Zespół wazowagalny – przyczyny, objawy, leczenie omdleń wazowagalnych

Omdlenie, czyli całkowita, choć krótkotrwała utrata przytomności, zawsze budzi niepokój pacjenta i jego bliskich, zwłaszcza jeśli dotyczy osoby młodej, dotychczas uważanej za zdrową.

Na szczęście większość omdleń nie wpływa na długość życia chorych, chociaż może pogorszyć jego jakość.

 W artykule przedstawiono zarys patofizjologii, klasyfikację, zasady diagnostyki i postępowania w przypadku omdleń z zaznaczeniem odrębności spotykanych u osób młodych.

Patofizjologia i klasyfikacja

Zgodnie z definicją opracowaną przez grupę roboczą ds.

diagnostyki i postępowania w omdleniach Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego omdlenie to przejściowa utrata przytomności spowodowana przemijającym uogólnionym zmniejszeniem perfuzji mózgu, charakteryzująca się gwałtownym początkiem, krótkim czasem trwania i samoistnym całkowitym ustępowaniem [1].

Perfuzja ośrodkowego układu nerwowego zależy od wysokości systemowego ciśnienia tętniczego, która jest uwarunkowana objętością wyrzutową serca i oporem obwodowym.

Obniżenie jednego z tych parametrów może spowodować omdlenie, ale zwykle dochodzi do niego w mieszanym mechanizmie, w którym udział spadku rzutu serca i zmniejszenia oporu obwodowego jest zmienny w różnych sytuacjach klinicznych. Istotną rolę w regulacji ciśnienia tętniczego, w której pośredniczą baroreceptory zlokalizowane m.in.

w łuku aorty i zatoce tętnicy szyjnej, odgrywa autonomiczny układ nerwowy. Niezależnie od mechanizmu 6-8-sekundowa przerwa w dopływie krwi do mózgu lub obniżenie skurczowego ciśnienia do wartości ≤60 mm Hg prowadzą do całkowitej utraty przytomności [2,3]. W obowiązujących wytycznych Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego podzielono omdlenia na trzy podstawowe grupy: odruchowe (neurogenne), spowodowane hipotonią ortostatyczną i sercowe (sercowo-naczyniowe).

Epidemiologia

Omdlenie należy do częstych objawów i łączna częstość jego występowania w ciągu całego życia w populacji ogólnej wynosi ok. 35% [4]. Szczególnie często pojawia się u osób młodych (przed 30 r.ż.) oraz u starszych. Badania populacji Framingham wykazały gwałtowny wzrost liczby omdleń po 70 r.ż. [5].

Dokładną ocenę częstości występowania omdleń może utrudniać to, że nie wszyscy pacjenci zgłaszają się do lekarza z powodu krótkotrwałej i samoistnie ustępującej utraty przytomności, zwłaszcza jeśli pojawiła się po raz pierwszy w życiu i nie nawraca.

Zwłaszcza osoby młode, dotychczas nieleczące się, oceniając swój stan zdrowia jako bardzo dobry, nie odczuwają potrzeby konsultacji z lekarzem. Na podstawie dostępnych danych epidemiologicznych ocenia się, że 40% młodych osób do 30 r.ż. doświadczyło przynajmniej jednego omdlenia.

Szczyt występowania omdleń w tej populacji przypada mniej więcej na 15 r.ż. i są one częstsze u płci żeńskiej (47 vs 31%) [2,6]. U osób młodych najczęściej (60-70%) dochodzi do omdleń odruchowych, które nie wpływają na rokowanie, natomiast istotnie pogarszają jakość życia, zwłaszcza jeśli nawracają. Z drugiej strony wg Kapoora i wsp.

wraz ze wzrostem częstości epizodów omdleń zmniejsza się śmiertelność [7]. Ryzyko urazu związane z omdleniami jest u osób młodych mniejsze niż u starszych, co wiąże się m.in. z większą sprawnością fizyczną i brakiem osteoporozy. U pacjentów poniżej 40 r.ż. rzadko zdarzają się omdlenia ortostatyczne typowe dla osób w podeszłym wieku.

 U młodych dorosłych natomiast ok. 6% stanowią omdlenia sercowe, które zwykle wiążą się z istotnym zwiększeniem ryzyka zgonu. Jest ono związane nie tyle z omdleniem, co z chorobą serca, stanowiącą bezpośrednie zagrożenie dla pacjenta. Omdlenie jest jedynie jej objawem.

Nawet łagodne omdlenie odruchowe jest związane z dwukrotnie większym ryzykiem zgonu, jeśli wystąpi u osoby z chorobą serca. Rokowanie młodych ludzi, u których wykluczono czynnościową lub strukturalną chorobę serca, jest bardzo dobre niezależnie od tego, czy dochodzi u nich do omdleń [2,8].

Zespół wazowagalny – przyczyny, objawy, leczenie omdleń wazowagalnych

Tabela 1. Podział omdleń odruchowych

Zespół wazowagalny – przyczyny, objawy, leczenie omdleń wazowagalnych

Tabela 2. Bodźce wyzwalające omdlenia wazowagalne

Zespół wazowagalny – przyczyny, objawy, leczenie omdleń wazowagalnych

Tabela 3. Typowe objawy zwiastujące omdlenie odruchowe 

Omdlenia odruchowe

Omdlenia odruchowe to heterogenna grupa zaburzeń czynnościowych charakteryzujących się epizodami wazodylatacji lub bradykardii skutkujących przemijającym spadkiem ciśnienia tętniczego z uogólnioną hipoperfuzją mózgu. Wśród przedstawionych w tabeli 1 typów tych omdleń u osób młodych najczęstsze są omdlenia wazowagalne.

Może do nich dochodzić podczas długotrwałego bezruchu w pozycji stojącej, zwłaszcza przy wysokiej temperaturze powietrza lub w dusznych pomieszczeniach, mogą też pojawiać się w stresujących sytuacjach. Najczęstsze czynniki wyzwalające omdlenia przedstawia tabela 2. Typowym przykładem są omdlenia podczas pobierania krwi.

Dla omdleń wazowagalnych charakterystyczne są objawy prodromalne, zwiastujące nadchodzący epizod utraty przytomności (tab. 3),które są zwykle znacznie silniej wyrażone u osób młodych niż u pacjentów w starszym wieku, jednak mogą też się nie pojawiać [9]. Obraz kliniczny omdleń wazowagalnych u młodych osób jest bardzo zróżnicowany.

 U tego samego pacjenta mogą występować zarówno epizody prowokowane przez emocje, jak i przez długotrwałe nieruchome stanie. Opisuje się też omdlenia wazowagalne, do których dochodzi w pozycji siedzącej bez czynników wyzwalających.

Prawdopodobieństwo tła wazowagalnego utraty przytomności natomiast, zwłaszcza niesprowokowanej czynnikami emocjonalnymi, u osoby leżącej jest niewielkie.

U osób młodych spotyka się też zespół postawno-ortostatycznej tachykardii (postural orthostatic tachycardia syndrome, POTS), w którym objawom hipoperfuzji mózgu i siatkówki towarzyszy istotne przyspieszenie pracy serca (o ponad 30 uderzeń na minutę lub do >120/min) w pozycji stojącej. Ciśnienie tętnicze pozostaje w dolnych granicach normy i rzadko dochodzi do całkowitej utraty przytomności. POTS występuje czterokrotnie częściej u kobiet niż u mężczyzn, a mechanizm patofizjologiczny tego zespołu nie został wyjaśniony [10].

Omdlenia odruchowe w mechanizmie zespołu zatoki tętnicy szyjnej oraz omdlenia spowodowane hipotonią ortostatyczną wskutek uogólnionej niewydolności autonomicznej lub działania leków są częstsze u chorych w starszym wieku.

Leczenie omdleń odruchowych

Najważniejszym postępowaniem, które uzyskało w aktualnych wytycznych ESC klasę zaleceń IC, jest edukacja pacjentów, która powinna objąć zapewnienie o braku zagrożenia nagłym zgonem sercowym i uświadomienie ryzyka nawrotów omdleń [1].

Pacjent powinien unikać czynników wyzwalających i nauczyć się rozpoznawać objawy prodromalne, aby w porę podejmować czynności zapobiegające wystąpieniu omdlenia. Przyjęcie pozycji leżącej z uniesionymi nogami lub siedzącej z głową między kolanami jest skuteczne, lecz krępujące, zwłaszcza dla osób młodych, zwłaszcza gdy objawy prodromalne pojawiają się w miejscach publicznych.

Znacznie bardziej dyskretne, a równie skuteczne są manewry polegające na krzyżowaniu nóg, zaciskaniu pięści lub napinaniu ramion [11]. Dobrą metodą zapobiegania nawrotom omdleń wywołanych stresem ortostatycznym jest trening pionizacyjny, który polega na stopniowym wydłużaniu czasu wymuszonego pozostawania w pozycji stojącej.

Okazuje się, że osoby młode z częstymi omdleniami mają największą wytrwałość w kontynuowaniu takiego właśnie treningu i osiągają w nim najlepsze wyniki [12]. Nie opracowano jeszcze leku skutecznego w zapobieganiu omdleniom odruchowym. Działanie β-adrenolityków jest porównywalne z placebo.

Agoniści receptorów adrenergicznych α zwiększają wprawdzie opór obwodowy, ale wywołują wiele działań niepożądanych i są źle tolerowane. U młodych dorosłych nierzadko stosuje się fludrokortyzon, a skuteczność tego leczenia poprawia picie dużej ilości płynów i spożywanie soli.

You might be interested:  Wkład koronowo-korzeniowy – wykonanie, przeciwwskazania, trwałość, opinie, cena

Należy jednak pamiętać o licznych działaniach niepożądanych wiążących się z długotrwałym przyjmowaniem mineralokortykosteroidów. Skuteczność stałej stymulacji serca jest rozczarowująca, nawet u osób z dominującą komponentą kardiodepresyjną [13]. U młodych pacjentów takie postępowanie powinno być zarezerwowane jedynie dla nielicznych, u których udokumentowano występowanie długich okresów asystolii podczas omdlenia.

Omdlenia sercowe

Zespół wazowagalny – przyczyny, objawy, leczenie omdleń wazowagalnych

Tabela 4. Choroby stanowiące przyczynę omdleń sercowych u młodych pacjentów 

Omdlenia spowodowane chorobą układu krążenia występują u osób młodych znacznie rzadziej niż omdlenia odruchowe, ale wiążą się z istotnie zwiększonym ryzykiem zgonu, w tym nagłego zgonu sercowego (NZS) [14].

Wyniki kontrolowanych badań wykazały, że przyczyną większej śmiertelności osób z omdleniami sercowymi jest przede wszystkim choroba podstawowa, a nie samo omdlenie [15,16]. Głównym mechanizmem omdlenia sercowego jest gwałtowny spadek objętości wyrzutowej lub upośledzenie zdolności jej zwiększania zależnie od potrzeb.

Przyczyną są zaburzenia rytmu serca (tachy- i bradyarytmie) i/lub utrudnienie odpływu krwi z lewej komory wywołane stałą lub dynamiczną przeszkodą w drodze odpływu albo nieprawidłową czynnością mechaniczną miokardium. Należy pamiętać, że występowanie klasycznych omdleń wazowagalnych nie wyklucza choroby serca, zwłaszcza u młodych pacjentów.

Wszystkie choroby serca występujące w populacji ogólnej, których objawem są omdlenia, mogą być ich przyczyną również u młodych pacjentów. Niektóre choroby są dla tej grupy szczególnie charakterystyczne i zostały poniżej krótko omówione i zestawione w tabeli 4.

Reflex omdlenie – Reflex syncope

Reflex omdlenie jest krótka utrata przytomności z powodu neurologicznie wywołanej spadkiem ciśnienia krwi . Zanim dana osoba przechodzi tam może być pocenie się, zmniejszoną zdolność widzenia, lub dzwonienie w uszach . Czasami osoba może drgać, gdy nieprzytomny. Powikłania mogą obejmować obrażenia od upadku.

Reflex omdlenie jest podzielony na trzy rodzaje: wazowagalnego, sytuacyjnego i zatoki szyjnej. Omdlenie wazowagalne jest zwykle wywołane przez widząc krew , ból, stres lub długotrwałe stojąco. Omdlenia sytuacyjne często wyzwalane przez oddawanie moczu , połykania lub kaszel.

Zatoki szyjnej omdlenie jest spowodowane naciskiem na zatoki szyjnej w szyi. Podstawowego mechanizmu polega na układ nerwowy spowalnianiu częstości akcji serca i rozszerzanie naczyń krwionośnych, powodujące obniżenie ciśnienia krwi, a zatem nie większy przepływ krwi do mózgu.

Rozpoznanie opiera się na objawach po wykluczeniu innych możliwych przyczyn.

Odzyskiwanie dzieje się bez szczególnego traktowania. Zapobieganie polega na unikanie wyzwalaczy. Picia wystarczających płynów, soli i ćwiczenia mogą być również użyteczne.

Jeśli nie jest to wystarczające do omdleń wazowagalnych, leki takie jak Midodryna lub fludrokortyzonu może być sądzony. Czasami rozrusznikiem serca może być stosowany. Omdleń odruchowych wpływa co najmniej 1 na 1000 osób rocznie.

Jest to najbardziej popularny rodzaj omdlenia , stanowiących ponad 50% wszystkich przypadków.

objawy i symptomy

Epizody omdleń wazowagalnych są zazwyczaj powtarzające się i zwykle pojawiają się, gdy osoba jest narażona predyspozycje do określonego spuście.

Przed utratą przytomności, jednostka często doświadcza wczesne oznaki lub objawy, takie jak zawroty głowy , nudności, uczucie bycia bardzo gorące lub zimne (towarzyszy pocenie się), dzwonienie w uszach , uczucie dyskomfortu w sercu, rozmyte myśli, splątanie, a niewielkie niemożność mówienia lub formy słowa (czasem w połączeniu z łagodnym jąkanie), osłabienie i zaburzenia widzenia, takie jak światła pozornego zbyt jasne, rozmyte widzenie, tunelu lub czarna chmura, jak plamy na wizji, a uczucie nerwowości może występować również. Objawy mogą stać się bardziej intensywne w ciągu kilku sekund do kilku minut przed utratą przytomności (w przypadku zagubienia). Początek zazwyczaj występuje wówczas, gdy osoba siedzi w górę lub w pozycji stojącej.

Kiedy ludzie tracą przytomność, upadają (chyba, że uniemożliwia mu to), a gdy w tej pozycji, skuteczny przepływ krwi do mózgu jest natychmiast przywrócone, dzięki czemu osoba odzyskać przytomność.

Jeśli dana osoba nie wpaść w całkowicie płaskiej, pozycji leżącej, a głowa pozostaje podwyższone powyżej tułowia, stan podobny do zajęcia może wynikać z niemożności krwi, aby szybko powrócić do mózgu, a neurony w organizmie będzie ogień off i na ogół powodują skurcz mięśni bardzo nieznacznie, ale przede wszystkim są bardzo napięte.

Autonomiczny układ nerwowy jest stan fizjologiczny (patrz niżej), co prowadzi do utraty świadomości może się utrzymywać przez kilka minut, a więc

  • Jeśli chorzy próbują siedzieć lub stać, gdy się obudzą, mogą zemdleć ponownie
  • Osoba ta może być mdłości blado i pocą kilku minut lub godzin,

Przyczyna

Odruch omdlenia występuje w odpowiedzi na działanie wyzwalacza z powodu zaburzenia mechanizmu tętna i ciśnienia krwi regulacji. Gdy częstość akcji serca lub ciśnienia krwi spowalnia spada, wynikający z tego brak krwi do mózgu powoduje omdlenia.

omdlenie wazowagalne

Typowe wyzwalacze obejmują:

omdlenia sytuacyjne

  • Po lub podczas oddawania moczu ( mikcji omdlenia )
  • Wysiłku, na przykład do wypróżnienia
  • kaszel
  • Łykanie
  • Podnoszenia wagi ciężkiej

Zatoki szyjnej omdlenie

Naciśnięcie na pewnym miejscu w szyję. Może się to zdarzyć podczas noszenia ciasnego kołnierz, do golenia lub obracając głowę.

patofizjologia

Niezależnie od spustu, mechanizm omdleń jest podobna w różnych zespołach omdlenie wazowagalne. Solitarii jądro Tractus z pnia mózgu jest aktywowany bezpośrednio lub pośrednio przez impuls wyzwalający, w wyniku równoczesnego zwiększenia przywspółczulny układ nerwowy ( błędnego ) tonu i wycofania współczulnego układu nerwowego tonu.

Powoduje to w widmie hemodynamicznych odpowiedzi:

  1. Na jednym końcu pasma jest odpowiedzią kardiodepresyjną, charakteryzuje się spadkiem częstości akcji serca (ujemny chronotropowe efekt) i kurczliwości (ujemny inotropowy efekt), co prowadzi do zmniejszenia pojemności minutowej serca, który jest wystarczająco duży, aby spowodować utratę przytomności. Uważa się, że odpowiedź ta wynika przede wszystkim z poprawy w przywspółczulnego tonem .
  2. Na drugim końcu widma odpowiedź vasodepressor, spowodowany przez spadek ciśnienia krwi (do tak niskiej jak 8020), bez istotnej zmiany częstości akcji serca. Zjawisko to występuje z powodu rozszerzenia naczyń krwionośnych , prawdopodobnie w wyniku cofnięcia współczulnego układu nerwowego tonu.
  3. Większość osób z omdleniami wazowagalnymi mają mieszane reakcje gdzieś pomiędzy tymi dwoma końcami widma.
You might be interested:  Ciśnienie przy zawale – jakie jest – niskie, wysokie?

Jedno konto dla tych reakcji fizjologicznych jest Odruch Bezold-Jarisch .

Omdlenie wazowagalne może być odpowiedzią ewolucja, a konkretnie reakcja walki lub lotu .

Diagnoza

Ponadto do mechanizmu opisanego powyżej, szereg innych stanów chorobowych może powodować omdlenia . Dokonanie prawidłowej diagnozy do utraty przytomności jest trudne. Trzon diagnostyce omdleń wazowagalnych spoczywa na jasnym opisem typowego wzoru wyzwalaczy, objawów i przebiegu czasowego.

Istotne jest, aby różnicować zawroty głowy , drgawki, zawroty głowy oraz niski poziom cukru we krwi , jak innych przyczyn.

U osób z nawracającymi omdleniami wazowagalnymi, dokładność diagnostyczna często może ulec poprawie z jednym z następujących testów diagnostycznych:

Leczenie

Leczenie koncentruje się odruchu unikania omdlenia wyzwalaczy, przywracając przepływ krwi w mózgu podczas zbliżającym odcinka, a także środki, które przerywają lub zapobiegają patofizjologiczną mechanizm opisany powyżej.

Zmiany stylu życia

  • Podstawą terapii jest unikanie wyzwalaczy, które mogą powodować omdlenia, w tym człowieka. Jednak pokazała nowy rozwój badań psychologicznych, że pacjenci wykazują wielkie redukcje omdleń wazowagalnych poprzez ćwiczenia oparte na ekspozycji z terapeutami, jeśli wyzwalacz jest psychiczna lub emocjonalna, np widoku krwi. Jednakże, jeśli wyzwalacz jest specyficznym lekiem, a następnie unikanie jest tylko leczenie.
  • Ze względu wazowagalnej omdlenia powoduje obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, złagodzenie całego ciała jako sposób unikania nie jest korzystne. Pacjent może przenieść lub przekroczenia jego / jej nogi i zacisnąć mięśnie nóg, aby utrzymać ciśnienie krwi spada tak drastycznie od przed zastrzykiem.
  • Przed znanych zdarzeń wyzwalających, osoba poszkodowana może zwiększyć spożycie soli i płynów w celu zwiększenia objętości krwi. napoje dla sportowców lub napoje z elektrolitami mogą być szczególnie pomocne.
  • Ludzie powinni być wykształcony, w jaki sposób reagować na kolejne epizody omdleń, zwłaszcza jeśli odczuwają zwiastujące znaki ostrzegawcze: powinni położyć i podnieść nogi, albo przynajmniej obniżyć ich głowy, aby zwiększyć przepływ krwi do mózgu. Przynajmniej, po wystąpieniu pierwszych objawów pacjent powinien starać się przenieść do „bezpiecznego”, może podwieszany lokalizacji w przypadku utraty przytomności. Pozycjonowanie się w sposób, w którym wpływ przed upadkiem lub zawaleniem byłyby zminimalizowane jest idealny. „Safe” Obszar ten powinien znajdować się w bezpośredniej bliskości, gdyż czas jest najważniejszy, a objawy te zwykle orgazmu do utraty przytomności w ciągu kilku minut. Jeśli dana osoba traci przytomność, powinien on zostać ustanowione z jego głową zwróconą w bok. Ciasne ubranie powinno być poluzowane. Jeżeli współczynnik nakłaniania do wiadomo, należy usunąć, jeśli to możliwe (na przykład przyczyną bólu).
  • Noszenie klasyfikowane pończochy uciskowe mogą być pomocne.

leki

  • Niektóre leki mogą również być pomocne:
    • Beta-blokery (antagoniści beta-adrenergicznych) były raz podano najczęściej leki; Mają one jednak okazały się nieskuteczne w różnych badaniach i tym samym nie jest już wymagane. Ponadto mogą one powodować omdlenia przez obniżenie ciśnienia krwi i częstości akcji serca.
    • Leki, które mogą być skuteczne obejmują: środki pobudzające OUN Fludrokortyzon , Midodryna , SSRI , takie jak paroksetyna lub sertralina , dizopiramid , a w ustawieniach opieki zdrowotnej, gdzie przewidywana jest omdlenie, atropiny epinefryny (adrenaliny).
  • Dla osób z kardiodepresyjną postaci omdleń wazowagalnych, wszczepienie stałego rozrusznika serca mogą być korzystne lub nawet lecznicze.

Rodzaje terapii długoterminowej dla omdleń wazowagalnych m.in.

  • środki preload
  • zwężające naczynia
  • leki antycholinergiczne
  • Negatywne nasercowe inotropowe
  • środki centralne
  • Urządzenie mechaniczne
  • Odstawienie leków obniżających ciśnienie krwi może być pomocne, ale zatrzymujące leki przeciwnadciśnieniowe mogą być także niebezpieczne w niektórych ludzi. Biorąc leki przeciwnadciśnieniowe mogą pogorszyć omdlenia, jak nadciśnienie tętnicze może być sposobem organizmu na zrekompensować niskie ciśnienie krwi.

Rokowanie

Krótkie okresy utraty przytomności nie szkodzić i rzadko są objawy choroby.

Główne niebezpieczeństwo wazowagalnego omdleń (lub zawroty głowy z zawrotami głowy) jest ryzyko zranienia przez spadające podczas nieprzytomny. terapia lek mógłby zapobiec przyszłym reakcje wazowagalne; Jednak dla niektórych osób lek jest nieskuteczny, a oni nadal mają epizody omdlenia.

Zobacz też

Referencje

Linki zewnętrzne

Omdlenia wazowagalne u dzieci • Nowa Pediatria 3/2010 • Czytelnia Medyczna BORGIS

© Borgis – Nowa Pediatria 3/2010, s. 84-86

  • Izabela Janiec, *Bożena Werner, Radosław Pietrzak
  • Omdlenia wazowagalne u dzieci
  • Vasovagal syncope in children

Klinika Kardiologii Wieku Dziecięcego i Pediatrii Ogólnej Warszawskiego Uniwersytetu MedycznegoKierownik Kliniki: dr hab. n. med. Bożena Werner, prof. nadzw. WUM

SummaryVasovagal syncope are thg most common type of syncope in children and adolescents. Vasovagal syncope are defined as short, self-limited lost of consciousness with accompanying diminished blood flow through the brain, caused by the dysfunction of auto-regulation of circulatory system.

The prognosis is good. Possibility of trauma and reduced quality of life are the main problems especially in patients with recurrent syncope.

The most important issue is reassurance by physician about benign character of the condition and necessity of the modification of life style.

Patients should be also educated how to react when prodromal symptoms occur to reduce risk of the injury and the number of syncope.

Key words: vasovagal syncope, prodromal symptoms, children.

WSTĘP

Omdlenia wazowagalne są najczęściej występującym typem omdleń u dzieci i młodzieży, co znajduje odzwierciedlenie w innej używanej nazwie – omdlenia pospolite. Są to krótkotrwałe, najczęściej kilku-, kilkunastosekundowe utraty przytomności z towarzyszącym obniżonym przepływem krwi przez mózg, spowodowane zaburzeniem autoregulacji układu krążenia.

Omdlenia wazowagalne, obok omdleń sytuacyjnych, napadów afektywnego bezdechu, nadwrażliwości zatoki szyjnej i neuralgii, należą do omdleń odruchowych. Zwane są również neurokardiogennymi lub neurogennymi.

Omdlenie wazowagalne jest krótkotrwałym, samoograniczającym się stanem, niewymagającym interwencji personelu medycznego i innych osób. Istotnym problemem jest natomiast możliwość urazu w trakcie upadku, a także obniżenie jakości życia pacjentów z omdleniami.

Z tego względu kluczową rolę w prowadzeniu pacjentów z omdleniami odgrywa staranne poinformowanie pacjenta o łagodnym charakterze choroby oraz o konieczności modyfikacji stylu życia i sposobie zachowania się w chwili wystąpienia objawów prodromalnych celem zredukowania liczby lub nawet uniknięcia kolejnych omdleń.

DEFINICJA

You might be interested:  Choroba mondora – objawy, przyczyny, leczenie i występowanie

Omdlenia wazowagalne są wywoływane stresem emocjonalnym lub stresem ortostatycznym i definiowane są jako krótkotrwała utrata tonusu mięśniowego i przytomności związana z obniżeniem ukrwienia centralnego układu nerwowego, spowodowanym spadkiem ciśnienia tętniczego i/lub tętna.

Charakterystyczny dla tego typu omdleń jest szybki i spontaniczny powrót do stanu wyjściowego oraz występowanie objawów prodromalnych poprzedzających utratę przytomności.

Stan przedomdleniowy może poprzedzać omdlenie, ale może także ustąpić bez utraty przytomności i nazywany jest wtedy zasłabnięciem (1).

PATOMECHANIZM

Etiopatogeneza jest złożona i polega na nieprawidłowych odruchowych reakcjach dotyczących autoregulacji układu krążenia. Omdlenia wazowagalne można podzielić na dwa typy: obwodowy i centralny.

W typie obwodowym omdlenie wywoływane jest przez stres ortostatyczny (długotrwałe stanie w bezruchu), natomiast w typie centralnym czynnikiem sprawczym jest sytuacja stresowa (stres emocjonalny lub silny ból).

W typie obwodowym przy pionizacji początkowo dochodzi do aktywacji układu współczulnego i zmniejszenia powrotu żylnego do serca, co powoduje zwiększoną kurczliwość komór serca przy niedostatecznym ich wypełnieniu.

U osób predysponowanych sytuacja ta powoduje paradoksalne pobudzenie mechanoreceptorów lewej komory serca, które przesyłają impuls aferentnymi włóknami typu C do nerwu błędnego w rdzeniu przedłużonym, co jest mylnie interpretowane jako wzrost ciśnienia w lewej komorze serca i prowadzi do pobudzenia układu przywspółczulnego, powodującego rozszerzenie naczyń krwionośnych i zwolnienie pracy serca, a co za tym idzie zmniejszenia perfuzji mózgu. Niedokrwienie mózgu trwające 6-8 sekund prowadzi do utraty przytomności.

W typie centralnym czynnik stresowy powoduje pobudzenie ośrodków w korze mózgowej i podwzgórzu, doprowadzając do reakcji wazowagalnej (2).

OBRAZ KLINICZNY

Typowe omdlenia wazowagalne występują wskutek stresu ortostatycznego (długotrwałe utrzymywanie pozycji stojącej), przebywania w dusznych, zatłoczonych pomieszczeniach, w sytuacjach stresorodnych, jak pobieranie krwi, ból lub nieprzyjemny zapach, widok czy zdarzenie, omdlenie po wysiłku również sugeruje wazowagalny charakter omdlenia. Omdlenie poprzedzone jest objawami aktywacji układu autonomicznego (3). Najczęściej zgłaszanymi objawami prodromalnymi są zawroty głowy, nudności, uczucie niepokoju, subiektywne uczucie osłabienia, trudności w utrzymaniu napięcia mięśniowego, zaburzenia widzenia (nieostre widzenie, mroczki przed oczami, widzenie tunelowe), zaburzenia słuchu (szum lub dzwonienie w uszach), poty oraz zblednięcie. Stan przedomdleniowy przechodzi w omdlenie z chwilą utraty przytomności, która typowo trwa do 20 sekund, ale może trwać dłużej, sprawiając trudności diagnostyczne. Należy również pamiętać, że przy przedłużającej się ponad 12-15 sekund hipoperfuzji mózgu (niezależnie od przyczyny) pojawiają się drgawki. Typowy dla omdlenia wazowagalnego jest szybki i samoistny powrót do stanu wyjściowego. Rzadziej po omdleniu występuje zmęczenie lub nawet niepamięć wsteczna.

Wśród omdleń wazowagalnych sprawiających trudności diagnostyczno-terapetyczne należy wyróżnić omdlenia atypowe o niecharakterystycznym wywiadzie lub przebiegu oraz omdlenia złośliwe występujące w sposób nagły, bez objawów zwiastunowych.

DIAGNOSTYKA

Wywiad jest jednym z najbardziej przydatnych narzędzi diagnostycznych w rozpoznawaniu omdleń wazowagalnych. Przede wszystkim należy upewnić się, czy doszło do utraty przytomności z utratą napięcia mięśniowego, czy była przejściowa, krótkotrwała i ustąpiła samoistnie, całkowicie i bez następstw.

Zespół wazowagalny

Zespół wazowagalny jest jednym z zaburzeń autoregulacji napięcia naczyń krwionośnych, które należą do najczęstszych przyczyn występowania omdleń.

Bezpośrednią przyczyną chwilowej utraty przytomności jest spadek ciśnienia tętniczego krwi i/lub rzutu serca, co powoduje przejściowe niedokrwienie mózgu.

Podstawową sytuacją prowokującą omdlenie jest, w przypadku zespołu wazowagalnego, długi czas zachowywania pozycji pionowej (np. w kościele, na apelu szkolnym, podróż autobusem na stojąco itp.). W takiej sytuacji mniej krwi dopływa z kończyn dolnych do serca, spada wiec rzut serca. Organizm, aby zapewnić odpowiednią objętość minutową aktywuje układ współczulny, który przyspiesza akcje serca.

Ponieważ jednak nie rozwiązuje to problemu małego powrotu żylnego, serce pracuje ‘na pusto’, czyli za szybko w stosunku do objętości krwi, która powraca z żył dolnej części ciała.

Taka sytuacja powoduje aktywację układu przywspółczulnego, głównie nerwu błędnego (łac. nervus vagus) i w konsekwencji rozszerzenie naczyń (łac.

vasa, stąd spolszczona nazwa – zespół wazowagalny) oraz zwolnienie czynności serca.

Na chwile przed omdleniem mogą wystąpić objawy zapowiadające w postaci zawrotów głowy, nudności, zaburzeń widzenia czy drętwienia kończyn. Przytomność wraca samoistnie. Leczenie zwykle ogranicza się do unikania sytuacji wyzwalających omdlenie. W niektórych przypadkach stosuje się leki pobudzające układ współczulny.

Serce w czasie spoczynku wykonuje 70-75 skurczów na minutę. Objętość krwi wyrzucana z jednej komory podczas skurczu wynosi ok. 70…

Hipoksja jest określeniem stanu klinicznego, w którym utlenowanie tkanek jest niewystarczające. Powikłania układowe hipoksji,…

Hipotonia ortostatyczna jest to spadek ciśnienia skurczowego krwi o ponad 20 mmHg lub spadek ciśnienia rozkurczowego o ponad 10…

Chwilowa utrata wzroku może mieć przyczyny krążeniowe. Siatkówka – błona sensoryczna oka, odpowiedzialna za odbiór (percepcję)…

Omdleniem nazywamy krótkotrwała utratę przytomności z towarzyszącym spadkiem napięcia mięśniowego – mdlejący zwykle upada….

Zasłabnięcie jest chwilowym zaburzeniem świadomości, ale bez jej pełnej utraty. Mogą wystąpić zawroty głowy, mdłości, zaburzenia…

Mózg człowieka jest niezwykle delikatnym organem. Każde zaburzenie w dostawie krwi niemal natychmiast powoduje jego reakcję w…

Często dopada Cię osłabienie? Może to wynik ciężkiej pracy albo choroby. Porozmawiaj z innymi użytkownikami i wymień się swoimi doświadczeniami. Pomóż innym zdiagnozować ich…

Częste omdlenia nie pozwalają Ci normalnie funkcjonować? Dowiedz się jak radzą sobie z nimi inni użytkownicy, a także co może być przyczyną nagłej utraty świadomości.

Porozmawiaj o przyczynach i konsekwencjach spadku ciśnienia oraz o tym jak radzić sobie przy przewlekłym niskim ciśnieniu. Podziel się swoimi doświadczeniami i poznaj historie…

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *