się też nazwy torbiel podkolanowa lub torbiel dołu podkolanowego. Torbiele mogą różnić się wielkością, od bardzo małej do dużej, która mierzy wiele centymetrów.

Rzadko cysta Bakera rozwija się na obu kolanach jednocześnie.

Przyczyny

Istnieją 2 sposoby, dzięki którym cysta może się tworzyć:

  • torbiel podstawowa;
  • torbiel wtórna.

Podstawowa torbiel może tworzyć się w zdrowym stawie kolanowym. Ten typ czasami określa się jako idiopatyczną cystę Bakera. Zwykle rozwija się u ludzi młodych i dzieci.

Uważa się, że tego rodzaju torbiel spowodowana jest połączeniem między przegubem kolanowym, a kaletką podkolanową zlokalizowaną za kolanem.

Oznacza to, że płyn stawowy z wnętrza stawu może przejść do kaletki podkolanowej i tworzyć cystę.

Torbiel wtórna może rozwinąć się jeśli mamy problemy w kolanie takie jak:

Ten typ cysty jest najczęstszy. Niekiedy nazywana jest drugorzędną cystą Bakera.

We wtórnej torbieli Bakera podstawowym problemem w obrębie stawu kolanowego jest nadmiar płynu maziowego, który został wytworzony w stawie. W wyniku tego zwiększa się ciśnienie we wnętrzu stawu kolanowego.

Skutkiem jest rozciąganie torebki stawowej. Wybrzusza się ona do tyłu kolana, tworząc w dole podkolanowym torbiel w pełni wypełnioną płynem stawowym.

Grupa ryzyka

Torbiel Bakera występuje najczęściej u dzieci w wieku 4-7 lat oraz u dorosłych w wieku 35-70 lat. Niemniej jednak torbiele są dużo bardziej powszechne u dorosłych niż u dzieci. Bardziej narażone są osoby, które mają problemy ze stawami kolanowymi. Należą do nich m.in.:

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Objawy

Niektóre osoby nie mają żadnych objawów. Jeżeli torbiel jest mała to nawet podczas badania nie zawsze można ją wykryć.

Można ją natomiast znaleźć przypadkowo, gdy robi się badania w obrębie stawu kolanowego takie jak MRI, oczywiście z zupełnie innego powodu.

Generalnie im większa cysta, tym bardziej prawdopodobne, że będzie powodowała objawy. W takim przypadku możemy zobaczyć lub wyczuć:

  • obrzęk za kolanem – niekiedy sam staw kolanowy jest opuchnięty;
  • ból w okolicy kolana;
  • problemy ze zgięciem stawu kolanowego, zwłaszcza przy dużej cyście;
  • przeskakiwania i blokowanie kolana – znacznie rzadziej.

Ból kolana może również wynikać z innych powodów takich jak np. zapalenie stawów, które wpływa na wytworzenie torbieli.

Zobacz również: 3 efektywne, domowe sposoby na ból kolana.

Powikłania

Najczęstszym powikłaniem jest rozerwanie cysty, co zdarza się 1-2 na 20 przypadków. W takim przypadku płyn z wnętrza torbieli może wyciekać do mięśni łydki. Może to spowodować jej obrzęk.

Niekiedy występuje swędzenie i zaczerwienienie skóry z powodu podrażnienia spowodowanego wyciekającym płynem. Rozerwanie torbieli może być trudne do odróżnienia od zakrzepicy żył głębokich w kończynie dolnej.

Aby rozróżnić te schorzenia należy przeprowadzić badania w celu jej wykluczenia.

Mając torbiel Bakera zwiększa się ryzyko wystąpienia zakrzepicy żył głębokich, nawet jeśli torbiel nie pęknie. Z tego powodu każdą osobę ze stwierdzoną torbielą powinno się zbadać pod kątem zakrzepicy.

Diagnozowanie

Lekarz lub fizjoterapeuta podczas badania stawu kolanowego może wyczuć torbiel. Obszar za kolanem może być nieco opuchnięty, obrzęknięty, co może sugerować cystę. Dodatkowo może on skierować światło przez obrzęk. Jeżeli przechodzi na wylot wówczas jest podejrzenie, że obrzęk jest pełen płynu.

USG może wykazać istnienie torbieli i pomóc wykluczyć zakrzepicę żył głębokich w tym samym czasie. Dodatkowo dla potwierdzenia diagnozy wskazane jest MRI.

Torbiel Bakera – leczenie

Cysta Bakera niekiedy znika samoistnie. Jednak może utrzymywać się przez wiele miesięcy, a nawet lat zanim ulegnie zanikowi. W wielu przypadkach nie powoduje objawów lub jest ona znikoma i nie ma potrzeby wdrażania specjalistycznej interwencji lekarskiej. Jednak w przypadku gdy wymagane jest leczenie, istnieją różne metody, które mogą pomóc w redukcji odczuwanych objawów.

Jeżeli pojawi się torbiel Bakera, ważne jest, aby każdy, współistniejący problem z kolanem został wyleczony. Może to niewątpliwie przyczynić się do zmniejszenia jej wielkości, a nawet bólu, który wywołuje.

Przykładowo, jeśli mamy problem z zapaleniem kości lub stawów, wstrzyknięcie steroidu do kolana może zmniejszyć ból i stan zapalny. Trzeba pamiętać, że nie zawsze zatrzyma to cysty od jej powtórnego powstania.

Leczenie łagodzące objawy

Jeśli odczuwasz ból i dyskomfort z powodu torbieli Bakera, należy zastosować następujące czynności, które mogą być pomocne:

  • pończochy – zapewnią kompresję i mogą przyczynić się do zmniejszenia obrzęku, a także ryzyka pojawienia się zakrzepicy żył głębokich;
  • niesteroidowe leki przeciwzapalne – mogą zmniejszać ból i ograniczyć stan zapalny oraz obrzęk;
  • okłady z lodu;
  • kule pachowe – pomagają odciążyć stawy kolanowe (należy je używać jedynie po wcześniejszej konsultacji z fizjoterapeutą);
  • fizjoterapia – utrzymanie stawu kolanowego w dobrej kondycji poprzez ćwiczenia ruchowe i wzmacniające mięśnie.

Inne zabiegi przy dolegliwości jaką jest torbiel Bakera

Zdarza się wykorzystywać takie zabiegi jak:

  • drenaż płynu połączony z wstrzykiwaniem kortyzonu (steroid);
  • operacja w celu usunięcia torbieli.

Bibliografia

  1. Jasik A., Marcinowska-Suchowierska E., Ból stawów u osób w wieku podeszłym, Postępy Nauk Medycznych, 5/2011.
  2. Postępowanie fizjoterapeutyczne w przypadku torbieli (cysty) Bakera, Praktyczna Fizjoterapia & Rehabilitacja, wrzesień 2012.

Polecane produkty:

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej
Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera – informacje dla pacjenta: objawy, sposoby leczenia

Torbiel Bakera – co to jest, przyczyny powstawania

Torbiel Bakera (cysta Bakera), inaczej zwana też torbielą podkolanową, tworzy się w okolicy przyśrodkowej lub z tyłu kolana. Czasem jest ona widoczna jako guz lub daje się wyczuć palpacyjnie. Torbiel jest miękka, wypełniona płynem stawowym lub płynem wysiękowym, podobnym do stawowego,  pochodzącym z kaletek tylnej okolicy kolana. Jest to zmiana łagodna.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Przyczyny powstawania torbieli Bakera są dwie:

  • w zmianach zwyrodnieniowych stawu kolanowego dochodzi do zwiększenia ilości płynu stawowego, w efekcie czego wzrasta ciśnienie w stawie. Aby zmniejszyć to ciśnienie nadmiar płynu uwypukla się w najsłabszym miejscu torebki stawowej w postaci miękkiego, przesuwalnego guza.
  • wokół kolana znajdują kaletki, czyli struktury podobne do pustego balonu. Oddzielają one różne grupy mięśniowe lub oddzielają mięśnie od części kostnych. Znajdują się w okolicy, ścięgien gęsiej stopy, mięśnia podkolanowego lub mięśnia dwugłowego uda. W przypadku przeciążenia i wzmożonego ruchu dochodzi do stanu zapalnego w kaletce. Stan zapalny powoduje zbieranie się płynu (wysięk), a nagromadzony płyn tworzy guz.

Torbiel Bakera – objawy

  • niebolesny guz z tyłu pod kolanem lub w okolicy przyśrodkowej. Guz jest miękki, przesuwalny i powoduje dyskomfort, ponieważ przeszkadza.

Torbiel Bakera – diagnostyka

  • badanie fizykalne przez lekarza ortopedę
  • usg w celu postawienia diagnozy
  • w przypadku leczenia operacyjnego należy wykonać też rezonans magnetyczny, aby dokładnej zlokalizować zmiany względem nerwów i naczyń. Dodatkowo w przypadku torbieli, która ma swój początek w jamie stawu, możliwa jest lokalizacja szypuły, czyli miejsca z którego płyn wydostaje się ze stawu.

Leczenie zachowawcze

W początkowej fazie torbiel Bakera leczy się zachowawczo:

  • lekarz ściąga nadmiar płynu za pomocą strzykawki, następnie podaje do stawu zastrzyk z lekiem sterydowym, mającym działanie przeciwzapalne
  • stosuje się leki przeciwzapalne i fizykoterapię przeciwzapalną: krioterapię i jonoforezę przeciwzapalną
  • pacjent powinien również chłodzić kolano najlepiej co 2 godziny przez 10-20 min

Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi efektu i płyn ciągle się zbiera stosuje się leczenie operacyjne.

Leczenie operacyjne

Operacja polega na usunięciu torbieli. Jeśli torbiel tworzy się z zapalonej kaletki wystarczy jej usunięcie. Bardzo często torbiel Bakera tworzy się z powodu nadprodukcji płynu stawowego zwiększającego ciśnienie w stawie kolanowym.

Wzmożone ciśnienie powoduje uwypuklanie się torebki stawowej, tworząc przepuklinę zakończoną zbiornikiem płynu. W takiej sytuacji chirurg zszywa powierzchnie przez które wydostaje się płyn stawowy i usuwa guz wypełniony płynem stawowym.

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Orientacyjny czas zabiegu:  30 min – 1 h

Typ znieczulenia: najczęściej – znieczulenie podpajęczynówkowe. Na życzenie pacjenta można podać leki nasenne. Jeśli pacjent nie wyraża zgody na znieczulenie podpajęczynówkowe lub, gdy istnieją przeciwwskazania medyczne do zastosowania tego typu znieczulenia, wykonuje się znieczulenie ogólne dotchawicze.

You might be interested:  Szkliwo zęba – czy i jak można zregenerować i odbudować?

Pobyt w szpitalu: pacjent przychodzi do szpitala w dniu zabiegu. Wszystkie badania oraz konsultację anestezjologiczną wykonuje się wcześniej. Następnego dnia po operacji, jeśli nie ma żadnych powikłań, lekarz usuwa dren i wypisuje pacjenta do domu z instruktarzem ćwiczeń.

Postępowanie pooperacyjne

Niektórzy chirurdzy po tym zabiegu zlecają unieruchomienie kończyny do momentu wygojenia się rany i zdjęcia szwów, czyli około 14 dni.

Niekiedy w miejscu po usunięciu torbieli dochodzi do wytworzenia krwiaka, który wymaga nakłucia. Krwiak może również pojawić się okolicy podudzia i uda. Jednak jeśli nie napina skóry i nie powoduje zaburzeń jej ukrwienia, nie wymaga innych działań niż stosowanie maści przeciwobrzękowych i ściągających krwiaki.

Pierwszy tydzień po operacji

  • kończynę należy chłodzić co 2 godziny do momentu ustąpienia obrzęku
  • po 7 dniach pierwsza wizyta kontrolna. Na wizycie lekarz ocenia obrzęk kolana oraz proces gojenia rany i zmienia opatrunek.

Drugi tydzień po operacji

  • na drugiej wizycie kontrolnej, jeśli rana jest wygojona lekarz zdejmuje szwy. W przypadku niedostatecznego wygojenia się rany szwy zdejmowane są po 21 dniach od operacji. Pacjent dostaje skierowanie na rehabilitację.

Rehabilitacja

2-3 razy w tygodniu

  • fizykoterapia: pole magnetyczne, laser, krioterapia, masaż blizny i masaż limfatyczny
  • kinezoterapia: ćwiczenia poprawiające zakres ruchu w stawie kolanowym

Po operacji torbiel jest przekazywana do badania histopatologicznego. Należy pamiętać o odebraniu wyniku.

Samochód z reguły można prowadzić w 14-21 dobie po zabiegu. Całe leczenie trwa około 6-8 tygodni. Powrót do pełnej aktywności sportowej jest zalecany po około 3 miesiącach od operacji.

Autor: Rafał Mikusek – ortopeda traumatolog

 

Torbiel Bakera – przyczyny, objawy i leczenie

Torbiel Bakera, inaczej cysta Bakera występuje pod kolanem. Pomimo że nie stwarza bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia, to wraz z rozwojem może uszkadzać naczynia krwionośne oraz nerwy – w wyniku ucisku. Dlatego warto jak najwcześniej udać się do lekarza w przypadku rozpoznania pierwszych objawów. Na czym polega leczenie i jak przebiega fizjoterapia?

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej

Torbiel Bakera – przyczyny powstawania

Torbiel

oznacza torbiel występującą na tylno-przyśrodkowej powierzchni kolana, pomiędzy przyśrodkową głową mięśnia brzuchatego łydki a ścięgnem mięśnia półbłoniastego. Jest skutkiem nadmiaru płynu stawowego w jamie stawowej.

  Dochodzi do tego w wyniku urazu, przewlekłego stanu zapalnego lub chorób układu kostno – stawowego. W grupie ryzyka wystąpienia schorzenia znajdują się: sportowcy, osoby otyłe oraz prowadzące tzw. siedzący tryb życia.

Torbiel dzieli się na:

  • Podstawową – powstaje w zdrowych stawach i nazywana jest cystą idiopatyczną Bakera. Jest skutkiem przedostania się płynu stawowego do kaletki podkolanowej.
  • Wtórna – rozwija się wskutek stanu zapalnego stawu kolanowego oraz uszkodzenia chrząstki stawowej i nazywana jest cystą drugorzędną.

Torbiel Bakera – objawy występowania

Najbardziej wyczuwalnym objawem torbieli Bakera jest guzek tylno-bocznej powierzchni kolana, wyczuwalny podczas dotyku. W miejscu tym występuje zaczerwienienie skóry oraz zwiększona ciepłota. W zaawansowanym stopniu dochodzi do obrzęku oraz problemów ze zginaniem kolana.

Wraz z rozwojem torbieli pojawia się drętwienie kolana, które może obejmować także łydkę. Objawom tym mogą towarzyszyć inne schorzenie, takie jak uszkodzenie łąkotki, ACL lub zwyradniające zapalenie stawów. Zdarza się, że następuje pęknięcie torbieli podkolanowej, czemu towarzyszy silny ból i obrzęk łydki.

Taki stan nazywany jest zespołem rzekomego zakrzepowego zapalenia żył (taki stan występuje rzadko).

Do wykrycia zmiany dochodzi najczęściej podczas badania USG lub MR.

Jak leczyć torbiel Bakera?

Leczenie torbieli Bakera o minimalnych wymiarach może odbywać się nieoperacyjnie. Zalecane jest odciążenie stawu kolanowego. W tym celu stosowana jest specjalna opaska ortopedyczna oraz oszczędzanie chorej kończyny.

Dlatego osoby uprawiające sport, powinny na jakiś czas ograniczyć intensywność treningów. Jeśli takie postępowanie nie przynosi efektów, pacjenci przyjmują niesteroidowe leki przeciwzapalne, łagodzące obrzęk i ból. W ostateczności torbiel jest usuwana operacyjnie.

Kluczową rolę w powrocie do pełnej sprawności ruchowej pełni fizjoterapia. W tym celu stosowane są następujące metody:

  • masaż tkanek głębokich
  • kinezyterapia – obejmuje ćwiczenia bezoporowe, a następnie oporowe.
  • opaski elastyczne – stosowane w celu zahamowania rozrastania torbieli
  • kinesiotaping – polega na oklejaniu stawu kolanowego specjalnymi taśmami, w celu zmniejszenia naprężeń

Pomocna jest także: krioterapia, jonoforeza oraz magnetoterapia. W przypadku leczenia operacyjnego, ważne jest wczesne rozpoczęcie zabiegów fizjoterapii, aby nie dopuścić do zrostów w stawie kolanowym. Pacjent natomiast powinien stopniowo zwiększać obciążenie kolana, aby nie doszło do ponownego uszkodzenia. Fizjoterapia jest stosowana również w leczeniu nieoperacyjnym, w celu zaniku cysty.

Torbiel Bakera – objawy i rehabilitacja

Torbiel Bakera, powszechnie określana także jako cysta Bakera, to torbielowata zmiana podkolanowej błony maziowej.

W zależności od wielkości, torbiel może powodować uczucie gniecenia i ograniczenia ruchu w stawie kolanowym lub uciskać na naczynia krwionośne i nerwy, przebiegające w dole podkolanowym.

W przypadku negatywnego oddziaływania i ucisku zmiany na okoliczne struktury należy ją usunąć, a o sposobie leczenia decyduje lekarz. Torbiel ta często występuje w połączeniu z innymi chorobami śródstawowymi kolana tj.

zapalenie lub zwyrodnienie stawu, patologie łąkotek, zapalenie kości. Swoją nazwę „Torbiel Bakera” zawdzięcza brytyjskiemu chirurgowi. William Morant Baker opisał 8 przypadków torbieli podkolanowych, jednak ówczesne leczenie różniło się znacząco od współczesnych standardów postępowania [1].

Przyczyny powstania torbieli błony maziowej podkolanowej

Zdaniem Williama Bakera cysty podkolanowe powstawały na podłożu choroby zwyrodnieniowej z towarzyszącym jej wysiękiem, a płyn wysiękowy mógł przedostawać się ze stawu do torbieli [1]. Już w 1940 roku Robert Adams opisał zmiany w obszarze kaletki pod głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki, która łączy się z kolanem przez otwór zastawkowy.

Również wnioskował, że przyczyną zmian jest towarzyszące zapalenie stawu [2]. Ocenia się, że powstanie torbieli podkolanowej w 94% przypadków związane jest z zaburzeniami wewnątrz stawu kolanowego [3].

Patologiczne zmiany w obszarze kolana jakie mogą mieć związek z powstaniem torbieli Bakera to uszkodzenia łąkotek [4,5], wysięk stawowy [4], zapalenie kości i stawów [6], uszkodzenie chrząstki stawowej [3], zerwanie więzadeł [3]. U około połowy populacji występuje otwór zastawkowy w okolicy głowy przyśrodkowej mięśnia brzuchatego łydki [7].

Zaobserwowano, że płyn stawowy swobodnie przemieszcza się przez otwór do wnętrza torbieli, jednak przepływ powrotny jest niemożliwy. Wnioskowano, że torbiel Bakera może pełnić pewnego rodzaju ochronę dla stawu kolanowego umożliwiając zmniejszenie ciśnienia wewnątrz stawu [8]. Wielkość torbieli jest więc bezpośrednio związana z wielkością wysięku w stawie kolanowym [9].

Lokalizacja cysty to najczęściej obszar pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego łydki a mięśniem półbłoniastym. Torbiele mogą jednak występować także w innych obszarach. Sugeruje się przeprowadzenie dokładnej diagnostyki zmian zlokalizowanych w obszarze tylno-bocznym kolana [10].

Objawy torbieli Bakera

Objawy zgłaszane przez pacjentów to najczęściej efekt zmian łąkotkowych lub stawowych. Objawy bezpośrednio związane z torbielą podkolanową występują rzadziej i zależą od jej wielkości.

Do najczęściej zgłaszanych należą: bolesność, uczucie sztywności i ograniczenia ruchu zgięcia, uczucie obecności zmiany pod kolanem [11,12]. Ból występuje najczęściej w tylnej części kolana i w większości przypadków towarzyszy mu obrzęk [4]. Ruch, który powoduje ból to wyprost kolana w końcowym jego zakresie [13].

Duże torbiele mogą wiązać się z powikłaniami tj. infekcja, pęknięcie torbieli lub ucisk okolicznych struktur nerwowo-naczyniowych.

Ucisk naczyń krwionośnych może być przyczyną zakrzepowego zapalenia żył lub zespołu ciasnoty, z kolei ucisk na struktury nerwowe prowadzi do neuropatii uciskowych, najczęściej nerwu piszczelowego, rzadziej strzałkowego. Objawy neuropatii obejmują drętwienie, mrowienie, osłabienie unerwianych mięśni, atrofię łydki [14].

Przebieg diagnostyki torbieli podkolanowej

Duże torbiele powodują występowanie łatwo wyczuwalnej palpacyjnie masy w tylno-przyśrodkowym obszarze dołu podkolanowego. Badaniu palpacyjnemu towarzyszy tkliwość, a samo badanie fizykalne jest w stanie zasugerować diagnozę. Palpacyjnie wyczuwalna cysta jest miękka podczas zgięcia kolana i zdecydowanie twardsza przy jego wyproście [6].

Podejrzenie występowania torbieli podkolanowej jest wskazaniem do przeprowadzenia diagnostyki obrazowej, która obejmuje zdjęcie RTG, badanie ultrasonograficzne (USG) oraz rezonans magnetyczny (MRI) [13].

Badanie USG pozwala zwykle na 100% pewność w wykryciu torbieli Bakera jednak nie jest idealnym narzędziem diagnostycznym do różnicowania i rozpoznawania innych patologii w obrębie stawu. Stosowane jest więc jako diagnostyka wstępna, uzupełniająca badanie przedmiotowe i wywiad. Rezonans magnetyczny pozwala na pełną diagnostykę struktur stawowych [15].

Diagnostyka różnicowa torbieli Bakera obejmuje odróżnienie zmiany od tętniaka tętnicy podkolanowej, guzów tkanek miękkich okołostawowych, torbieli łąkotki, krwiaka, zmian zakrzepowo – zatorowych, surowiczaka.

 Metody leczenia torbieli Bakera              

W przypadku wystąpienia ucisku nerwu lub naczyń krwionośnych zaleca się przeprowadzenie zabiegu operacyjnego i usunięcie torbieli. Przy braku ucisku ważnych struktur oraz powikłań należy wdrożyć leczenie zachowawcze. Sugerowany czas takiego leczenia to 6 tygodni, jednak jest to indywidualnie uwarunkowane stanem pacjenta.

You might be interested:  Ból w klatce piersiowej przy wdechu – jakie są przyczyny?

Podstawą leczenia zachowawczego jest rehabilitacja obejmująca procedury przeciwzapalne oraz działania zapobiegające przykurczom i pozwalające na utrzymanie lub odzyskanie pełnego zakresu ruchu. Najczęściej wykorzystywane zabiegi fizykalne to laseroterapia, ultradźwięki lub fonoforeza oraz magnetoterapia.

Jednoczasowo stosuje się terapię mięśniowo – powięziową oraz ćwiczenia specjalistyczne. Procedury fizjoterapeutyczne mają na celu ograniczenie wysięku stawowego oraz zapobieganie zmianom w okolicznych tkankach. W badaniach wskazuje się również na pozytywne efekty wstrzyknięcia kortykosteroidów [16].

Przy braku poprawy po około dwóch miesiącach zaleca się wdrożenie leczenia inwazyjnego i usunięcia torbieli Bakera operacyjnie.   

  1.       Baker WM. On the formation of synovial cysts in the leg in connection with disease of the knee joint. 1877. Clin Orthop Relat Res. 1994;299:2-10.
  2.       Adams R. Chronic rheumatic arthritis of the knee joint. Dublin J Med Sci. 1840;17:520-522. 
  3.       Sansone V, De Ponti A, Minio Paluello G, Del Maschio A. Popliteal cysts and associated disorders of the knee: critical review with MR imaging. Int Orthop. 1995;19:275-279.
  4.       Marti-Bonmati L, Molla E, Dosda R, Casillas C, Ferrer P. MR imaging of Baker cysts: prevalence and relation to internal derangements of the knee. MAGMA. 2000;10:205-210.
  5.       Stone KR, Stoller D, De Carli A, Day R, Richnak J. The frequency of Baker’s cysts associated with meniscal tears. Am J Sports Med. 1996;24:670-671.
  6.       Tarhan S, Unlu Z. Magnetic resonance imaging and ultrasonographic evaluation of the patients with knee osteoarthritis: a comparative study. Clin Rheumatol. 2003;22:181-188.
  7.       Rauschning W. Anatomy and function of the communication between the knee joint and popliteal bursae. Ann Rheum Dis. 1980;39:354-358. 
  8.       Jayson MI, Dixon AS. Valvular mechanisms in juxta-articular cysts. Ann Rheum Dis. 1970;29:415-420. 
  9.       Hill CL, Gale DG, Chaisson CE, et al. Knee effusions, popliteal cysts, and synovial thickening: association with knee pain in osteoarthritis. J Rheumatol. 2001;28:1330-1337.
  10.   Jensen KH, Jorgensen U. Lateral presentation of a Baker’s cyst. Clin Orthop Relat Res. 1993;287:202-203.
  11.   Handy JR. Popliteal cysts in adults: a review. Semin Arthritis Rheum. 2001;31:108-118.
  12.   Johnson LL, van Dyk GE, Johnson CA, Bays BM, Gully SM. The popliteal bursa (Baker’s cyst): an arthroscopic perspective and the epidemiology. Arthroscopy. 1997;13:66-72.
  13.   Torreggiani WC, Al-Ismail K, Munk PL, et al. The imaging spectrum of Baker’s (popliteal) cysts. Clin Radiol. 2002;57:681-691.
  14.   Ji JH, Shafi M, Kim WY, Park SH, Cheon JO. Compressive neuropathy of the tibial nerve and peroneal nerve by a Baker’s cyst: case report. Knee. 2007;14:249-252.
  15.   Ward EE, Jacobson JA, Fessell DP, Hayes CW, van Holsbeeck M. Sonographic detection of Baker’s cysts: comparison with MR Imaging. AJR Am J Roentgenol. 2001;176:373-380.
  16.   Acebes JC, Sanchez-Pernaute O, Diaz-Oca A, Herrero-Beaumont G. Ultrasonographic assessment of Baker’s cysts after intra-articular corticosteroid injection in knee osteoarthritis. J Clin Ultrasound. 2006;34:113-117.

dr Katarzyna Kubasiak

Fizjoterapeutka

Torbiel Bakera pod kolanem – objawy i leczenie torbieli podkolanowej Autor: dr Katarzyna Kubasiak

Fizjoterapeutka, absolwentka Akademii Wychowania Fizycznego w Krakowie. Fizjoterapeutka z 7-letnim stażem w pracy z pacjentami ortopedycznymi oraz sportowcami. Adiunkt w Zakładzie Anatomii Człowieka AWF w Krakowie. Ukończyła liczne kursy z zakresu anatomii palpacyjnej, terapii manualnej oraz terapii tkanek miękkich, a także specjalistycznych technik diagnostycznych i terapeutycznych.

Zobacz artykuły tego autora

Torbiel Bakera – przyczyny, objawy, leczenie

Torbiel Bakera to łagodny guzek, który pojawia się tuż pod kolanem, najczęściej między głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego a mięśniem półbłoniastym, w wyniku nagrodzenia płynu w dole podkolanowym. Torbiel Bakera, zwana także cystą Bakera lub torbielą dołu podkolanowego, została nazwana nazwiskiem chirurga – Williama Morranta Bakera, który opisał ją jako pierwszy.

Cysta Bakera może być podstawowa lub wtórna. Podstawowa rozwija się w zdrowych stawach kolanowych (cysta idiopatyczna Bakera), zaś wtórna (cysta drugorzędna) powstaje w kolanie dotkniętym zapaleniem stawów lub uszkodzeniem chrząstki.

Cysta Bakera najczęściej pojawia się u osób otyłych, mających nadwagę, ale także bardzo aktywnych bądź mało aktywnych fizycznie.

Choć nie ustalono dokładnej przyczyn tworzenia się torbieli dołu podkolanowego, podejrzewa się, że może się ona tworzyć wskutek:

  • zbyt dużej ilości płynu stawowego znajdującego się w torebce maziowej,
  • urazu, licznych urazów, kontuzji, przeciążeń nogi,
  • nadwagi i otyłości, powodujących przeciążenia stawów,
  • stanu zapalnego stawu kolanowego, zapalenia kaletek maziowych w dole podkolanowym, przepukliny torebki stawu kolanowego, reumatoidalnego zapalenia stawów, dny moczanowej, choroby zwyrodnieniowej.

Cysta Bakera jest niebolesnym guzkiem, w którym doszło do nagromadzenia płynu. Zmiana zlokalizowana jest w dole podkolanowym. Bywa, że skóra wokół niej jest zaczerwieniona i nienaturalnie ciepła. Jeśli pojawia się obrzęk, ból i dyskomfort podczas zginania kolana, wówczas być może pojawił się stan zapalny.

W późniejszym stadium schorzenia, gdy torbiel ulega powiększeniu, ból kolana może stać się dotkliwy, może też dochodzić do drętwienia kończyny i zaburzenie czucia. Jeśli dojdzie do wylania się zawartości cysty do sąsiadujących tkanek, drętwienie może objąć także łydkę. Torbiel Bakera jest zmianą nienowotworową, która nie ulega zezłośliwieniu.

Choć cysta Bakera pod kolanem jest łatwo wyczuwalna w padaniu palpacyjnym, lekarz dokonuje rozpoznania na podstawie badania fizykalnego. Kolejnym badaniem, które ma na celu potwierdzenie bądź wykluczenie podejrzenia cysty Bakera jest USG. Jeśli pojawią się wątpliwości i konieczna będzie pogłębiona diagnostyka, przeprowadza się rezonans magnetyczny kolana.

Leczenie torbieli Bakera zależy od stopnia zaawansowania schorzenia oraz od nasilenia dolegliwości, a także od przyczyny, jaka ją wywołała. Zdarza się, że torbiel samoistnie znika lub nie jest duża czy dokuczliwa. Wówczas można ją leczyć domowymi metodami, a właściwie skupić się na działaniach zachowawczych. Co robić?

Gdy do pojawienia się cysty w kolanie doprowadziła choroba, należy skupić się na jej opanowaniu bądź wyleczeniu. Jeśli przyczyną dolegliwości jest nadwaga bądź otyłość, warto się skoncentrować na kontrolowaniu wagi, a także zrzuceniu zbędnych kilogramów, co pozwala odciążyć stawy. Wskazane jest również oszczędzanie nogi, w tym ograniczanie aktywności fizycznej.

Dolegliwości związane z torbielą Bakera tonują opaski uciskowe i używanie kul, a także ćwiczenia rehabilitacyjne wzmacniające stawy oraz zabiegi fizjoterapeutyczne, takie jak: krioterapia (leczenie zimnem),  jonoforeza (podawanie za pomocą prądu stałego leku działającego przeciwzapalnie), laseroterapia, elektrostymulacja prądem o małej częstotliwości, pole magnetyczne, ultradźwięki, masaże, kinesiotaping (plastrowanie stawu kolanowego, co wpływa na stabilizację stawu).

Jeśli cysty pod kolanem nie można wyleczyć bądź złagodzić domowymi sposobami, należy wdrożyć farmakoterapię. Zwykle lekarz przepisuje niesteroidowe leki przeciwzapalne, które zmniejszają obrzęki i ból.

Czasem stosuje się punkcję torbieli (zabieg polega na nakłuciu cysty i usunięciu z niej zgromadzonego płynu), drenaż płynu z wstrzykiwaniem kortyzolu.

Ostatecznie przeprowadza się zabieg operacyjny polegający na usunięciu torbieli.

Choć cysta Bakera nie jest bezpośrednim zagrożeniem dla zdrowia, może uszkadzać naczynia krwionośne i nerwy, dlatego nie wolno jej bagatelizować. Każda zmiana wymaga obejrzenia przez lekarza.

Torbiel Bakera – rehabilitacja

  • Z praktyki gabinetu
  • 19 marca 2021
  • NR 124 (Marzec 2021)

Emila Bednarczyk

Torbiel Bakera, nazywana również cystą Bakera lub torbielą podkolanową, to płyn nagromadzony w postaci zgrubienia znajdującego się w dole podkolanowym. Powstaje w wyniku długotrwałego drażnienia błony maziowej, co prowadzi do wytwarzania wysięku w stawie. Leczenie zależy od aktualnego stanu klinicznego i dobierane jest indywidualnie do każdego pacjenta.

Torbiel, zwana inaczej cystą, jest to struktura zamknięta, która w prawidłowych warunkach nie występuje w organizmie człowieka. Torbiel Bakera nazywana jest również cystą Bakera lub torbielą podkolanową.

Jest to nagromadzony płyn w postaci zgrubienia znajdującego się w dole podkolanowym.

Najczęściej pojawia się pomiędzy głową przyśrodkową mięśnia brzuchatego a mięśniem półbłoniastym w wyniku stanu zapalnego stawu, głównie na skutek zwiększonej produkcji płynu stawowego. 

Jak powstaje torbiel Bakera?

Staw kolanowy składa się z dwóch powierzchni stawowych, które są ze sobą połączone w sposób ruchomy. Powierzchnie stawowe są pokryte grubą warstwą chrząstki.

Gruba warstwa chrzęstna wzmaga sprężystość stawu, zmniejsza tarcie między powierzchniami oraz zmniejsza wstrząsy powstające np. podczas biegania. Cały staw jest otoczony torebką stawową.  Torebka stawowa łączy powierzchnie stawowe kości, jednocześnie tworząc osłonę stawu.

Składa się z dwóch warstw: zewnętrznej, zwanej inaczej błoną włóknistą, oraz wewnętrznej, zwanej błoną maziową.

Błona maziowa wytwarza maź wypełniającą przestrzeń między kośćmi, umożliwiając tym samym ich przyczepność względem siebie, oraz zmniejsza tarcie powierzchni, które zachodzi w stawie podczas wykonywania ruchów. Podczas właściwego funkcjonowaniawarstwa mazi stawowej ma kilka milimetrów. 

Torbiel Bakera powstaje najprawdopodobniej w wyniku zaburzenia równowagi produkcji oraz resorpcji płynu stawowego. W warunkach nadmiernej produkcji płynu stawowego wzrasta ciśnienie wewnątrz stawu.

You might be interested:  Dwie śledziony – przyczyny, objawy, badania – czy dodatkowa śledziona wymaga leczenia?

Nadciśnienie płynu doprowadza do ograniczenia ruchomości w stawie i powoduje namnażanie się płynu. Zbyt duża ilość płynu może przeciekać przez uszkodzoną torebkę stawową.

Osłabienie torebki stawowej sprzyja większemu przenikaniu płynu, co w konsekwencji powoduje powstanie torbieli podkolanowej.

Przyczyny powstania torbieli Bakera

Torbiel Bakera powstaje w wyniku długotrwałego drażnienia błony maziowej, co prowadzi do wytwarzania wysięku w stawie. Torbiel Bakera może powstać zarówno u dorosłych, jak i u dzieci. Torbiel podkolanowa u dzieci powstaje najczęściej w wieku przedszkolnym, natomiast u dorosłych w wieku 35–70 lat.

  Do potencjalnych czynników ryzyka, które mogą wpływać na powstanie cysty Bakera, można zaliczyć urazy, kontuzje, przeciążenia stawowe w wyniku zbyt intensywnych bądź nieprawidłowo wykonywanych treningów, zaburzenia biomechaniki czy równowagi mięśniowo-powięziowej, a także nadwagę, otyłość, zapalenie kaletki, choroby przewlekłe (RZS, dna moczanowa, choroba zwyrodnieniowa), procesy degeneracyjne chrząstki oraz przepuklinę torebki stawowej kolana.

Rodzaje 

W zależności od przyczyny powodującej powstanie torbieli budowa jej ściany może się znacznie różnić. 

Wyróżnia się następujące torbiele podkolanowe:

  • zapalne – mają grubą ścianę, ok. 8 mm, z wyraźnymi fibrynowymi wypustkami. Składają się z licznych komórek, w tym limfocytów, komórek plazmatycznych, histiocytów i komórek wielojądrowych. Torbiele zapalne mogą zawierać elementy chrzęstno- i kostnopodobne,
  • włókniste – mają cienką ścianę, ok. 1–2 mm, dobrze zarysowaną i odgraniczoną, zbudowaną z tkanki łącznej włóknistej, mocno wysyconej hyaliną. Charakteryzują się gładką, błyszczącą powierzchnią wewnętrzną oraz połyskującą strukturą,
  • synowialne – mają grubszą ścianę niż torbiel włóknista – ok. 2–5 mm. Są mniej odgraniczone od otaczających tkanek. Ściany są zbudowane z tkanki łącznej włóknistej, mniej gęstej oraz mniej błyszczącej, która posiada twory wypustkowe. Komórki mają bardziej regularny, sześcienny kształt.

Objawy

Zasadniczym objawem cysty Bakera jest wyczuwalny guzek w okolicy podkolanowej. Jednak w wielu przypadkach poza wyczuwalnym guzkiem w dole podkolanowym nie występują żadne inne specyficzne objawy. Jeżeli staw kolanowy jest objęty procesem zapalnym, często pojawiającymi się objawami są: 

  • dolegliwości bólowe w okolicy stawu kolanowego bądź w samym stawie kolanowym, 
  • ograniczenie ruchomości w stawie kolanowym, 
  • zaczerwienienie, 
  • ocieplenie w okolicach występowania cysty, 
  • obrzęk kolana, 
  • uczucie pełności w kolanie. 

Rzadko dochodzi do sytuacji, iż torbiel Bakera uciska na struktury nerwowe i naczyniowe, powodując zaburzenia czucia w obrębie łydki. Przy wystąpieniu cysty Bakera mogą również występować objawy zależne od pourazowego uszkodzenia struktur wewnętrznych kolana.

Objawy, które mogą świadczyć o występowaniu torbieli Bakera:

  • guzek wyczuwalny pod skórą w okolicy podkolanowej,
  • dolegliwości bólowe występujące w okolicy stawu kolanowego bądź w samym stawie kolanowym,
  • zaczerwienienie, ocieplenie w okolicach występowania cysty,
  • obrzęk stawu kolanowego,
  • uczucie pełności w kolanie,
  • w zależności od wielkości torbieli mogą występować zaburzenia czucia w obrębie łydki w wyniku ucisku torbieli na struktury nerwowe oraz naczyniowe,
  • ograniczenie funkcji kończyny.

Diagnostyka

Występowanie torbieli Bakera można potwierdzić na podstawie przeprowadzonego wywiadu z pacjentem oraz badania klinicznego, ze szczególnym uwzględnieniem badania palpacyjnego. Badanie fizykalne często jest wystarczające, aby właściwie postawić diagnozę. Jednak w wątpliwych przypadkach bądź dla potwierdzenia postawionej diagnozy można wykonać takie badania, jak: 

  • USG,
  • rezonans magnetyczny – zaleca się jego wykonanie w celu dokładniejszego ustalenia przyczyny powstania torbieli podkolanowej.

Leczenie

… Co zyskasz, kupując prenumeratę?

  • 11 wydań czasopisma “Praktyczna Fizjoterapia i Rehabilitacja”
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • …i wiele więcej!

Sprawdź

Torbiel podkolanowa – Leczenie

W zależności od rodzaju torbieli podkolanowej (torbieli Bakera, cysty Bakera) czy nasilenia objawów przez nią wywoływanych możemy wybrać jeden z kilku sposobów leczenia. Zawsze jednak należy rozpocząć je od najmniej obciążającego leczenia nieoperacyjnego, zwłaszcza, gdy schorzenie dotyczy dzieci. Leczenie zachowawcze, w początkowym okresie choroby może przynieść dobry efekt terapeutyczny. W skład tego typu terapii wchodzą ćwiczenia i zabiegi fizykoterapeutyczne, opaski uciskowe, okresowe usunięcie nagromadzonego płynu z podaniem leku przeciwzapalnego. Leczenie powinno być uzupełnione właściwym doborem obuwia, umiarkowanym indywidualnie dobranym schematem aktywności. Dostępne w literaturze sposoby leczenia polegające na podawaniu do wnętrza torbieli leków obliterujących (obkurczających i powodujących zrosty) są metodą dobrze tolerowaną ale nie leczącą źródła powstawania płynu, a przede wszystkim nie leczącą choroby stawu będącej główną przyczyną torbieli Bakera, a więc mającą małą szansę na trwałe wyleczenie.

Dlaczego warto diagnozować i leczyć torbiel podkolanową w Artromedical ? (kliknij tutaj)

Terapię inwazyjną powinno każdorazowo zacząć się od próby usunięcia przyczyny jej powstawania. Zalecane w przypadku chorób stawu ich leczenie artroskopowe, jako metoda izolowana obarczone jest znaczną ilością nawrotów sięgającą nawet ponad 60%.

Również leczenie chirurgiczne polegające na usunięciu torbieli podkolanowej i szczelnym zeszyciu torebki w miejscu połączenia nie zapobiega nawrotom, a ilość ich może sięgać w/g różnych autorów nawet do około 70%.

Efektywność leczenia klasycznego ma zwiększyć uzupełnienie takiego postępowania przez wzmocnienie torebki mięśniami brzuchatym i półbłoniastym albo naszyciem tzw.

“pedicle graft” (przeszczep miejscowy, wzmacniający np z mięśnia) w okolice połączenia ze stawem, jednak ze względu na znaczną zmianę pozycji mięśni względem siebie i stawu podczas ruchu, może dochodzić do rozerwania lub zniszczenia wykonanego wzmocnienia.

Leczenie operacyjne klasycznepolega na usunięciu zmiany torbielowatej i dokładnym zaszyciu miejsca połączenia torbieli ze stawem kolanowym nie usuwa ono jednak żadnej z przyczyn jej powstawania i jest związane obecnością długiej rany pooperacyjnej, znacznymi dolegliwościami bólowymi i długim powrotem do pełnej aktywności.

Sposób leczenia endoskopowego/artroskopowego torbieli podkolanowej opracowany, wielokrotnie prezentowany i rutynowo stosowany przez dr Konrada Malinowskiego – patrz prezentacje krajowe i zagraniczne – obejmuje leczenie chorób wewnątrzstawowych, usunięcie połączenia staw- torbiel (zastawki), jak i samej zmiany z okolicy podkolanowej (torbieli Bakera). Pozwala on w sposób najmniej inwazyjny usunąć wszystkie znane i opisywane przyczyny powstania torbieli podkolanowej, co zdecydowanie poprawia efekty leczenia i zmniejsza liczbę jej nawrotów.

Zabieg wykonany sposobem artro/endoskopowym jest uzupełnieniem artroskopii leczniczej stawu i dzięki temu daje niewielkie dolegliwości pooperacyjne, wczesny powrót pełnego zakresu ruchomości i aktywności, a także związaną z tym krótką hospitalizację – pacjent przebywa w szpitalu jedną dobę. Według badań wielokrotnie przeprowadzonych przez Artromedical, opracowany i indywidualnie dobrany sposób operacyjny jest metodą bezpieczną, powtarzalną i dobrze tolerowaną przez pacjentów, dającą niewielkie dolegliwości pooperacyjne.

Do czerwca 2011 r. dr Konrad Malinowski przeprowadził ponad 250 takich zabiegów z okresem obserwacji wynoszącym do 10 lat, według dostępnej nam literatury polsko i angielsko języcznej jest to prawdopodobnie największe doświadczenie w artro/endoskopowym leczeniu torbieli podkolanowej na świecie.

Ze względu na małą inwazyjność naszego sposobu operacyjnego, niejednokrotnie stosujemy go w leczeniu trudnych przypadków torbieli dziecięcych.

Możliwe powikłania niewłaściwego leczenia

Torbiel podkolanowa znajduje się bezpośrednio obok ważnych dla życia i niezbędnych do chodzenia struktur: tętnicy podkolanowej, nerwu piszczelowego, nerwu strzałkowego i żyły podkolanowej itd.

Zabieg wykonywany metodą endoskopową jest znacznie bardziej precyzyjny i daje nieporównywalnie większą szansę trwałego wyleczenia ale potrafi być też bardziej niebezpieczny.

Wykonywany przez niedoświadczonego w tego typu zabiegach specjaliste (doświadczenie w artroskopii stawu kolanowego nie jest jednoznaczne z umiejętnością poruszania się w dole podkolanowym) może doprowadzić do trwałego kalectwa a w najgorszym przypadku nawet do śmierci.

Uwaga

W internecie można znaleść propozycję taniego, endoskopowego leczenia torbieli podkolanowej. Większość ośrodków reklamujących się w ten sposób wykonuje jedynie artroskopię stawu kolanowego bez usunięcia samej torbieli. Daje to niewielką szanse na samoistne zniknięcie torbieli podkolanowej. Wielu pacjentów którzy wybrali tę metodę leczenia trafia do nas na powtórny zabieg.

Torbiel podkolanowa, Bakera ( kliknij aby dowiedzieć się więcej o schorzeniu )

Dlaczego warto diagnozować i leczyć torbiel podkolanową w Artromedical ?

  1. Jesteśmy jedynym ośrodkiem w Polsce i najprawdopodobniej na świecie, mającym doświadczenie około 800 (dane z 02.2016r.) przypadków endoskopowego (małoinwazyjnego) usunięcia torbieli podkolanowej – żaden z nich nie zakończył się trwałym powikłaniem.
  2. Nawroty torbieli po zabiegu wykonanym opracowaną przez nas metodą zdarzają się mniej niż w 4% przypadków (dla porównania leczenie torbieli metodą klasyczną to około 50% szans na powtórne jej wystąpienie po zabiegu).
  3. Torbiel podkolanowa powstaje zawsze w połączeniu z schorzeniem kolana. Kompleksowy zabieg wykonywany w Artromedical leczy zarówno torbiel jak i problem samego stawu. Pacjent pozostaje w szpitalu jedną noc a wychodząc do domu ma możliwość wykonania pełenego ruchu w stawie. Nie stosujemy ortez ani gipsu.
  4. Wieloletnie doświadczenie związane również z bardzo dużą ilością przypadków pozwala nam właściwie zdiagnozować i wykluczyć zdarzające się czasami guzy, żylaki, tętniaki i inne schorzenia naśladujące torbiel podkolanową.
  5. Pierwszy wykład dotyczący naszego innowacyjnego sposobu leczenia torbieli prezentowaliśmy na międzynarodowym kongresie towarzystwa artrosokopii i chirurgii stawu kolanowego (ISAKOS – Florencja 2007).
  6. W zakresie zaawansowanej chirurgi kolana metodami małoinwazyjnymi od wielu lat przeprowadzamy szkoelania w kraju i Europie.

Konrad Malinowski

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *