Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy

Udar mózgu (tzw. wylew lub apopleksja) jest chorobą, a właściwie grupą chorób, w których dochodzi do nagłego i nieodwracalnego uszkodzenia części mózgu na skutek miejscowego niedokrwienia mózgu lub wynaczynienia krwi. W zależności od mechanizmu uszkodzenia wyróżnia się więc udary niedokrwienne i udary krwotoczne.

Udar niedokrwienny

Jest chorobą niejednorodną pod względem przyczyn i jest konsekwencją choroby lub chorób całego organizmu. Znanych jest kilka mechanizmów prowadzących do udaru mózgu. Najczęstszymi przyczynami udaru mózgu są choroby prowadzące do powstawania skrzeplin krwi w sercu (np.

migotanie przedsionków, sztuczna zastawka serca). Skrzepliny te dostając się z prądem krwi do mózgu powodują niedrożność tętnicy i niedokrwienie mózgu.

Innymi przyczynami udarów są miażdżyca dużych tętnic doprowadzających krew do mózgu oraz uszkodzenie drobnych naczyń tętniczych wewnątrz mózgu.

Udary krwotoczne

Spowodowane są najczęściej uszkodzeniem naczynia przez wieloletnie nadciśnienie tętnicze i/lub przewlekłe spożywanie alkoholu. Niekiedy przyczyną udaru krwotocznego jest nieprawidłowość w budowie naczyń taka jak malformacja tętniczo-żylna lub inne anomalie anatomiczne naczyń.

W związku z tym, że udar niedokrwienny jest konsekwencją innych, znanych chorób, to możliwe jest zmniejszenie ryzyka wystąpienia udaru, przez właściwe leczenie chorób odpowiedzialnych za niedokrwienie.

Niekiedy epizod niedokrwienia mózgu jest pierwszym objawem choroby (np. miażdżycy) i w tej sytuacji nie ma możliwości zapobieżenia udarowi. U znacznej liczby chorych udar mózgu występuje więcej niż raz w życiu (Jak dbać o zdrowie po udarze mózgu?).

W związku z tym u każdego chorego po pierwszym epizodzie niedokrwienia konieczne jest wykonanie szeregu badań, które mają na celu ustalenie przyczyny udaru i rozpoczęcie leczenia, które ma na celu zmniejszenie ryzyka kolejnego niedokrwienia mózgu.

Niekiedy pomimo wykonania badań układu sercowo-naczyniowego nie udaje się ustalić przyczyny udaru.

Leczenie profilaktyczne kolejnego udaru (tzw. profilaktyka wtórna) jest zależne od przyczyny niedokrwienia. W przypadku udarów spowodowanych miażdżycą tętnic doprowadzających krew do mózgu wykonuje się zabiegi mające na celu usunięcie miażdżycowego zwężenia tętnicy.

Znane są dwa sposoby leczenia: metodą chirurgicznego usunięcia zmian miażdżycowych, czyli przez tzw. endarterektomię lub metodą wewnątrznaczyniowego poszerzenia zwężenia z założeniem metalowego stentu.

Profilaktyka udaru spowodowanego materiałem zatorowym pochodzącym z serca polega na przewlekłym zażywaniu leków, które obniżają krzepliwość krwi. W ten sposób ryzyko powstania kolejnych skrzeplin, a co za tym idzie ryzyko kolejnego udaru wydatnie się zmniejsza.

Żadna z metod leczenia profilaktycznego nie daje całkowitej pewności, że do powtórnego udaru nie dojdzie. Chorzy po przebytym udarze powinni być więc pod stałą kontrolą neurologa i internisty.

Opracował lek. med. Krzysztof Banaszkiewicz

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Jak dbać o zdrowie po udarze mózgu?

Udar mózgu może powodować rozliczne objawy oraz jest przyczyną istotnej i często nieodwracalnej niesprawności. Niekiedy podczas zachorowania ujawniają się także… »

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Objawy zaawansowanej choroby Parkinsona

W zaawansowanej chorobie Parkinsona oprócz typowych objawów ruchowych w postaci spowolnienia ruchowego, sztywności mięśni, drżenia i zaburzeń chodu pojawić się… »

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Depresja po udarze mózgu

Częstość występowania pojedynczych objawów depresyjnych po udarze mózgu jest niezwykle duża i według niektórych badań sięga nawet 60% pacjentów. Pełne kryteria… »

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Bóle neuropatyczne

Mianem bólu neuropatycznego określa się każdy ból będący efektem uszkodzenia lub zaburzenia funkcji ośrodkowego lub obwodowego układu… »

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Migrena

Migrena to zaburzenie nieznanej etiologii, którego podstawowym objawem są ataki bólów głowy, które z reguły mają pulsujący i jednostronny charakter. Objawy… »

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy Napięciowe bóle głowy

Charakterystyka objawów Napięciowy ból głowy stanowi najczęstszą postać bólów głowy. Opisywany jest przez pacjentów jako ból o umiarkowanym nasileniu,… »

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny, objawy, leczenie

Jak wynika ze statystyk, na udar w większym stopniu narażeni są mężczyźni, zwłaszcza po 40.

roku życia, jednak prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzenia mózgowo-naczyniowego tego typu rośnie wraz z wiekiem (po 55. roku życia podwaja się co dekadę).

Nie bez znaczenia są także predyspozycje genetyczne. Ryzyko udaru jest znacznie wyższe wśród osób obciążonych w wywiadzie rodzinnym.

Zmianom naczyniowym skutkującym niedokrwiennym udarem mózgu sprzyjają ponadto:

  • otyłość,
  • palenie papierosów,
  • zespół bezdechu sennego,
  • nadużywanie alkoholu,
  • dna moczanowa,
  • zaburzenia gospodarki lipidowej.

Jak rozpoznać objawy udaru niedokrwiennego?

Najbardziej charakterystycznym objawem udaru jest niedowład lub porażenie połowicze obejmujące kończyny po jednej stronie ciała. Typowa jest również asymetria twarzy – jednostronne obniżenie kącika ust oraz opadanie powieki.

Rodzaj i nasilenie objawów udaru niedokrwiennego mózgu zależą od lokalizacji zmian. U pacjenta mogą wystąpić dodatkowo:

  • afazja – zaburzenia mowy – niewyraźne, bełkotliwe wypowiadanie się, trudności z rozumieniem mowy, problemy z przypomnieniem sobie określonego słowa;
  • zaburzenia równowagi oraz koordynacji ruchów;
  • silny ból i zawroty głowy, nudności, wymioty;
  • zaburzenia widzenia (np. widzenie podwójne, czasem – całkowita utrata widzenia);
  • osłabienie mięśni gardła i języka (trudności w połykaniu);
  • zaburzenia świadomości lub całkowita utrata przytomności.

Wraz z postępem niedokrwienia objawy mogą ulegać nasileniu na przestrzeni kilku do kilkunastu godzin. Jeśli w ciągu doby ustąpią samoistnie, mamy do czynienia z tzw. przemijającym niedokrwieniem mózgu. Stanu takiego pod żadnym pozorem nie należy jednak ignorować, gdyż często poprzedza on „właściwy” udar mózgu.

Wystąpienie wymienionych dolegliwości powinno skłonić nas do jak najszybszego skorzystania z pomocy medycznej – najlepiej na oddziale udarowym. Należy pamiętać, że im dłużej zwlekamy z podjęciem leczenia, tym bardziej tragiczne mogą być skutki niedokrwienia.

Przyjmuje się, że jeśli fachowa pomoc zostanie udzielona nie później niż 3 godziny od wystąpienia pierwszych symptomów udaru, zmiany można całkowicie odwrócić lub znacznie ograniczyć ich konsekwencje w postaci ciężkiej niepełnosprawności.

Liczy się każda sekunda!

Dowiedz się, jakie są objawy spastyczności poudarowej i jak ją leczyć 

Niedokrwienny udar mózgu – leczenie

Diagnostyka udaru niedokrwiennego opiera się na rozpoznaniu objawów oraz tomografii komputerowej. Badanie pozwala stwierdzić, czy do udaru rzeczywiście doszło, i czy był to udar niedokrwienny czy krwotoczny. Niektórym pacjentom może zostać zlecony rezonans magnetyczny. Ponadto wykonuje się m.in. badanie krwi, EEG i USG tętnic.

Standardową procedurą w leczeniu udaru niedokrwiennego jest podanie leków trombolitycznych, których zadaniem jest rozpuszczenie skrzepu odpowiedzialnego za zaburzony przepływ krwi.

Niezwykle ważne jest, by pacjent przyjął je nie później niż 5 godzin od wystąpienia pierwszych objawów udaru. Im później podjęta zostanie terapia, tym większy obszar niedokrwienia ulegnie trwałemu uszkodzeniu.

Po tym czasie podanie trombolityków nie przyniesie już oczekiwanych efektów.

Jeśli mamy do czynienia z niedrożnością tętnicy szyjnej lub dużej tętnicy mózgowej, aby usunąć skrzeplinę z naczynia wykonuje się trombektomię mechaniczną. Zabieg należy przeprowadzić w czasie do 6 godzin po wystąpieniu symptomów udaru.

 Jakie są rokowania po udarze niedokrwiennym?

Rokowania po udarze mózgu zależne są przede wszystkim od rozległości niedokrwienia oraz wieku i ogólnej kondycji zdrowotnej pacjenta. Czynnikiem rokowniczym jest także tempo poprawy jego stanu po ustąpieniu fazy ostrej. Jeżeli w ciągu pierwszych dni po udarze dolegliwości będą się nasilać, rokowanie pogarsza się.

Jak wygląda rehabilitacja po udarze?

Rehabilitacja po udarze niedokrwiennym jest niezbędnym elementem leczenia – aktywizacji pacjenta oraz procesu zdrowienia. Powinna rozpocząć się jak najwcześniej, najlepiej – jeśli jest to możliwe – jeszcze w szpitalu.

Obejmuje wówczas prawidłowe układanie chorego, co pozwala zapobiec powstawaniu odleżyn i przykurczów mięśni. Gdy stan chorego zacznie się poprawiać, rehabilitację rozszerza się o ćwiczenia fizyczne oraz zabiegi z zakresu fizjoterapii.

Ponowne opanowanie zdolności siadania, wstawania, a wreszcie chodzenia po udarze wymaga regularnej pracy pod okiem specjalisty.

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawy

Rehabilitacja po udarze niedokrwiennym mózgu to ważny element leczenia, często wymaga zastosowania specjalistycznego sprzętu.

Aktywizacja obejmuje nie tylko ćwiczenia fizyczne, ale także logopedyczne (powikłaniem udaru u osób po udarze niedokrwiennym lewej półkuli mózgu bardzo często jest wspomniana afazja) czy sesje psychologiczne.

W czasie opieki nad bliskim i rehabilitacji pomocny jest specjalistyczny sprzęt medyczny.

Łóżko rehabilitacyjne, materac przeciwodleżynowy, pionizator, pomoce w chodzeniu w postaci balkoników czy kul – asortyment jest bardzo szeroki, jednak podstawowym wyznacznikiem są indywidualne potrzeby chorego.

W przypadku wątpliwości, co do tego, jakie wsparcie może okazać się potrzebne, warto skonsultować się z lekarzem, fizjoterapeutą lub specjalistą w sklepie medycznym.

Udar mózgu – przyczyny i objawy

Udar mózgu jest przyczyną co trzeciego zgonu po 40. roku życia lub trwałego kalectwa, które następuje w wyniku udaru. W krajach rozwiniętych udar mózgu to powszechna przyczyna zgonów lub trwałych uszkodzeń tego organu.

You might be interested:  Łojotok – jakie są przyczyny, objawy i leczenie wydzielania nadmiaru sebum?

O tym, jak rozpoznać udar mózgu oraz dlaczego regularne badania kardiologiczne są ważne w zapobieganiu udarom, rozmawiamy z lekarzem Pawłem Koziełem.

Panie doktorze czym dokładnie jest udar mózgu?

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny i objawylek. Paweł Kozieł NZOZ Revita

Lek. Paweł Kozieł: Udarem mózgu nazywamy nagłe wystąpienie zaburzeń czynności mózgu, powstałe w wyniku nieprawidłowości związanych z przepływem krwi w mózgu.

Wyróżnia się dwa główne typy udaru: niedokrwienny (ok. 80%) i krwotoczny (ok. 20%). W zależności od rozległości oraz lokalizacji miejsca uszkodzenia mózgu, objawy udaru mogą się różnić.

W wielu przypadkach udar mózgu jest stanem zagrożenia życia, wymagającym bezwzględnej hospitalizacji w ramach wyspecjalizowanego oddziału udarowego. Dlatego nigdy nie należy lekceważyć pierwszych symptomów postępującego udaru!

Czyli szybka interwencja medyczna jest najważniejsza w łagodzeniu skutków udaru?

PK: Szybkie rozpoznanie i leczenie udaru może nie tylko uratować życie, ale również  zadecydować o tym, jak rozległe będą następstwa uszkodzenia mózgu. Komórki mózgu są niezwykle wrażliwe na niedotlenienie i zaczynają obumierać już po kilku minutach od wystąpienia udaru.

Wielu chorych kwalifikuje się do leczenia, które może odwrócić lub znacznie ograniczyć skutki udaru, pod warunkiem, że zostanie ono zastosowane nie później niż trzy godziny od momentu pojawienia się udaru.

W związku z powyższym, podejrzewając udar mózgu, należy jak najszybciej zadzwonić po pogotowie ratunkowe i przetransportować pacjenta do szpitala, co może uratować życie lub uchronić przed ciężką niepełnosprawnością.

Nagłe pojawienie się któregokolwiek z objawów takich jak: asymetria twarzy, osłabienie kończyn po jednej stronie, zaburzenia widzenia, zaburzenia mowy, zaburzenia równowagi czy nagły silny ból głowy zawsze powinny być alarmujące. Istnieją proste testy mnemotechniczne mogące ułatwić każdemu z nas rozpoznanie udaru mózgu, jak np. test F.A.S.T.

Na czym polega ten test?

PK: Skrót F.A.S.T. to nic innego jak pierwsze litery angielskich słów: FACE – twarz, ARM – ramię, SPEECH –  mowa, oraz TIME – czas.

Jeżeli podejrzewamy, że ktoś w naszym otoczeniu może właśnie przechodzić udar, wystarczy poprosić go o wykonanie trzech prostych czynności, które są elementem testu F.A.S.T.:

  1. Uśmiechnięcie się – obie strony twarzy powinny być symetryczne. Jeżeli któryś z kącików ust opada, możemy podejrzewać udar.  
  2. Poproszenie o zamknięcie oczu i wyciągnięcie rąk do przodu wnętrzem dłoni do góry. Jeżeli któreś z ramion będzie opadać, może to sugerować udar. Jeżeli chory leży, można go poprosić o oddzielne uniesienie kończyn dolnych i górnych. Jeżeli nie unosi kończyny po jednej stronie ciała lub jeżeli jedna z nich powoli opada, jest to powód do niepokoju.  
  3. Głośne powtórzenie słów typu, np. flanela, kaftanik, kaloryfer lub powtórzenie dowolnego zdania. Jeżeli mowa będzie bełkotliwa, pacjent będzie wzbraniał się przed powtórzeniem lub jeżeli wypowiedziane słowa czy zdania będą przekręcone to z dużą pewnością, możemy podejrzewać wystąpienie udaru.

Pamiętajmy, że jeżeli zaobserwujemy powyższe objawy, należy niezwłocznie zadzwonić na numer ratunkowy 112 lub 999! Czas jest najważniejszy w przypadku udaru i tylko dzięki natychmiastowej interwencji można uratować choremu życie i zdrowie.

Udar mózgu powszechnie uważany jest za schorzenie neurologiczne, dlaczego zatem tak ważne są regularne badania i kontrole u kardiologa?

PK: Udary mózgu dzielimy na dwa główne typy: niedokrwienny i krwotoczny. Udar niedokrwienny, ok. 80% przypadków udaru, rozpoznajemy, gdy tętnica zaopatrująca jakąś część mózgu w krew staje się niedrożna, tzn. krew nie przepływa przez nią lub przepływa w ilości niewystarczającej. Niedrożność tętnic najczęściej jest wynikiem nieleczonej choroby miażdżycowej.

Udar krwotoczny, ok. 20% przypadków udaru, powstaje w wyniku pęknięcia ściany tętnicy mózgowej i wydobywania się krwi poza naczynie, czyli wylew.

Oba typy udaru ściśle wiążą się ze stanem układu sercowo-naczyniowego. Wczesne wykrycie czynników ryzyka takich jak: miażdżyca, hipercholesterolemia, nadciśnienie tętnicze, migotanie przedsionków czy cukrzyca oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania może skutecznie zapobiegać udarom w przyszłości. Takie działania nazywamy prewencją pierwotną.

Kto jeszcze może być zagrożony wystąpieniem udaru?

PK: Oprócz osób chorujących na wyżej wymienione choroby, podwyższone ryzyko udaru występuje również u osób palących, nadużywających alkoholu, otyłych oraz prowadzących siedzący tryb życia.

W krajach rozwiniętych każdego roku na udar mózgu zapadają 2 na 1000 osób w populacji ogólnej, ale aż 10 na 1000 osób po 65. roku życia.

Udar niedokrwienny występuje najczęściej u osób starszych, natomiast udar krwotoczny zdarza się nierzadko w młodym wieku, jeśli przyczyną są wady budowy ściany tętnic.

Jeżeli ktoś z naszych bliskich miał udar, warto udać się do kardiologa i przeanalizować czy i my nie jesteśmy w grupie podwyższonego ryzyka.

W jaki sposób można zmniejszyć ryzyko wystąpienia udaru?

PK: Podobnie jak w przypadku innych chorób sercowo-naczyniowych kluczowa jest profilaktyka nastawiona na wykrywanie i modyfikację bądź eliminację czynników ryzyka.

Rzucenie palenia, ograniczenie spożycia alkoholu, przestrzeganie zasad zdrowego żywienia z redukcją masy ciała u osób z nadwagą i otyłością oraz odpowiednia aktywność fizyczna należą do podstawowych zasad prewencji chorób sercowo-naczyniowych. Zasady te powinny być stosowane przez każdego niezależnie od stanu zdrowia.

Ponadto u osób z chorobami towarzyszącymi, bardzo ważna jest kontrola czynników ryzyka, czyli nadciśnienia tętniczego, zaburzeń gospodarki lipidowej, zaburzeń gospodarki węglowodanowej prowadzona pod opieką lekarską.

U części osób wskazane może być poszerzenie diagnostyki o dodatkowe badania, takie jak EKG, monitorowanie holterowskie, badanie echokardiograficzne – echo serca.

Większość osób zgłasza się do lekarza, dopiero gdy pojawiają się objawy choroby, tymczasem prawidłowa kontrola najważniejszych czynników ryzyka związanych ze stylem życia i chorobami towarzyszącymi może uchronić nas przed koniecznością często skomplikowanego i długotrwałego leczenia w przyszłości. Nawet proste czynności, takie jak regularne i prawidłowe mierzenie ciśnienia mogą pomóc zredukować ryzyko, że zostaniemy zaskoczeni takim nagłym epizodem.

Nigdy nie jest za późno na zmianę stylu życia oraz ograniczenie ryzyka. Warto zacząć już dziś, kierując się treścią pewnego niezwykle mądrego przysłowia: „dzisiaj jest pierwszy dzień reszty naszego życia”.

Dziękuję za rozmowę

PK: Dziękuję i zapraszam na badania i konsultacje do naszej przychodni.

Rozmawiała: Eunika Bogucka

Artykuły powiązane:

Udar niedokrwienny mózgu – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Udary mózgu uznawane są przez Światową Organizację Zdrowia za drugą, zaraz po chorobie niedokrwiennej serca, najczęstszą przyczyną zgonów na świecie, zwłaszcza w populacji osób po 40. roku życia.

Choroba ta funkcjonuje także pod nazwą „zdarzenie mózgowo-naczyniowe” i objawia się nagłymi zaburzeniami czynności mózgu, które utrzymują się dłużej niż 24 godziny wymagają hospitalizacji.

Wyróżnia się dwa typy udaru:

  • udar krwotoczny (wylew) – polega na nagłym wylewie krwi do mózgu na skutek uszkodzenia naczynia krwionośnego, stanowi 10-20% wszystkich udarów. Krew wydostaje się z uszkodzonego naczynia przez co zwiększa ciśnienie wewnątrz czaszki i uszkadza okoliczną tkankę nerwową;
  • udar niedokrwienny – ten typu udaru stanowi około 80-85% wszystkich zdarzeń mózgowo-naczyniowych. W tym wypadku, na skutek niedrożności lub zatoru dochodzi do zatrzymania dopływu krwi do tkanki mózgowej. W wyniku niedotlenienia komórki mózgowe obumierają.

W Polsce każdego roku blisko 60 tysięcy pacjentów zapada na udar mózgu. Większość chorych stanowią osoby po 65. roku życia, częściej mężczyźni niż kobiety. U 25-50% chorych wystąpienie udaru prowadzi do trwałej niepełnosprawności.

ZOBACZ TEŻ: Miażdżyca – rodzaje, objawy i sposoby leczenia

Przyczyny udaru niedokrwiennego mózgu

Jako główną przyczynę udaru niedokrwiennego lekarze wskazują miażdżycę. To przewlekła choroba tętnic, w przebiegu której dochodzi do zwężenia światła naczyń krwionośnych. Winowajcą jest proces zapalny, na skutek którego w ścianach tętnic odkłada się tzw.

blaszka miażdżycowa, czyli mieszanka lipidów, tkanki łącznej i włókien kolagenu. Blaszka miażdżycowa zmniejsza elastyczność naczyń krwionośnych i upośledza przepływ krwi, czego konsekwencją jest niedokrwienie narządów wewnętrznych, w tym również mózgu.

Jeżeli nagromadzi się jej zbyt dużo, może całkowicie zablokować tętnicę.

Inna przyczyną zamknięcia światła tętnicy może być zator np. wywołany przez skrzeplinę powstała w sercu na skutek migotania przedsionków. Niekiedy dochodzi do oderwania się blaszki miażdżycowej (np. w tętnicy szyjnej), która dociera do tętnicy mózgowej i doprowadza do powstania zatoru.

You might be interested:  Anizokoria – przyczyny i badania przy nierównych źrenicach

ZOBACZ TEŻ: Choroba wieńcowa – jak przebiega i czy można się przed nią uchronić?

Czynniki ryzyka udaru niedokrwiennego

Niektóre osoby są bardziej narażone na wystąpienie udaru niedokrwiennego mózgu, a przez to bardziej powinny zważać na swoje zdrowie. Najbardziej narażone na wystąpienie udaru narażone są osoby starsze płci męskiej. Ryzyko zachorowania po 55.

roku życia zwiększa się dwukrotnie co każdą dekadę. Znaczącym czynnikiem ryzyka są także predyspozycje genetyczne i rodzinne. Jeżeli członkowie bliskiej rodziny doświadczyli udaru, istnieje duże prawdopodobieństwo wystąpienia udaru także u najbliższych krewnych.

Powyższe czynniki są niemodyfikowalne, zatem pacjent nie ma na nie żadnego wpływu.

Wyróżnia się także całą paletę czynników modyfikowalnych, czyli takich, na które pacjent może mieć znaczący wpływ i tym samym zmniejszyć ryzyko zachorowania. Zalicza się do nich m.in.:

  • nadciśnienie tętnicze krwi;
  • choroby mięśnia sercowego;
  • cukrzycę;
  • dnę moczanową;
  • zespół bezdechu sennego;
  • nadużywanie alkoholu;
  • otyłość;
  • hipercholesterolemię;
  • stosowanie antykoncepcji hormonalnej.

ZOBACZ TEŻ: Jak rozpoznać objawy zawału serca?

Jak objawia się udar niedokrwienny mózgu?

Charakter i nasilenie objawów udaru niedokrwiennego zależne są od tego, które części mózgu ulegają uszkodzeniom. Jeżeli dojdzie do uszkodzenia niewielkiego obszaru komórek mózgowych, objawy mogą nie wystąpić lub być niemal niezauważalne.

Niemniej u wielu chorych uszkodzeniu ulegają struktury mózgowe odpowiedzialne za ważne funkcje życiowe, a konsekwencje takiego zdarzenia mogą być dla życia i zdrowia pacjenta bardzo poważne. Objawy udaru przeważnie występują nagle, bez żadnych wcześniejszych sygnałów ostrzegawczych.

Poprzedzać je może stresująca sytuacja lub intensywny wysiłek fizyczny. Pierwszym objawem zazwyczaj jest gwałtowny i wyjątkowo silny ból głowy.

Wśród objawów ruchowych wystąpić może nagłe osłabienie mięśni twarzy, które przebiega wraz z charakterystycznym opadnięciem kącika ust.

Objawom tym towarzyszy niedowład kończyny dolnej, górnej lub obu naraz, po jednej stronie ciała. Niedowład bywa tak silny, że uniemożliwia choremu wykonanie jakiegokolwiek ruchu.

Typowe są także trudności z utrzymaniem równowagi, brak koordynacji ruchowej i zaburzenia widzenia.

Przy udarze niedokrwiennym występują również zaburzenia mowy, które wynikają z osłabienia mięśni języka i gardła. Mowa staje się wówczas niewyraźna, wręcz bełkotliwa i trudna do zrozumienia.

Konsekwencją tych zaburzeń są trudności z jedzeniem i przełykaniem pokarmów. Ponadto niedokrwienie których partii mózgu może prowadzić do zaburzeń świadomości.

Osoby po udarze niedokrwiennym często cierpią na zaburzenia pamięci świeżej oraz dezorientację czasowo-przestrzenną.

Z każdą godziną objawy udaru niedokrwiennego będą się nasilać. Istnieją jednak przypadki, gdy po kilkunastu godzinach niepokojące symptomy częściowo lub nawet całkowicie ustępują.

Jeżeli objawy ustąpią przed upływem 24 godzin, zjawisko to nazywa się tzw. przemijającym niedokrwieniem mózg  (ang. Transient Ischemic Attack, TIA).

Wystąpienie TIA jest pilnym wskazaniem do kontaktu ze specjalistą, ponieważ istnieje ogromne ryzyko, że w przyszłości dojdzie do pełnego udaru niedokrwiennego mózgu.

ZOBACZ TEŻ: Nadciśnienie tętnicze krwi – czy jest groźne?

Jak przebiega diagnostyka udaru niedokrwiennego?

W diagnostyce udaru niedokrwiennego lekarze opierają się na charakterystyce występujących objawów oraz wynikach badań obrazowych – rezonansu magnetycznego głowy lub tomografii komputerowej.

Badanie to pozwalają rozróżnienie, z jakim typem udaru mamy do czynienia – krwotocznym lub niedokrwiennym – i tym samym podjęcie odpowiedniego sposoby leczenia. Ponadto badania obrazowe pozwalają ustalić, czy doszło do obrzęku mózgu bądź innych poważnych zmian, wymagających podjęcia natychmiastowych działań leczniczych.

Aby ustalić przyczynę wystąpienia udaru wykonuje się także USG tętnic szyjnych, echokardiografię oraz badania krwi.

Proces leczenia i rehabilitacja chorego

W początkowej fazie udaru podstawą terapii jest kompleksowe zabezpieczenie wszystkich funkcji życiowych pacjenta. Należy unormować poziom ciśnienia tętniczego i stężenie glukozy, zapewnić optymalną temperaturę ciała oraz wprowadzić natychmiastowe leczenie przeciwobrzękowe, jeżeli doszło do obrzęku mózgu.

Standardem w leczeni udaru niedokrwiennego mózgu jest podanie leków trombolitycznych, które rozpuszczają skrzep odpowiedzialny za wystąpienie niedokrwienia mózgu. Tego typu leki należy podać do 4,5 godziny od wystąpienia pierwszych objawów.

Przeprowadza się również procedurę trombektomii mechanicznej, czyli zabiegu mającego na celu usunięcie skrzepliny z naczynia krwionośnego. Trombektomia mechaniczna wskazana jest przy niedrożnościach tętnicy szyjnej lub dużych naczyń mózgowych.

Należy ją wykonać do 6 godzin od wystąpienia objawów.

Zakończenie leczenia szpitalnego to dopiero pierwszy etap. Po opuszczeniu szpitala chory powinien rozpocząć intensywną i regularną rehabilitację, dostosowaną do stanu zdrowia i występujących zaburzeń.

Obejmuje ona nie tylko ćwiczenia fizyczne, które umożliwiają przywrócenie sprawności, ale także sesje logopedyczne i rehabilitację psychologiczną.

Wielu chorych korzysta z możliwości odbywania rehabilitacji w specjalistycznych ośrodkach rehabilitacyjnych, które specjalizują się w opiece nad pacjentami po udarach.

ZOBACZ TEŻ: Czy migotanie przedsionków jest groźne?

Udar mózgu – liczy się czas. Postępowanie przy wystąpieniu objawów

Najważniejszą rolę w terapii udaru niedokrwiennego jest czas. Udar stanowi bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia, dlatego wymaga natychmiastowej hospitalizacji.

Im szybciej chory trafi na oddział udarowy, tym większa szansa, że nie dojdzie do poważnego uszkodzenia komórek mózgowych. Szybkie podjęcie leczenia może ograniczyć skutki udaru, a nawet całkowicie im zapobiec.

Jeżeli obserwujemy u siebie lub bliskiej nam osoby objawy udaru, należy niezwłocznie skontaktować się z pogotowiem ratunkowym.

ZOBACZ TEŻ: Cukrzyca typu 2: przyczyny, objawy i leczenie

Profilaktyka udaru niedokrwiennego mózgu

Udar niedokrwienny mózgu to konsekwencja wielu współwystępujących ze sobą czynników ryzyka i schorzeń.

Na zachorowanie narażone są przede wszystkim osoby chorujące na nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, cukrzycę, a także cierpiące na otyłość.

Kontrolowanie swojego stanu zdrowia i dbanie o profilaktykę może uchronić nas przed udarem lub przynajmniej znacząco zmniejszyć ryzyko jego wystąpienia.

Udar niedokrwienny mózgu

Udar mózgu, zwany kiedyś apopleksją, to zespół objawów wywołanych przez zaburzenie funkcji części mózgu. Przyczyną udaru jest lokalne zmniejszenie ukrwienia mózgu. O udarze mówimy, gdy objawy utrzymują się ponad 24 godziny. Jeśli ustąpią wcześniej, mówimy o przemijającym ataku niedokrwiennym (w skrócie TIA z ang. transient ischemic attack).

Spis treści:

  1. Co to jest udar niedokrwienny mózgu?
  2. Skutki udaru mózgu
  3. Bibliografia

Co to jest udar niedokrwienny mózgu?

Udary występują głównie u osób starszych, jednak sporadycznie zdarzają się i u dzieci, i u młodych dorosłych. W Polsce, co roku, około 60 000 osób ma udar, co czyni z tej choroby główną przyczynę trwałego kalectwa u osób dorosłych.

Czynnikami ryzyka wystąpienia udaru jest wiek (ryzyko po 55 roku życia wzrasta co 10 lat dwukrotnie), płeć męska, predyspozycja genetyczna (udar w rodzinie, wrodzona skłonność do nadmiernego krzepnięcia krwi, hiperhomocysteinemia), a także przebyty w przeszłości udar.

Czynnikami ryzyka, które można modyfikować są: nadciśnienie, choroba niedokrwienna serca, migotanie przedsionków, zbyt wysoki poziom cholesterolu we krwi, cukrzyca, palenie papierosów, otyłość i nadużywanie alkoholu.

Prawidłowe leczenie wymienionych powyżej chorób, normalizacja masy ciała, rezygnacja z używek pozwala zmniejszyć ryzyko udaru.

W większości przypadków (>80%) zaburzenie ukrwienia spowodowane jest zatkaniem się (niedrożnością) naczynia krwionośnego. Najczęściej naczynie zatkane zostaje przez skrzep krwi i/lub blaszki miażdżycowe.

Skutki udaru mózgu

Obszar zaopatrywany przez zatkane naczynie pozbawiony zostaje krążenia krwi, co za tym idzie dopływu tlenu i składników odżywczych – stąd nazwa „udar niedokrwienny”.

Komórki nerwowe bez dopływu tlenu potrafią pracować zaledwie przez kilka sekund, po tym czasie nie są już w stanie wykonywać swoich zadań. Powoduje to, że nagle pojawiają się zaburzenia funkcji neurologicznych – rodzaj objawów zależy od miejsca, w którym doszło do niedokrwienia.

Objawy neurologiczne w udarze nazywa się „objawami ogniskowymi” – gdyż przyczyną ich jest „ognisko” niedokrwienia.

Najczęstsze objawy udaru mózgu to:

  • nagłe uczucie drętwienia twarzy lub kończyn (po jednej stronie ciała) ręki, nogi lub obu jednocześnie,
  • nagłe osłabienie mięśni twarzy (opadnięcie kącika ust), lub kończyn, aż do niemożności wykonania ruchu,
  • nagłe trudności z wypowiadaniem słów (mowa bełkotliwa) bądź rozumieniem mowy – nagłe pogorszenie widzenia,
  • nagłe trudności w chodzeniu, zawroty głowy lub zaburzenia równowagi,
  • nagły ostry ból głowy bez uchwytnej przyczyny – nagłe trudności w orientacji, zaburzenia świadomości, utrata przytomności.
You might be interested:  Czarna pasta do zębów – działanie, stosowanie, efekty, opinie, cena, gdzie kupić

Najczęściej dochodzi do zatkania środkowej tętnicy mózgu po jednej ze stron, co powoduje drętwienie i niemożność poruszania ręką po stronie przeciwnej (niedowład, porażenie) oraz zaburzenia mówienia (afazja).

Po upływie kilku minut komórki nerwowe zaczynają obumierać, proces ten nie obejmuje jednak od razu całego obszaru niedokrwienia, który jest początkowo na ogół znacznie większy, niż obszar martwicy komórek.

Stąd kluczowy w przypadku leczenia udaru jest czas – im szybciej przywrócone zostaje krążenie w niedokrwionym obszarze, tym więcej komórek ma szansę przeżyć i tym mniejsze będą trwałe konsekwencje udaru.

Hasło „Czas to mózg!” bardzo dobrze oddaje istotę problemu.

Udar mózgu jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, osoba, u której podejrzewa się udar powinna zostać jak najszybciej przetransportowana do szpitala, najlepiej do ośrodka prowadzącego wyspecjalizowany ośrodek udarowy. O ile leczenie podjęte zostanie w czasie do 3 godzin od wystąpienia objawów, daje spore szanse na udrożnienie zatkanego naczynia.

Opieka nad chorym po udarze wymaga współpracy wielu specjalistów. Proces rekonwalescencji powinien uwzględniać również odpowiednie postępowanie dietetyczne.

Niedożywienie, o które nietrudno u starszej, nie w pełni sprawnej osoby, znacznie zmniejsza zdolność mózgu do zdrowienia.

Właściwa dieta poprawia też stan fizyczny i zapobiega utracie masy mięśniowej, co pozwala uzyskać lepsze wyniki rehabilitacji, która pomaga w odzyskaniu utraconych funkcji układu nerwowego.

Bibliografia

  1. Badowska-Kozakiewicz A. et al.,Patofizjologia człowieka, Warszawa 2019.

  2. Członkowska A. et al., Wytyczne postępowania w udarze mózgu, “Polski Przegląd Neurologiczny” 2019, 15, s. 124–149, 15.

  3. Kraft P., Udar mózgu, Wrocław 2020.

Udar mózgu – przyczyny, objawy, skutki i leczenie

Udar mózgu – co to jest

Wg definicji Światowej Organizacji Zdrowia (World Health Organization – WHO) udar mózgu to nagłe wystąpienie ogniskowego lub uogólnionego zaburzenia czynności mózgu, trwającego dłużej niż 24 godziny i wynikającego wyłącznie z przyczyn naczyniowych.

W literaturze można czasem spotkać historyczne sformułowanie „apopleksja” oznaczające nagły wylew krwi do mózgu. Udar występuje, gdy główne naczynie tętnicze w mózgu pęka i zaczyna krwawić lub gdy dochodzi do zablokowania dopływu krwi do mózgu.

W zależności od powyższego wyróżnia się dwa rodzaje udarów: krwotoczny oraz niedokrwienny, który diagnozowany jest u 80 procentów pacjentów. Oba stanowią zagrożenie dla życia i wymagają niezwłocznego wezwania pogotowia ratunkowego. Aby zapobiec następstwom udaru niezbędna jest natychmiastowa reakcja.

Im wcześniej pacjent trafi na oddział udarowy, tym większą ma szansę na całkowite wyzdrowienie. Statystyki pokazują, że co roku na udar mózgu zapada aż 80 tysięcy osób.

Udar mózgu – przyczyny

Jak wcześniej zostało przedstawione, aż 80 procent wszystkich przypadków stanowią udary niedokrwienne, wywołane niedrożnością naczyń krwionośnych w mózgu. Powstają w wyniku zablokowania tętnicy doprowadzającej krew do mózgu. Blokada może być spowodowana zakrzepem krwi lub miażdżycą.

W wyniku krytycznego zwężenia naczynia na skutek tworzenia się blaszek miażdżycowych na ścianach naczyń krwionośnych krew nie może dotrzeć do zaopatrywanych przez nie obszarów mózgu. W przypadku udaru krwotocznego jest to przede wszystkim krwawienie z pękniętego naczynia wewnątrzmózgowego, w 2/3 przypadków spowodowane nadciśnieniem tętniczym.

Drugą co do częstości przyczyną jest pęknięcie tętniaka, gdy w wyniku naporu krwi pęka jego ściana – osłabiona i wybrzuszona część naczynia krwionośnego. Zdecydowanie rzadszą sytuacją są tzw. malformacje tętniczo-żylne, oznaczające nieprawidłowe połączenia żył z tętnicami.

Należy pamiętać też o czynnikach ryzyka sprawiających, że jesteśmy bardziej podatni na wystąpienie udaru. Im więcej z nich występuje, tym większe prawdopodobieństwo pojawienia się choroby. Należą do nich:

  • choroby serca (najczęściej migotanie przedsionków) 
  • choroby naczyń krwionośnych (miażdżyca);
  • nadciśnienie tętnicze; 
  • leczenie przeciwzakrzepowe;
  • bezdech senny;
  • cukrzyca;
  • zaburzenia gospodarki lipidowej
  • nadwaga i otyłość
  • niezdrowa dieta (bogata w sól, tłuszcze nasycone, cholesterol);
  • brak aktywności fizycznej (regularne ćwiczenia fizyczne mają szereg korzyści zdrowotnych);
  • nadużywanie alkoholu (ryzyko udaru wzrasta przy piciu dużej ilości alkoholu);
  • palenie tytoniu (może prowadzić do uszkodzenia naczyń krwionośnych, a używanie nikotyny podnosi ciśnienie krwi);
  • stosowanie niektórych leków i substancji psychoaktywnych (np. kokainy, fencyklidyny).

Choć udar może pojawić się u każdego niezależnie od wieku i płci, to znacznie częściej chorują osoby po 65. roku życia i osoby z obciążeniem rodzinnym w tym kierunku. Zapadalność na udar mózgu w Polsce wynosi 175/100 000 u mężczyzn i 125/100 000 u kobiet. Przed 80 rż.

wyraźnie częściej dotyczy on mężczyzn natomiast po 80 rż. – kobiety, przede wszystkim z racji przewagi populacyjnej kobiet w tej grupie wiekowej.

 Udar mózgu może wystąpić również u młodych osób, nie tylko seniorów, a szybka reakcja i podjęcie właściwego leczenia zapobiega groźnym dla życia następstwom i niepełnosprawności.

Udar mózgu – skutki

Jest drugą co do częstości przyczyną zgonów na świecie. W ciągu miesiąca od wystąpienia udaru umiera 15% chorych a 30% dotyka ciężka niepełnosprawność. Dlatego trzeba pamiętać, że szybkie rozpoczęcie leczenia udaru jest kluczowe w kontekście zapobiegania negatywnym następstwom choroby.

Należą do nich: uszkodzenia mózgu, długoterminowa niepełnosprawność, napady padaczkowe, zaburzenia psychiczne, arytmia serca, niewydolność krążenia, a w najgorszym przypadku zgon.

Najbardziej dokuczliwym i bolesnym skutkiem udaru mózgu jest niepełnosprawność ruchowa, wywołana niedowładem lub nadmiernym napięciem mięśniowym, nazywanym spastycznością poudarową. Oznacza to trwały, bolesny skurcz, uniemożliwiający ruch i codzienną aktywność.

Do cech charakterystycznych osób ze spastycznością zalicza się: zaciśniętą pięść, ramię przyciśnięte do piersi czy nadmiernie zgięty nadgarstek i łokieć. Spastyczność sprzyja także powstawaniu trwałych przykurczów, deformacji stawowych, odleżyn, zakrzepicy żylnej oraz infekcji. 

Udar mózgu – objawy

Do najbardziej charakterystycznych objawów udaru należą:

  • zaburzenia czucia lub drętwienie, zwykle po jednej stronie ciała;
  • porażenie mięśni twarzy, najczęściej opadający kącik ust;
  • problemy z wypowiadaniem się oraz rozumieniem słów (afazja);
  • występujące nagle osłabienie kończyny jednej strony ciała;
  • problemy z widzeniem w jednym lub obu oczach;
  • zawroty głowy i silny ból głowy (często połączone z utratą równowagi);
  • trudności z poruszaniem się, chwianie się;
  • zaburzenia świadomości, łącznie z jej utratą.

Udar mózgu – leczenie

W leczeniu udaru najistotniejszy jest czas bo „czas to mózg” – im wcześniej pacjent trafi do szpitala, tym większe są jego szanse na pełne wyzdrowienie. Udar potwierdza się i określa jego charakter (krwotoczny czy niedokrwienny) wykonując tomografię komputerową lub rzadziej rezonans magnetyczny.

Dodatkowo w celu ustalenia przyczyny udaru mogą być wykonane również inne badania: elektrokardiogram (EKG), badanie radiologiczne (RTG) klatki piersiowej, USG Doppler naczyń krwionośnych dogłowowych, badanie echokardiograficzne serca oraz, w podejrzeniu padaczki, elektroencefalografia (EEG). Jeśli przyczyną udaru mózgu jest niedokrwienie, wtedy stosuje się leki poprawiające ukrwienie i rozpuszczające zator (tromboliza) lub chirurgicznie usuwa się skrzeplinę (trombektomia). Gdy mamy do czynienia z udarem krwotocznym, wówczas podstawową metodą leczenia jest zabieg neurochirurgiczny.

Udar mózgu – rehabilitacja

Przy obu rodzajach udarów bardzo ważnym elementem terapii jest rehabilitacja narządów ruchu i mowy.

Najczęściej opieka nad chorym odbywa się w specjalistycznych oddziałach udarowych, a jej celem jest poprawa stanu neurologicznego, a w konsekwencji powrót do normalnego funkcjonowania w życiu codziennym.

Kompleksowa rehabilitacja pacjenta po udarze łączy w sobie terapię fizykalną, zajęciową oraz rehabilitację mowy. Istotne jest też przekazanie wiedzy rodzinie chorego i edukacja odnośnie stanu zdrowia neurologicznego i zapobieganiu powikłaniom, głównie związanych z przykurczami i odleżynami.

Uwaga udar mózgu! Mowa zmienionaAsymetria twarzySłabsza ręka lub nogaZaburzenia równowagiUdar Mózgu !!!Dzwoń po pogotowieAmbulansRatunek w szpitalu 

Data dodania: wtorek, 26 lutego 2019

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *