Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Anna Jastrzębska

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Milena Bizoń

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Ewa Wojciechowska

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Anna Jastrzębska

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Natalia Suchocka

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Agnieszka Michalak

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Agnieszka Michalak

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Natalia Gregorowicz

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Agnieszka Michalak

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Zuzanna Bodzoń

Natalia Gregorowicz

Magdalena Bury

Zuzanna Bodzoń

Magdalena Bury

Natalia Gregorowicz

Ewa Sawa

Barbara Dąbrowska-Górska

Barbara Dąbrowska-Górska

Monika Krzyt

Natalia Gregorowicz

Lena Helman

Natalia Gregorowicz

Monika Krzyt

Ewa Sawa

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa)

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (łac. colitis ulcerosa, ang. ulcerative colitis) należy do tzw. nieswoistych chorób zapalnych jelit. W przebiegu choroby proces zapalny obejmuje błonę śluzową i podśluzową jelita grubego. W większości przypadków wrzodziejące zapalenie jelita grubego ma przebieg przewlekły, a długie okresy remisji są przerywane ostrymi nawrotami.

Objawy pojawiają się po raz pierwszy zwykle między 15. a 25., a rzadziej między 55. a 65. rokiem życia.

Dokładna przyczyna choroby nie jest znana.

We wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego obserwuje się aktywację układu immunologicznego z naciekiem błony śluzowej przewodu pokarmowego przez liczne komórki odpowiedzi immunologicznej, ale antygen wyzwalający te zjawiska pozostaje nieznany. Czynnikami wywołującymi nieprawidłową odpowiedź immunologiczną mogą być antygeny pokarmowe i zwykle niepatogenne drobnoustroje.

Jak często występuje wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

W krajach Europy zachorowalność na wrzodziejące zapalenie jelita grubego wynosi ok. 10 przypadków na 100 000 ludności rocznie. Zachorowalność w Polsce szacuje się na około 700 przypadków rocznie.

15% krewnych pierwszego stopnia osób chorujących na nieswoiste choroby zapalne jelit również cierpi na te choroby; ryzyko zachorowania wynosi 8,9% u potomstwa, 8,8% u rodzeństwa i 3,5% u rodziców.

Częstość występowania wrzodziejącego zapalenia jelita grubego u krewnych osób cierpiących na chorobę Leśniowskiego i Crohna również jest zwiększona.

Jak się objawia wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

Dominującym objawem colitis ulcerosa jest biegunka, często krwista. Stolec może być oddawany często, ale o małej objętości, co jest wynikiem zmian zapalnych w odbytnicy. Często obserwuje się również: ból brzucha (zwykle w dolnym lewym kwadrancie brzucha lub w odbytnicy), gorączkę, osłabienie i zmniejszenie masy ciała.

W przypadku zajęcia samej odbytnicy może się pojawić tylko krwista biegunka z towarzyszącym niekiedy silnym parciem, bólem i nietrzymaniem stolca. U starszych pacjentów sporadycznie może występować zaparcie jako wynik skurczu odbytu.

U większości chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego choroba przebiega łagodnie. Jedynymi objawami mogą być: biegunka i krwawienie.

Nie stwierdza się także żadnych nieprawidłowości w badaniu fizykalnym.

Choroba o średniej aktywności, która występuje u około 1/3 pacjentów, charakteryzuje się 5–6 krwistymi stolcami dziennie, bólami brzucha, tkliwością powłok brzucha, podwyższoną temperaturą i osłabieniem.

Ciężki przebieg dotyczy około 20% chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego i objawia się oddawaniem ponad 6 krwistych stolców dziennie, znacznym osłabieniem, zmniejszeniem masy ciała, wysoką temperaturą, zwiększeniem częstotliwości rytmu serca, obniżeniem ciśnienia tętniczego, znaczną tkliwością w obrębie jamy brzusznej, osłabieniem perystaltyki, niedokrwistością i małym stężeniem albumin w surowicy. Wzdęcie brzucha w ciężkiej postaci choroby może nasuwać podejrzenie toksycznego rozdęcia jelita grubego.

Co robić w przypadku wystąpienia objawów?

W przypadku krwawienia z przewodu pokarmowego, nawracającej biegunki, bólów brzucha, gorączki lub niewyjaśnionego i niezamierzonego zmniejszenia masy ciała należy zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu w celu przeprowadzenia odpowiedniej diagnostyki.

Osoby, u których rozpoznano wrzodziejące zapalenie jelita grubego, i u których wystąpiło zaostrzenie objawów choroby, powinny niezwłocznie zgłosić do lekarza, który zadecyduje o konieczności leczenia szpitalnego lub o kontynuacji terapii w warunkach ambulatoryjnych.

Wrzodziejące zapalenie jelita grubego o ciężkim przebiegu może prowadzić do wystąpienia zagrażających życiu powikłań. Nasilone krwawienia z przewodu pokarmowego może prowadzić do znacznej niedokrwistości i konieczności przetoczenia krwi. Może dojść do rozszerzenia się światła jelita i tzw.

toksycznego rozdęcia okrężnicy.

Toksyczne rozdęcie okrężnicy

Objawami tego powikłania są: gorączka >38°C, tętno >120/min, liczba białych krwinek >10 500/µl, odwodnienie, zaburzenia świadomości, zaburzenia elektrolitowe, obniżenie ciśnienia tętniczego, wzdęcie oraz ból i osłabiona perystaltyka.

Toksyczne rozdęcie okrężnicy występuje zwykle u chorych z zajęciem całego jelita grubego, w niedługim czasie od zachorowania.

Perforacja jelita grubego może wikłać toksyczne rozdęcie jelita grubego bądź występować niezależnie w ciężkiej postaci choroby.

W jaki sposób lekarz ustala rozpoznanie?

Na początku diagnostyki nieswoistych chorób zapalnych jelit należy wykluczyć infekcyjną przyczynę objawów. Trzeba zbadać kał w poszukiwaniu leukocytów, a także wykonać z niego posiew i hodowlę w kierunku Campylobacter, Shigella, Salmonella, Yersinia i innych drobnoustrojów oraz badania w kierunku Clostridium difficile.

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

Ryc. 1. Obraz endoskopowy colitis ulcerosaŹródło: Szczeklik A. (red.): Choroby wewnętrzne. Wyd. 3. Kraków 2011

Badaniem, które pozwala na ustalenie ostatecznego rozpoznania i ocenę rozległości zmian, jest endoskopia jelita grubego z pobraniem wycinków do badania histopatologicznego (zob. ryc.). W przebiegu choroby zmiany zapalne rozpoczynają się w odbytnicy i w sposób nieprzerwany rozciągają się w kierunku pozostałych odcinków jelita grubego.

Łagodna postać choroby charakteryzuje się powierzchownymi nadżerkami, zatarciem rysunku naczyniowego błony śluzowej, jej granulowaniem, kruchością i wysiękiem zapalnym. W ciężkiej postaci mogą dominować głębokie owrzodzenia i obszary obnażonej błony śluzowej, pozbawionej nabłonka.

Postać przewlekła choroby charakteryzuje się wygładzeniem fałdów błony śluzowej i rozwojem pseudopolipów zapalnych.

  • Pseudopolipy nie są zmianami przedrakowymi i nie muszą być usuwane w ramach profilaktyki raka jelita grubego.
  • Diagnostyka obrazowa (zdjęcie przeglądowe jamy brzusznej, tomografia komputerowa, ultrasonografia jamy brzusznej) służy do diagnostyki zmian pozajelitowych i powikłań colitis ulcerosa.
  • W badaniu histopatologicznym materiału biopsyjnego z jelita grubego za wrzodziejącym zapaleniem jelita grubego przemawiają: kręty przebieg i atrofia krypt, ostry i przewlekły naciek zapalny błony podstawnej oraz kosmkowa powierzchnia błony śluzowej.

Jakie są sposoby leczenia?

Preparaty kwasu 5-aminosalicylowego (5-ASA – mesalazyna, sulfasalazyna) wykorzystuje się w przede wszystkim w leczeniu łagodnych i średnich rzutów choroby. Oprócz tabletek mamy do dyspozycji także inne postacie 5-ASA: wlewki i czopki doodbytnicze są skuteczne w leczeniu zajęcia odbytnicy i esicy.

Doustnie przyjmowane glikokortykosteroidy (prednizon) są skutecznymi lekami w umiarkowanym wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego i pozwalają na uzyskanie poprawy w ciągu 3 tygodni. Podawany dożylnie metyloprednizolon stosuje się u chorych hospitalizowanych z powodu ciężkiego rzutu wrzodziejącego zapalenia jelita grubego.

Leki immunosupresyjne (azatiopryna i merkaptopuryna) – ich stosowanie jest wskazane w pewnych sytuacjach klinicznych, takich jak oporność na leczenie glikokortykosteroidami, a ponadto w celu zmniejszenia dawek podawanych glikokortykosteroidów oraz gdy występują ich ciężkie działania niepożądane.

W ciężkich postaciach stosuje się także inne leki: cyklosporynę, takrolimus oraz przeciwcało monoklonalne – infliksymab.

Czasami konieczne jest leczenie chirurgiczne, zwłaszcza gdy ciężki rzut choroby nie poddaje się leczeniu farmakologicznemu. Stosowane metody chirurgiczne to resekcja części lub całego jelita grubego.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Leczenie colitis ulcerosa ma charakter przewlekły i polega na zapobieganiu nawrotom oraz na łagodzeniu przebiegu zaostrzeń. Całkowite wyleczenie jest prawdopodobnie niemożliwe, ale istnieją łagodne postacie choroby przebiegające bez zaostrzeń.

Rzadkim odległym skutkiem chorób zapalnych jelit jest rak jelita grubego. Czynnikami zwiększających ryzyko jego wystąpienia są: długi czas trwania choroby i zajęcie znacznej części jelita grubego. Stosowanie leków przeciwzapalnych stanowi profilaktykę rozwoju nowotworu.

Co trzeba robić po zakończeniu leczenia?

Nie wolno odstawiać leków samodzielnie, bez porozumienia z lekarzem, nawet jeśli objawy choroby dawno już ustąpiły, ponieważ przewlekłe leczenie podtrzymujące w okresie remisji jest najskuteczniejszą metodą zapobiegania nawrotom. Do nawrotu choroby może dojść po podaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych i antybiotyków oraz po infekcjach jelita grubego.

You might be interested:  Hemosyderoza płuc – przyczyny, objawy, badania, leczenie, rokowania

Ważne jest także monitorowanie endoskopowe – u chorych, u których wrzodziejące zapalenie jelita grubego trwa ponad 10 lat, konieczny jest nadzór w kierunku raka jelita grubego (kolonoskopia co 2 lata).

W trakcie przewlekłego leczenia lekarz zleca kontrolne badania (np. morfologia, próby wątrobowe, aktywność kreatyniny), które mają na celu wczesne wychwycenie ewentualnych powikłań stosowanych leków.

Dieta chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego

Nie ma specjalnej diety dla chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Dieta powinna być dietą zdrowego człowieka, czyli urozmaicona i bogata w składniki odżywcze, witaminy i minerały. Najważniejsze jest unikanie potraw, które wywołują dolegliwości lub je nasilają.

Restrykcyjną dietę należy zastosowaćjedynie w przypadku ciężkich nawrotów.

W stanach zaostrzenia powinno się unikać spożywania potraw bogatoresztkowych, takich jak razowy chleb, nasiona roślin strączkowych, warzywa (zwłaszcza kapusta), owoce i potrawy z dużą zawartością błonnika, które mogą nasilić biegunkę.

Co robić, aby uniknąć zachorowania?

Dokładna przyczyna powstawania choroby nie jest znana i nie wiadomo, jak jej zapobiegać. Można jednak zapobiegać nawrotom – najważniejsze jest przestrzeganie zaleceń lekarskich.

Stowarzyszenia pacjentów

Gdy jelita szwankują. 12 najczęstszych chorób jelit

Zapalenie jelita grubego – przyczyny, rodzaje, objawy, leczenie stanu zapalnego jelita grubego

To jedna z 2 najczęściej występujących postaci nieswoistego zapalenia jelit (ang. inflammatory bowel diseases, IBD), powodująca stan zapalny i owrzodzenie okrężnicy (największej części jelita grubego) oraz odbytnicy.

Jej przyczyny nie zostały do końca poznane – najpewniej składają się na nie czynniki genetyczne, środowiskowe i immunologiczne, a być może również zaburzenia równowagi wolnorodnikowej.

Chorobie mogą towarzyszyć w zasadzie wszystkie dolegliwości typowe dla innych schorzeń układu pokarmowego (stąd w diagnostyce istotne jest wykluczenie chorób zakaźnych i nowotworowych), ale najbardziej charakterystyczne są przewlekłe, nawracające biegunki oraz niedokrwistość1.

Wrzodziejące zapalenie nawet u połowy pacjentów daje również mniej oczywiste objawy pozajelitowe, do których należą obwodowe zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie kręgosłupa, rumień guzowaty i zmiany okołoodbytnicze2.

Rozpoznanie stwierdza się na podstawie obecności krwi w stolcu oraz kolonoskopii.

Niestety tradycyjne metody leczenia (farmakologia i zabiegi chirurgiczne – usunięcie chorej części jelita) nawet u 40-60% pacjentów okazują się nieskuteczne i nie powodują zmniejszenia objawów3.

To druga postać nieswoistego zapalenia jelit o równie niejasnej etiologii, wiązana jednak bardziej z nieprawidłowościami mikroflory jelitowej i układu immunologicznego oraz obniżeniem szczelności bariery nabłonkowej śluzówki jelita.

Do jej najczęstszych objawów należą ból brzucha, utrata masy ciała (niedowaga) i cechy stanu zapalnego (zwłaszcza gorączka)4. Mogą pojawić się także osłabienie, biegunka i objawy pozajelitowe, tak jak w przypadku WZJG.

Jednak w odróżnieniu od niej choroba Crohna może zaatakować właściwie każdy odcinek układu pokarmowego – od przełyku po odbyt – ale najczęściej lokalizuje się w jelicie krętym.

Charakterystycznym, choć pojawiającym się rzadko objawem jest ból, który narasta podczas oddawania moczu, a mija tuż przed jego końcem. W diagnostyce należy wykluczyć przede wszystkim WZJG (jeśli zaatakowane zostało jelito grube), przewlekłe zapalenie trzustki, celiakię oraz chorobę Whipple'a5.

Mówiąc najprościej, to ‘kieszonki’ o cienkich ściankach i średnicy ok. 1 cm, powstałe z błony śluzowej i podśluzowej, które uwypuklają się na zewnątrz okrężnicy. Zwykle są efektem błędów żywieniowych, np.

diety ubogoresztkowej – pokarm tego rodzaju słabo wypełnia jelito, zwiększa w nim ciśnienie i powoduje pogrubienie jego ścian. Uchyłki pojawiają się nawet u 50% pacjentów po 60. r.ż.

6, a większość z nich nie odczuwa w związku z tym żadnych dolegliwości.

Problem stanowi jednak pojawienie się stanu zapalnego, któremu towarzyszą bóle brzucha (szczególnie w lewym dole biodrowym) oraz zmiana rytmu wypróżnień lub wyglądu stolca, a czasem nawet krwawe biegunki.

Wówczas rozpoznaje się chorobę uchyłkową okrężnicy.

W skrajnych przypadkach mogą pojawić się jej poważne powikłania, takie jak ropień, krwawienie, przetoka, ropne lub kałowe zapalenie otrzewnej, perforacja (pęknięcie), zrostowa niedrożność lub zwężenie jelita7.

Co prawda nawet 80% krwotoków z uchyłków zatrzymuje się samoistnie, jednak u wielu chorych konieczne jest przetoczenie krwi, pilna kolonoskopia lub operacja. By temu zapobiec, niezbędna jest trwała zmiana nawyków żywieniowych.

Choroba zwana również nadwrażliwością jelita to czynnościowe zaburzenie układu pokarmowego, objawiające się zwykle bólami brzucha, zaburzeniami rytmu wypróżnień, nadwrażliwością trzewną, a nawet zaburzeniami układu autonomicznego8. Często towarzyszy mu uczucie wzdęcia lub pełności po posiłku, a przykre dolegliwości wzmagają się w sytuacjach stresowych.

Postawienie diagnozy jest jednak możliwe dopiero wówczas, gdy przez ostatnie 3 miesiące pojawiał się ból lub dyskomfort w jamie brzusznej trwający co najmniej 3 dni w miesiącu i towarzyszyły mu co najmniej 2 z poniższych objawów: zmniejszenie lub ustąpienie dolegliwości po wypróżnieniu, pojawienie się objawów ze zmianą częstości wypróżnień, początek dolegliwości wiążący się ze zmianą wyglądu stolca9.

Choć również w tym przypadku pierwotna przyczyna choroby nie jest znana, prawdopodobnie IBS ma bezpośredni związek z nadmiernym rozrostem flory bakteryjnej w jelicie cienkim (ang. small intestinal bacterial overgrowth syndrom – SIBO). Badacze spierają się jednak, która z tych chorób ma charakter pierwotny, a która wtórny.

To schorzenie, znane również jako lipodystrofia jelitowa, oznacza układową infekcję wywoływaną przez bakterię Tropheryma whipplei.

Może zająć układ pokarmowy, krążenia lub ośrodkowy układ nerwowy, a dolegliwości pozajelitowe (najczęściej ze strony stawów) czasem o kilka lat wyprzedzają brzuszne, opóźniając rozpoznanie14. Występuje bardzo rzadko (na całym świecie ok.

30 nowych zachorowań każdego roku), a jej objawy kliniczne nie różnią się od choroby Leśniowskiego-Crohna. Dlatego do zdiagnozowania niezbędne jest pobranie wycinka jelita cienkiego (biopsja) i odpowiednie jego wybarwienie, które umożliwia identyfikację bakterii.

O SIBO (ang. small intestinal bacterial overgrowth syndrom) mówimy wówczas, gdy ilość bakterii w jelicie cienkim wzrośnie do 105 na 1 g lub 1 ml treści jelitowej10.

Dochodzi wówczas do zaburzenia wchłaniania tłuszczów i rozpuszczalnych w nich witamin, pojawiają się biegunka, gazy lub wzdęcia. Zdarzają się utrata masy ciała lub objawy skórne, takie jak wysypka i rumień.

Częstsze występowanie SIBO obserwuje się w IBS, celiakii, chorobie Leśniowskiego-Crohna, niealkoholowej stłuszczeniowej chorobie zapalnej i marskości wątroby oraz zaburzeniach neurologicznych, np. neuropatii cukrzycowej11.

Badanie mikrobiologiczne treści jelita cienkiego pozwala określić liczbę bakterii i odróżnić SIBO od IBS. Jest ono jednak dość inwazyjne, dlatego w praktyce częściej wykorzystuje się metody pośrednie, takie jak testy oddechowe z substancjami zawierającymi znakowany węgiel.

Choroba trzewna znana jest bardziej jako nietolerancja glutenu. Polega na nadmiernej odpowiedzi układu odpornościowego na grupę białek zbożowych, zwanych prolaminami, które znajdują się w pszenicy, życie i jęczmieniu, a możliwe, że również w owsie (tu badacze nie są zgodni)12.

Po kontakcie z tymi białkami pojawia się przewlekły stan zapalny błony śluzowej jelita cienkiego, a następnie uszkodzenie i zanik kosmków jelitowych, czyli rozszczelnienie jelit.

Upośledza to wchłanianie białek, tłuszczów, węglowodanów, witamin i soli mineralnych. Klasyczna postać celiakii – biegunki i zaburzenia wzrostu – pojawia się jedynie u dzieci.

U dorosłych choroba trzewna rozwija się bezobjawowo nawet latami, a czasem powoduje niecharakterystyczne dolegliwości, utożsamiane z chronicznym zmęczeniem, anemią, zapaleniem stawów, atopowym zapaleniem skóry czy nawracającym bólem głowy.

You might be interested:  Przewiane ucho – jakie są przyczyny, objawy, leczenie i domowe sposoby?

Dlatego nawet 95% chorych może nie wiedzieć, że nie toleruje glutenu, a pewną diagnozę dają jedynie badania serologiczne krwi oraz biopsja jelita cienkiego.

Innym pierwotnym zespołem upośledzonego wchłaniania jest psyloza, czyli sprue tropikalna – schorzenie przewodu pokarmowego prowadzące do zaburzeń wchłaniania witaminy B12 i kwasu foliowego, pojawiające się u 1 osoby na milion i charakteryzujące się przewlekłą biegunką13.

W odróżnieniu od nieswoistych zapaleń, te zakaźne wywoływane są przez konkretne, znane nam drobnoustroje15, np. rotawirusy (rotawirusowe zapalenie żołądkowo-jelitowe), bakterie Escherichia coli (tzw. biegunka podróżnych), Salmonella typhi (dur brzuszny, dawniej zwany tyfusem), Shigella (czerwonka bakteryjna) czy Staphylococcus aureus (zapalenie gronkowcowe).

Do chorób zakaźnych zaliczana jest również kandydoza, czyli grzybicze zapalenie jelit spowodowane nadmiernym rozrostem drożdżaków Candida albicans.

Ich niekontrolowane namnażanie się w przewodzie pokarmowym prowadzi do osłabienia układu odpornościowego, problemów ze skórą i paznokciami, chronicznego zmęczenia i bólów mięśni, przewlekłych zaparć lub biegunek oraz innych chorób jelitowych (jak IBS i celiakia).

Przebyte wcześniej zakażenie może nawet zwiększać ryzyko schizofrenii i zaburzeń afektywnych dwubiegunowych16.

Dawniej uważane za chorobę tropikalną, dziś to schorzenie spowodowane inwazją pierwotniaka Giardia lamblia coraz częściej pojawia się w krajach rozwiniętych. U dzieci w wieku przedszkolnym uważana jest nawet za najczęstszą przyczynę przewlekłych bólów brzucha i biegunek.

Leczenie utrudnia fakt, że powodujące ją pasożyty są oporne na stosowane dotąd antybiotyki17. Te ostatnie powodują zresztą liczne efekty uboczne, głównie ze strony układu nerwowego.

Giardioza rozwija się w jelicie cienkim, a do jej głównych objawów należą: biegunka, ból brzucha, wzdęcia, spadek wagi, utrata apetytu i zmęczenie.

Zwykle pojawiają się jednak dopiero 1-3 tygodnie po zakażeniu, do którego dochodzi drogą pokarmową lub poprzez kontakt ze zwierzętami – zarówno domowymi, jak i dzikimi.

Rozpoznanie stawiane jest na podstawie stwierdzenia obecności cyst Giardia lamblia w kale.

Jeśli choroba przejdzie w postać przewlekłą, może prowadzić do upośledzenia wchłaniania składników odżywczych, a u dzieci zahamować wzrost i upośledzić funkcje poznawcze18.

To tak naprawdę liczne objawy ze strony całego organizmu, wywołane przez produkty przemiany materii oraz toksyny, które dostały się do krwiobiegu poprzez nieszczelne jelita. Choroba spowodowana jest zwiększeniem przepuszczalności ścian jelit dla toksyn, bakterii czy niestrawionego jedzenia19.

Część przedstawicieli medycyny konwencjonalnej podważa jej istnienie, niemniej przerwanie ciągłości nabłonka jelitowego może być w istocie bezpośrednią przyczyną namnażania szkodliwych bakterii i rozwoju innych chorób układu pokarmowego.

Co więcej, wzrost jego przepuszczalności podejrzewany jest również o to, że sprzyja pojawieniu się chorób ogólnoustrojowych, takich jak cukrzyca, Hashimoto i choroby autoimmunologiczne20.

Nieszczelność jelita wykazują testy obciążenia dla laktulozy i mannitolu.

To trzeci spośród najczęściej rozpoznawanych w Polsce i najbardziej śmiertelnych nowotworów, który 2 razy częściej zajmuje okrężnicę niż odbytnicę. Zaledwie w 5-10% przypadków ma podłoże dziedziczne, a do zaburzeń genetycznych o największym znaczeniu należą zespoły polipowatości rodzinnej21.

Oznaczają one występowanie licznych polipów (powstających w wyniku uwypuklenia śluzówki do światła jelita) w jelicie grubym, żołądku i dwunastnicy.

Okazuje się, że nawet 25% z nich może rozwinąć się w nowotwór, dlatego oficjalne zalecenia mówią o konieczności profilaktycznego wycinania wszystkich polipów (więcej na ten temat przeczytasz w tekście pt. ‘Łagodna ośmiornica’).

Do czynników ryzyka należą również przebyte wrzodziejące zapalenie jelita grubego (zwiększa prawdopodobieństwo nowotworu o 5-15%) oraz radioterapia jamy brzusznej przeprowadzona w dzieciństwie22.

Jednak eksperci są zgodni co do tego, że dużo większe znaczenie mają czynniki środowiskowe, predysponujące do raka jelita grubego, które łatwo można modyfikować. Należą do nich np. otyłość, cukrzyca, nadużywanie alkoholu, palenie papierosów czy brak aktywności fizycznej.

Wieloletni rozwój tego rodzaju nowotworu daje szansę na jego wczesne wykrycie w testach na krew utajoną w kale (FOBT) czy standardowej kolonoskopii. Ta ostatnia jest co prawda tzw. ‘złotym standardem’ screeningu, pozostaje jednak badaniem czasochłonnym i trudnym do wykonania.

Warto przy tym pamiętać, że przyjmowanie wysokich dawek witaminy C może skutkować fałszywie negatywnym wynikiem najprostszego i najtańszego laboratoryjnego testu FOBT, dlatego 3 dni wcześniej należy ograniczyć jej przyjmowanie do 250 mg na dobę23. Poza tym bardziej czułe wydają się nowsze, immunochemiczne testy na hemoglobinę w kale, które wiążą się jednak z wyższymi kosztami.

tagi:

Zapalenie jelit – rodzaje, przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie jelit można podzielić w różnorodny sposób. Ze względu na lokalizację wyróżnia się zapalenie jelita cienkiego oraz grubego. Ze względu na intensywność przebiegu – zapalenie jelit ostre lub przewlekłe, zaś ze względu na przyczynę wywołującą stan zapalny, zakaźne lub toksyczne.

Do najpoważniejszych zaliczamy przewlekłe zapalenie jelit. Często przybierają one postać nieswoistych zapaleń jelita grubego, co oznacza, że nie da się do końca określić przyczyn ich pojawienia. Przybierają one postać chorób, takich jak:

  • choroba Leśniowskiego-Crohna – zapalenie błon śluzowych, zazwyczaj obejmujące jelito kręte, chociaż w gorszych przypadkach może zająć cały przewód pokarmowy: od jamy ustnej po odbyt. Na jej rozwój wpływają czynniki środowiskowe oraz genetyczne. Czasem w przebiegu choroby dochodzi do niedrożności jelita i obfitego krwotoku, co wymaga leczenia operacyjnego (resekcje fragmentów jelita)
  • wrzodziejące zapalenie jelita grubego – najczęściej występuje w krajach rozwiniętych, u ludzi rasy białej, w młodym wieku. Etiologia choroby jest nieznana, chociaż przypuszcza się, że związana jest z występowaniem pewnej grupy genów. U osób zapadających na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, występuje zwiększone ryzyko zachorowania na raka oraz perforację jelitową. Choroba obejmuje najczęściej odbytnicę, lecz może także zająć okrężnicę
  • mikroskopowe zapalenie jelita grubego

Przewlekłą chorobą jelit jest także celiakia, która najczęściej pojawia się w związku z nadmiernym spożywaniem glutenu.

Poza silnymi zaburzeniami trawiennymi, objawia się także poprzez opryszczkę, padaczkę, migrenę, depresję, ataksję oraz opóźnione dojrzewanie, czy niższy wzrost u dzieci.

Nieleczona celiakia może wywołać chłoniaka jelita cienkiego (nowotwór złośliwy), raka przełyku oraz gardła.

Zapalenie jelit jest schorzeniem, które dotyka także dzieci już w okresie niemowlęctwa. Jest to tak zwane martwicze zapalenie jelit, występujące najczęściej u wcześniaków. Przyczynami jest najczęściej:

  • wczesny poród
  • niedotlenienie
  • wady serca
  • nadmiar płytek krwi
  • infekcje bakteryjne

Leczenie polega najczęściej na żywieniu pozajelitowym. Jeżeli choroba nie ustępuje po trzech tygodniach, przeprowadza się zabieg, polegający na wycięciu martwych fragmentów jelita.

W jaki sposób dochodzi do zapalenia jelit?

Przyczyny zapalenia jelit mogą być bardzo różne. Najczęściej schorzenie wywołują błędy dietetyczne (np.

spożywanie nieświeżych produktów, dużej ilości tłuszczu), zatrucia (metalami, grzybami, gronkowcem), przyjmowanie niektórych leków, pojawienie się pasożytów w przewodzie pokarmowym, wirusowe i bakteryjne zakażenia drobnoustrojami, choroby zapalne o podłożu immunologicznym oraz spożywanie alergenów.

Zapalenie błony śluzowej jelita może powodować także nadmierne spożywanie alkoholu, ciężkostrawnych pokarmów lub posiłków zimnych, zbyt gorących, czy pikantnych.

You might be interested:  Dyslalia – co to jest, rodzaje, ćwiczenia

Zapalenie jelit – jak się objawia?

Najczęściej, w początkowym stadium choroby, zapalenie jelit objawia się bólem brzucha, biegunką i wymiotami, które mogą doprowadzić do szybkiego odwodnienia organizmu. Często dochodzą do tego również gorączka lub stan podgorączkowy.

Gdy zapalenie jelit się rozwija, pojawiają się także krwawienia z odbytu, krew w kale, duży spadek masy ciała oraz zmiany w śluzówce jelita, które obserwuje się po przeprowadzeniu specjalistycznych badań.

Leczenie zapalenia jelit

Najlepszym sposobem na złagodzenie objawów i przebiegu zapalenia jelit jest przestrzeganie odpowiedniej diety. Przede wszystkim powinna być ona bogata w naturalne i niskoprzetworzone produkty, nie zawierające konserwantów. Nie należy także spożywać substancji, na które występuje u nas tak zwana nietolerancja pokarmowa.

W trakcie biegunki bezwzględnie nie zaleca się jedzenia produktów bogatych w błonnik (pomimo to nie wolno unikać owoców i warzyw bogatych w składniki odżywcze – należy je spożywać ugotowane lub w postaci soków).

Istotne znaczenie w diecie ma pożywianie się jedzeniem lekkostrawnym i rezygnacja z mięsa oraz produktów, zawierających nadmierne ilości tłuszczu. Zaleca się natomiast szczególnie jedzenie kaszy jaglanej, która przez wzgląd na swoje właściwości łagodzi stany zapalne śluzówek.

Jeżeli chodzi o leczenie domowymi sposobami, to przy biegunce towarzyszącej zapaleniu jelit, niezbędne jest przyjmowanie dużej ilości płynów, co ma zapobiec odwodnieniu organizmu.

Przy biegunce można także spożywać kisiel, gotowane jagody i jabłka oraz rumianek. Nie należy również zapominać o probiotykach, łagodzących objawy choroby oraz skracających jej trwanie.

Pomocne przy zapaleniu jelit może być także zażywanie naparu z ziół, takich jak siemię lniane, aloes, nagietek oraz liście jabłoni. Przy przewlekłych zapaleniach jelit często stosuje się leki immunosupresyjne oraz kortykosteroidy.

Profilaktyka przy zapaleniu jelit

Chcąc zapobiec pojawieniu się zapalenia jelit, należy przede wszystkim stosować się do podstawowych zasad higieny. Ponadto nie spożywać pokarmów niewiadomego pochodzenia, pokarmów zepsutych oraz przechowywanych w nieodpowiednich warunkach.

Szczególną uwagę należy zwracać na pokarmy spożywane w lokalach gastronomicznych, gdzie pod smakiem ostrych przypraw mogą się ukrywać zepsute produkty. Ostrożność powinny także zachować osoby odwiedzające kraje azjatyckie oraz afrykańskie, gdzie higiena w kuchni może odbiegać od europejskich standardów.

Warto również zaznaczyć, że klimat państw egzotycznych sprzyja rozwojowi zapalenia jelita oraz wzmaga odwodnienie organizmu.

W przypadku zaś małych dzieci, aby uniknąć problemów związanych z zapaleniem jelit, zaleca się podanie w pierwszych miesiącach życia, w formie doustnej, szczepienia przeciwko rotawirusom.

Te rzeczy źle działają na jelita

Leczenie limfatycznego zapalenia jelita grubego

Co to jest limfatyczne zapalenie jelita grubego?

Limfatyczne zapalenie okrężnicy jest typem mikroskopowego zapalenia jelita grubego, choroby objawiającej się przewlekłą wodnistą biegunką bez domieszki krwi.

U chorych z limfatycznym zapaleniem okrężnicy w badaniu endoskopowym (badanie polegające na wprowadzeniu kamery do światła jelita grubego) lub w badaniu rentgenowskim wygląd jelita grubego wydaje się być prawidłowy, jednak w badaniu mikroskopowym wycinków pobranych w trakcie badania stwierdza się cechy mikroskopowego zapalenia jelita. Przyczyna schorzenia nie jest znana. Przegląd ten jest aktualizacją opublikowanego wcześniej przeglądu Cochrane.

Jakie były dotychczas próby leczenia limfocytowego zapalenie jelita grubego?

W leczeniu kolagenowego zapalenia jelita stosowano budezonid, mesalazynę z lub bez cholestyraminy, dipropionian beklometazonu i subsalicylan bizmutu (np. Pepto-Bismol®).

Budezonid to lek steroidowy o działaniu immunosupresyjnym szybko metabolizowany przez wątrobę, co pozwala na zminimalizowanie efektów ubocznych związanych ze sterydoterapią. Lek ten przyjmuj się doustnie. Dipropionian beklometazonu jest również lekiem steroidowym.

Leki steroidowe stosowane są w leczeniu zapalenia. Mesalazyna jest lekiem przeciwzapalnym (znana również jako 5-ASA) przyjmowanym zazwyczaj doustnie. Cholestyramina to lek stosowany do usuwania z organizmu kwasów żółciowych.

Pepto-Bismol® jest środkiem chroniącym śluzówkę żołądka przed działaniem soku żołądkowego, stosowanym w celu łagodzenia dolegliwości żołądkowo-jelitowych.

Co było przedmiotem badania?

Badacze postanowili ocenić, czy różne rodzaje leczenia wpływają na poprawę objawów (np. biegunkę) lub mikroskopowych cech zapalenia okrężnicy, a także czy występują efekty uboczne takiego leczenia. Badacze dokonali przeglądu literatury opublikowanej do dnia 11 sierpnia 2016 r.

Co stwierdzili badacze?

Odnaleziono pięć badań z udziałem 149 uczesników. Badania te oceniały budezonid w porównaniu z placebo (np. pigułkami z cukrem), mesalazynę w porównaniu z mesalazyną i cholestyraminą, dipropionian beklometazonu z mesalazyną i Pepto-Bismol® z placebo.

Badanie porównujące mesalazynę z mesalazyną i cholestyraminą oraz badanie porównujące dipropionian beklometazonu z mesalazyną oceniono jako niskiej jakości.

Badanie porównujące subsalicylan bizmutu (Pepto-Bismol®) z placebo oceniono jako niskiej jakości z powodu małej liczby uczestników (5 osób) oraz ograniczonych danych przedstawionych w badaniu. Pozostałe trzy badania oceniono jako wysokiej jakości.

Połączona analiza danych pochodzących z dwóch badań (57 uczestników) wskazuje, że budezonid (9 mg/dziennie przez 6 do 8 tygodni) jest skuteczniejszy niż placebo w leczeniu biegunki i mikroskopowego zapalenia jelit. Poprawa w odniesieniu do biegunki została zaobserwowana u 88% osób przyjmujących budezonid w porównaniu z 38% osobami przyjmującymi placebo.

Poprawa w zakresie mikroskopowego stanu zapalnego utrzymywała się u 78% badanych, którym podano budezonid w porównaniu z 33% badanych, którym podano placebo. Badanie porównujące mesalazynę (2,4 g/dzień) z mesalazyną i cholestyraminą (4 g/dzień) obejmowało 41 uczestników.

Poprawa w zakresie biegunki utrzymywała się u 85% osób przyjmujących mesalazynę w porównaniu z 86% badanymi, którym podano mesalazynę i cholestyraminę. W badaniu oceniającym Pepto-Bismol® uczestniczyło pięciu pacjentów (9 tabletek po 262 mg/dobę przez 8 tygodniu versus placebo).

Nie zaobserwowano różnic w zmniejszeniu nasilenia biegunki lub poprawy w zakresie mikroskopowego stanu zapalnego okrężnicy. W badaniu oceniającym dipropionian beklometazonu (5 lub 10 mg/dzień) w porównaniu z mesalazyną (2,4 g/dzień) uczestniczyło 46 pacjentów.

Mimo, że u badanych otrzymujących dipropionian beklometazonu (84%) oraz mesalazynę (86%) zaobserowano poprawę w zakresie biegunki w okresie 8 tygodni, to nie utrzymała się ona po 12 miesiącach (odpowiednio 26% i 20%). Do działań ubocznych opisywanych podczas leczenia budezonidem należą m. in.: nudności, wymioty, ból szyi, ból brzucha, nadmierna potliwość i ból głowy.

Do działań ubocznych opisywanych podczas terapii mesalazyną i cholestyraminą należą m.in. nudności i wysypka. Do działań ubocznych opisywanych podczas terapii dipropionianu beklometazonu należą wymioty, senność oraz zmiany nastroju. Nie zaobserwowano działań niepożądanych podczas przyjmowania Pepto-Bismol®.

Dane niskiej jakości wskazują na skuteczność terapii budezonidem w limfocytowym zapaleniu okrężnicy. Dane niskiej jakości wskazują również, że mesalazyna z lub bez dodatku cholestyraminy oraz dipropionianu beklometazonu mogą być skuteczne w leczeniu limfocytowego zapalenia okrężnicy.

Nie można sformułować żadnych wniosków w odniesieniu do subsalicylanu bizmutu ze względu na bardzo małą liczbę uczestników badania.

W przyszłości badacze powinni skoncentrować się na przeprowadzeniu dużych badań oceniających budezonid w porównaniu z grupą kontrolną otrzymującą placebo w celu potwierdzenia sugerowanej skuteczności i bezpieczeństwa tej terapii.

Subsalicylan bizmutu, który ma mniejszy potencjał toksyczności niż budezonid, również powinien zostać oceniony w dalszych badaniach. Skuteczność i bezpieczeństwo mesalazyny z lub bez dodatku cholestyraminy oraz beklometazonu dipropionianu powinny zostać ocenione w dużych badaniach z grupą kontrolną otrzymującą placebo.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *