Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie kaletki podbarkowej jest bardzo częstą dolegliwością ortopedyczną, przy czym wyróżniamy zapalenie przewlekłe oraz ostre.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Czym jest kaletka maziowa?

Kaletka maziowa to cienkościenny zachyłek jamy stawowej, wyścielony błoną maziową. Jej zadaniem jest ułatwianie ruchów ścięgien i mięśni na powierzchniach kostnych. Wzmożone tarcie, np. z powodu przeciążenia, urazu, choroby układowej lub zakażenia może być przyczyną zapalenia kaletki maziowej.

Najczęściej występuje zapalenia kaletki podbarkowej. Styka się ona z kaletką podnaramienną oraz leży pomiędzy dolną powierzchnią wyrostka barkowego łopatki, a głową kości ramiennej, pod mięśniem naramiennym.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny

Chorobę powoduje powtarzane, wielokrotne unoszenie ramienia. Często towarzyszy jej zapalenie stożka rotatorów (zapalenie ścięgien mięśni rotatorów). W związku z tym omawiana jednostka chorobowa może występować u zawodowych pływaków, tenisistów czy amatorów gry w golfa. Może jednak rozwinąć się u każdego, bez względu na zainteresowania, zawód czy płeć.

Powtarzanie powyższej czynności prowadzi w konsekwencji do zwężenia przestrzeni między głową kości ramiennej, a wyrostkiem barkowym łopatki. W efekcie daje to szereg nieprzyjemnych objawów i dolegliwości. Można zatem podsumować, że zapalenie kaletki podbarkowej rozwija się w efekcie mechanicznego podrażniania jej.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Objawy

Objawy zapalenia kaletki podbarkowej obejmują w zależności od rodzaju zapalenia:

  • przewlekłe zapalenie kaletki – chroniczne, nawracające dolegliwości bólowe okolicy barku;
  • ostre zapalenie kaletki – długotrwały ból z łukiem bólowym i duże ograniczenie ruchowe;
  • bóle nocne;
  • ograniczenie ruchomości stawu ramiennego – zwłaszcza ruch unoszenia ramienia ponad głowę;
  • niewielkie osłabienie siły mięśniowej.

Pacjenci zwykle zgłaszają dolegliwości bólowe w górnej części ramienia od przodu, a czasami odczuwają je nawet w nadgarstku i ręce. Podobne objawy, choć rzadziej, mogą być wywołane zmianami w obrębie ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. Na podstawie obrazu klinicznego nie jest możliwe odróżnienie tych dwóch odrębnych patologii.

Zobacz również: Zapalenie ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia.

Z czasem dochodzi do pogrubienia kaletki, a w efekcie do rozwoju bądź nasilenia ciasnoty podbarkowej. Jest to zwężenie przestrzeni między głową kości ramiennej, a strukturami tworzącymi staw (głównie więzadłami).

Diagnostyka

Pierwszym etapem badania diagnostycznego jest wywiad z pacjentem oraz oględziny i wykonanie testów funkcjonalnych.

Przykładowo pacjent znajduje się w pozycji siedzącej, ramię wyprostowane swobodnie lub z lekkim przeprostem. Badający uciska palcami okolicę pod wyrostkiem barkowym.

Pojawiający się pod wpływem ucisku ból wskazuje na zapalenie kaletki podbarkowej oraz zmiany chorobowe pierścienia rotatorów.

U pacjenta celem potwierdzenia wstępnej diagnozy można wykonać badanie RTG dla stawu ramiennego.

Dzięki temu można wykryć między innymi ostrogi na wyrostku barkowym, które powodują zwężenie przestrzeni podbarkowej. Innymi pomocnymi badaniami są USG i rezonans magnetyczny.

Badania te umożliwią stwierdzenie stanu zapalnego lub ewentualnego przerwania ścięgna mięśni wchodzących w skład stożka rotatorów.

Leczenie zapalenia kaletki podbarkowej

Zwykle oczekiwany rezultat daje leczenie zachowawcze, którego głównym elementem jest ograniczenie aktywności fizycznych wywołujących dolegliwości. Terapię uzupełnia się doustnym zażywaniem niesteroidowych leków przeciwzapalnych, a także fizjoterapią.

W przypadku leczenia fizjoterapeutycznego, szczególne znaczenie ma:

  • stosowanie odpowiednio dobranych zabiegów fizykalnych – krioterapia w momencie ostrego stanu zapalnego celem jego likwidacji, zabiegi cieplne po ustąpieniu stanu zapalnego. Całość wspomaga się często jonoforezą, fonoforezą lub metodą TENS;
  • kinezyterapia – mająca na celu utrzymanie siły mięśniowej, zwiększenie zakresu ruchomości w stawie ramiennym oraz zachowanie sprawności funkcjonalnej kończyny górnej;
  • terapia manualna.

Bibliografia

  1. Allen G., Bolesny bark – diagnostyka i postępowanie, Journal of Ultrasonography, 18/2018.
  2. Langford C., Gilliland B., Choroby tkanek okołostawowych kończyn.
  3. Kolster B., Ebelt-Paprotny G., Poradnik fizjoterapeuty, Wydawnictwo Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2001.

Polecane produkty:

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie
Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół ciasnoty podbarkowej – przyczyny, diagnostyka i leczenie

Zespół ciasnoty podbarkowej, nazywany też jako zespół cieśni podbarkowej, po raz pierwszy został sklasyfikowany w 1972 r. przez dr Charlesa Neera, który podzielił go na cztery typy:

Typ I dotyczy głównie pacjentów poniżej 25 roku życia i często wiąże się z urazami spowodowanymi nadmiernym zużyciem. Charakteryzuje się zapaleniem ścięgna, obrzękiem oraz umiarkowanym bólem stawu ramiennego podczas ćwiczeń, bez utraty siły mięśni i ograniczenia ruchu.

Typ II jest bardziej zaawansowany i dotyczy zazwyczaj pacjentów między 25-40 rokiem życia. Charakteryzuje się nasileniem dolegliwości bólowych, stanem zapalnym, utratą mobilności, a zmiany patologiczne wykazują zwłóknienie oraz nieodwracalne zmiany ścięgien stożka rotatorów.

Typ III występuje u osób po 40. roku życia i charakteryzuje się częściowym rozdarciem stożka rotatorów.

Typ IV również dotyczy osób po 40. roku życia i charakteryzuje się całkowitym rozdarciem pierścienia rotatorów.

Obecnie zespół ciasnoty podbarkowej określany jest jako pierwsza faza choroby stożka rotatorów. Może on wystąpić jako konflikt i zapalenie kaletki podbarkowej, może być jako częściowe uszkodzenie stożka rotatorów, jako masywne uszkodzenie stożka rotatorów – powyżej dwóch ścięgien i więcej, a może też być jako artropatia z powodu przewlekłego uszkodzenia pierścienia rotatorów.

Przyczyny zespołu ciasnoty podbarkowej

Wielokrotne wykonywanie kończyną górną ruchów nad głową w niektórych dyscyplinach sportu może spowodować zwężenie przestrzeni podbarkowej. Wywołuje to uszkodzenia pierścienia rotatorów z wystąpieniem miejscowego stanu zapalnego z obrzękiem i bólem. To oczywiście powoduje zwiększenie ciasnoty podbarkowej zmniejszając zdolności regeneracyjne.

Pierwotne czynniki związane są z wrodzonymi lub nabytymi zmianami strukturalnymi, które mechanicznie zawężają przestrzeń podbarkową. Wśród nich może być konflikt ścięgien pierścienia rotatorów pomiędzy więzadłem kruczo-barkowym, stawem barkowo-obojczykowym i wyrostkiem barkowym, tworzenie się osteofitów, nieprawidłowe ułożenie kości po złamaniu.

Wtórne czynniki związane są ze zmianami biomechanicznymi, jak nieprawidłowa kinematyka spowodowana zmianą równowagi siły mięśniowej (osłabieniem mięśni stożka rotatorów). Degeneracja mięśnia nadgrzebieniowego sprawia, że robi się on za słaby (jest nieużywany lub boli).

Dlatego występuje ruch głowy kości ramiennej do góry, ponieważ mięsień naramienny podciąga ją do siebie, co zmniejsza przestrzeń podbarkową powodując ciasnotę. Dlatego tak ważne są ćwiczenia, bo wzmocnienie mięśni rotatorów powoduje obniżenie głowy kości ramieniowej w stosunku do wyrostka barkowego i zmniejszenie tarcia.

Dlatego tak ważną składową rehabilitacji są ćwiczenia.

Objawy zespołu ciasnoty podbarkowej 

Pacjenci z zespołem ciasnoty podbarkowej na ogół są w wieku powyżej 40 lat i cierpią z powodu uporczywego bólu okolicy obręczy barkowej bez żadnego wcześniejszego urazu.

Najczęściej jest to stan zwyrodnieniowy, rozwijający się w ukryciu przez tygodnie lub miesiące, a nie wynik nagłego urazu. Dlatego pacjenci często mają trudności z określeniem dokładnego początku objawów.

Głównym objawem jest ból podczas unoszenia ramienia pod kątem 70-120°, a także podczas spania na chorym ramieniu lub z ręką pod głową. Ból barku w tym wypadku może mieć objawy ostre lub przewlekłe.

Najczęściej występuje miejscowo, z promieniowaniem wzdłuż przyśrodkowej lub bocznej części ramienia. Uczucie bólu barku może być szczególnie dokuczliwe podczas wykonywania czynności z rękoma uniesionymi do góry, jak sięganie po przedmioty położone ponad głową, czy chociażby czesanie włosów.

Diagnostyka zespołu ciasnoty podbarkowej

Istnieje wiele schorzeń barku, które mogą przypominać objawy jakie daje zespół ciasnoty podbarkowej. Do właściwego rozpoznania niezbędny jest szczegółowy wywiad i badanie kliniczne. Żaden pojedynczy test nie jest na tyle dokładny, aby jednoznacznie zdiagnozować zespół ciasnoty podbarkowej, ale użycie kombinacji specyficznych testów zwiększa prawdopodobieństwo właściwego rozpoznania.

  • Przykładowe testy w diagnostyce zespołu cieśni podbarkowej:
  • – test Neer’a – pozytywny, jeśli bierne zgięcie do przodu >90° powoduje ból,
  • – test Hawkins’a – pozytywny, jeśli rotacja wewnętrzna i bierne zgięcie do przodu do 90° powoduje ból,
  • – test Jobe’a – ból przy rotacji wewnętrznej z oporem i zgięciem do przodu pod kątem 90° wskazuje na patologię mięśnia nadgrzebieniowego,
  • – bolesny test łuku – ból przy odwodzeniu ramienia w płaszczyźnie łopatki od 60° do 120°,
  • – test Yocum’a – dodatni, jeśli ból pojawiał się wraz z uniesieniem łokcia, gdy dłoń po tej samej stronie opierała się o przeciwległy bark.

Pomocne w diagnostyce zespołu cieśni podbarkowej są badania obrazowe, jak zdjęcie rentgenowskie, które może pokazać nam m.in.

zmiany zwyrodnieniowe, osteofity, zwapnienie więzadła kruczo-ramiennego, zmiany torbielowate w obrębie guzowatości większej, kształt wyrostka barkowego łopatki, czy jest np. typu haczykowatego.

Ortopeda może zlecić również badanie MRI – rezonans magnetyczny, przydatne w ocenie stopnia patologii stożka rotatorów.

Jak leczyć zespół ciasnoty podbarkowej?

Ból barku wywołany zespołem ciasnoty podbarkowej na ogół nie ustępuje samoistnie, szczególnie jeśli przyczyna nie zostanie usunięta, a my nadal będziemy aktywni fizycznie. Dlatego warto skonsultować się z ortopedą sportowym w celu wykonania diagnostyki i rozpoczęcia leczenia. W międzyczasie możemy zmniejszyć dolegliwości bólowe i zastosować okłady z lodu na bolący bark.

You might be interested:  Metaplazja jelitowa – przyczyny, objawy, dieta, leczenie

Należy jednak pamiętać o zredukowaniu aktywności fizycznej, ponieważ ćwiczenia, które wykonujemy, mogą zakłócać proces gojenia i powodować dalsze uszkodzenia. Zespół ciasnoty podbarkowej rozpoczyna się od leczenia zachowawczego (o ile nie mamy uszkodzenia stożka rotatorów), które może potrwać około roku, aż do zauważenia wyraźnej poprawy.

Zachowawcze leczenie zespołu składa się z: odpoczynku, zmniejszenia bólu i obrzęku, a także ograniczenia aktywności fizycznej, w szczególności z wykonywaniem ruchów nad głową. W przypadku zespołu ciasnoty podbarkowej leki przeciwbólowe, jak np. Paracetamol, nie są szczególnie skuteczne, mogą być stosowane jedynie na początku leczenia lub jeśli objawy są ciężkie.

Lepiej działają leki przeciwzapalne jak np. Olfen czy Diklofenak.

Lekarz może podać również zastrzyk z Glikokortykosteroidu (Diprofos), który jest często stosowany ze względu na swoje działanie przeciwzapalne i przeciwbólowe. Działanie zastrzyku jest zwykle bardzo skuteczne, ale tymczasowe. Może trwać kilka miesięcy, ale również zaledwie kilka tygodni.

Wstrzyknięcie jest zwykle stosowane w przypadku, gdy ból barku utrzymuje się od dłuższego czasu, a fizykoterapia zakończyła się niepowodzeniem, lub u sportowców, którzy muszą przyśpieszyć proces leczenia. Czasem stosuje się zastrzyki z osocza bogatopłytkowego. Podstawą leczenia zachowawczego jest fizjoterapia oparta na ćwiczeniach.

Terapia ruchowa powinna koncentrować się na kontroli ramienia, wzmocnieniu stożka rotatorów oraz mięśni stabilizujących łopatkę. Dobra postawa barku i łopatki zwiększa szczelinę, w której znajduje się ścięgno i kaletka, oraz zmniejsza ucisk.

Gdy ćwiczenia okazują się nieskuteczne, gdy leczenie zachowawcze nie zmniejsza bólu i nie przywraca funkcji ramienia, należy rozważać wykonanie zabiegu chirurgicznego. Dostępnych jest kilka technik chirurgicznych, które stosuje się w zależności od charakteru i ciężkości urazu.

Fizjoterapia w leczeniu zespołu ciasnoty podbarkowej 

Przykładowe ćwiczenia prezentuje fizjoterapeutka Rehasport – Natalia Reke.

1.

Wzmacnianie rotatorów zewnętrznych stawu ramiennegoPozycja wyjściowa: leżenie na boku z ramieniem i łokciem blisko ciała, łokieć zgięty 90 stopni, w dłoni ciężarek (0,5-2kg).

Wykonanie: rotacja zewnętrzna ramienia poprzez unoszenie dłoni z ciężarkiem w kierunku sufitu.Kompensacje: nadmierne przywiedzenie łopatki do kręgosłupa.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

2. Aktywacja dolnych stabilizatorów łopatkiPozycja wyjściowa: leżenie na brzuchu z ramieniem blisko ciała, łokieć wyprostowany, w dłoni ciężarek (0,5-2kg).

Wykonanie: obniżenie i przywiedzenie łopatki do kręgosłupa z równoczesnym uniesieniem ramienia z ciężarkiem w stronę sufitu.

Kompensacje: nadmierna rotacja wewnętrzna łopatki, unoszenie się łopatki od klatki piersiowej.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

3. Automobilizacja piersiowego odcinka kręgosłupaPozycja wyjściowa: leżenie na plecach z wałkiem (roller) pod odcinkiem piersiowym kręgosłupa.Wykonanie: na wdechu unoszenie ramion (można dodać ciężarki/taśmę elastyczną) za głowę i prostowanie kręgosłupa piersiowego.Kompensacje: wysuwanie brody w stronę sufitu.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

4. Aktywacja m.

pierścienia rotatorów podczas zgięcia z oporemPozycja wyjściowa: w staniu z taśmą elastyczną w pętelce między nadgarstkami/przedramionami, łokcie zgięte 90 stopni.

Wykonanie: utrzymanie pozycji przedramion i łokci z równoczesnym unoszeniem ramion.Kompensacje: odchylanie do tyłu tułowia, nadgarstki równolegle do łokci.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

5. Stretching przedniej ściany klatki piersiowejPozycja wyjściowa: w staniu w wypadzie z przedramieniem opartym o ścianę/framugę, łokieć zgięty 90 stopni.

Wykonanie: napieranie przedramieniem na ścianę (horyzontalne przywiedzenie ramienia) przez 10 sec, następnie wdech i wydech oraz pogłębienie rotacji ciałem na zewnątrz (od ściany) lub statyczne utrzymanie rozciągającej pozycji przez min 30 sekund.

Kompensacje: wiszenie na ścianie ciałem, ciało wysunięte dalej niż kończyna górna rozciągana.

6. Ćwiczenie alternatywne do rozciągania przy ścianiePozycja wyjściowa: w staniu z ramionami na wysokości klatki piersiowej z taśmą trzymaną w dłoniach.Wykonanie: wyprost horyzontalny ze ściąganiem łopatek poprzez rozciąganie taśmy elastycznej.Kompensacja: unoszenie barków.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Leczenie operacyjne

Złotym standardem w leczeniu operacyjnym zespołu ciasnoty podbarkowej jest artroskopia stawu ramiennego. Podczas tego zabiegu wykonuje się dekompresję przestrzeni podbarkowej poprzez akromioplastykę, czyli ścięcie i sfrezowanie wyrostka barkowego.

W przypadku częściowego lub całkowitego zerwania stożka rotatorów i jeśli leczenie zachowawcze nie daje zadowalających wyników, wykonuje się zabieg artroskopowy polegający na naprawie uszkodzonego ścięgna mięśni stożka rotatorów z użyciem kotwic kostnych.

To jest naprawa czyli refiksacja, polegająca na przymocowaniu urwanego ścięgna z powrotem do kości ramiennej.

W przypadku najtrudniejszych zadawnionych przypadkach masywnego uszkodzeniu stożka rotatorów proponowane są nowe techniki operacyjne takie jak rekonstrukcja górnej torebki stawowej, polegająca na tym, że wszywa się „łatę” w panewkę z głową kości ramiennej przytrzymującą ją do góry. Rozwiązaniem ostatecznym jest zastosowanie specjalnej tzw. odwróconej endoprotezy stawu barkowego.

Rokowanie

Leczenie zespołu ciasnoty podbarkowej w większości przypadków jest zachowawcze, jego podstawą jest fizjoterapia oparta na ćwiczeniach i terapii manualnej. U zdecydowanej większości pacjentów po leczeniu zachowawczym uzyskuje się bardzo dobre wyniki kliniczne. W trudniejszych przypadkach np.

przy częściowym lub całkowitym zerwaniu stożka rotatorów, przeprowadzany zabieg chirurgiczny również przynosi zadowalające rezultaty. W obu przypadkach, powrót do codziennej aktywności fizycznej i uprawiania sportu jest jak najbardziej możliwy.

W dużej mierze efekty leczenia zależą od samodyscypliny pacjenta.

Zespół ciasnoty podbarkowej – etapy, przyczyny, objawy – Fizjotechnologia

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenieZespół ciasnoty podbarkowej

Zespół ciasnoty podbarkowej uznawany jest za jedną z najczęstszych dolegliwości barku. Problem ten dotyczy głównie sportowców oraz osób po 40 roku życia, które w swojej pracy wykonują dużo ruchów nad głową.

W artykule znajdziesz:

Co to jest zespół ciasnoty podbarkowej ?

Zespół ciasnoty podbarkowej (z ang. Shoulder impingement syndrome, SIS) to odrębna jednostka chorobowa w której dochodzi do uciśnięcia stożka rotatorów przez przednie struktury wyrostka kruczo-barkowego.

Ból barku, który jest odczuwalny podczas tego schorzenia, wynika ze znacznego zmniejszenia przestrzeni podbarkowej i ucisku na ścięgna oraz kaletkę.

Powstałe zmiany prowadzą do występowania stanów zapalnych, które w znacznym stopniu zmniejszają ruchomość stawową.

Gdzie znajduje się przestrzeń podbarkowa?

Zlokalizowana jest w obrębie stawu barkowego, pomiędzy wyrostkiem barkowym łopatki, a głową kości ramiennej.

Zespół ciasnoty podbarkowej – etapy

Bardzo istotne jest szybkie i prawidłowe rozpoznanie schorzenia. Odpowiednie leczenie ciasnoty podbarkowej pozwoli uniknąć wystąpienia poważnych zmian takich jak uszkodzenie ścięgien czy kaletki. W zależności od stopnia zaawansowania powstałych zmian, zespół ciasnoty podbarkowej dzieli się na trzy etapy.

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Zespół ciasnoty podbarkowej – przyczyny

Jakie są przyczyny powstania ciasnoty podbarkowej? Za główne czynniki można uznać:

  • urazy obręczy barkowej i stawu ramiennego,
  • wady postawy ciała,
  • zmiany zwyrodnieniowe wyrostka barkowego lub stawu barkowo-obojczykowego,
  • haczykowaty kształt wyrostka barkowego,
  • dysfunkcje mięśni stożka rotatorów,
  • zapalenie kaletki podbarkowej,
  • niestabilność stawu ramiennego,
  • osłabienie siły mięśni obręczy barkowej.

Jakie są objawy cieśni podbarkowej?

Głównym objawem ciasnoty podbarkowej jest nasilający się ból, ale również ograniczony zakres ruchomości stawu barkowego. Dodatkowo może wystąpić obrzęk i tkliwość barku. Na co jeszcze zwrócić uwagę?

Zapalenie kaletki podbarkowej – przyczyny, objawy, leczenie

Leczenie zespołu ciasnoty podbarkowej

W pierwszej kolejności istotna jest poprawna diagnoza schorzenia. Powinna składać się z wywiadu lekarskiego, badania obrazowego (RTG/USG/MRI) oraz dodatkowych testów diagnostycznych, takich jak test Neera czy test Hawkinsa.

Postępowanie lecznicze w pierwszym etapie polega na zmniejszeniu dolegliwości bólowych. Warto zastosować zabiegi fizjoterapeutyczne, takie jak:

  • laseroterapia,
  • prądy TENS, prądy średniej częstotliwości – parametry dostosowane do celów terapii (zmniejszenie bólu, usprawnienie krążenia, stymulacja mięśni,
  • magnetoterapia,
  • krioterapia,
  • elektroterapia,
  • ultradźwięki lub fonoforeza – stopniowe zwiększanie dawki dostosowane do możliwości obciążeń termicznych tkanki,

Dowiedz się więcej o skuteczności sprzętu do fizjoterapii ciasnoty podbarkowej: Zespół ciasnoty podbarkowej – leczenie z wykorzystaniem laseroterapii i ultradźwięków

Jako uzupełnienie stosuje się również farmakologię oraz ćwiczenia rehabilitacyjne takie jak:

  • ćwiczenie izometryczne mięśni stabilizujących staw ramienny (łańcuch zamknięty)
  • ćwiczenie wzmacniające mięśnie stabilizujące staw ramienny (łańcuch otwarty)
  • ćwiczenie zwiększające zakres rotacji wewnętrznej (rozciąganie rotatorów zewnętrznych)
  • ćwiczenie wzmacniające mięśnie stabilizujące łopatki

Jeżeli leczenie zachowawcze nie przynosi poprawy, niezbędna może się okazać interwencja chirurgiczna. Leczenie operacyjne ma na celu zwiększenie miejsca ograniczonego wewnątrz stawu. Dzięki temu dolegliwości bólowe są zminimalizowane oraz powraca prawidłowy zakres ruchu.

UWAGA: Proces leczenia zespołu ciasnoty podbarkowej powinien odbywać się pod ścisłym nadzorem lekarza bądź fizjoterapeuty !!!

Dowiedz się więcej o dolegliwościach barku:

Zamrożony bark – zarostowe zapalenie torebki stawowej

Czym jest zespół bolesnego barku? Przyczyny schorzenia, diagnoza oraz leczenie

Pod tym pojęciem kryć może się szereg zmian zwyrodnieniowej okolicy barkowej. U źródeł bólu barku leży zazwyczaj przeciążenie mięśni, zapalenie kaletki podbarkowej lub uszkodzenie ścięgna. Dolegliwości pojawiają się najczęściej u osób starszych, szczególnie u kobiet w wieku 45-55 lat.

Schorzenie objawia się bólem w stawie barkowym przy jednoczesnym upośledzeniu jego ruchomości.

You might be interested:  Anaplazmoza – przyczyny, objawy, powikłania, leczenie

ZBB powstaje najczęściej w wyniku urazów ortopedycznych, schorzeń układu nerwowego, ale też wszelkich zwyrodnień tkanki ścięgnistej.

Mówiąc ogólnie: ból jest spowodowany uszkodzeniem różnych struktur stawu, najczęściej dochodzi do nich w wyniku nieprawidłowo wykonywanych ćwiczeń, zbyt gwałtownych ruchów lub z powodu przeciążenia.

W szczególnych przypadkach ZBB spowodowany może być chorobami serca i płuc, zwichnięciem stawu barkowego, urazem pochewek maziowych, złamaniem łopatki i obojczyków. Dolegliwości mogą nasilić się również w wyniku oparzeń, skutkujących przykurczem tkanek miękkich. Zespół bolesnego barku jest niestety schorzeniem dość powszechnym, a najczęściej dotyka kobiet po 40. roku życia.

Objawy zespołu bolącego barku

Początkowo niewielki ból pojawia się zazwyczaj przy próbie podnoszenia ramion. Stopniowo ból rośnie i towarzyszy nam również w momencie podnoszenia ręki.

Często pojawia się nagle, jest też na tyle mocny, że wymaga od nas trzymania ręki w jednej pozycji.

Do innych objawów zaliczamy wzmożone napięcie mięśniowe, obrzęk stawu barkowego, ból obręczy barkowej, a nawet trudności w zasypianiu.

Zespół bolesnego barku – postępowanie

W przypadku wystąpienia powyższych dolegliwości należy jak najszybciej zgłosić się do lekarza.

Zaleci on wykonanie kilku badań diagnostycznych, takich jak rentgen, ultrasonografia, czy rezonans magnetyczny.

Specjalista z pewnością spyta też o dolegliwości, sprawdzi ograniczenie ruchomości w stawie oraz ewentualne objawy zapalenia stawu (obrzęk, zaczerwienienia, ocieplenie skóry w okolicach barku).

Leczenie zespołu bolesnego barku

Jak zostało już wspomniane, ZBB najczęściej spowodowany jest przeciążeniem mięśni, uszkodzeniem ścięgna lub zapaleniem kaletki podbarkowej. Jaką drogę leczenia należy przybrać w wymienionych przypadkach?

Przeciążenie mięśni – lekarz zaleci przyjmowanie leków przeciwbólowych oraz rozluźniających mięśnie, a także terapię manualną.

Uszkodzenie ścięgna – zazwyczaj jest leczone operacyjnie, metodą artroskopową. Celem zabiegu jest rekonstrukcja uszkodzonych ścięgien.

Zapalenie kaletki podbarkowej – leczenie opiera się na podawaniu leków przeciwzapalnych oraz przeciwbólowych, a także wstrzykiwaniu sterydów. Niezbędnym etapem będzie tu także rehabilitacja, która umożliwi pełny powrót do zdrowia.

Specjaliści zapewniają, że wyleczenie ZBB jest możliwe, choć u niektórych pacjentów może przybierać formę przewlekłą. Istotna jest szybka reakcja, właściwa diagnoza i odpowiednie dopasowanie zabiegów, które umożliwią sprawną rekonwalescencję.

Zespół cieśni podbarkowej

Zespół cieśni podbarkowej (ang. Subacromial Inpingement Syndrome – SIS) to jedna z najczęstszych dysfunkcji stawu ramiennego. Nazywana jest również ciasnotą podbarkową lub konfliktem podbarkowym. Stanowi blisko połowę dysfunkcji stawu barkowego. Zespól cieśni podbarkowej a leczenie.

Anatomicznie przestrzeń podbarkowa ograniczona jest od góry: wyrostkiem barkowym, wyrostkiem kruczym łopatki, więzadłem kruczo-barkowym oraz stawem barkowo-obojczykowym. Od dołu przestrzeń ogranicza głowa kości ramiennej z częścią guzka większego. W przestrzeni znajdują się: kaletka podbarkowa, ścięgna mięśni stożka rotatorów oraz ścięgno głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia. Wielkość przestrzeni waha się między 1-1,5 cm w czasie spoczynku a 5 mm przy unoszeniu kończyny.

Przyczyny zespołu cieśni podbarkowej

Najczęstsze przyczyny to:

  • Dysfunkcja mięśni stożka rotatorów, które są odpowiedzialne za prawidłowe ustawienie głowy kości ramiennej. Przeciążenie mięśni doprowadza do przemieszczenia głowy kości ramiennej ku górze, co powoduje zmniejszenie przestrzeni podbarkowej i ucisk/miażdżenie kaletki podbarkowej i ścięgien mięśni stożka. Tworzy to „błędne koło” napędzające objawy.
  • Kształt wyrostka barkowego łopatki – wyróżnia się trzy typy wyrostka: prosty, zakrzywiony i haczykowaty. Typ haczykowaty ma największy wpływ na zmniejszenie przestrzeni.
  • Zaburzenia rytmu łopatkowo-ramiennego (ślizg łopatki po żebrach w czasie ruchów ramienia) – bardzo częstą przyczyną jest wysuwanie głowy do przodu w czasie siedzenia.
  • Zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego
  • Zmiany w budowie więzadła kruczo- barkowego

Objawy zespołu cieśni podbarkowej

Objawy mogą być bardzo zróżnicowane i współistnieć z innymi patologiami. Najczęstszym jest ból okolicy ramienia przy próbie uniesienia kończyny powyżej linii barków. Dotyka przeważnie osób po 40. roku życia, które wykonują dużo ruchów nad głową (w związku z pracą zawodową) lub młodych sportowców, np. siatkarzy, pływaków, miotaczy, tenisistów czy piłkarzy ręcznych.

Chorzy najczęściej lokalizują ból w przednio-bocznej części ramienia i opisują, że występuje on podczas zgięcia i/lub odwiedzenia ramienia w zakresie 70-120°. W początkowym okresie, kiedy toczy się stan zapalny, ból może występować w nocy.

Rozpoznanie zespołu cieśni podbarkowej

W rozpoznaniu problemu niezwykle istotny jest wywiad. Dla potwierdzenia diagnozy mogą być wykonane dodatkowo: RTG (ocena zmian kostnych i stawowych mogących zmniejszyć przestrzeń) oraz USG (ocena struktur tkanek miękkich).

W celu dokładniejszej diagnostyki wykonane może być również badanie rezonansem magnetyczny i/lub tomografem komputerowym.

Zdarza się jednak, że zespół cieśni podbarkowej nie jest potwierdzany w badaniach dodatkowych, ponieważ jest to dysfunkcja o dynamicznym charakterze.

Leczenie zespołu cieśni podbarkowej

Leczenie wymaga współpracy lekarza i fizjoterapeuty oraz dużego zaangażowania chorego. U większości pacjentów do całkowitego ustąpienia dolegliwości wystarczy leczenie zachowawcze, czyli nieoperacyjne.

W usprawnianiu możemy wyróżnić dwa okresy:

  • Ostry, podczas którego leczenie skupione jest na ograniczeniu stanu zapalnego. Służy temu odciążanie kończyny (temblak, orteza), podawanie doustnie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, ostrzykiwanie bezpośrednio kaletki podbarkowej czy techniki manualne. Chory powinien unikać ruchów w bolesnym zakresie oraz kilka razy dziennie chłodzić bark przy użyciu coldpacków przez 15-20 min.
  • Przewlekły, podczas którego leczenie polega na usprawnianiu powstałych dysfunkcji w biomechanice stawu barkowego. Najczęstsze problemy to zaburzony rytm łopatkowo-ramienny, dysfunkcja mięśni stożka rotatorów, dysbalans mięśni posturalnych i nieprawidłowa sylwetka. Elementem leczenia jest edukacja chorego w zakresie ergonomii pracy oraz techniki uprawianych sportów. Niezwykle istotne, wręcz kluczowe, jest zaangażowanie pacjenta w proces leczenia.

Jeżeli dolegliwości nie ustępują w ciągu 6-16 miesięcy, to wskazany jest zabieg operacyjny, zazwyczaj przeprowadzany metodą artroskopii. Jednak dobrze postawiona diagnoza, właściwe dobranie ćwiczeń i terapii manualnej oraz zaangażowanie pacjenta pozwalają na pełne ustąpienie dolegliwości oraz uniknięcie interwencji chirurgicznej. 

Załóż konto aby odkryć pełnię możliwości portalu!

Zespół bolesnego barku – postępowanie fizjoterapeutyczne. Fizjomat

Zespół bolesnego barku objawia się bólem w stawie barkowym przy jednoczesnym upośledzeniu jego ruchomości. Może być konsekwencją urazu, uszkodzenia barku po ćwiczeniach, ale może również towarzyszyć chorobom reumatycznym, nowotworowym, zwyrodnieniowym. Jeśli bark boli regularnie, to warto zgłosić się na badania i ustalić tego przyczynę.

Zespół bolesnego barku jest powszechną dolegliwością, która charakteryzuje się często powtarzającym się bólem barku o różnym natężeniu, w różnych porach dnia. Zespół bolesnego barku występuje najczęściej u kobiet między 45. a 55. rokiem życia oraz u kobiet w starszym wieku.

Zespół bolesnego barku to nazwa wspólna schorzeń dotyczących ścięgien, pochewek ścięgnistych oraz przyczepów mięśni tej okolicy. Najczęstszą przyczyną zespołu bolesnego barku jest zapalenie ścięgna mięśnia nadgrzebieniowego. W tym wypadku ból jest szczególnie dokuczliwy przy próbie unoszenia kończyny górnej, przy jej rotacji do wewnątrz i zginaniu.

Przyczyny:

Ból barku może być odzwierciedleniem uszkodzenia różnych części stawu oraz struktur okołostawowych, np. zapalenia przyczepów ścięgnistych, zapalenia kaletki podbarkowej lub zapalenia mięśnia nadgrzebieniowego, do których może dochodzić na skutek nieprawidłowo wykonywanych ćwiczeń, przy gwałtownych ruchach lub przeciążeniu stawu jednostajnymi, powtarzającymi się ruchami.

Zespół bolesnego barku może towarzyszyć wielu chorobom, najczęściej reumatycznym. Może też rozwinąć się po urazie barku.

Wewnętrzne przyczyny zespołu bolesnego barku:

  • zespół ciasnoty podbarkowej – zespół podbarkowy, zapalenie kaletki podbarkowej/podnaramiennej,
  • uszkodzenie ścięgien mięśni pierścienia rotatorów,
  • zmiany zwyrodnieniowe stawu ramiennego,
  • zespół zamrożonego barku,
  • zwapniające zapalenie RC,
  • zmiany zwyrodnieniowe stawu barkowo-obojczykowego,
  • tendinopatia ścięgna głowy długiej mięśnia dwugłowego ramienia,
  • niestabilność stawu ramiennego,
  • guzy,
  • następstwa urazów (zwichnięcie stawu ramiennego, zwichnięcie stawu barkowo-obojczykowego, złamania).

Inne (zewnątrzbarkowe) przyczyny zespołu bolesnego barku:

  • choroby reumatyczne,
  • zmiany zwyrodnieniowe odcinka szyjnego kręgosłupa,
  • dyskopatia odcinka szyjnego kręgosłupa (z radikulopatią),
  • nowotwory (np. szczytu płuca, przerzuty),
  • uszkodzenie splotu ramiennego,
  • jamistość rdzenia,
  • choroba niedokrwienna serca,
  • zespół górnego otworu klatki piersiowej (thoracic outlet syndrome – TOS).

Objawy:

Zespół bolesnego barku objawia się ostrym, kłującym, bólem o różnym natężeniu. U niektórych ostry ból pojawia się nagle, u innych ból stopniowo narasta. Ból to jednak nie wszystko.

Osobom cierpiącym na zespół bolesnego barku towarzyszy także ograniczenie ruchomości w stawie, mają trudności głównie z odwodzeniem ramienia- unoszeniem ręki powyżej linii ramion oraz sięganiem za plecy.

Utrudnione może być także wykonywanie codziennych czynności – ubieranie się, sprzątanie.

Postępowanie rehabilitacyjne – zabiegi dostępne w gabinecie FizjoMat:

  • terapia TECAR – dzięki stymulacji tkanek dochodzi do przyspieszenia fizycznej regeneracji i poprawy naturalnej kondycji organizmu
  • algonix – zaawansowana regeneracja tkanek
  • fala uderzeniowa – rozbijanie zwapnień, napięć mięśniowych,
  • laser wysokoenergetyczny – działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe, regeneracyjne,
  • super indukcyjna stymulacja,
  • ćwiczenia indywidualne,
  • terapia manualna, terapia osteopatyczna.
You might be interested:  Gniecenie i kłucie w okolicy serca po wysiłku

Zespół cieśni podbarkowej – objawy, leczenie

Zespół cieśni podbarkowej – co to jest?

Bóle barku występują stosunkowo często, a jest to spowodowane złożoną budową tej części ciała. Mianem przestrzeni podbarkowej określa się wolną przestrzeń między strukturami stawu ramiennego.

Od góry cieśń podbarkowa jest ograniczona wyrostkiem barkowym, więzadłem kruczo-barkowym oraz stawem barkowo-obojczykowym.

Jej dolna część jest utworzona przez powierzchnię głowy kości ramiennej i guzek większy. Przez niewielką przestrzeń (około 1-1,5 cm) przechodzi warstwa mięśni.

Są to mięśnie stożka rotatorów, umożliwiające ruchy rotacyjne ramienia, zgięcie i odwiedzenie w stawie ramiennym.

W sytuacji patologicznej, kiedy zmniejszona jest przestrzeń podbarkowa, dochodzi do uciśnięcia i miażdżenia znajdujących się w niej struktur. Przyczyną zwężenia jest zachwianie równowagi mięśniowej, powodujące zbliżenie kości ramiennej do wyrostka barkowego.

Takie schorzenie nazywamy zespołem cieśni podbarkowej, ciasnoty barkowej, SIS (subacromial impingement syndrome)lub konfliktem podbarkowym. Może się ono pojawić u każdej osoby ze zwężoną przestrzenią podbarkową, wykonującą ruchy kończyny górnej ponad głowę.

Choroba przytrafia się najczęściej osobom po 40. roku życia. Szczególnie narażeni są na nią sportowcy uprawiający takie dyscypliny jak: tenis, siatkówka, podnoszenie ciężarów, pływanie, rzut młotem lub oszczepem.

Niestety schorzenie bywa źle diagnozowane i zdarza się, że lekarze błędnie wskazują na zmiany zwyrodnieniowe lub zespół bolesnego barku.

Jeśli specjalista nie rozpozna SIS i nie wprowadzi prawidłowego leczenia, może dojść do przedłużającego stanu zapalnego, a w konsekwencji poważnych uszkodzeń, przede wszystkim ścięgien, kaletki oraz pierścienia mięśni rotatorów odpowiedzialnych za ruchy ręki w stawie ramiennym.

Wśród czynników mogących doprowadzić do zespołu cieśni podbarkowej znajdują się:

  • urazy obręczy barkowej i stawu ramiennego;
  • dysfunkcje mięśni stożka rotatorów odpowiedzialnych za prawidłowe ustawienie głowy kości ramiennej;
  • wady anatomiczne wyrostka barkowego, wyróżnia się trzy typy wyrostka: prosty, zakrzywiony i haczykowaty. Typ haczykowaty ma największy wpływ na zmniejszenie przestrzeni;
  • wady postawy ciała;
  • zmiany zwyrodnieniowe wyrostka barkowego lub stawy barkowo-obojczykowego;
  • zmiany w budowie więzadła kruczo-barkowego;
  • zapalenie kaletki podbarkowej;
  • dysfunkcje tkanek miękkich tworzących zawartość przestrzeni podbarkowej;
  • neuropatie.

Ze względu na stopień zaawansowania zmian patologicznych zespół ciasnoty podbarkowej dzielimy na:

  • stopień I – oznacza odwracalne zmiany zapalne kaletki podbarkowej i pierścienia rotatorów, charakteryzuje się obrzękiem i krwawieniem kaletki i stożka rotatorów; najczęściej występuje u osób poniżej 25. roku życia;
  • stopień II – charakteryzuje się zwłóknieniem ścięgien stożka rotatorów bez ich rozerwania, są to zmiany nieodwracalne; najczęściej stwierdza się u osób między 25. a 40. rokiem życia;
  • stopień III – oznacza częściowe lub całkowite rozdarcie mięśni wchodzących w skład stożka rotatorów; najczęściej dotyczy pacjentów po 40. roku życia.

Zespół cieśni podbarkowej – objawy

Objawy cieśni podbarkowej mogą być zróżnicowane i współwystępować z innymi schorzeniami. Jednak z reguły obejmują one:

  • ból określany mianem kłującego w przednio-bocznej części barku (w czasie nagłego zgięcia i odwodzenia);
  • tkliwość w okolicy wyrostka barkowego;
  • zaburzenie prawidłowego rytmu barkowo-obojczykowego;
  • dolegliwości w czasie spania na chorym barku’
  • osłabienie siły mięśniowej obręczy barkowej;
  • przykurcze mięśniowe;
  • zaburzenia neurologiczne.

W początkowym stadium choroby, gdy mamy do czynienia ze stanem zapalnym, ból może występować nocą.

Zespół cieśni podbarkowej – leczenie

Bardzo istotna jest dokładna diagnoza schorzenia.

Rozpoznania zespołu cieśni podbarkowej polega na przeprowadzeniu pogłębionego wywiadu z pacjentem oraz badaniu fizykalnym, w którym lekarz stwierdza bolesność przy ruchach stawu ramiennego, zwłaszcza w momencie zgięcia i rotacji wewnętrznej ręki oraz bolesną palpację stawu barkowo-obojczykowego. Dodatkowo specjalista zleca diagnostykę uzupełniającą w celu potwierdzenia wystąpienia patologii. Przydatne są: USG, tomografia komputerowa i rezonans magnetyczny.

Leczenie SIS polega przede wszystkim na zmniejszeniu utrudniających funkcjonowanie dolegliwości bólowych przy wykorzystaniu farmakoterapii, a następnie przywrócenie jak największej sprawności chorego stawu przy pomocy rehabilitacji. Ocenia się, że proces musi trwać przynajmniej 10 miesięcy.

Jeśli takie leczenie nie przynosi efektów, konieczna jest interwencja chirurgiczna. Zabieg (najlepiej metodą artroskopową) ma na celu zwiększenie przestrzeni wewnątrz stawu, wyrównuje się wyrostek barkowy, przeprowadza się plastykę stawu barkowo-obojczykowego, ścięgna mięśnia dwugłowego lub usuwa zniszczoną kaletkę oraz więzadło kruczo-barkowe.

Po operacji rękę unieruchamia się i należy rozpocząć rehabilitację.

Sprawdź też: zespół cieśni nadgarstka

Źródła:

  1. Pop T., Rehabilitacja w zespole bolesnego barku. Medical Tribune, 2015(02).
  2. Zarzycki M., Zarzycka K., Domżalski M., et al.; Zastosowanie techniki mobilizacji w leczeniu zespołu ciasnoty przestrzeni podbarkowej, Aktualności neurologiczne, 2013, 13(3), 189-194.
  3. Tangrakulwanich B., Kapkird A.; Analyses of possible risk factors for subacromial impingement syndrome, World Journal of Orthopedics, 2012(3), 5-9.

Data dodania: czwartek, 13 sierpnia 2020

Zapalenie kaletki podbarkowej

    Kaletka podbarkowa to wytwór błony maziowej. Przyjmuje kształt worka i zbudowana jest z tkanki łącznej. Główną funkcją kaletki podbarkowej jest zmniejszenie tarcia pomiędzy ścięgnem mięśnia a podłożem kostnym.

W obręczy barkowej kaletka podbarkowa oddziela ścięgno jednego z mięśni stożka rotatorów jakim jest mięsień nadgrzebieniowy od ścięgien, które umiejscowione są w pobliżu więzadła kruczo-ramiennego, wyrostka barkowego i wyrostka kruczego a także mięśnia naramiennego. 

    Przyczyny zapalenia kaletki podbarkowej określane są najczęściej jako powtarzające się mikrouraz. To ich zwiększona częstotliwość doprowadza i powtarzalność urazów w tym obrębie prowadzi do powstania procesu zapalnego.

Jest to spowodowane uciskiem na kaletkę w szczególności poprzez ścięgno mięśnia nadgrzebieniowego. W przypadku rozpoczęcia się procesu zapalnego dochodzi do pojawienia się obrzęku kaletki przez co może dojść do powstania zespołu ciasnoty podbarkowej.

W wyniku urazu a nawet infekcji może dojść również do samoistnego zapalenia kaletki podbarkowej. 

    Objawy, które sugerują, że mogło dojść do stanu zapalnego w obrębie kaletki podbarkowej to przede wszystkim ból zlokalizowany wzdłuż przedniej oraz bocznej strony ramienia. Może się nasilać i powoduje także osłabienie oraz sztywność mięśniową. Do objawów zalicza się ponadto bolesność palpacyjną.

Widocznymi objawami jest obrzęk oraz zaczerwienienie. Pacjenci mogą mieć problemy z podniesieniem kończyny górnej powyżej 90o. Zapalenie kaletki podbarkowej może bowiem skutkować ograniczoną ruchomością.

Towarzyszący procesowi zapalnemu obrzęk tkanek miękkich, skutkuje znacznym zwężeniem przestrzeni podbarkowej i zdecydowanym nasileniem się dolegliwości bólowych w związku z tym procesem. 

    Schorzenie to często dotyka sportowców, w szczególności tych którzy uprawiają taki dyscypliny sportu jak pływanie, podnoszenie ciężarów, tenis, piłka siatkowa czy też sporty związane z wykonywanie ruchu rzutu takich jak rzut oszczepem bądź młotem. Do zwężenia przestrzeni podbarkowej może dojść w wyniku kilku przyczyn.

Może to być na przykład zachwiana równowaga mięśniowa, co skutkuje zbliżeniem się kości ramiennej do wyrostka barkowego. Zwężenie może również powodować deformacja krawędzi wyrostka barkowego z jego zgięciem ku dołowi.

Ponadto pogrubienie i zwapnienie więzadła kruczo-barkowego, który tworzy strop stawu ramiennego a także brak zrostu pomiędzy poszczególnymi jądrami kostnienia. 

    Stan zapalny, który utrzymuje się przez dłuższy czas i zaczyna być chroniczny, poza dolegliwościami bólowymi może doprowadzić z czasem do uszkodzenia ścięgien stożka rotatorów.

Głównym celem stosowania terapii jest przede wszystkim zmniejszenie występujących dolegliwości bólowych, które mogą występować również w spoczynku jak i podczas wykonywania określonych ruchów oraz leżąc na stronie, której dotyczy ta dolegliwość.

Ponadto w okolicy zajętego barku może występować również miejscowa tkliwość. 

    Rehabilitacja ma na celu także zahamowanie postępującego procesu zapalnego i jego zmniejszenie, co jest istotne aby nie doszło do zmian zwyrodnieniowych. Terapia pozwala na odtworzenie gry stawowej czyli ślizgu stawów oraz przywrócenie ruchomości w zajętym procesem zapalnym stawie.

Ponadto zabezpiecza przed ubytkami mięśniowymi i utratą prawidłowych wzorców ruchowych łopatki oraz stawu ramiennego. Rehabilitacja ma na celu rozciągnąć mięśnie, które powodują u pacjenta dolegliwości bólowe ze względu na ich przykurczenie, czasem nawet znaczne. Jednym z głównych celów działań terapeuty jest również propriorecepcja stawu ramienno-barkowego.

Jak w przypadku schorzeń każdego rodzaju obejmujących stawy, ważna jest odpowiednia diagnoza i zastosowanie odpowiedniego leczenia. 

    Dla pacjenta ważne jest nie tylko ograniczenie uciążliwych i powodujących znaczny dyskomfort dolegliwości bólowych, ale i przywrócenie pełnej sprawności kończyny górnej, która jest znacząco dużo używana nie tylko przez sportowców ale i przez każdego w codziennych czynnościach. Liczy się jak najszybsze odzyskanie pełnej ruchomości w stawie. 

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *