Zadyszka – jakie mogą być przyczyny?

Zadyszka to określenie potoczne. Lekarze używają słowa duszność. Zadyszka to subiektywne uczucie braku powietrza lub odczuwanie dyskomfortu podczas oddychania, związanego z problemami z oddychaniem. Jakie są najczęstsze przyczyny zadyszki i kiedy zadyszka powinna cię zaniepokoić? Jakie są metody leczenia zadyszki?

Spis treści:

Zadyszka po intensywnym treningu, długim biegu czy ciężkiej pracy fizycznej jest zjawiskiem normalnym.

Gdy pojawia się w innych okolicznościach może być sygnałem, że w naszym organizmie dzieje się coś złego.

Patologiczne zmiany wywołujące problemy ze swobodnym oddychaniem mogą towarzyszyć bardzo wielu schorzeniom, nie tylko chorobom dróg oddechowych. Bardzo często mają związek z chorobami układu krążenia.

Jak mówią lekarze, zadyszka, czyli duszność może powstawać na podłożu kilku mechanizmów. Dlatego szukając przyczyn duszności lekarz skupia się na sytuacjach i objawach, które występują razem z zadyszką.

Jeżeli u pacjenta wystąpił skurcz oskrzeli związany z napadem astmy oskrzelowej albo śródmiąższowy obrzęk płuc w wyniku niedokrwienia mięśnia sercowego będzie się on skarżył nie tylko na duszność, ale i na ucisk w klatce piersiowej. Gdy chory cierpi na astmę lub przewlekłą obturacyjną chorobę płuc i doszło do zaostrzenia schorzeń, zadyszka będzie się nasilała podczas wysiłku.

  • Czytaj też:
  • Zadyszka po treningu – jak poprawić kondycję i pozbyć się zadyszki?
  • Jak zwiększyć pojemność płuc? Ćwiczenia wytrzymałościowe i oddechowe
  • Zasady oddychania w trakcie biegania

Zadyszka: przyczyny

Choroby płuc

Zwiększenie aktywności napędu oddechowego z konsekwencją w postaci hiperwentylacji (nadmiernej wentylacji) ma miejsce w ostrej hipoksemii i hiperkapnii. Podobne zjawisko zachodzi wskutek stymulacji receptorów płucnych w przypadku zatorowości płucnej, obrzęku śródmiąższowego płuc, ostrego spazmu oskrzelowego.

Istotne jest, że nawet przy prawidłowym stanie układu oddechowego takie czynniki, jak przebywanie na dużej wysokości bezwzględnej, podwyższone stężenie progesteronu w ciąży czy przyjmowanie niektórych leków (np. kwasu acetylosalicylowego) mogą wywołać u niektórych osób duszności.

Zaburzenia wentylacji płuc mogą występować przy schorzeniach dróg oddechowych takich jak astma, rozedma płuc, przewlekłe zapalenie oskrzeli czy rozstrzenie oskrzeli.

Przyczyną duszności może być również zmniejszenie zakresu ruchomości ścian klatki piersiowej, które pojawia się przy kifoskoliozie bądź schorzeniach związanych ze znacznym osłabieniem mięśni oddechowych. Chory musi w każdy oddech wkładać więcej wysiłku.

  1. Zadyszka pojawi się także wtedy, gdy w jamie opłucnowej zgromadzi się znaczna ilość płynu wysiękowego.
  2. Zaburzenia wymiany gazowej, a więc także kłopoty z oddychaniem mogą występować w przebiegu zapalenia płuc, obrzęku płuc, a także zakrztuszenia (zachłystowego zapalenia płuc i zespołu ostrej niewydolności oddechowej).
  3. Wyrównywanie hipoksemii w przypadku chorób naczyń płucnych, chorób śródmiąższowych płuc czy zastoju w krążeniu płucnym nie przynosi efektu w postaci zmniejszenia zadyszki, gdyż jest ona konsekwencją bezpośredniej stymulacji receptorów płucnych.
  4. Choroby serca i naczyń

Utrudnienie oddychania przy wysiłku fizycznym można zaobserwować w łagodnej lub umiarkowanej niedokrwistości. Wady serca związane z wewnątrzsercowym przeciekiem lewo-prawym mogą skutkować zwiększeniem rzutu serca i uczuciem zadyszki, również na tle rozwoju nadciśnienia płucnego.

Duszność podczas wysiłku może być następstwem nie tylko nie tylko małej wydolności układu sercowo-naczyniowego, spowodowanego brakiem treningu, ale również zaburzeniami procesu rozkurczu mięśnia sercowego w przebiegu nadciśnienia tętniczego, stenozy (zwężenia zastawki aortalnej) oraz kardiomiopatii przerostowej. Przewlekła zadyszka może towarzyszyć także zapaleniu osierdzia.

Zadyszka może się pojawić także u osób z niedokrwienną chorobą serca.

Nadwaga

Nadprogramowe kilogramy utrudniają nie tylko swobodne poruszanie się, ale także negatywnie wpływają na oddychanie. Dzieje się tak, ponieważ tkanka tłuszczowa zabiera tlen mięśniom i innym ważnym narządom ( w tym pęcherzykom płucnym), sprawiając, że dostają go mniej niż potrzebują. Krótko mówiąc są niedotlenione i niedożywione.

Panika

Gdy jesteśmy zdenerwowani, oddychamy szybciej, ale płytko. To hiperwentylacja, która jest następstwem zmniejszenia ilości dwutlenku węgla we krwi. Skutkiem tego są kołatanie serca i zawroty głowy. Aby uniknąć tych przykrych dolegliwości, należy oddychać do papierowej torebki.

To przywróci prawidłowe stężenie tlenu i dwutlenku węgla we krwi, dzięki czemu uspokoisz się i odzyskasz równy oddech. Innym sposobem na opanowanie zadyszki wynikającej z lęku jest świadome spowolnienie oddechu.

Powietrze nabieraj przez usta, a następnie wolno wydmuchuj je przez nos lub przez usta złożone w tzw. dziubek.

Zadyszka: leczenie

W każdym przypadku zadyszki należy znaleźć przyczynę jej powstawania. Im szybciej trafimy do lekarza, tym lepiej. Po zbadaniu pacjenta i wykonaniu podstawowych badań lekarz będzie wiedział, jakie leczenie zastosować. Jeżeli przyczyną zadyszki jest choroba płuc lub serca, trzeba leczyć schorzenie podstawowe.

Opanowanie choroby pozwoli pozbyć się także zadyszki, chociaż nie zawsze jest to możliwe. Jeżeli leczenie jest niemożliwe lub nieskuteczne, a zależy na lepszej jakości życia można wspomagać organizm tlenoterapią.

Ta jest stosowana zwykle wtedy, gdy spoczynkowa saturacja (wysycenie krwi tlenem) jest mniejsza niż 94% lub gdy spada ona poniżej tego poziomu podczas codziennej, zwykłej aktywności fizycznej pacjenta.

Zadyszka – jakie mogą być przyczyny? Dziennikarka od ponad 40 lat zaangażowana w popularyzację edukacji zdrowotnej. Laureatka wielu konkursów dla dziennikarzy zajmujących się medycyną i zdrowiem. Otrzymała m. in. Nagrodę Zaufania „Złoty OTIS” w kategorii „Media i Zdrowie”, Wyróżnienie Św. Kamila przyznawane z okazji Światowego Dnia Chorego, dwukrotnie „Kryształowe Pióro” w ogólnopolskim konkursie dla dziennikarzy promujących zdrowie oraz wiele nagród i wyróżnień w konkursach na „Dziennikarza Medycznego Roku” organizowanego przez Ogólnopolskie Stowarzyszenie Dziennikarze dla Zdrowia.

Zadyszka – czy to normalne?

Zadyszka – jakie mogą być przyczyny?

Najpierw musimy rozróżnić czy jest to zwykła zadyszka (medycznie nazywana dusznością) spowodowana naszym siedzącym i leniwym trybem życia, czy może jednak wiąże się ona z jakąś chorobą.

Chociaż wydawałoby się, że zwykła duszność po krótkim biegu to nic strasznego, jednak stałe niedbanie o naszą kondycję nie będzie sprzyjało naszemu zdrowiu, a w przyszłości może prowadzić do groźnych i poważnych chorób. Dlatego tak ważna jest systematyczna aktywność fizyczna już od wczesnego dzieciństwa.

Zatem kiedy powinniśmy się niepokoić i podejrzewać, że brak tchu nie jest już tylko spowodowany brakiem kondycji i wytrenowania? Jest wiele przyczyn duszności. Najczęstszymi z nich są jednak choroby płuc lub serca.

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP)

To płuca pełnią w naszym organizmie funkcję miejsca, w którym krew otrzymuje tlen – jest to proces wymiany gazowej. Dzięki temu krew odpływająca z płuc jest bogata w tlen i nie zawiera już dwutlenku węgla, który został oddany do powietrza w czasie wydechu.

Coraz częściej spotykaną przyczyną duszności jest przewlekła obturacyjna choroba płuc, występująca głównie u osób palących wyroby tytoniowe lub narażonych na dym tytoniowy.

Nawet jeśli zostanie wykryta, nie potrafimy jej leczyć i nadal postępuje. Choroba ta w skrócie zwana POChP jest czwartą przyczyną zgonów na świecie.

Najskuteczniejszym sposobem zwolnienia jej postępu jest zaprzestanie palenia tytoniu.

Choroba początkowo przebiega bardzo skrycie, najpierw pod postacią zadyszki przy dużych wysiłkach – tłumaczonej brakiem kondycji, następnie duszności przy coraz mniejszej aktywności. Aż w końcu nawet w czasie odpoczynku.

POChP jest niesłusznie mylone z astmą, astma występuje przeważnie u ludzi młodych i z czasem łagodnieje, a duszność jest spowodowana narażeniem na czynniki powodujące wystąpienie odpowiedzi alergicznej, np.

pyłki traw, kurz.

Czytaj też: Czy palenie bierne może spowodować raka płuca?

Nowotwory płuc

Kolejnym schorzeniem, wiążącym się z uczuciem duszności są nowotwory płuc. Obszar zajęty przez tkankę nowotworową nie spełnia swojego zadania, w związku z tym do organizmu dostarczane jest co raz mniej tlenu. Warto pomyśleć o tej przyczynie, jeśli paliliśmy papierosy przez długi czas albo byliśmy narażeni na azbest.

Zatorowość płucna

Inną chorobą płuc, której objawem staje się brak tchu, jest zatorowość płucna. Polega ona na zatkaniu zakrzepami naczyń krwionośnych (tętnic) doprowadzających krew do płuc.

Jeśli naczynia te są zapchane, uniemożliwiona jest wymiana gazowa, a organizm cierpi z powodu niedostatku tlenu.

Duszność towarzysząca zatorowości płucnej najczęściej występuje nagle i jest związana albo z zakrzepicą żył kończyn dolnych, albo z operacją, urazem lub unieruchomieniem (np. z długą podróżą samolotem, leżeniem w łóżku w trakcie choroby).

Choroby serca

Chore serce, niebędące w stanie pompować odpowiednio krwi, także może spowodować wystąpienie duszności. Krew nie odpływa z płuc i tam zalega, przesącza się do pęcherzyków płucnych, zajmując miejsce przeznaczone dla powietrza.

Dla duszności spowodowanej niewydolnością serca typowe jest jej nasilenie w pozycji leżącej. Dlatego też pacjenci śpią w pozycji siedzącej lub chociażby półsiedzącej.

You might be interested:  Upławy z pochwy – co robić i jak zapobiegać upławom z pochwy?

Położenie takiej osoby na płasko powoduje, że prawie natychmiast wstępują duszności i często kaszel.

Zapalenie płuc

Duszność bardzo często występuje także w czasie ostrych infekcji, bez względu na to czy jest to zapalenie płuc, czy zapalenie oskrzeli. Należy pamiętać, że jeszcze kilka tygodni po takiej chorobie może pojawiać się kaszel i duszność w czasie wysiłku, jest to związane z nadreaktywnością oskrzeli.

Zawał serca – duszność

Szczególnie niebezpieczna duszność jest u osób chorych na cukrzycę, bowiem jej występowanie może oznaczać zawał serca.

Osoby niechorujące na cukrzycę w czasie zawału serca odczuwają silny ból w klatce piersiowej, natomiast pacjenci leczący się przez wiele lat na cukrzycę mają uszkodzone przez wysoki poziom glukozy (cukru) we krwi nerwy, co powoduje, że mogą nie odczuwać bólu. Utrudnia to diagnozę, ponieważ duszność jest często bagatelizowana przez pacjenta.

Duszności nie należy tłumaczyć tylko brakiem kondycji. Często duszność krzyk naszego organizmu o pomoc i prośba o zainteresowanie się swoim zdrowiem.

Czytaj też: Jak rozpoznać zawał serca?

Uwaga! Powyższa porada jest jedynie sugestią i nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku problemów ze zdrowiem należy bezwzględnie skonsultować się z lekarzem!

Siedem możliwych przyczyn zadyszki

Uczucie braku powietrza przeraża, bo może zagrażać życiu. Zwykle jednak wcale tak nie jest.

Zdjęcie Zadyszka – jakie mogą być przyczyny?

Warto zasięgnąć porady specjalisty, jeśli uczucie braku powietrza nasila się z czasem (trwa przez wiele dni, tygodni czy miesięcy). /123RF/PICSEL

U kobiet duszność może być jedynym widocznym objawem zawału. Serce nie pompuje wysyconej tlenem krwi do tkanek i nagle pogarsza się wydolność wysiłkowa, brakuje tchu nawet przy przejściu z kuchni do pokoju. Wzywaj pogotowie! Czekając na lekarza, weź aspirynę (nie przy czynnej chorobie wrzodowej).

Niemiarowość serca – migotanie przedsionków albo tachykardia, czyli zbyt szybki jego rytm, mogą wywołać duszność, bo rozkojarzony mięsień gorzej pompuje krew, ta zatrzymuje się m.in. w płucach, prowadząc do ich obrzęku i wypełnione płynem pęcherzyki nie dostarczają tlenu.

Czyli niewydolność serca. Gdy jest ono nadwerężone przebytymi chorobami, czasem wystarczy drobne przeziębienie, by zaostrzyć niewydolność krążenia. Wtedy oprócz duszności zwykle widoczne są obrzęki nóg.

Gdy brakuje czerwonych krwinek, tkanki czują niedostatek tlenu, pojawia się duszność, choć płuca i serce pracują prawidłowo.

Takie jak:

Zapalenie płuc – duszność wynika z nieprawidłowej pracy pęcherzyków płucnych. Towarzyszy jej gorączka i złe samopoczucie. 

Astma (także niezdiagnozowana) – przy nadwrażliwości na pyły, pyłki roślin i chemię drogi oddechowe zwężają się, utrudniając dopływ powietrza do pęcherzyków płucnych.

POChP – przewlekła obturacyjna choroba płuc. Rozwija się powoli, lecz nieuchronnie obniża wydolność oddechową.

 Nadprogramowe kilogramy utrudniają poruszanie się, a tkanka tłuszczowa zabiera tlen mięśniom i innym ważnym narządom, sprawiając, że dostają go mniej niż potrzebują.

Gdy jesteś zdenerwowana, oddychasz szybciej, ale płytko. Czujesz duszność? Spowolnij oddychanie, np. wypuszczaj powietrze przez nos lub przez usta złożone w ‘dzióbek’ albo oddychaj do papierowej/plastikowej torebki.

  • Gdy duszność pojawia się nagle, bez powodu i masz nudności, wymioty lub czujesz, że zaraz zemdlejesz. 
  • Gdy dusznościom towarzyszy ból w klatce piersiowej, kaszel lub słyszalny świst w oskrzelach.  
  • Gdy trudno ci oddychać, jesteś blada i ciągle czujesz się zmęczona.
  • Gdy oprócz duszności masz obrzęk kostek, spuchnięte dłonie, a najbardziej brakuje ci powietrza w pozycji leżącej.
  • Warto zasięgnąć porady specjalisty, jeśli uczucie braku powietrza nasila się z czasem (trwa przez wiele dni, tygodni czy miesięcy).
  • Lekarz obejrzy cię, osłucha i zleci badania pomagające wyjaśnić przyczynę duszności: EKG, RTG klatki piersiowej, badanie wysiłkowe, spirometrię (badanie czynności płuc), morfologię.
  • Radzi lekarz medycyny Małgorzata Załoga 

Wideo

Jak skutecznie wyczyścić srebrną biżuterię?

Duszności. Jak rozpoznać, czy to COVID-19, czy astma?

Medyczna nazwa niewinnej zadyszki to duszności – a to brzmi już zdecydowanie groźniej. Kiedy zadyszka świadczy o braku kondycji, a kiedy jest objawem poważnej choroby?

Zadyszka (duszności) to subiektywne odczucie niemożności złapania oddechu, któremu może towarzyszyć ucisk w gardle i przyspieszona akcja serca.

Taki stan zazwyczaj trwa bardzo krótko, bo zaledwie kilka minut.

Gdy oddech się wyrównuje, serce przestaje bić na alarm, a zmęczone wysiłkiem mięśnie się rozluźniają, zazwyczaj zdążymy pomyśleć: „trzeba zacząć ćwiczyć” i… zapominamy. Aż do następnej awarii windy.

Choć zadyszka wysiłkowa to sprawa zupełnie naturalna i rzeczywiście nie trzeba się nią szczególnie przejmować (choć lepiej, byśmy łapali ją po kilku kilometrach biegu, a nie po „wspinaczce” na drugie piętro), czasami zdarza się, że zwiastuje poważne problemy zdrowotne.

Gdy duszności pojawiają się często, w dodatku w stanie spoczynku lub przy bardzo niewielkim wysiłku, być może mamy do czynienia z pierwszymi objawami schorzeń układu oddechowego, krążenia, nerwowego lub zaburzeń o naturze psychogennej.

Wszystkie wymagają starannej diagnostyki i leczenia.

Zaburzenia układu oddechowego

Najbardziej charakterystycznym objawem duszności spowodowanych chorobami układu oddechowego jest tzw. stridor, czyli głośny szmer wdechowy, słyszalny jako świst. Jego przyczyną są zwężone drogi oddechowe, a towarzyszy zazwyczaj takim chorobom, jak:

  • zapalenie płuc, Covid-19,
  • gruźlica płuc,
  • pylica,
  • porażenie nerwu krtaniowego,
  • zapalenie lub kurcz krtani.

Zwykła, wydawałoby się niewinna zadyszka już przy lekkim wysiłku, a także np. w wyniku zmiany temperatury otoczenia, to bardzo częsty, wczesny zwiastun przewlekłej obturacyjnej choroby płuc.

POChP dotyczy przede wszystkim palaczy, w tym palaczy biernych, czyli osób narażonych na wdychanie dymu, a także mieszkańców bardzo zanieczyszczonych terenów. Choruje na nią około 2 mln Polaków (w większości po 40. roku życia), z czego zaledwie jedna czwarta ma postawioną diagnozę. Choroba długo pozostaje w ukryciu.

Po okresie symptomów wyłącznie pod postacią zwyczajnej zadyszki duszności zaczynają pojawiać się częściej i bez wyraźnej przyczyny, nawet w stanie spoczynku. Towarzyszy im też uczucie ciasnoty w klatce piersiowej oraz uporczywy kaszel o charakterze przewlekłym.

Rodzaj kaszlu i wygląd plwociny (może zawierać krew i ropę) to dla lekarza sygnał, w jakim stadium jest choroba.

Zaawansowana POChP może prowadzić do sinicy spowodowanej spadkiem saturacji (wysycenia krwi tlenem), często towarzyszy jej też depresja, utrata masy ciała, jadłowstręt, a nawet omdlenia spowodowane kaszlem. Jest chorobą nieuleczalną i postępującą, pomoc lekarska polega wyłącznie na spowolnieniu postępowania objawów i polepszeniu komfortu życia pacjentów.

Zdarza się, że objawy POChP bywają przypisywane astmie oskrzelowej (również wywołującej duszności), podczas gdy choroby te wymagają zupełnie innych metod leczenia.

Leczenie astmy to przede wszystkim eliminowanie powodujących ją alergenów, choroba ta ma też na szczęście tendencję do zanikania wraz z wiekiem pacjenta. Przy POChP niestety im później, tym gorzej.

Duszność w COVID-19

COVID-19 ma sześć etapów:

  1. Faza bezobjawowa – wirus zaatakował organizm, ale nie mamy żadnych tego symptomów.
  2. Gorączka i pokasływanie (zwykle w 4-5 dniu od zakażenia).
  3. Gorączka i duszność. Na tym etapie nie ma co czekać, to ostatni moment, by znaleźć się w szpitalu.
  4. Zapalenie płuc – na tym etapie gorączka jest jeszcze wyższa, a pacjent cierpi z powodu jeszcze silniejszych duszności.
  5. ARDS – zespół ostrej niewydolności oddechowej – na tym etapie pacjent musi być hospitalizowany na oddziale intensywnej terapii. Jeśli leczenie się także tu się nie powiedzie, COVID-19 przechodzi do szóstego etapu.
  6. Sepsa – ciężka niewydolność wielonarządowa.

Choroba Covid-19 może też przebiegać łagodnie, czyli pacjent nie przechodzi przez wszystkie etapy.

W Polsce na astmę choruje 4,5 mln osób. Wielu z nich boryka się z dusznościami. W rozmowie z serwisem zdrowie.pap.pl – internista i alergolog prof. Piotr Kuna z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi wyjaśnia, co wskazuje, że taki objaw pojawił się w konsekwencji astmy, a kiedy można podejrzewać COVID-19.- W astmie duszność jest napadowa.

Atak duszności występuje często w reakcji na alergen, często rano lub wieczorem, a także po wysiłku – tłumaczy profesor, który kieruje Kliniką Chorób Wewnętrznych, Astmy i Alergii w UM w Łodzi. Co ważne, nie towarzyszy takiemu napadowi gorączka.

Astmatycy wiedzą, co w takiej sytuacji robić – przyjmują odpowiedni, często nazywany przez nich awaryjnym, lek, dzięki czemu najczęściej duszność znika.

Zasadnicze różnice między dusznością w COVID-19 a w astmie to:

  • W przypadku COVID-19 duszności towarzyszy gorączka, w astmie jej nie ma.
  • W COVID-19 duszność nie mija po zażyciu leków wziewnych działających na duszność w przebiegu astmy.
  • W COVID-19 duszność ma charakter narastający i stały, w astmie ma charakter napadowy w reakcji na jakiś bodziec (alergen, wysiłek fizyczny, czasem stres).
You might be interested:  Wagotomia – czym jest, wskazania, przebieg, rodzaje, powikłania

– Jeśli doświadczamy duszności z towarzyszącą gorączką, najlepiej znaleźć się w szpitalu – podkreśla prof. Kuna.

Schorzenia układu krążenia

  • Występowanie duszności, zazwyczaj typu wdechowego, często towarzyszy wrodzonym i nabytym chorobom serca i naczyń, takim jak lewokomorowa niewydolność serca, wady zastawki dwudzielnej, nadciśnienie tętnicze, choroba wieńcowa, miażdżycowe zwłóknienie mięśnia serca, wady zastawki aortalnej, wrodzone wady serca z przeciekiem ze strony prawej na lewą.
  • Charakterystyczne dla zadyszki na tle sercowym może być nasilanie się objawów w pozycji leżącej i ulga w pozycji pionowej, wielu pacjentów skarży się na najsilniejsze objawy duszności nocą, przy ułożeniu na lewym boku.
  • Niektóre z pozostałych chorób układu krążenia, którym zawsze towarzyszą poważne problemy z oddychaniem, to zator tętnicy płucnej (duszności ostre), nawracająca zatorowość płucna (duszności przewlekłe) i tamponada serca (duszność narastająca w ciągu kilku godzin lub dni), będąca stanem nagłego zagrożenia życia.
  • Zadyszka może pojawiać się u osób z anemią (niedokrwistością), a cukrzycy powinni być na nią szczególnie wyczuleni, gdyż może być u nich jedynym objawem zawału serca (w przeciwieństwie do innych pacjentów cukrzycy nie odczuwają bólu w klatce piersiowej z powodu neuropatii cukrzycowej).

Duszności psychogenne

To zupełnie naturalne, że w sytuacji silnego stresu organizm reaguje przyspieszonym oddechem i szybszą akcją serca. Jeśli takie sytuacje zdarzają się rzadko, a organizm szybko odzyskuje równowagę, nie ma powodu do niepokoju.

Gorzej, gdy człowiek narażony jest na stres przewlekły, a uczucie duszności pojawia się często i towarzyszy mu np. ucisk w klatce piersiowej, kłucie w okolicy serca, nieprawidłowa praca jelit, silny ból głowy czy kołatanie serca.

Może to świadczyć o nerwicy lękowej, której nie wolno lekceważyć.

Doraźnym ratunkiem dla osoby z napadem duszności na tle nerwowym może być uspokojenie oddechu poprzez wdechy i wydechy do papierowej torby, na dłuższą metę potrzebna jednak będzie pomoc specjalisty – choremu pomogą środki uspokajające lub psychoterapia.

Zadyszka a kręgosłup

Jeśli płytki oddech i trudności w nabraniu powietrza nie pojawiają się w czasie aktywności fizycznej, lecz np. po zmianie pozycji ciała przy komputerze, może to być spowodowane zwyrodnieniem lub skrzywieniem kręgosłupa w odcinku piersiowym. Nie każdy zdaje sobie sprawę z własnych wad postawy, wielu – mimo świadomości – nic z tym nie robi.

Skutkiem może być ucisk narządów wewnętrznych, zwłaszcza płuc i serca, a w rezultacie ból i ryzyko poważnych komplikacji zdrowotnych, jak choćby hiperwentylacja (efekt zbyt szybkiego, nieprawidłowego oddechu to niedotlenienie, czasami brane za zaburzenia natury emocjonalnej).

Poza wizytą u ortopedy i – być może – rehabilitacją warto dbać o prawidłową postawę ciała w czasie pracy przy biurku i przerywać ją co jakiś czas ćwiczeniami.

Jakie badania na zadyszkę?

Jeśli zadyszka pojawia się zbyt często i bez wyraźnej przyczyny, warto wykonać kilka badań diagnostycznych, które pomogą znaleźć źródło problemu.

Lekarz POZ po dokładnym wywiadzie lekarskim prawdopodobnie zleci morfologię krwi, lipidogram i oznaczenie poziomu TSH. Przydatne w ustaleniu diagnozy mogą być również m.in. spirometria, gazometria, EKG serca (lub EKG metodą Holtera), RTG klatki piersiowej (płuc), bronchoskopia.

Terapia duszności polega przede wszystkim na usunięciu ich przyczyny, dlatego w większości przypadków konieczne będzie leczenie specjalistyczne (np.

w poradni alergologicznej, kardiologicznej czy pulmonologicznej). Niektórzy pacjenci (np.

cierpiący na POChP) mogą uczestniczyć w rehabilitacji oddechowej, która poprawia wydolność wysiłkową i zmniejsza częstość hospitalizacji z powodu zaostrzeń objawów.

Natychmiast wezwij pomoc, jeśli:

  • duszności nie pozwalają na wypowiedzenie całego zdania, a jedynie pojedynczych, urywanych słów,
  • dusznościom towarzyszą silne zawroty głowy, uczucie zamroczenia, senności,
  • ucisk w klatce piersiowej jest bardzo silny i bolesny,
  • tętno przekracza 120 na minutę w plwocinie pojawia się krew.
  1. CZYTAJ TEŻ:

Zadyszka i pogorszenie tolerancji wysiłku

Od kilku miesięcy mam dziwną zadyszkę, szybko się męczę, strasznie sapię, jak wejdę po schodach. Mam 35 lat i nigdy nie chorowałam na nic takiego. Co może być przyczyną?

Odpowiedziała

dr n. med. Grażyna DurskaZakład Medycyny RodzinnejPomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie

Poradnia alergologiczna „Podgórna” w Szczecinie

Zgłaszane przez Panią objawy najczęściej występują w przebiegu chorób układu oddechowego i układu krążenia. Nie wiem czy była już Pani badana przez swojego lekarza pierwszego kontaktu? Jeżeli nie, proszę jak najszybciej się umówić na wizytę.

  • Przy podanych przez Panią objawach diagnostykę należałoby rozpocząć od oceny morfologii krwi, stężenia żelaza – w celu wykluczenia niedokrwistośći, RTG klatki piersiowej, EKG serca – badania wykonywane w ramach praktyki lekarza pierwszego kontaktu.
  • Występowanie zadyszki, pogorszenie tolerancji wysiłku, sapanie (świsty lub inne nieprawidłowe dźwięki oddechowe) mogą być pierwszymi objawami astmy lub innych chorób układu oddechowego.
  • W niektórych praktykach lekarza rodzinnego można wykonać badania czynnościowe płuc – badanie spirometryczne lub prosty pomiar szczytowego przepływu wydechowego mierzony pikflometrem.
  • Ważne jest zwrócenie uwagi na charakter występujących objawów, sytuacje które je wyzwalają:
  • Czy tylko wysiłek, jeśli tak, to jak duży?
  • Czy przed pojawieniem się objawów chorowała Pani na grypę, zapalenie oskrzeli lub zapalenie płuc?
  • Czy objawy występują tylko po wysiłku czy również w innych sytuacjach, np. przy zmianie warunków atmosferycznych, po emocjach?
  • Czy pojawiły się dolegliwości ze strony innych narządów, np. nosa, oczu lub skóry?
  • Czy w najbliższej rodzinie występują choroby alergiczne, choroby układu oddechowego, układu krążenia?

Odpowiedź na wszystkie te pytania ułatwi lekarzowi podjęcie decyzji diagnostycznych i terapeutycznych.

Zdarza się, że pogorszenie tolerancji wysiłku nie ma podłoża chorobowego, a jedyną przyczyną objawów jest tzw. brak kondycji występujący głównie u osób prowadzących „siedzący tryb życia”. W takich sytuacjach zaleca się poprawę kondycji poprzez zwiększenie aktywności fizycznej.

Astma wysiłkowa. Raport Grupy Roboczej American Academy of Allergy, Asthma&Immunology. Medycyna Praktyczna 2007; 11: 66–84.Gwiazda E., Lubieniecka M.: Różne postacie zapalenia serca – co powinien wiedzieć lekarz POZ. Terapia Medycyna Rodzinna 2012; 3: 24–27.Światowa strategia rozpoznawania, leczenia i prewencji astmy. Aktualizacja 2007. Medycyna Praktyczna Wydanie Specjalne 2008/1.

Zadyszka przy wchodzeniu po schodach: jakie są tego przyczyny?

© Shutterstock Zadyszka przy wchodzeniu po schodach: jakie są tego przyczyny?

Podczas wchodzenia po schodach masz zadyszkę? Pokonanie nawet kilku stopni, nie mówiąc już o wejściu na 4. piętro, jest dla ciebie problemem? Osoby zdrowe nie powinny mieć problemów z wchodzeniem po schodach, dlatego zadyszka powinna być sygnałem alarmowym. Dowiedz się, czego objawem może być zadyszka przy wchodzeniu pod górę.

Zadyszka (duszność) przy wchodzeniu po schodach po prostu wchodzeniu pod górę powinna niepokoić, szczególnie gdy wcześniej nie było to problemem.

Przyczyny zadyszki  

Zmniejszenie tolerancji wysiłku, czyli większa męczliwość odczuwana w trakcie wykonywania codziennych czynności, jest często subtelnym, wczesnym objawem chorób układu oddechowego i układu krążenia, w tym niewydolności serca. Występowanie zadyszki, sapanie (świsty lub inne nieprawidłowe dźwięki oddechowe) mogą być również pierwszymi objawami astmy.

Zadyszka może powstać na podłożu kilku mechanizmów:

  • Zadyszka i ucisk w klatce piersiowej: może to świadczyć o skurczu oskrzeli związanym z napadem astmy oskrzelowej albo o śródmiąższowym obrzęku płuc w wyniku niedokrwienia serca.
  • Zadyszka i zwiększony wysiłek oddechowy: mogą to być objawy obturacji oskrzeli w wyniku zaostrzenia astmy lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc, lub choroby nerwowo-mięśniowej.
  • Zadyszka i uczucie braku powietrza lub nagła potrzeba nabrania oddechu: może to wskazywać na zwiększony napęd oddechowy w wyniku zastoinowej niewydolności krążenia, lub zatorowości płucnej.
  • Zadyszka i niemożność nabrania głębokiego oddechu: to może być objaw rozdęcia płuc z powodu astmy lub przewlekłej obturacyjnej choroby płuc oraz ze zmniejszeniem objętości oddechowej na skutek włóknienia płuc.
  • Zadyszka, szybki oddech, kołatanie serca i potliwość: to mogą być objawy paniki lub silnego zdenerwowania.

Zdarza się, że zadyszka przy wchodzeniu po schodach, czy też samo pogorszenie się tolerancji wysiłku nie ma podłoża chorobowego, a jedyną przyczyną zadyszki jest brak kondycji występujący głównie u osób prowadzących siedzący tryb życia. Osoby ze złym stanem sprawności fizycznej mogą żalić się na ciężki oddech, szybkie i nadmierne oddychanie oraz uczucie zmęczenia.

Diagnozowanie zadyszki

You might be interested:  Borelioza – objawy, badania, skutki, leczenie, antybiotyk, profilaktyka

Zadyszka, zwłaszcza gdy wcześniej nie występowała lub gdy towarzyszą jej inne niepokojące objawy, powinna zaniepokoić. Należy zgłosić się do lekarza i wykonać odpowiednie badania, by sprawdzić, czy za zadyszką nie kryje się poważna choroba.

Jeżeli przyczyną zadyszki jest choroba płuc lub serca, trzeba leczyć schorzenie podstawowe. Opanowanie choroby najczęściej pozwala pozbyć się także zadyszki.

Zobacz także:

Nie możesz złapać oddechu w nocy? To zły znak Dlaczego brakuje tchu? Najczęstsze przyczyny duszności

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem. Microsoft może otrzymać prowizję, jeśli zakupisz produkty korzystając z odsyłaczy zawartych w tym materiale.

Prześlij opinię MSN

Jak ogólnie oceniasz tę witrynę?

Zadyszka przy wchodzeniu po schodach: co to za objaw i co robić? | Serwis Zdrowie

  • POLEĆ
  • TWEETNIJ
  • UDOSTĘPNIJ
  • Pobierz

Rys. Krzysztof ‘Rosa’ Rosiecki

– To sygnał alarmowy, choć często jest on subtelny – podkreśla dr hab. Paweł Rubiś z Oddziału Klinicznego Chorób Serca i Naczyń w Collegium Medicum UJ.Na przykład ktoś wcześniej bez większego problemu wchodził na czwarte piętro, a teraz już po wejściu na drugie pojawia się zadyszka. Zmniejszona tolerancja wysiłku to generalnie większa męczliwość odczuwana w trakcie wykonywania codziennych czynności. Profesor tłumaczy, że pacjenci różnie opisują te problemy, np. określają je jako przewlekłe zmęczenie, które nasila się, uczucie braku tchu, duszność, „brak sił’, wspomniana zadyszka itp.

– Wbrew pozorom bóle w klatce piersiowej nie są typowymi objawami przewlekłej niewydolności serca – podkreśla specjalista.

Dodaje, że do kardynalnych objawów rozwijającej się niewydolności serca należą też pojawiające się na kończynach obrzęki, zwłaszcza na nogach w okolicach kostek i podudzi, a także powiększenie się obwodu brzucha (tzw. wodobrzusze).

Obrzęki i wodobrzusze są rezultatem gromadzenia się wody w organizmie. Jeśli wystąpią tego typu objawy, lepiej nie zawierzać reklamom suplementów diety na „opuchliznę”, tylko udać się do lekarza, zwłaszcza że obrzęki świadczą już o sporym zaawansowaniu potencjalnie śmiertelnej choroby.

O problemach z sercem świadczyć też mogą problemy z pulsem. Prawidłowe tętno to nie tylko odpowiednia liczba uderzeń na minutę mieszcząca się w zakresie 60-80 (oczywiście z poprawką, że serce szybciej się kurczy i rozkurcza, a zatem „bije” w sytuacji wysiłku czy też dużego stresu).

Prawidłowe tętno powinno być też miarowe, w równych odstępach, bez nagłych fal wzrostowych.

Prof. Rubiś wskazuje, że u pacjentów z niewydolnością serca bardzo często częstość pracy tego organu w spoczynku jest szybsza – ok. 80-90 na minutę, czasem powyżej 100 na minutę. Może być też nieregularna.

Zadyszka, obrzęki – co robić?

Kardiolodzy podkreślają, że w razie zauważenia:

  • Postępującej z czasem męczliwości,
  • Spadku tolerancji wysiłku,
  • Postępujących obrzęków,
  • Zauważenia kołatania serca, nieregularnego rytmu serca,

trzeba jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Przy czym, choć niewydolność serca to najczęściej przypadłość osób starszych i/lub tych, które:

  • Mają nadciśnienie,
  • Mają nieprawidłowy poziom cholesterolu,
  • Są uzależnione od tytoniu,
  • Mają cukrzycę,
  • Mają znaczną nadwagę lub chorują na otyłość,

to wśród pacjentów z niewydolnością serca wcale niemałą grupę stanowią ci młodzi, bez powyższych czynników ryzyka, prowadzący wręcz aktywny tryb życia.

Jak wskazuje prof. Małgorzata Lelonek, kierowniczka Zakładu Kardiologii Nieinwazyjnej Uniwersytetu Medycznego w Łodzi, trzy czwarte pacjentów z niewydolnością serca to osoby z grup ryzyka.

Pozostała jedna czwarta to m.in. pacjenci, którzy mają genetycznie uwarunkowane problemy z układem krążenia albo niewydolność serca pojawiła się u nich wskutek kardiotoksycznego działania patogenów czy jakichś substancji.

Wciąż nie jest powszechna wiedza, że wcale nie takim rzadkim problemem są choroby serca, które powstają wskutek przechorowania ostrej infekcji wirusowej, np. grypy. Stąd szczepienia przeciwko grypie to pośrednio także profilaktyka chorób serca.

W Polsce co roku na niewydolność serca zapada 220 tysięcy osób.

Dr hab. Agnieszka Pawlak, kierowniczka Pododdziału Niewydolności Serca Kliniki Kardiologii Inwazyjnej CSK MSWiA podkreśla, że w razie wystąpienia  niepokojących objawów, które mogą wskazywać na niewydolność serca, konieczne jest wykonanie dwóch badań:

  • ECHO serca
  • Oznaczenie w surowicy krwi peptydu natiuretycznego typu B (BNP).

Ich rezultaty będą dla lekarza istotną wskazówką diagnostyczną i terapeutyczną, przy czym nieodzowną częścią diagnostyki jest… rozmowa z pacjentem i badanie przedmiotowe (oglądanie, osłuchanie, opukanie).

Dobre dla serca nawyki poranne

Pacjenci z niewydolnością serca powinni otrzymać od swojego zespołu terapeutycznego proste wskazówki, które pomogą im kontrolować chorobę i nie dopuścić do jej dalszego rozwoju. To nie tylko instrukcje dotyczące diety i aktywności fizycznej. Część z nich dotyczy prostych czynności, które warto wykonywać codziennie rano:

  • Zważenie się
  • Pomiar ciśnienia tętniczego
  • Pomiar tętna.

Tego rodzaju codzienna obserwacja, której rezultaty najlepiej zapisywać w specjalnym dzienniczku, pozwala na bardzo szybkie wykrycie problemów, którym można zaradzić od razu.- Jeśli na przykład w ciągu dwóch-trzech dni zwiększyła się masa ciała, może to oznaczać, że konieczne jest zwiększenie dawek niektórych leków, na przykład diuretycznych (moczopędnych) – tłumaczy prof. Pawlak.

Osobom zdrowym takie nawyki także nie zaszkodzą, a stanowią dobre działania profilaktyczne, bo w łatwy sposób pozwalają wykryć nieprawidłowości. 

Jak mierzyć puls

Dr Rubiś zachęca wszystkich do regularnego mierzenia tętna, w czym pomóc mogą szeroko dostępne aplikacje na smartfony. Można to też robić bez żadnych dodatkowych urządzeń.

 Aby pomiary były wiarygodne, trzeba je robić w stanie spoczynku, najlepiej o stałej porze, przykładając trzy palce (drugi, trzeci i czwarty) do tętnicy promieniowej, w miejscu małego zagłębienia w nadgarstku pod kciukiem. Uderzenia liczymy przez 60  lub 30 sekund (w tym drugim wypadku wynik mnożymy przez dwa).

Należy zwracać uwagę nie tylko na liczbę uderzeń (częstotliwość), ale i miarowość (równe odstępy między uderzeniami, czy puls w pewnym momencie nie przyspiesza, czy jest chaotyczny). 

Warto przy tym pamiętać, że doświadczony lekarz z pomiaru tętna wyczyta szereg informacji o stanie serca i układu krążenia, biorąc pod uwagę wiele jego cech (nie tylko miarowość i częstotliwość), dlatego postawienie diagnozy lepiej zostawić specjaliście. 

Niewydolność serca: czy trzeba brać leki na nadciśnienie?

Niektórzy pacjenci z niewydolnością serca nie mają problemów z nadciśnieniem, a otrzymują od lekarza receptę na leki obniżające ciśnienie. Specjaliści przyznają, że wielu z nich po przeczytaniu ulotki dołączonej do medykamentu, samowolnie go odstawia. Takie samowolne działanie to błąd! 

– Pacjent z niewydolnością serca rzadko ma nadciśnienie. I słyszę potem, że odstawił te leki, bo ma prawidłowe ciśnienie. Ale w niewydolności serca te leki nie służą temu, by ciśnienie obniżać. Te leki mają odciążyć i spowolnić serce – wyjaśnia prof.

Przemysław Leszek z Kliniki Niewydolności Serca i Transplantologii Instytutu Kardiologii w Warszawie.Każdy lekarz zaleca pacjentom czytanie ulotek dołączonych do leku, ale kolejnym krokiem, w razie wątpliwości, powinno być przedyskutowanie ich z lekarzem prowadzącym.Prof. Pawlak ubolewa, że tymczasem nawet 80 proc.

pacjentów z niewydolnością serca nie kontynuuje przyjmowania zaleconych leków. Narażają się w ten sposób na zaostrzenie choroby, które może mieć fatalne skutki. Zaznacza, że jeśli terapia jest dobrze prowadzona, w czym wiele zależy od pacjenta, możliwe jest zmniejszanie dawek leków, a czasem także ich odstawienie.

Jednak taką decyzję podjąć może wyłącznie lekarz na podstawie uzyskanych do tej pory rezultatów terapii i stanu pacjenta.

Zdarza się też, że pacjent stosuje się do zaleceń, a poprawy nie ma, a nawet dochodzi do pogorszenia stanu. Wciąż pacjent nie jest wtedy na straconej pozycji, bo wówczas podejmowane są kolejne działania, tym razem związane już z interwencją chirurgiczną.

Niewydolność serca: co po pobycie w szpitalu

W razie zaostrzenia się niewydolności serca pacjent trafia do szpitala. Rocznie dzieje się tak w Polsce 150 tysięcy razy. Prof.

Lelonek uczula, że od momentu rozpoczęcia hospitalizacji aż do roku od momentu wypisu ze szpitala występuje wysokie ryzyko zgonu i powtarzających się hospitalizacji z powodu kolejnych zaostrzeń choroby.

Tym bardziej zatem jest to czas na skrupulatne wdrożenie zaleceń zawartych w wypisie otrzymanym ze szpitala, bo ich przestrzeganie pozwala uniknąć ponownej hospitalizacji.

Justyna Wojteczek, zdrowie.pap.pl

  • Źródło:
  • Konferencja „7 Elementów Niewydolności Serca”, zorganizowana przez Sekcję Niewydolności Serca Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego przy współpracy z Medicalpress. 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *