Wkład koronowo-korzeniowy – wykonanie, przeciwwskazania, trwałość, opinie, cena

Inżynierowie z firmy GC stworzyli innowacyjny kompozyt wzmacniany włóknem szklanym – everXPosterior – służący do odbudowy zębiny po leczeniu endodontycznym.

Krzyżujące się włókna szklane tworzą wewnątrz kompozytu sieć podobną do wykorzystywanego w budownictwie zbrojenia betonu za pomocą metalowych prętów. Ich obecność zmniejsza liniowy skurcz oraz zapobiega pęknięciom i zatrzymuje ich rozprzestrzenianie się.

Kompozyt everXPosterior może być aplikowany w warstwach o grubości do 4 mm. Produkt GC charakteryzuje się doskonałym wiązaniem zarówno z tkankami twardymi, jak i z kompozytem użytym do odbudowy szkliwa.

Kompozyt everXPosterior jest odpowiedzią na zwiększone zapotrzebowanie pacjentów na ekonomiczne rozwiązania wykorzystywane w przypadkach większego ubytku tkanek twardych zęba.

Jego kliniczne wykorzystanie wydaje się szczególnie interesujące w przypadku zębów, których ze względu na niewielką utratę tkanek (w punkcie trepanacyjnym) nie można wzmocnić w żaden inny sposób.

 W celu potwierdzenia rzeczywistej przydatności kompozytu everXPosterior konieczne jest zebranie danych na temat długoczasowego sukcesu.

Wkłady koronowo-korzeniowe

Wkłady koronowo-korzeniowe to stałe uzupełnienia protetyczne, które składają się z części koronowej (stanowi podbudowę pod przyszłą koronę) i korzeniowej (stanowi główny element retencyjny i jest ufiksowana w korzeniu).

Wkłady koronowo-korzeniowe stosujemy w przypadku znacznie zniszczonej korony, przy jednoczesnym zachowaniu korzenia. Wbrew opinii wielu stomatologów, wkłady nie mają za zadanie wzmocnienie korzenia.

Stosuje się je w celu zapewnienia retencji, która pozwoli odbudować kikut korony.[6,11]

Warunki umożliwiające fiksację wkładów koronowo-korzeniowych to:

  • wystarczająca ilość i dobry stan pozostałych tkanek twardych zęba,
  • prawidłowa obturacja kanału korzeniowego,
  • brak zmian patologicznych w tkankach okołowierzchołkowych,
  • w przybliżeniu prosty przebieg kanału.

Pamiętajmy, że korzeń odłamany, pęknięty lub zniszczony na skutek próchnicy poniżej brzegu kostnego dyskwalifikuje ząb do odbudowy z wykorzystaniem wkładu.

Wkłady koronowo-korzeniowe ze względu na sposób wykonania możemy podzielić na:

  • indywidualne – które mogą być wykonywane ze stopów metali (metoda odlewania) lub ditlenku cyrkonu (metoda frezowania),
  • prefabrykowane – nazywane również wkładami standardowymi, mogą być wykonane z ceramiki (tlenku cyrkonu), metali (stal nierdzewna, tytan, stopy metali szlachetnych), a także z kompozytu wzmacnianego włóknami szklanymi, węglowymi lub kwarcowymi.

Wkład koronowo-korzeniowy – wykonanie, przeciwwskazania, trwałość, opinie, cena

Lany indywidualny metalowy wklad koronowo-korzeniowy.

W codziennej praktyce często musimy dokonać wyboru odpowiedniego rodzaju wkładu. Poniżej przedstawię krótką charakterystykę kompozytowych wkładów wzmacnianych włóknem szklanym, tzw. wkładów FRC (fibreglass – reiforcedcomposite) oraz indywidualnych wkładów lanych (ryc.).

Charakterystyka wkładów FRC

Kompozytowe wkłady wzmacniane włóknem szklanym pozwalają skrócić procedurę kliniczną do jednej wizyty, dzięki czemu zmniejszamy ryzyko reinfekcji. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, iż leczenie można zakończyć zarówno odbudową kompozytową (w trakcie tej samej wizyty), jak i koroną protetyczną.

Tym samym skracamy lub eliminujemy całkowicie okres, w którym ząb, pozbawiony trwałej ostatecznej odbudowy, jest szczególnie narażony na pęknięcie lub złamanie. Jeśli dojdzie do uszkodzenia kompozytowego wkładu wzmacnianego włóknem szklanym, zęby często nadają się do ponownej odbudowy.

Zastosowanie wkładów FRC jest przeciwwskazane u pacjentów cierpiących na bruksizm oraz w przypadku znacznie zniszczonych zębów, bez zachowanego zrębu korony.

Lane wkłady metalowe cechuje brak estetyki. Mają srebrną lub złotą barwę i są nieprzezierne. Ich zastosowanie wymaga dużego nakładu pracy i jest procedurą dwuwizytową. W tym czasie może dojść do reinfekcji kanału korzeniowego lub pęknięcia/złamania zęba. Jedyną możliwą formą odbudowy zęba po ich ufiksowaniu jest wykonanie korony protetycznej.

Metale używane w procesie ich tworzenia na skutek kontaktu ze środowiskiem jamy ustnej mogą ulegać korozji i być przyczyną przebarwień. Produkty korozji, a także jony metali, do powstania których dochodzi w tym procesie, mogą działać cytotoksycznie i rakotwórczo.

Do uszkodzenia zębów zaopatrzonych indywidualnymi lanymi wkładami dochodzi najczęściej wewnątrzkorzeniowo, co tym samym uniemożliwia ich ponowną odbudowę.

Lane wkłady metalowe cechują się dużą wytrzymałością na zginanie i rozciąganie. Mogą odzwierciedlać dowolny kształt kanału. Ich zastosowanie w przypadkach znacznego zniszczenia korony, sięgającego girlandy dziąsłowej, jest metodą postępowania z wyboru.

Każdego pacjenta po przeprowadzonym leczeniu endodontycznym, u którego wskazane jest użycie wkładu, należy traktować indywidualnie. Trzeba poddać analizie szereg czynników, takich jak: lokalizacja i ilość tkanek twardych zęba, wielkość działających sił, wymagania estetyczne związane z ostateczną odbudową oraz możliwości finansowe.

Wkład koronowo-korzeniowy

Wkład koronowo-korzeniowy – wykonanie, przeciwwskazania, trwałość, opinie, cena

Wkład koronowo-korzeniowy to rodzaj konstrukcji protetycznej, sztyft wprowadzany w przeleczony endodontycznie korzeń zęba, w celu wzmocnienia całej jego struktury. Na wkładzie umieszcza się drugą część odbudowy protetycznej – koronę. Uzyskuje się tym sposobem pełną odbudowę zniszczonego zęba.

Rodzaje wkładów koronowo-korzeniowych

Wyróżnia się dwa główne rodzaje wkładów koronowo-korzeniowych:

  • uniwersalny z włókna szklanego lub węglowego,
  • indywidualny metalowy, tak zwany lany.

Wybór rodzaju wkładu zależy od stopnia zniszczenia poszczególnych struktur zęba.

  • Wkład uniwersalny stosowany jest przy zachowanej dużej ilości zdrowych tkanek korony zęba. Posiada standardowe rozmiary. Jest najczęściej używanym wkładem przez stomatologów, nie wymaga pobierania wycisku, co ogranicza ilość wizyt nawet do jednej. Pozwala zachować więcej tkanek własnych zęba.
  • Wkład metalowy, lany stosowany jest w przypadku znacznej utraty tkanek korony zęba, odbudowuje zrąb korony, jest bardzo wytrzymały, ale wymaga pobrania wycisku korzenia zęba i współpracy lekarza stomatologa z laboratorium protetycznym.

Wymienione wyżej wkłady osadzane są w kanale korzenia zęba na specjalnym rodzaju cementu stomatologicznego.

Podstawowym zadaniem wkładów koronowo-korzeniowych jest wzmocnienie konstrukcji zęba zniszczonego przez różne czynniki, np. próchnicę lub uraz.

Wskazania i przeciwwskazania do założenia wkładu koronowo-korzeniowego

Wskazania do założenia wkładu koronowo-korzeniowego:

  • martwy ząb po leczeniu kanałowym,
  • znaczne zniszczenie korony zęba niezależnie od przyczyny,
  • konieczność wzmocnienia zębów filarowych do odbudowy protetycznej w postaci mostu.

Przeciwwskazania do założenia wkładu koronowo-korzeniowego:

  • zbyt duże zniszczenie korony zęba sięgające okolicy poddziąsłowej,
  • pionowe złamanie korzenia,
  • nieprawidłowo wyleczony kanałowo ząb,
  • uczulenie na materiał, z którego wykonany jest wkład.

Przebieg zabiegu założenia wkładu koronowo-korzeniowego

Umieszczenie wkładu koronowo-korzeniowego (niezależnie od jego rodzaju) musi być poprzedzone leczeniem endodontycznym (kanałowym). Z przeleczonego endodontycznie kanału zęba, lekarz stomatolog nawiercając usuwa część wypełnienia znajdującą się bliżej korony i jeżeli jest to wkład uniwersalny, wprowadza go do kanału, osadzając na specjalistycznym cemencie.

Jeżeli jest to wkład indywidualny i wymaga pobrania wycisku, umieszczenie go w kanale zęba  odbywa się podczas kolejnej wizyty. W tym czasie w laboratorium protetycznym wykonywany jest indywidualny wkład w oparciu o pobrany wycisk kanału korzeniowego.

Na wkładzie koronowo-korzeniowym umieszczana jest odbudowa protetyczna w postaci korony.

Zabieg jest całkowicie bezbolesny i może być wykonany bez znieczulenia, jednak na życzenie pacjenta lekarz stomatolog może przeprowadzić go w znieczuleniu miejscowym.

Trwałość wkładów koronowo-korzeniowych zależy od kilku czynników: rodzaju materiału z którego są wykonane, poprawności osadzenia w kanale zęba, a także od jakości zabiegów higienicznych jamy ustnej. Wskazana jest również okresowa kontrola stomatologiczna, podczas której lekarz oceni między innymi stabilizację wkładu koronowo-korzeniowego.

Wkład koronowo-korzeniowy

Wkłady koronowo-korzeniowe to uzupełnienia protetyczne polegające na umieszczeniu specjalnego wkładu w korzeniu zęba, na który zostanie założona korona protetyczna.

Wkład koronowo-korzeniowy – wykonanie, przeciwwskazania, trwałość, opinie, cena

Wkłady koronowo-korzeniowe to uzupełnienia protetyczne wzmacniające korzeń zęba i odbudowujący utraconą koronę zęba. Zabieg polega na umieszczeniu specjalnego wkładu w korzeniu zęba, na który zostanie założona korona protetyczna. Jest on wykonywany tylko przez lekarzy stomatologów i chirurgów stomatologii często we współpracy z ortodontami.

Wkłady zbudowane są z dwóch części:

  • części korzeniowej – umieszczanej w kanale korzenia
  • części koronowej – wystającej ponad powierzchnię korzenia, na której umieszczona będzie korona.

Wkłady koronowo-korzeniowe wykonuje się w takim sam sposób jak zwykłe wkłady koronowe, a następnie cementuje w korzeniu zęba. Metodę tę stosuje się w przypadku zębów po leczeniu kanałowym, w których doszło do utraty tkanek twardych znacznej części korony zęba.

Wkład koronowo-korzeniowy może być zbudowany ze stopów metali, włókna szklanego lub tlenku cyrkonu i zacementowany służyć będzie następnie jako filar do umieszczenia korony protetycznej bądź mostu.

Istnieją różne rodzaje wkładów, które można podzielić ze względu na materiał z którego są zbudowane i sposób dopasowania.

Rodzaje wkładów ze względu na materiał z którego są zbudowane :

  • wkłady z tlenku cyrkonu– w przypadku szczególnych wymagań kosmetycznych wykonuje się wkłady z tlenku cyrkonu, które nie mają koloru metalicznego, lecz biały lub kremowy i można na nich wykonać korony pełnoceramiczne, uzyskując efekty maksymalnie zbliżone do wyglądu naturalnego zęba.
  • wkłady metaliczne – wykonane ze stopu metali mają odcień metaliczny – żółtawy lub można je pozłocić lub pokryć azotkiem tytanu. Takie zabiegi pozwalają na uzyskanie lepszych efektów kosmetycznych przy stosowaniu konstrukcji ceramicznych, ale nie tak dobrych, jak przy wkładach cyrkonowych. W przypadku wykonania koron z ceramiki napalanej na nośniku metalowym kolor wkładu koronowo-korzeniowego nie ma żadnego znaczenia. Ważna jest tylko wytrzymałość mechaniczna konstrukcji.

Rodzaje wkładów ze względu na sposób dopasowania:

W leczeniu stosowane są wkłady standardowe i indywidualne. Wkłady standardowe są produkowane fabrycznie w określonych rozmiarach i kształtach, mogą być gwintowane (do wkręcania) lub gładkie, natomiast wkłady indywidualne wykonywane są dla konkretnego pacjenta.

Zalety wkładów standardowych:

  • możliwość zastosowania w trakcie jednej wizyty
  • szybsze odbudowanie filaru protetycznego

Wskazania:

  • natychmiastowe odbudowanie korony złamanego zęba
  • konstrukcje tymczasowe wymagające obecności wkładu
  • odbudowa zębów o niepewnym wyniku leczenia, co do których zachodzi możliwość usunięcia w niedalekiej przyszłości – mniejsze ryzyko straty finansowej
You might be interested:  Wyprysk kontaktowy – przyczyny, objawy, leczenie

Wkłady indywidualne są modelowane zgodnie z kształtem korzenia i pozostałości korony pacjenta. Pozwala to na lepsze dopasowanie rodzaju wkładu do planowanego uzupełnienia protetycznego, które będzie na nim oparte.

Zalety wkładów indywidualnych:

  • możliwość uzyskania kształtu dopasowanego do konstrukcji
  • zwiększenie wytrzymałości mechanicznej
  • większa trwałość

We wkładach indywidualnych wyróżnia się część korzeniową i koronową, które współdziałają ze sobą, co prowadzi do wzmocnienia struktur zęba, co jest konieczne dla właściwego przenoszenia sił żucia poprzez ozębną na kość.

Jak wygląda zabieg założenia wkładu koronowo-korzeniowego?

Zabieg założenia wkładu koronowo-korzeniowego jest podzielony na kilka wizyt.

Podczas pierwszej wizyty, lekarz na podstawie zdjęcia rentgenowskiego kwalifikuje korzeń zęba do zabiegu – jeżeli ząb nie był leczony kanałowo, rozpoczyna jego leczenie i na następnej wizycie za pomocą specjalnych narzędzi opracowuje kanał.

Jeśli ząb natomiast był leczony kanałowo lekarz od razu przechodzi do opracowywania kanału. Pobierane są wyciski i w zależności od tego, czy jest to ząb boczny czy przedni stomatolog albo go zabezpiecza, albo zakłada tymczasowy sztyft i tymczasową koronę.

Przy drugiej wizycie dentysta usuwa tymczasowe uzupełnienia protetyczne, przemywa i osusza kanał zęba i zacementowuje sztyft. Część koronowa wkładu jest opracowywana pod przyszłą koronę, wycisk pod koronę jest pobierany i zakładana jest korona tymczasowa.

Przy ostatniej wizycie korona tymczasowa zostaje usunięta a korona stała zostaje zacementowana. miejscowe.

Rodzaj znieczulenia

W przypadku zęba leczonego kanałowo, zabieg założenia wkładu koronowo-korzeniowego jest bezbolesny i nie wymaga znieczulenia. Jeżeli ząb wymaga opracowania kanału, stosowane jest znieczulenie miejscowe.

Korzyści z założenia wkładu koronowo-korzeniowego

Wkład koronowo-korzeniowy wzmacnia osłabiony korzeń zęba i pozostałości w zakresie korony.

Pozwala również na odbudowę filaru protetycznego np. za pomocą korony w taki sposób, że uzyskana konstrukcja ma wytrzymałość zbliżoną do naturalnego zęba i umożliwia pacjentowi gryzienie bez szczególnych ograniczeń.

Wskazania  założenia wkładu koronowo-korzeniowego

  • natychmiastowe odbudowanie korony złamanego zęba
  • konstrukcje tymczasowe wymagające obecności wkładu
  • odbudowa zębów o niepewnym wyniku leczenia, co do których zachodzi
  • możliwość usunięcia w niedalekiej przyszłości – mniejsze ryzyko straty finansowej
  • zęby leczone endodontycznie,
  • zęby stabilne, bez złamań wzdłuż osi korzenia,
  • zęby bez zmian okołowierzchołkowych.

Przed zabiegiem

Przed wykonaniem wkładu konieczne jest wykonanie przeglądu stomatologicznego, wykluczenie chorób przyzębia oraz próchnicy. Aby dokładnie ocenić stan jamy ustnej pacjenta wskazane jest wykonanie zdjęcia rentgenowskiego, które pozwala na poznanie stanu okolicy okołowierzchołkowej, kości oraz samego korzenia.

Wady i zalety różnych rodzajów koron protetycznych

Korony protetyczne, potocznie nazywane koronkami, służą odbudowie zębów, których stan uniemożliwia zakładanie kolejnych wypełnień (plomb).

Klasyfikuje się jako stałe uzupełnienie protetyczne, czyli takie, które lekarz mocuje trwale.

Zakładane są, gdy dochodzi do zniszczenia naturalnej korony zęba na skutek próchnicy, urazu powodującego złamanie zęba lub po leczeniu kanałowym. Ich zadaniem jest poprawa wyglądu, a także przywrócenie funkcji zęba.

Rodzaje koron protetycznych

Korony protetyczne klasyfikuje się w różny sposób, biorąc pod uwagę m.in.

, stopień w jakim ingeruje się za ich pomocą w odbudowę zęba (częściowe, osłaniające, całkowite), ich położenie względem dziąsła (poddziąsłowe, dodziąsłowe, naddziąsłowe), ich budowę, która wpływa na sposób szlifowania zęba w celu założenia uzupełnienia protetycznego (schodkowe, bezschodkowe), a także materiał, z którego zostały wykonane (korony jednolite: metalowe, ceramiczne, akrylowe, korony złożone – wykonane z kilku rodzajów materiału).

Korony metalowe. Zalety: są trwałe i tanie. Wady: wyglądają nienaturalnie, mogą wywoływać uczulenia.

Korony w pełni cyrkonowe. Zalety: łączą dużą wytrzymałość z dobrą prezencją, nie powodują uczuleń, izolują temperaturowo. Wady: mają ograniczoną przezierność, co wpływa na efekt estetyczny, ich twardość może wpływać na ścieranie się przeciwległych zębów.

Korony pełnoceramiczne, porcelanowe. Zalety: bardzo dobrze się prezentują, są częściowo przezierne (dzięki czemu wyglądem przypominają szkliwo i nie powodują ciemnienia przyległych tkanek), nie wywołują uczuleń. Wady: są podatne na pękanie, ich twardość może wpływać na ścieranie się przeciwległych zębów.

Korony porcelanowe na podbudowie z metalu. Zalety: duża elastyczność sprawia, że rzadziej pękają. Wady: niektóre stopy metalu (zawierające nikiel) mogą wywoływać uczulenia, powodują przebarwienia przy dziąśle.

Korony porcelanowe na podbudowie z tlenku cyrkonu. Zalety: wyglądają naturalnie, są wytrzymałe, nie wywołują uczuleń, bardzo dobrze przylegają. Wady: większa minimalna grubość w porównaniu do podbudowy metalowej (co może utrudniać ich umiejscowienie).

Polecamy też: Czy korony zębowe ceramiczne na podbudowie z metalu są szkodliwe?

Wskazania do założenia koron protetycznych

Wskazaniem do założenia koron protetycznych jest uszkodzenie mechaniczne lub osłabienie naturalnej korony zęba, a także jej nieprawidłowego wyglądu. Korony zakłada się zatem w przypadku złamania zęba, a także przy jego znacznym osłabieniu w przebiegu próchnicy lub gdy nie istnieje już możliwość stosowania wypełnienia.

Korony zakłada się także po wykonaniu leczenia kanałowego, gdyż w czasie wykonywania tego zabiegu naturalna korona zęba bywa osłabiona lub ulega ukruszeniu. Zdarza się, że korony stanowią podporę dla tzw. mostu protetycznego, wówczas bywają zakładane na zdrowe zęby.

Na życzenie pacjenta korony protetyczne mogą być też założone ze względów czysto estetycznych – gdy pacjentowi nie odpowiada kształt lub kolor naturalnej korony zęba.

Leczenia dodatkowe przed założeniem korony

Przed zabiegiem założenia korony protetycznej stomatolog musi przeprowadzić badanie mające na celu określenie możliwości leczenia zęba. Koronę protetyczną mocuje się na zębie, którego nie toczy choroba. Zazwyczaj usuwa się stare wypełnienia i zastępuje je nowymi.

Zęby wyjątkowo zniszczone mogą wymagać dodatkowego przygotowania w postaci specjalnego wkładu (wkładu koronowo-korzeniowego). Zakładanie korony na ząb osłabiony jest obarczone dużym stopniem ryzyka i może doprowadzić do jego uszkodzenia.

Przed i po zakończeniu leczenia kanałowego, lub wzmocnienia zęba wkładem, zostanie wykonane zdjęcie rtg zęba, dzięki któremu lekarz upewni się, że może przystąpić do kolejnej fazy leczenia.

Szlifowanie zęba i pobieranie wycisku protetycznego

W kolejnej fazie leczenia ząb zostanie oszlifowany w sposób umożliwiający założenie korony protetycznej. Dzięki szlifowaniu wymiary zęba zostaną zmniejszone o grubość uzupełnienia (ściany korony protetycznej mają ok. 1.

5 mm grubości), by ząb wraz z uzupełnieniem odpowiednio wypełniał przestrzeń pomiędzy innymi przylegającymi do niego zębami.

Kikut zęba zostaje dodatkowo zabezpieczony warstwą impregnacyjną (zabezpieczającą przed wniknięciem bakterii i oddziaływaniem termicznym) oraz wykonaną z akrylu koroną tymczasową. Po oszlifowaniu zęba pobrany zostaje wycisk protetyczny obejmujący przyległe oraz przeciwstawne zęby.

Pobranie wycisku polega na umieszczeniu w ustach pacjenta specjalnej masy plastycznej, w której zostanie odciśnięty kształt szczęki. W czasie wizyty powinien także zostać określony pożądany kolor korony protetycznej.

Cementowanie korony protetycznej

Przed ostatecznym założeniem korony stomatolog umożliwia pacjentowi jej przymierzenie. Pacjent powinien ocenić swoje odczucia dotyczące komfortu, a także estetyki wykonania korony protetycznej.

Lekarz sprawdza natomiast jej faktyczne dopasowanie do zębów przylegających i przeciwległych, a także precyzję jej dopasowania do oszlifowanego zęba (szczelność).

Jeśli pacjent wyraża zgodę, stomatolog cementuje koronę protetyczną.

▷ Wkłady koronowo-korzeniowe Wrocław, odbudowa zęba na korzeniu ••• Yes Dent

Wkłady koronowo-korzeniowe przede wszystkim zaleca się stosować na zębach martwych po leczeniu kanałowym.

Głównym wskazaniem do zastosowania wkładów koronowo korzeniowych jest duże zniszczenia tkanek zęba, a co za tym idzie – potrzeba wzmocnienia jego konstrukcji.

Wkład koronowo-korzeniowy ma zastosowanie tylko wtedy, gdy korzeń zęba ma odpowiednią długość i jest dobrze umocowany w zębodole.

Odbudowa zęba na korzeniu – przeciwwskazania

Do głównych przeciwwskazań do zastosowania wkładów koronowo-korzeniowych należą:

  • duże zniszczenie zęba sięgające okolicy poddziąsłowej;
  • złamane lub zbyt krótkie korzenie;
  • zaawansowany proces chorobowy tkanek przyzębia.

Przygotowanie do założenia wkładów koronowo-korzeniowych we Wrocławiu

Przed założeniem wkładów koronowo-korzeniowych konieczne jest przeleczenie kanałowe zęba oraz próchnicy. Aby jak najdokładniej ocenić stan jamy ustnej i wykluczyć ewentualne choroby przyzębia, zaleca się wykonanie zdjęcia rentgenowskiego.

Jak przebiega odbudowa zęba na korzeniu?

Zabieg założenia wkładu koronowo-korzeniowego podzielony jest na kilka etapów. Na pierwszej wizycie (po wyleczeniu kanałowym) lekarz stomatolog wybiera optymalny rodzaj wkładu. W przypadku wkładu z włókna lanego niezbędne jest wykonanie wycisku, który następnie odsyła się do laboratorium protetycznego.

Wkłady z włókna szklanego można założyć już na tej samej wizycie. Gdy technik wykona wkład z włókna lanego (metalowy), stomatolog pierw go przymierza i dopiero po jego zacementowaniu pobiera wycisk na koronę protetyczną, którą cementuje na kolejnej wizycie.

Procedura założenia wkładów koronowo-korzeniowych przebiega bezboleśnie, a w razie odczuwania jakiegokolwiek dyskomfortu Pacjent może skorzystać ze znieczulenia miejscowego.

Wkłady koronowo-korzeniowe – efekty zabiegu

Wkład koronowo-korzeniowy wzmacnia osłabiony korzeń, pozwala na odbudowę filaru protetycznego, np. za pomocą korony, w taki sposób, że uzyskana konstrukcja ma wytrzymałość zbliżoną do naturalnego zęba, co umożliwia Pacjentowi gryzienie bez szczególnych ograniczeń.

You might be interested:  Rodzaje aft – suttona, mikulicza, bednara – leczenie małych i dużych aft

FAQ – najważniejsze pytania dotyczące wkładów koronowo-korzeniowych we Wrocławiu

Ile kosztują wkłady koronowo-korzeniowe

Cena odbudowy zęba na korzeniu uzależniona jest od rodzaju materiału, z jakiego wykonany jest wkład oraz rodzaju zęba, który zostaje poddany zabiegowi (czy jest to ząb jedno- czy wielokorzeniowy).

Ile wytrzymuje wkład koronowo-korzeniowy?

Wytrzymałość wkładu uzależniona jest od poprawności jego wykonania i od zacementowania. Na trwałość wpływa również higiena jamy ustnej. Gdy zaobserwujemy, że wkład zaczyna się ruszać, należy jak najszybciej udać się do gabinetu stomatologicznego w celu jego zacementowania.

Wkłady standardowe w praktyce stomatologicznej

Zachowanie naturalnego wyglądu od wieków było marzeniem wielu ludzi. Jednym z elementów naturalnego piękna jest uśmiech, który determinowany jest przez stan uzębienia.

Od czasu, kiedy możliwe stało się wypełnianie systemu kałowego, nazywane onegdaj leczeniem przewodowym, powstały realne możliwości, aby wykorzystać korzeń do odbudowy brakujących fragmentów lub nawet całej korony klinicznej.

Takie rozwiązania, jak ząb ćwiekowy, stanowią obecnie raczej relikt przeszłości, ale trwałość niektórych prac tego typu powinna stanowić inspirację dla współczesnej stomatologii.  

Dynamiczny rozwój endodoncji stwarza realną szansę na uzyskanie trwałego efektu terapeutycznego nawet w przypadku powikłań leczenia pierwotnego. Również niepowodzenia rekonstrukcji w postaci próchnicy wtórnej czy uszkodzeń mechanicznych stanowią w większości przypadków wyzwanie do podjęcia dalszego leczenia, a nie jedynie pole działania dla specjalistów z zakresu chirurgii i implantologii. 

Stosowanie wkładów koronowo-korzeniowych ma swoją bogatą historię, ale co warte podkreślenia – niektóre rozwiązania w praktycznie niezmienionej formie towarzyszą stomatologom od blisko wieku. Jako przykład podać można metalowe wkłady firmy Dentatus, które wprowadzono do produkcji w 1932 r., co stanowiło początek ery wkładów standardowych.

Do dzisiaj budowa tych wkładów nie uległa zmianie, a adaptacją do zmieniających się metod postępowania było rozszerzenie gamy dostępnych wkładów o identyczne konstrukcje wykonane jednak z odmiennych stopów metali. Pierwotnie pozłacane, następnie tytanowe (1972), a od 1989 r.

dodatkowo ze stopu stali nierdzewnej w niezmiennym kształcie towarzyszą lekarzom i nadal znajdują licznych wielbicieli. 

Wkłady standardowe metalowe dostępne są w ofercie wielu producentów, a odmienność konstrukcji i surowców, z których zostały wykonane, stwarza możliwości adaptacji do zróżnicowanych warunków klinicznych.

Od kilkudziesięciu lat oprócz wkładów metalowych w gabinetach używa się konstrukcji wykonanych z tworzyw kompozytowych wzmocnionych różnymi rodzajami włókien syntetycznych.

Pierwotnie wykorzystywane włókna węglowe zastąpione zostały włóknami szklanymi i kwarcowymi, a to głównie za sprawą walorów estetycznych. Gamę dostępnych rozwiązań dopełniają wkłady z tlenku cyrkonu, a i ta lista z pewnością niebawem wymagać będzie dopisania dalszych ciekawych rozwiązań.

Starając się uporządkować ten ogrom dostępnych wariantów, klasyfikację oprzeć można na rodzaju surowca, z którego wykonano wkład – metalowy i niemetalowy. Uszeregować można je również w zależności od budowy/kształtu, warunków retencji i np. kolorystyki. 

Rozpatrując budowę/kształt, należy sprawdzić, czy konstrukcja ma wydzieloną część koronową i korzeniową. Wkład może mieć budowę prostą – bez różnicowania części koronowej i korzeniowej elementami konstrukcji lub złożoną, kiedy widać wyraźną granicę obu fragmentów (zdj. 3, 4A–C). 

Kształt części korzeniowej może być równoległościenny, czyli bryła w kształcie walca, lub zbieżny, czyli o średnicy malejącej w kierunku do wierzchołka korzenia. W praktyce nie spotyka się prostego odwzorowania bryły stożka, a raczej „wariacje na temat”.

Połączenie kształtu walca przechodzące w stożek lub połączenie dwóch stożków o zmiennym kącie ścian bocznych, czyli tzw. zbieżności, co znajduje zazwyczaj odzwierciedlenie w nazwie jako np. DT Post, czyli duble taper – wkłady o dwustopniowej zbieżności.

Implikacją takiego ukształtowania jest metoda adaptacji długości wkładu standardowego do warunków klinicznych. Jak wspomniano, liczba wariantów kształtów i pomysłów na ich zastosowanie jest bardzo duża. 

Przykładem jednej z ciekawszych form jest niewątpliwie wkład kompozytowy Twin Luscent® Dentatus. Aerodynamiczny kształt z centralnym przewężeniem, dla którego producent przewidział dowolność osadzania, to dwie najbardziej wyróżniające cechy tej konstrukcji (zdj. 5).

Kolejnym czynnikiem pozwalającym na klasyfikację jest metoda uzyskania retencji wkładu. Konstrukcje, których utrzymanie zapewnia adhezja cementu, czyli osadzane bez czynnego udziału elementów retencyjnych, nazywa się biernymi.

Natomiast zapewniający mechaniczne utrzymanie gwint sprawia, że wkłady nazywane są aktywnymi.

Obecnie oprócz konstrukcji metalowych odnaleźć można przynajmniej jeden kompozytowy wkład aktywny Flexi Flange Fiber® i praktycznie bliźniaczy Flexi Posts Fiber (zdj. 6).

Przytoczone powyżej różnice pomiędzy wkładami sprawiają, że praktyczne ich stosowanie jest proste tylko z pozoru.

Wykorzystanie ich potencjału bez ryzyka uszkodzeń jatrogennych wymaga głębokiej wiedzy i zrozumienia wielu zagadnień – od anatomii począwszy, poprzez endodoncję, umiejętność właściwej analizy wyników diagnostyki radiologicznej, na zasadach okluzji i materiałoznawstwa kończąc. Bagatelizowanie wymagań dotyczących właściwego doboru wkładu, adaptacji i przestrzegania procedur postępowania sprawia, że istotnie wzrasta liczba obserwowanych niepowodzeń klinicznych. Należy podkreślić, że dostępność tak wielu odmiennych konstrukcji, choć pozwala na bezpieczne stosowanie w różnych sytuacjach klinicznych, nie umniejsza przydatności wkładów modelowanych indywidualnie. Wybór zawsze podejmowany musi być z uwzględnieniem wszystkich czynników, a aspekt ekonomiczny to nie jest jedynie proste porównanie ceny wkładów.

Dobór wkładów standardowych do określonej sytuacji klinicznej wymaga zazwyczaj posiadania kilku ich typów i rozmiarów.

W przypadku wkładów lanych to ciekły metal adaptuje się do kształtu utrwalonego w formie odlewniczej odwzorowującej przestrzeń dla wkładu.

W przypadku wkładów standardowych to korzeń zęba i ewentualnie fragmenty korony klinicznej adaptuje się do formy zdeterminowanej kształtem wkładu. Dla obu konstrukcji wspólne jest zapewnienie toru wprowadzenia.

Zasady, które stanowią o powodzeniu rekonstrukcji opartej na wkładach, muszą uwzględniać kilka czynników.

Zaniedbywaną, choć bardzo istotną kwestią, jest aspekt mikrobiologiczny, czyli zapewnienie szczelności wypełnienia systemu kanałowego. Tylko pozornie zdanie to spoczywa wyłącznie na zachowanym w rejonie przywierzchołkowym fragmencie wypełnienia kanałowego.

Wiadomo, że najczęstszą przyczyną niepowodzenia leczenia endodontycznego jest utrata szczelności w rejonie korony i dalsza penetracja mikrobów. Usunięcie wypełnienia i uszczelniacza sprawia, że rolę szczelnego wypełnienia odgrywać powinny cement i wkład.

Zadanie to jest bardzo trudne w uwzględnieniu konfiguracji przestrzennej powierzchni cementowanego wkładu i ścian korzenia, gdy trzeba wziąć pod uwagę wszechobecny skurcz polimeryzacyjny.

Wartość współczynnika „C” jest tu skrajnie niekorzystna, a prowadzący do nieszczelności brak relaksacji naprężeń nie uwidoczni się jak w przypadku wypełnień „barwnym mikroprzeciekiem”. Zazwyczaj zamanifestuje swą obecność w postaci dynamicznego rozwoju stanu zapalnego w tkankach okołowierzchołkowych (zdj. 7, 8).

Poważnym zagrożeniem dla uzyskania trwałej szczelności wypełnienia będzie zachowanie przetrwałych fragmentów uszczelniaczy kanałowych. Bo choć większość z nich nie zaburza polimeryzacji, to stanowi przeszkodę mechaniczną dla uzyskania połączenia adhezyjnego.

Nie wolno również zapominać o zachowaniu ostrożności podczas usuwania wypełnienia kanałowego, które należy przeprowadzić w sposób zapewniający zachowanie jego szczelności w okolicy okołowierzchołkowej.

Umowna granica 4–5 mm od wierzchołka, jak wszystkie wartości uśrednione, niesie ze sobą ryzyko wynikające z anatomicznej zmienności, którą czasem trudno wykryć tradycyjnymi metodami obrazowania.

Przedstawiona w prezentacji animacja – zaledwie „zwiastun” możliwości programu „Atlas anatomii zębów 3D” (Brown & Herbranson) – pozwala uzmysłowić stopień trudności i ryzyko niepowodzenia podczas leczenia endodontycznego. Obserwując przestrzenne modele i przekroje, nabiera się znacznego respektu do pozornie prostej czynności, jaką jest mechaniczne opracowanie przestrzeni dla wkładu. 

Podsumowując, w omawianym aspekcie zabieg prowadzony powinien być w reżimie leczenia endodontycznego z zachowaniem właściwej izolacji pola zabiegowego, optymalnie przy użyciu ślinochronu, a znajomość modyfikacji naturalnej anatomii, wymuszonej warunkami leczenia endodontycznego, skłania do wskazania jako osoby najbardziej kompetentnej do osadzania wkładu endodonty prowadzącego leczenie.

Aspekt mechaniczny 

Aspekt mechaniczny leczenia to zarówno trwała retencja wkładu, zapewnienie bezpieczeństwa zachowanych tkanek korzenia, jak i stabilne utrzymanie rekonstrukcji. 

Wspomniany wymóg zachowania szczelnego wypełnienia kanału w rejonie przywierzchołkowym to ograniczenie zakresu preparacji z jednej strony. Wprowadzenie wkładu na bezpieczną głębokość, w której brzeg wyrostka stanowi podparcie dla zębiny korzeniowej, minimalizując ryzyko złamania, to wymóg określający zakres preparacji z drugiej strony.

Niestety, zachowanie wypełnienia kanału na poziomie 4–5 mm przy uwzględnieniu konieczności wprowadzenia wkładu poniżej kostnego brzegu wyrostka, zwłaszcza u osób starszych, czasem jest fizycznie niemożliwe.

Naturalne jest, że w kierunku dowierzchołkowym zmniejsza się poprzeczny wymiar korzenia poważnie zwiększający ryzyko perforacji podczas preparacji lub jego rozłamania. Za jeden z warunków bezpieczeństwa uznaje się zachowanie ścian bocznych o grubości 1 mm.

Jak łatwo to sobie uzmysłowić, zwłaszcza w przypadku siekaczy żuchwy może to stanowić kolejną barierę. Tu wspomnieć należy o zagrożeniach wynikających z warunków obrazowania 2D.

W praktyce jedynie obrazowanie przestrzenne zapewnia właściwe warunki diagnostyczne, nie wykluczając jednak możliwości błędów w interpretacji (zdj. 9 i 10).

You might be interested:  Aspergillus fumigatus – co to jest, alergia, leczenie i badania

Podczas omawiania aspektu mechanicznego trudno pominąć podstawową zasadę proporcji opisywaną w podręcznikach protetyki. Jest ona stała i zawsze musi być zachowana dla sztywnych wkładów metalowych.

Jest to bardzo istotne w procesie uwzględniania (kierunek i wartość siły) obciążenia dla poszczególnych zębów jako skutek ich pozycji w łuku zębowym z wzięciem pod uwagę indywidualnych warunków pacjenta. Dla konstrukcji elastycznych – kompozytowych pamiętać należy o specyfice konstrukcji, w której włókno odporne jest na zrywanie, a kompozyt na ściskanie.

Konsekwencją tego jest wybór optymalnej lokalizacji dla wkładu. Moduł elastyczności zastosowanych stopów metali lub próbki kompozytu, a nawet wartości mierzone dla gotowych konstrukcji, nie uwzględniają zmian, jakie będzie powodować rodzaj cementu i kształt wkładu z uwzględnieniem średnicy przekroju i ewentualnych dodatkowych stopni podparcia.

Za wiarygodne i przydatne klinicznie uznać można wyłącznie wyniki badań oceniające odporność wykonanych z zastosowaniem określonych wkładów i materiałów rekonstrukcji. Dla klinicysty istotne jest również rokowanie dotyczące możliwości nieodwracalnego uszkodzenia korzenia.

Aspekt mechaniczny uwzględniać musi nie tylko ocenę stanu zachowanego zęba, ale czynnościową ocenę układu stomatognatycznego. Planując leczenie, uwzględnia się sposób rekonstrukcji, współistniejące braki, użytkowane uzupełnienia i występowanie parafunkcji.

Pokutujące przekonanie o rozłamywaniu korzeni przez wkłady metalowe jest w znacznej mierze skutkiem błędnej interpretacji. Porównując elastyczność zębiny i stopów stali czy tlenku cyrkonu, z łatwością można uznać, że sztywność wkładów może prowadzić do rozłamania zębiny.

Jednak właściwe osadzenie wkładu, zachowanie zasad proporcji oraz prawidłowa adaptacja do warunków zwarcia w praktyce mogą wyeliminować zagrożenie. Na tym etapie powraca kwestia kształtu części korzeniowej i ewentualnych elementów stabilizujących – zapewniających dodatkowe podparcie.

Liczne opracowania oceniają zarówno wartość retencji w zależności od kształtu i zbieżności wkładu, wskazując na niebezpieczeństwo stosowania aktywnych wkładów zbieżnych o konstrukcji prostej. Kwestią odrębną pozostaje interpretacja obecności gwintu na powierzchni wkładu.

Wkłady metalowe samogwintujące wywierać będą większe naprężenia na ściany boczne, ale już wprowadzenie rozciętego rdzenia zmniejszy ich wartość w newralgicznej strefie okołowierzchołkowej. Wkłady równoległościenne nie tylko przenoszą większe naprężenia, ale – co dodatkowo zmniejsza wytrzymałość tkanek korzenia – wymagają większego zakresu preparacji dla uzyskania właściwej przestrzeni.

Obserwując budowę wkładu metalowego Dentatus Classic Surtex® Posts (zdj. 1), można odnieść wrażenie, że to groźny instrument działający podczas wkręcania jak klin. Z tym jednak, że w założeniach producenta to wkład bierny. Element gwintu na powierzchni ma za zadanie zwiększyć retencję cementu, a wkład nie powinien być wkręcany.

Anatomiczny kształt tej konstrukcji sprawia, że w niezmiennej formie towarzyszy lekarzom od 1932 r.

Warto zauważyć, że spektakularne uszkodzenia obserwuje się głównie w użytkowanych wiele lat rekonstrukcjach i uzupełnieniach protetycznych, których adaptacji do warunków zwarcia nie kontrolowano od momentu ich zacementowania.

Uszkodzenia zębów filarowych bezpośrednio po osadzeniu wkładu spotyka się znacznie rzadziej, a znane przypadki wynikały z błędów lekarskich. Trudno za powikłanie uznać uszkodzenie korzenia u pacjentki zgłaszającej „wyczuwalną przeszkodę podczas zamykania ust” bezpośrednio po zacementowaniu korony.

Omawiając właściwości mechaniczne, należy pamiętać o istnieniu nie tylko obciążeń pionowych i sił wyważających, ale również rotujących. Większość wkładów ma na przekroju poprzecznym kształt koła.

Należy zawsze ocenić warunki z uwzględnieniem ilości zachowanych tkanek, warunków zwarciowych oraz budowy wkładu z elementami przeciwrotacyjnymi. Wkłady Flexi Flange dzięki rozciętemu rdzeniowi i przemieszczaniu tych dwóch fragmentów uzyskują znaczną odporność na wykręcanie – ruch rotacyjny.

W konstrukcjach wielu wkładów funkcję zabezpieczenia przeciwrotacyjnego spełniają wyfrezowane na powierzchni kanały umożliwiające swobodne uwolnienie nadmiaru cementu z kanału. Alternatywę stanowić może dodatkowe osadzenie ćwieków okołomiazgowych.

W opinii autora w większości spotykanych sytuacji klinicznych zachowane zostają nieregularne fragmenty tkanek naturalnych spełniające te funkcje w zadawalającym stopniu. Warunkiem jest jednak dokładne planowanie i zachowanie umiaru podczas opracowania.

W przypadku znacznego uszkodzenia korzenia i zachowaniu krytycznie małej ilości tkanek zamiast wkładu lanego o znacznym przekroju rozwiązaniem okazać się może np. zastosowanie systemu Luminex® (zdj. 11–14).

Wkład transmitujący światło umożliwia rekonstrukcję utraconych tkanek korzenia przy użyciu dowolnego kompozytu polimeryzowanego światłem. Po usunięciu wkładu wprowadza się wkład standardowy zapewniający stabilność rekonstrukcji.

W świetle dostępnych publikacji ryzyko rozłamania korzenia zmniejsza się o połowę.

Aspekt estetyczny – transmisja światła i zabarwienie wkładu

Jak wspomniano na początku, czynnikiem decydującym o wykonywaniu rekonstrukcji jest przywrócenie funkcji ze znacznym naciskiem na estetyczny wygląd.

Wkłady metalowe nie spełniają tych kryteriów, choć jedna z teorii głosi, że wkłady w kolorze złota zapewniają ciepłą barwę, imitując naturalny kolor żywej miazgi. W odniesieniu do wkładów kompozytowych warto wspomnieć, że chronologicznie pierwsze były wkłady wykonywane z włókien węglowych.

O estetyce trudno tu mówić, ale właściwości mechaniczne były i są doskonałe, albowiem nadal liczne konstrukcje dostępne są na rynku. Formą połączenia doskonałej mechaniki i estetyki były wkłady węglowe otoczone włóknami kwarcowymi, co przypominało nieco mały ołówek.

Obecnie większość wkładów ma jasną barwę o różnym stopniu transparencji. To właśnie transparencja/przezierność może odpowiadać za efekt nieestetycznej szarości. 

Preparacja 

Patrząc na zagadnienie od strony korony klinicznej, w pierwszej kolejności należy pamiętać, że preparowanie zdrowej zębiny tylko po to, aby zastąpić ją wkładem, jest błędem. Wkład należy dobrać w taki sposób, by do minimum ograniczyć zakres niezbędnej preparacji.

Rozległe zniszczenie sięgające nisko poddziąsłowo może dyskwalifikować ząb lub wymagać adaptacji w postaci wydłużenia korony klinicznej.

Klasyfikację i odpowiednie metody postępowania zostały w sposób wyczerpujący omówione w publikacji dra Macieja Żarowa (Nowa klasyfikacja ubytków poddziąsłowych, „Medycyna Praktyczna – Stomatologia” 2016, nr 1 (17), s. 19–24). 

W tym miejscu należy wspomnieć, że podejmowanie prób leczenia warunkowego bez względu na motywy w przypadku niepowodzenia prowadzić może do roszczeń i zawsze – jak każdy zabieg stomatologiczny – powinno znaleźć odpowiednie odzwierciedlenie w dokumentacji z uwzględnieniem podpisu pacjenta poprzedzonego po…

Co zyskasz, kupując prenumeratę?

  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • …i wiele więcej!

Sprawdź

Wkłady koronowe

Wkłady koronowe to samodzielne uzupełnienia, które zastępują tradycyjne wypełnienia, czyli „plomby”. Charakteryzują się dużą wytrzymałością i właśnie dlatego polecane są głównie do zębów bocznych.

Obecnie wkłady koronowe wykonuje się najczęściej z porcelany lub kompozytu. Wkłady stosuje się w celu odbudowania miejsc stycznych z zębem sąsiednim oraz jeśli korona zęba jest znacznie zniszczona.

Co jeszcze warto wiedzieć o wkładach koronowych?

1. Wykonanie wkładów koronowych

Wkłady koronowe, zwane także inlay, wykonuje się w ciągu dwóch wizyt w gabinecie stomatologicznym. Założenie wkładu jest całkowicie bezbolesnym zabiegiem, odbywa się w znieczuleniu miejscowym. Specjalista bardzo dokładnie opracowuje ząb, podobnie jak pod klasyczne wypełnienie ubytku, czyli tak zwaną plombę.

Różnica polega na tym, że w przypadku wkładu koronowego musi zostać zachowana zasada: dno ubytku nie może być szersze niż jego wylot. Kolejnym etapem jest pobranie wycisku w celu wykonania modelu, na którym w laboratorium protetycznym zostanie wykonany wkład.

Zostaje pobrany również wycinek zębów przeciwstawnych, który posłuży do dobrania koloru. Opracowany ząb zostaje zabezpieczony specjalnym opatrunkiem, który chroni go do czasu następnej wizyty. Po upływie dwóch, trzech dni pacjent powinien zgłosić się do specjalisty na osadzenie wkładu w ubytku zęba.

Wkłady łączy się szczelnie z zębem za pomocą kleju, dzięki czemu spada ryzyko pojawienia się ponownej próchnicy.

Wkłady koronowe są bardzo wytrzymałe, a także ich zastosowanie umożliwia precyzyjne odbudowanie miejsc stycznych z sąsiednim zębem i odtworzenie anatomicznego kształtu zęba. Efekt ten ciężko osiągnąć, zakładając tradycyjną plombę.

Rodzaje wkładów koronowych:

  1. Wkłady koronowe metalowe – wykonane z:
  • tytanu,
  • stopu złota,
  • stopu złoto-zastępczego.
  1. Wkłady koronowe niemetalowe – wykonane z:
  • włókna szklanego,
  • ceramiki.

Najlepiej sprawdzają się wkłady porcelanowe.

2. Wkłady koronowo-korzeniowe i mosty

Wkłady te stosuje się, gdy u pacjenta doszło do całościowego uszkodzenia koron zębów własnych.

Wkład koronowo-korzeniowy może zostać założony tylko wtedy, kiedy kanał korzeniowy jest prawidłowo wyleczony i nie ma na nim zmian patologicznych.

Uszkodzenie zęba nie powinno się znajdować poniżej brzegu kości. Wkłady te zakłada się jedynie na zęby martwe. Kiedy stosuje się wkłady koronowo-korzeniowe?

  • zęby leczone endodontycznie,
  • zęby stabilne, bez złamań wzdłuż osi korzenia,
  • zęby bez zmian okołowierzchołkowych.

Wkłady koronowo-korzeniowe mogą zostać wykonane w laboratorium protetycznym, jednak obecnie częściej stosuje się wkłady standardowe, wykonane z kompozytu wzmocnionego włóknami szklanymi lub stopami metalu. Odbudowa rdzenia zęba możliwa jest w czasie jednej wizyty.

Most jest protezą uzupełniającą brak od jednego do kilku zębów. Składa się z przęsła odtwarzającego czynność i kształt utraconych zębów oraz z elementów mocujących go na filarach (naturalnych zębach otaczających lukę lub implanty). Elementem mocującym mogą być wkłady koronowe lub wkłady koronowo-korzeniowe.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *