Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania

Operacja czy rehabilitacja?

Zwichnięcie rzepki to duża trauma dla stawu. Nieprawidłowe postępowanie w czasie pierwszych kilku miesięcy po urazie może przynieść wiele problemów nawet lata po urazie. Mówimy tu nie tylko o możliwych kolejnych zwichnięciach rzepki.

Brak lub niewłaściwa rehabilitacja może wpływać na gorszą ruchomość kolana, zaburzenia pracy rzepki, stany zapalne w obrębie ciała tłuszczowego Hoffy, osłabienie siły mięśniowej głównie mięśnia czworogłowego, przewlekły ból….

ale przede wszystkim może doprowadzić do wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych.

Jak zatem powinniśmy postępować bezpośrednio po urazie? Najważniejszą kwestią jest odpowiednie badanie kliniczne i diagnostyka obrazowa. Dzięki właściwie dobranym badaniom możemy odpowiedzieć na pytanie: dlaczego doszło do urazu.

Przyczyna najczęściej jest związana z pewnymi cechami budowy, które predysponują do zwichnięcia. Po drugie, możemy zastanowić się, jaki rodzaj leczenia będzie odpowiedni dla pacjenta. Mamy dwie możliwości: zabieg operacyjny lub długofalowa rehabilitacja. Spotkacie zwolenników zarówno jednego, jak i drugiego rozwiązania.

Badania naukowe także nie dają jasnej odpowiedzi. Taka rozbieżność w zaleceniach wynika z prostych faktów. Każde zwichnięcie jest inne, każdy staw ma odmienną budowę. Pacjenci korzystają także z różnych form rehabilitacji, nie zawsze odpowiednich po tego typu urazie.

Z pewnością decyzja o leczeniu powinna być przemyślana, skonsultowana z lekarzem i fizjoterapeutą. Więcej informacji na ten temat znajdziecie w moim wcześniejszym artykule.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłaniaOdpowiednia diagnostyka obrazowa jest niezbędna w kwestii ustalenia planu działania po zwichnięciu rzepki

Indywidualne podejście

W dzisiejszym artykule skupimy się na pacjentach, u których nie ma potrzeby leczenia chirurgicznego, a lekarze decydują się na rehabilitacje. Na wstępie warto podkreślić, że plan terapii jest ściśle dostosowany do danego pacjenta. Nie warto szukać ćwiczeń na własną rękę w internecie, ponieważ to, co w przypadku jednego pacjenta wydaje się korzystne, u innego może być nawet niewskazane.

Po pierwsze, musimy ocenić, co tak naprawdę wydarzyło się w czasie zwichnięcia, jakie struktury zostały uszkodzone. W tym celu pacjent ma wykonaną serię zdjęć RTG i dodatkowo rezonans magnetyczny.

Uraz rzepki najczęściej doprowadza do uszkodzenia troczków i chrząstki stawu rzepkowo-udowego. Możemy mieć jednak różne współistniejące problemy dotyczące innych więzadeł, łąkotek, ścięgien i mięśni.

Nasz plan uzależniamy także od badania funkcjonalnego, w czasie którego oceniamy obrzęk stawu, ograniczenie ruchomości, poziom bólu i możliwości obciążenia kończyny.

Przykładowy plan rehabilitacji

Cały proces rehabilitacji możemy podzielić na 5 faz. W różnych publikacjach spotkacie się z pewnymi ramami czasowymi każdej z nich. W rzeczywistości ciężko jednak podać konkretne tygodnie, kiedy wprowadzamy dane elementy, czy ćwiczenia.

Wynika to z faktu, że pacjenci doznają różnego stopnia urazu, co więcej obserwujemy różne tempo zmniejszania się obrzęku, a także powrotu zakresu ruchu.

Możemy spotkać osoby, które już po 4 tygodniach wykonuje niewielki przysiad bez bólu, a także pacjentów, u których dolegliwości trwają wiele miesięcy. Nie oznacza to wcale, że druga osoba ma mniejsze szanse na wyleczenie.

Tempo gojenia jest także różne, co jest pewną cechą osobniczą pacjenta. Poniższy plan jest zatem bardzo obrazowy. Pokazuje, na jakie elementy warto zwrócić uwagę w czasie działań rehabilitacyjnych.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłaniaPlan rehabilitacji po zwichnięciu rzepki dobierany jest bardzo indywidualnie

1. Faza zapalna

Pierwsze tygodnie bezpośrednio po urazie są dość trudne dla pacjenta. Pojawia się obrzęk, ból, ograniczona ruchomość i trudność w obciążeniu kończyny. Faza zapalna najczęściej trwa 2-3 tygodnie, w rzadszych przypadkach może wydłużyć się nawet o kilka tygodni. W tym czasie musimy stworzyć odpowiednie warunki do gojenia tkanki. Staramy się także ograniczyć obrzęk i ból.

Po pierwsze, wyjaśnijmy sobie kwestie związane ze stosowaniem ortezy (stabilizatora) w czasie pierwszych tygodni, czy miesięcy po urazie. Dawniej bezpośrednio po zwichnięciu rzepki usztywniano kolano w gipsie w pełnym wyproście.

Niestety takie działania niosły ze sobą wiele powikłań. Obecnie większość lekarzy w Polsce stosuje unieruchomienie kolana w ortezie wyprostnej w czasie pierwszych 4-6 tygodni. Zdejmowana jest ona na czas rehabilitacji i ćwiczeń.

Uważa się, że takie działanie stwarza lepsze warunki do wygojenia dla troczków rzeki.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłaniaOrteza wyprostna kolana źródło:https://lyndie-pierce.weebly.com/cip-2.html

Przeciwnicy stosowania ortezy zaznaczają, że im dłuższe unieruchomienie, tym więcej skutków ubocznych tj. ograniczenie zakresu ruchu, napięcie tkanek otaczających, zmniejszona siła mięśniowa i kontrola motoryczna kolana.

Obecnie wielu specjalistów na świecie zupełnie rezygnuje ze stosowania stabilizatorów po zwichnięciu rzepki. Możecie spotkać także sytuacje, gdzie lekarz decyduje się na ustawienie ortezy, które pozwala na 10-30 stopni zgięcia. Jak widzicie, kierunki działania są różne.

Które z nich dają najlepsze rezultaty? Badania nie dają jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Okazuje się, że zarówno stosowanie ortez, jak i rezygnacja z ich używania nie daje gwarancji na uniknięcie kolejnych zwichnięć. Wciąż czekamy na większe i bardziej wartościowe badania na ten temat.

Próbą pogodzenia różnych opinii jest zastosowanie krótkiego unieruchomienia (poniżej 4-6 tygodni) i jak najszybsze wprowadzenie delikatnego ruchu.

A co z obciążaniem kończyny? Niestety nie da się wprost odpowiedzieć na to pytanie. Wszystko zależy od współistniejących urazów, a przede wszystkim uszkodzeń chrząstki, do których dochodzi w trakcie zwichnięcia. Zawsze powinniśmy dostać wytyczne od lekarza prowadzącego.

Jeśli nie ma przeciwwskazań związanych z uszkodzeniem struktur wewnątrzstawowych, drugą kwestią jest poziomu bólu i obrzęku pourazowego. Bezpośrednio po zdarzeniu zazwyczaj dolegliwości są na tyle duże, że pacjent nie ma możliwości obciążania kończyny. W tym czasie wspomagamy się zatem kulami łokciowymi.

W momencie, gdy ból się zmniejsza, próbujemy stopniowego obciążenia.

Podczas fazy zapalnej wprowadzamy także delikatne ruchy kolana, naprzemienne zginanie i prostowanie.

Oczywiście wykonujemy je w niewielkim zakresie, nie przekraczając bariery ruchomości i bólu. Ogólne zalecenia mówią o max.

45 stopni zgięcia w przypadku większych uszkodzeń i 70 stopni w przypadku mniejszych. Te niewielkie aktywności pozwolą zapobiegać zrostom i ograniczeniom ruchu rzepki.

Warto zaznaczyć, że w pierwszej kolejności skupiamy się na odzyskaniu wyprostu. Pacjent powinien odzyskać pełen wyprost jak najszybciej, zgięcie będzie przywracane dużo dłużej. Już w czasie pierwszych dni wprowadzamy także pierwsze ćwiczenia mięśnia czworogłowego.

2. Odzyskiwanie podstawowych funkcji stawu

Faza 2 rehabilitacji może trwać od 2 do 4-6 tygodnia po urazie, ale także dłużej. W tym okresie zazwyczaj obrzęk i ból jest już mniejszy, dlaczego skupiamy się nad odzyskaniem zakresu ruchu. Wprowadzamy w tym celu specyficzne techniki manualne stawowe i tkanek miękkich.

U niektórych pacjentów, szczególnie tych z dość sztywną genetyczną budową stawu, ograniczenie ruchu może wymagać więcej pracy, nawet do kilku miesięcy. Wiele zależy także od wielkości obrzęku, który utrudnia pracę nad zakresem. Prawidłowa funkcja stawu wraca wolniej także u osób, które unikały jakiegokolwiek ruchu w pierwszym okresie rehabilitacji.

Jeśli nie skontaktowaliście się z rehabilitantem bezpośrednio po urazie, w 4-6 tygodniu po urazie to już konieczność!

Dodatkowo w 2 etapie rehabilitacji wprowadzamy:

  • W ramach rozgrzewki rower stacjonarny. Ustawiamy zakresy ruchu odpowiednie dla pacjenta.
  • Ćwiczenia w zamkniętych łańcuchach kinematycznych np. ze stopą opartą o ścianę
  • Ćwiczenia aktywujące mięśnie brzucha, kończyny dolne. Staramy się wykorzystać wzorce ruchowe różnych segmentów ciała.
  • Stretching mięśni łydki i tylnej strony uda
  • Proste ćwiczenia przywodzicieli
  • Aktywność mięśnia czworogłowego w zakresie 0-30 stopni
  • Aktywność mięśni stawu biodrowego, w początkowym etapie ćwiczenie wprowadzamy bez oporu zewnętrznego, w miarę możliwości możemy dołączyć gumę
  • W przypadku pacjentów z mniejszymi dolegliwościami już w pierwszych tygodniach wprowadzamy ćwiczenia czucia głębokiego.

3. Praca nad siłą mięśniową, większym zakresem ruchu

  • Na tym etapie zazwyczaj odstawiamy ortezę wyprostną, możecie mieć jednak zalecenia zastąpienia innym stabilizatorem, który posiada usztywnienie po stronie bocznej, oraz pozwala na zginanie kolana.
  • Zazwyczaj w tym okresie kolano odzyskało już większość zakresu ruchu, mięsień czworogłowy także jest znacznie silniejszy, a pacjent bez problemu obciąża kończynę.
  • Wprowadzamy coraz bardziej zaawansowane ćwiczenia siły mięśniowej, propriorecepcji np. mini przysiady w zakresie 30 stopni.
  • Pracujemy nad prawidłowym stereotypem ruchu kolana w czasie ćwiczeń w chodzie i staniu na jednej nodze.
  • Wprowadzamy elementy ćwiczeń charakterystycznych dla dyscypliny sporty, którą uprawia pacjent.
  • Jeśli stan pacjenta pozwala, wprowadzamy wspięcia na palce, ćwiczenia izotoniczne zginaczy stawu kolanowego w większym zakresie, wchodzenie na niski schodek z kontrolą kolana, czy ćwiczenia na poduszce sensomotorycznej.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłaniaĆwiczenie wchodzenia na stopnień z kontrolą pozycji kolana

U niektórych pacjentów 4 faza rehabilitacji po zwichnięciu rzepki rozpoczyna się około 8 tygodnia po urazie. W wielu przypadkach ma to miejsce jednak dużo później, nawet 4-5 miesięcy po zdarzeniu.

You might be interested:  Zespół żyły głównej górnej – przyczyny, objawy, badania i leczenie

W tym czasie wprowadzamy zaawansowane ćwiczenia wzmacniające, stabilizujące i koordynacyjne. Warto zaznaczyć, że jest to jednak okres bardzo zróżnicowany pod względem zadań ruchowych. Niektórzy pacjenci są w stanie wykonywać już wiele zaawansowanych ćwiczeń np.

 balansu z utrudnieniami, ćwiczenia z truchtem, znaczny progres przysiadu, wyskoki, a nawet zmiany kierunków. Nie zawsze jednak tak się dzieje. Jeśli w twoim przypadku jest inaczej, czujesz ból w czasie przysiadu, nie popadaj w panikę.

Niektórzy pacjenci potrzebują znacznie więcej czasu, czasem więcej pracy manualnej.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłaniaĆwiczenie wypadu z rotacją tułowiaźródło:https://www.researchgate.net/publication

Pacjenci z mniejszymi uszkodzeniami często już po 10 tygodniach mogą rozpocząć „wprowadzenie do aktywności sportowej”. Pełen powrót do sportu jest bardzo indywidualny.

W rzadszych przypadkach ma miejsce już około 12 tygodnia po urazie. W innych po około 5-6 miesiącach, czasem także dłużej.

Decyzja o zakończeniu rehabilitacji i rozpoczęciu pełnej aktywności sportowej może być podjęta, jeśli zostają spełnione poniższe czynniki:

  • Rzepka nie wykazuje niestabilności w testach klinicznych.
  • Pacjent nie zgłasza bólu, nie obserwujemy także obrzęku.
  • Testy siły mięśniowej pokazują min. 85-90% siły w porównaniu drugą kończyną.
  • Pacjent pomyślnie przechodzi testy funkcjonalne np. 1-minutowy test skoku do boku na jednej nodze.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania1-minutowy test skoku na jednej nodze

Złamanie rzepki – przyczyny, objawy, postępowanie

Marzec 14, 2019 Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania

Kolano jest jednym z najważniejszych stawów narządu ruchu. Pełni ono szereg kluczowych funkcji dla prawidłowego funkcjonowania ruchowego człowieka. Przez co narażone jest na różnego rodzaju urazy takie jak np. złamanie rzepki. Uszkodzenie wspominanej struktury zaburza właściwą i harmonijną biomechanikę stawu kolanowego, co w perspektywie czasu przekłada się na niewłaściwe funkcjonowanie całego organizmu.

Budowa rzepki

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania

Funkcje rzepki

Rzepka pełni ważne role do, których zalicza się przede wszystkim:

  • Ochronę stawu kolanowego – ponieważ rzepka znajduje się w miejscu bardzo narażanym na działanie różnych sił urazowych,
  • Udział w czynnościowym układzie mięśnia czworogłowego uda – rzepka pracuje w nim jak bloczek, zmieniając kierunek pociągania przez ten mięsień w fazie wyprostu kolana. Gdy zgięcie kolana wynosi 900 rola ta znacznie maleje na skutek przemieszczenia się rzepki między kłykcie kości udowej. Bez prawidłowej pracy rzepki mięsień czworogłowy uda traci około 25% swojej właściwej siły, a siła potrzebna do wyprostowania stawu kolanowego zwiększa się wówczas o od 15 do 20%. Doświadczalnie stwierdzono także, że w stawie kolanowym pozbawionym rzepki znacznie wzrastają siły docisku w stawie piszczelowo – udowym co w konsekwencji prowadzi do zmian przeciążeniowych, a potem do zmian zwyrodnieniowych,
  • Regulację napięcia torebki stawowej.

Oprócz powyższych ról spełnia ona również bardzo ważne funkcje biomechaniczne takie jak:

  • Wydłuża ramie działania dźwigni mięśnia czworogłowego uda w całym zakresie ruchu,
  • Zapewnia rozłożenie kompresyjnych obciążeń działających na kość udową,
  • Zwiększa powierzchnię kontaktu między więzadłem rzepki, a kością udową.

Złamanie rzepki

Złamanie rzepki zdarza się rzadko. Stanowi około 1% wszystkich urazów układu kostnego człowieka. Dysfunkcja opisywanej struktury powstaje na skutek urazu bezpośredniego jak i pośredniego.

W przypadku urazu bezpośredniego rzepka uszkadza się w wyniku silnego uderzenia kolana w twardą powierzchnię, zaś w przypadku urazu pośredniego rozrywa się ona przy gwałtownym zgięciu stawu kolanowego z jednoczesnym silnym napięciem mięśnia czworogłowego.

Wyróżniamy kilka typów złamań rzepki:

  • Złamanie poprzeczne – występuje najczęściej. Szczelina złamania znajduje się przeważnie w połowie rzepki,
  • Złamanie brzeżne – następuje wówczas oderwanie bocznej lub przyśrodkowej części rzepki,
  • Złamanie wertykalne – występuje bardzo rzadko.

Wyróżnia się wiele podstawowych przyczyn złamania rzepki. Do takich zalicza się przede wszystkim:

  • Uderzenie o twardą powierzchnię,
  • Upadek z wysokości,
  • Zmiażdżenie np. w wypadku komunikacyjnym,
  • Zeskok ze znacznej wysokości,
  • Ubytek określonego fragmentu kostnego,
  • Zwichnięcie rzepki,
  • Choroby np. nowotworowe,
  • Mikrourazy

Istnieje wiele objawów świadczących o złamaniu rzepki. Zalicza się do nich przede wszystkim:

  • Nagły ostry ból,
  • Obrzęk,
  • Krwiak,
  • Wysięk,
  • Ubytek krwi,
  • Zniekształcenie obrysów stawowych,
  • Zmniejszenie ruchomości stawowej.

Diagnostyka

W przypadku złamania rzepki bardzo ważne jest zastosowanie odpowiedniej diagnostyki, która zapewni szybkie i właściwe leczenie. Z tego typu omawianym urazem należy najlepiej udać się do lekarza ortopedy, który przeprowadzi odpowiedni wywiad lekarski potwierdzający lub wykluczający opisywany uraz.

W pierwszej kolejności należy wykonać standardowe badanie rentgenowski w celu potwierdzenia ewentualnego złamania. Jeżeli takie postępowanie diagnostyczne nie jest w stanie określić dokładnie urazu należy bezzwłocznie wykonać bardziej szczegółowe badania takie jak np.

tomograf komputerowy lub rezonans magnetyczny. Złamanie rzepki nie zawsze jest takie proste do zdiagnozowania szczególnie w przypadku wystąpienia rzepki dwudzielnej. Wówczas należy dla całkowitej pewności wykonać kontrolne badanie rentgenowskie drugiego stawu kolanowego.

Przy porównaniu obu zdjęć możemy dokładnie ocenić rozległość urazu.

Leczenie

Po dokładnym zdiagnozowaniu uszkodzenia rzepki ustalamy odpowiedni proces leczenia. Uzależniony on jest w dużej mierze od rozległości złamania. Do dyspozycji lekarz ma możliwość leczenia zachowawczego lub operacyjnego. Niewielkie złamania rzepki występujące bez przemieszczenia odłamów leczy się zachowawczo.

Ta metoda polega na założeniu opatrunku gipsowego na kolano. Staw podczas takiego postępowania musi być wyprostowany. Pacjent zazwyczaj chodzi o kulach przez okres około 6 tygodni. Uzależnione to jest od wystąpienia prawidłowego zrostu kostnego. Większość różnorodnych złamań rzepki musi być leczona operacyjnie np.

złamanie poprzeczne, oderwanie fragmentu kostnego, przemieszczenie się fragmentów kostnych. W takich przypadkach konieczne jest odpowiednie nastawienie oraz precyzyjne zespolenie określonych fragmentów kości z jednoczesnym odtworzeniem powierzchni stawowych.

Wykonuje się to z wykorzystaniem odpowiednich drutów umacniających prawidłowe umiejscowienie odłamów. Następnie całe złamanie umieszcza się w tak zwanym tutorze czyli odmianie opatrunku gipsowego do czasu pełnego zrośnięcia się nastawionych elementów kostnych. W tej sytuacji pacjent porusza się z wykorzystaniem kul.

Po zabiegu operacyjnym bardzo ważne jest wprowadzenie odpowiedniej rehabilitacji w celu szybszego powrotu do pełnej aktywności fizycznej.

Rehabilitacja po złamaniu rzepki

Po złamaniu rzepki bardzo ważną role odgrywa rehabilitacja. Trzeba ja wprowadzić jak najszybciej nawet wtedy kiedy kończyna dolna jest w opatrunku gipsowym. W tej sytuacji polecane jest zastosowanie fizykoterapii na przykład pola magnetycznego.

Na skutek działania omawianego zabiegu zwiększa się metabolizm, który przyspiesza zrost kostny. Z zakresu kinezyterapii (leczenie ruchem) w opatrunku gipsowym stosuje się delikatne ćwiczenia wzmacniające siłę i wytrzymałość mięśni otaczających staw kolanowy.

Wykonuje się wówczas ćwiczenia izometryczne (mięśnia czworogłowego, mięśnia dwugłowego, mięśnia brzuchatego łydki), które nie obciążają stawu kolanowego.  Należy również wykonywać ćwiczenia czynne zgięcia stawu biodrowego, skokowego oraz palców stopy.

Takie postępowanie ma na celu zapobiec przykurczom zarówno stawowym jak i mięśniowym.

Po zdjęciu opatrunku gipsowego należy zwiększyć zakres prowadzonej rehabilitacji. W tym okresie stosuje się liczne zabiegi z zakresu fizykoterapii.

Zalicza się do nich przede wszystkim:

  • Laseroterapię – która przyspiesza procesy gojenia się tkanek,
  • Krioterapię – która działa przeciwbólowo, przeciwzapalnie oraz przeciwobrzękowo,
  • Elektrostymulację – która systematycznie wzmacnia siłę mięśniową.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania

Autor: dr n. med. Kamil Klupiński,fizjoterapeuta sportowy, kierownik poradni rehabilitacyjnej

Piśmiennictwo/Bibliografia:

  • Bober T., Zawadzki J.: Biomechanika układu ruchu człowieka. BK. Wrocław. 2001,
  • Pasierbiński A., Zarys biomechaniki stawu kolanowego; Akademia Zdrowia Narządu Ruchu; zeszyt 2: choroby, uszkodzenia i dysfunkcje stawu kolanowego.

Zwichnięcie rzepki. Przyczyny urazu oraz jego leczenie

Rzepka to dość wyjątkowa struktura ludzkiego organizmu. Jest jedną z głównych składowych kolana, choć można powiedzieć, że zachowała w stosunku do niego dużą „autonomię”.

Z jednej strony dzięki swojej mobilności ułatwia ona pracę mięśnia czworogłowego, z drugiej jednak z tego samego powodu jest przyczyną wielu kontuzji. O samej rzepce, jej biomechanice i roli w naszym organizmie pisałem już dwa razy.

Polecam zajrzeć do wcześniejszych wpisów przed kontynuowaniem:

W dzisiejszym wpisie postanowiłem skupić się na dość częstej kontuzji, jaką jest zwichnięcie stawu rzepkowo-udowego, potocznie zwane zwichnięciem rzepki. Jak może do niego dojść, jakie są tego przyczyny i skutki a co najważniejsze: jak postępować po takim urazie? Tego dowiecie się poniżej.

Przyczyny zwichnięcia rzepki.

Najczęstszymi przyczynami problemów pojawiających się w stawie rzepkowo-udowym są patologie związane z samą budową tej struktury lub struktur sąsiednich (staw biodrowy, skokowy, problemy w obrębie stopy).

Jak to możliwe? Otóż dla tych leniwych, którzy nie przeczytali jeszcze powyższego postu nr 2 (naprawdę warto!) przypomnę, iż to właśnie dysplazja stawu rzepkowo-udowego jest najczęstszym prowokatorem zwichnięć rzepki.

W przypadku jej występowania największa trzeszczka ludzkiego organizmu pozbawiona jest naturalnego „oparcia” od bocznej strony kolana. Dołączając do tego pracę silnego mięśnia czworogłowego, który często wymusza boczne ustawienie rzepki w stawie już tylko krok do jej zwichnięcia.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania

Zdjęcie rentgenowskie ujawniające dysplazję obu stawów rzepkowo – udowych. Niewielki, źle wykształcony kłykieć boczny predysponuje do bocznego przyparcia oraz ewentualnego zwichnięcia rzepki.

Również koślawość stawu kolanowego, o której wspominałem w poście nr 1 (tak, ten również WARTO PRZECZYTAĆ!) może być początkiem lawiny problemów, które w konsekwencji mogą prowadzić do zwichnięcia rzepki, choć w tym przypadku kluczowa jest również forma naszych mięśni stabilizujących kolano. Inaczej mówiąc osoby z koślawością są w grupie ryzyka takiego urazu, ale mają szansę go uniknąć stosując odpowiedni trening ułożony indywidualnie do przypadku.

Jak dochodzi do zwichnięcia rzepki?

Otóż sam moment zwichnięcia u większości pacjentów nie jest zbyt spektakularny. Mogłoby się wydawać, że kontuzja ta dotyczy ludzi bardzo aktywnych, uprawiających dynamiczny sport. Nic bardziej mylnego.

To właśnie osoby o słabym gorsecie mięśniowym często podczas błahego ruchu są w stanie zwichnąć rzepkę. Nierzadko ma to miejsce na przykład przy wstawaniu z pozycji siedzącej lub delikatnym zeskoku na dwie nogi bez kontroli kolana w osi stopy.

Przyczyną takiego stanu jest silne napięcie mięśnia czworogłowego (prostującego kolano) wraz z dodatkowymi problemami opisanymi powyżej. Zazwyczaj tak niewiele potrzeba, aby rzepka „ślizgnęła się” po kłykciu bocznym kości udowej, naderwała lub zerwała tzw. troczek przyśrodkowy i straciła kontakt z powierzchnią bloczka.

Po takim epizodzie w większości przypadków nasza trzeszczka sama ulega repozycji i wraca na właściwe miejsce, siejąc przy okazji spustoszenie w chrząstce stawowej oraz więzadłach.

Skutki zwichnięcia rzepki.

Najbardziej groźną dla kolana konsekwencją zwichnięcia rzepki jest uszkodzenie wyżej wspomnianej chrząstki stawowej.

Podczas tak gwałtownego ruchu może dojść do mechanicznego odłupania kawałka chrząstki, a na pewno przynajmniej jej mocnego wgniecenia.

Zaznaczyć również trzeba, że niezabezpieczone uszkodzenie tego typu może w późniejszym czasie prowadzić do przyspieszonych zmian zwyrodnieniowych (więcej czytaj TUTAJ).

Podczas zwichnięcia dochodzi również do uszkodzenia troczka przyśrodkowego, który ulega bardzo silnemu rozciągnięciu lub rozerwaniu.

Jest to struktura rzadko wspominana przy okazji kontuzji kolana, jednak bardzo ważna dla stabilności i prawidłowego ustawienia rzepki.

Wszystkie te urazy w konsekwencji powodują oczywiście duży ból, ograniczenie zgięcia stawu kolanowego oraz stan zapalny z towarzyszącym mu obrzękiem. Nic przyjemnego, dlatego samo nasuwa się pytanie: co z tym zrobić?

Leczenie po zwichnięciu stawu rzepkowo-udowego.

Ciężko jest określić leczenie zwichniętej rzepki w jednym poście. Całe postępowanie zależy oczywiście od konsekwencji samego zwichnięcia, czyli od tego jakie struktury zostały uszkodzone. Jedno jest pewne: po tak poważnym urazie kolano wymaga czasowego unieruchomienia w wyproście w specjalnej, długiej ortezie oraz natychmiastowej rehabilitacji.

Przydatne jest również wykonanie rezonansu magnetycznego oceniającego jakie struktury uległy uszkodzeniu i w jakim stopniu (jeśli nie MRI to przynajmniej rentgen wykluczający złamanie w okolicy rzepki). Jeśli urazowi nie uległy elementy kostne ani łąkotki kolano zabezpieczone ortezą wyprostną może być obciążane od razu w granicy tolerancji bólowej.

Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania

Orteza wyprostna kolana stosowana w przypadku zwichnięcia stawu rzepkowo udowego.

Natychmiastowa rehabilitacja ma na celu wprowadzenie niezbędnego ruchu w stawie w bezpiecznym zakresie. Powinna ona zapobiegać niepożądanym skutkom unieruchomienia w ortezie i przyspieszać prawidłowe gojenie tkanek.

Niestety nie da się z góry opisać całego przebiegu, ponieważ poszczególne zakresy zgięcia, wprowadzanie ćwiczeń oraz technik mobilizacyjnych zależą od wielkości uszkodzeń po epizodzie zwichnięcia. Jest to sprawa zbyt indywidualna aby stosować się do „schematu leczenia”.

Najważniejsze jest jednak, iż pracę z fizjoterapeutą warto rozpocząć od razu i to on ustali dokładny proces rehabilitacji po wywiadzie, badaniu diagnostycznym i konsultacji z lekarzem ortopedą.

  • W przypadku powtarzających się zwichnięć stawu rzepkowo-udowego oprócz rehabilitacji zazwyczaj potrzebny jest również zabieg stabilizacji rzepki dodatkowym przeszczepem więzadła rzepkowo-udowego (MPFL) lub korektą powierzchni stawowej za pomocą zabiegu trocheoplastyki, ale to temat na kolejny wpis.
  • Zwichnięcie rzepki – przyczyny, objawy, badania, leczenie, operacja, rehabilitacja, powikłania
  • Operacyjna naprawa zerwanego więzadła rzepkowo-udowego.

Pamiętaj!

W procesie leczenia zwichniętej rzepki nie ma przypadków. Cała rehabilitacja musi być zaplanowana w ten sposób, aby nie uszkadzać gojących się struktur, co mogłoby spowodować wtórną niestabilność stawu rzepkowo-udowego.

Nie próbuj leczyć się sam i nie myśl, że kolano samo „dojdzie do siebie”. Nie dojdzie, a nawet jeśli ból zniknie nadal należy znaleźć i usunąć przyczynę zwichnięcia.

Zaufaj dobremu specjaliście, oszczędź sobie kolejnych zwichnięć i wczesnych zwyrodnień stawu kolanowego.

Jeśli potrzebujesz więcej przydatnych informacji, poruszających tematykę zwichnięcia stawu rzepkowo-udowego to zajrzyj również na blog ekipy FIZJOMATE! Tam także znajdziesz ciekawy post, dotyczący właśnie tej kontuzji. ????

Zwichnięcie rzepki – Patellar dislocation

Rzepki dyslokacji jest uraz stawu kolanowego , w których rzepki (rzepki) wsuwa się od swego normalnego położenia. Często kolano jest częściowo wygięta, bolesne i opuchnięte . Rzepki jest również często czuł i widział na miejscu. Powikłania może zawierać złamania rzepki lub zapalenie stawów .

Rzepki dyslokacji występuje zwykle wtedy, gdy kolana jest prosty i dolna noga jest wygięty na zewnątrz, podczas skręcania. Sporadycznie występuje, gdy kolano jest zgięte i rzepki jest trafiony.

Powszechnie związane sporty to piłka nożna , gimnastyka i hokej na lodzie . Dyslokacje prawie zawsze występują z dala od linii środkowej.

Rozpoznanie opiera się na objawach i zazwyczaj obsługiwane przez promieni rentgenowskich .

Redukcję zazwyczaj odbywa się poprzez popychanie rzepkę w kierunku linii środkowej podczas prostowania kolana. Po rozdrobnieniu noga jest ogólnie łubki w pozycji wyprostowanej na kilka tygodni.

Po tym następuje przez fizykoterapia . Chirurgia po pierwszym dyslokacji jest ogólnie niejasnych korzyści.

Operacja może być wskazane w tych, którzy odłamany kawałek kości w obrębie stawu lub w których rzepka była przemieszczona wielokrotnie.

Zwichnięcia rzepki występuje u około 6 na 100.000 osób rocznie. Oni stanowią około 2% urazów kolan. Jest to najbardziej powszechne w tych latach od 10 do 17 starych. Ceny u mężczyzn i kobiet są podobne. Nawrót po początkowym dyslokacji występuje u około 30% osób.

objawy i symptomy

Ludzie często opisują ból jako „wewnątrz kolana cap”. Noga wydaje się uginać nawet gdy zrelaksowany. W niektórych przypadkach rannych więzadła zaangażowane w zwichnięcia rzepki nie pozwalają noga wyginać się prawie w ogóle.

Czynniki ryzyka

Czynnikiem predysponującym jest ucisk na mięsień napinacz powięzi latae i iliotibial oddechowych w połączeniu z czworogłowego nierównowagi między obszernego bocznego oraz obszernych przyśrodkowych mięśni może odgrywać dużą rolę. Jednak osoby z większymi kątami Q są genetycznie predysponowani do więcej tego rodzaju uszkodzenia ze względu na zwiększony kąt boczny, w którym kość udową i kość piszczelową zejdą się.

Inną przyczyną objawów rzepki jest zespół rzepki ściskanie boczne , co może być spowodowane z braku równowagi lub zapalenia stawów. Patofizjologii rzepki jest złożona i zajmuje kostnej tkanki miękkiej lub zaburzeń w rzepkowo rowka. Powodować objawy rzepki kolana prostowników dysplazję i wrażliwe małe zmiany wpływają mięśni mechanizm, który steruje wspólnych ruchów.

24% ludzi, których rzepki zostały przemieszczone mają krewnych, którzy doświadczyli zwichnięcia rzepki.

Athletic populacja

Zwichnięcie rzepki występuje w sportach, które wymagają obrotowymi kolana. Bezpośredni uraz kolana może zapukać rzepkę z przegubem.

czynniki anatomiczne

Ludzie, którzy mają większe kąty Q wydają się być bardziej podatne na urazy kolana mając takie jak zwichnięcia, ze względu na centralne linii ciągnąć znaleźć w mięśnie czworogłowe , które biegną od kolca biodrowego przedniego górnego do środka rzepki. Zakres normalnym kącie Q dla ludzi w zakresie od

Czujesz ból kolana po upadku? Możesz mieć złamaną rzepkę..

Złamanie rzepki kolana to częsty uraz. Uważa się, że dotyczy nawet 1 proc. wszystkich złamań.

Do złamania tej najbardziej ,,wystającej'' części kolana dochodzi zazwyczaj w wyniku uderzenia, na przykład po upadku na nartach i uderzeniu kolanem o twarde podłoże.

Takie złamania nie dotyczą dzieci, występują dopiero u nastolatków i dorosłych. Dowiedz się, jak rozpoznać złamanie rzepki kolana i jak leczyć ten uraz.

Złamanie rzepki kolana to stosunkowo częsty uraz. Ponieważ rzepka jest najbardziej do przodu wysuniętą częścią stawu kolanowego, łatwo ulega urazom. Złamania rzepki stanowią ok. 1 proc. wszystkich złamań, jakich doznajemy.

Takie złamania zwykle występują dopiero u nastolatków i ludzi dorosłych, gdy rzepka jest już mocno uwapniona. Praktycznie nie zdarzają się u młodszych dzieci.

Rzepka kolana jest największą z trzeszczek organizmu. To rodzaj kości znajdujący się w ścięgnach lub więzadłach. Ich zadaniem jest efektywniejsza zmiana kierunku działania sił generowanych przez skurcz naszych mięśni. W przypadku rzepki obciążenie ze ścięgna mięśnia czworogłowego przenoszone jest na więzadło rzepki, a ostatecznie na kość piszczelową.

Ze względu na mechanizm urazu, złamanie rzepki można podzielić na dwie grupy:

  1. bezpośrednie – wynikające z uderzenia rzepki,
  2. pośrednie – w wyniku działania sił rozciągających, jak na przykład podczas amortyzowania zeskoku.

Częstą przyczyną złamań rzepki, oprócz uderzenia, są jej zwichnięcia. Może wtedy dojść do oderwania fragmentu kości na jej przyśrodkowej krawędzi, podczas gdy rzepka zahacza o boczną krawędź kości udowej.

Złamanie rzepki kolana: objawy 

Złamaniom rzepki bardzo często towarzyszy krwiak śródstawowy oraz ograniczenie możliwości wyprostowania stawu kolanowego.

Podczas badania palpacyjnego (przez dotyk) można czasem wyczuć wgłębienie, wywołane przez przemieszczenie odłamów.

Złamanie rzepki kolana: badania

Podstawowym badaniem diagnostycznym, pozwalającym stwierdzić bądź wykluczyć złamanie rzepki kolana jest badanie RTG. Oprócz standardowych projekcji lekarz może zlecić celowane zdjęcie osiowe rzepki w tzw. projekcji Merchanta.

Istotna w podjęciu decyzji o leczeniu jest ocena stabilności oraz przemieszczenia złamania.

Dlatego często konieczne jest wykonanie badań dodatkowych, jak tomografia komputerowa, która dokładnie pozwala ocenić liczbę odłamów i kształt złamania oraz precyzyjnie zmierzyć przemieszczenia.

Dzięki rezonansowi magnetycznemu można natomiast ocenić powierzchnię stawową, co ma kluczowe znaczenie dla prawidłowej funkcji stawu w przyszłości.

Badania obrazowe mogą ujawnić zmianę, nazywaną rzepką dwudzielną. Nie jest to złamanie, mimo że może być tak interpretowane. Jest to cecha indywidualna, wynikająca z niepełnego kostnienia rzepki w dzieciństwie. Występuje u 8 proc. populacji, często jest bezobjawowa i nie wymaga leczenia.

Złamanie rzepki kolana: leczenie

Leczenie złamań stabilnych i bez istotnego przemieszczenia najczęściej przebiega w ortezie.

Złamania niestabilne i z przemieszczeniem wymagają leczenia operacyjnego. Najczęściej stabilizację rzepki wykonuje się przy pomocy popręgu Webera lub ceklarza. Są to ogólnodostępne techniki, ponieważ nie wymagają drogich implantów, a jedynie drutu K i drutu chirurgicznego.

Celem takiego zespolenia jest jak najlepsze odtworzenie powierzchni stawowej i przywrócenie funkcji mechanicznych rzepki. Stabilne zespolenie umożliwia szybsze prostowanie i zginanie stawu kolanowego, a co za tym idzie szybszy powrót do pełnej funkcji i lepszy efekt leczenia.

Rehabilitacja po złamaniu rzepki

Ważnym elementem rehabilitacji jest stopniowe odzyskiwanie ruchomości. Wprowadzane są ćwiczenia wzmacniające mięśnie, nastawione na odzyskanie ich prawidłowej siły oraz elastyczności.

W skrajnych przypadkach konieczne bywa częściowe lub całkowite usunięcie rzepki.

Prawidłowo przeprowadzona operacja to połowa sukcesu. Powrót do pełnej funkcji po złamaniu wymaga też odpowiedniej rehabilitacji. Przy współpracy lekarza z fizjoterapeutą możliwe jest indywidualne dopasowanie programu rehabilitacji.

Po złamaniu rzepki kolana możliwy jest powrót nawet do pełnej sprawności sprzed urazu. Jednak oprócz odpowiedniego leczenia, konieczna jest cierpliwość i zaangażowanie ze strony pacjenta.

Autor: lek. Mateusz Janik, specjalista ortopedii i traumatologii narządu ruchu w klinice ortopedycznej Carolina Medical Center

Zwichnięcie rzepki

Rzepka to kość współtworząca staw kolanowy. Może się zdarzyć, że kość rzepki przemieści się nieprawidłowo, wówczas jest źródłem silnego bólu. Kontuzje rzepki częściej przytrafiają się dzieciom niż dorosłym.

Dochodzi do nich w wyniku urazu, a niekiedy przyczyną jest wrodzona patologia w obrębie stawu kolanowego.

Zwichnięcie rzepki to poważny uraz, który wymaga odpowiedniego leczenia, dlatego też w razie podejrzenia tego typu kontuzji niezbędna jest pomoc lekarska.

1. Przyczyny zwichnięcia rzepki

Zwichnięcie rzepki polega na jej przemieszczeniu z bruzdy międzykłykciowej kości udowej do boku. Do urazu dochodzi w momencie rotacji wewnętrznej uda względem stopy oraz zgięcia i skoślawienia kolana przy silnym napięciu mięśnia czworogłowego.

Niekiedy kontuzji sprzyjają inne schorzenia i wady różnych struktur stawu.

W wyniku urazu dochodzi do uszkodzenia więzadła trzymającego rzepkę, a zdarza się również oderwanie fragmentu chrzęstno-kostnego z powierzchni przyśrodkowej rzepki lub z okolicy kłykcia bocznego kości udowej.

Jakie są przyczyny urazu rzepki? Zwichnięcie rzepki może być rezultatem urazu bezpośredniego lub pośredniego. Może wynikać z: wiotkości stawów, koślawości kolan, hipoplazji kłykcia bocznego kości udowej, zaburzenia rozwoju kości lub słabego napięcia mięśnia czworogłowego uda.

2. Symptomy i leczenie zwichnięcia rzepki

Pierwszy objaw zwichnięcia rzepki to ból kolana i powiększenie jego zarysu, którego przyczyną jest krwawienie wewnątrz stawu.

Ból skoncentrowany jest głównie na stronie przyśrodkowej kolana i ogranicza ruchomość w stawie. Urazy rzepki diagnozowane są podczas badania, w trakcie którego lekarz próbuje zepchnąć rzepkę do boku.

Jeśli przyczyną bólu jest jej zwichnięcie, to badaniu temu towarzyszy znaczny dyskomfort pacjenta.

Zwichnięta rzepka kolanowa powinna być poddana szeregowi badań, dzięki którym można ocenić charakter urazu. Do badań tych należą: badanie rentgenowskie, USG i rezonans magnetyczny. Jeśli ich wyniki nie są rozstrzygające, kolano z wewnętrznym krwiakiem kwalifikuje się do artroskopii.

W trakcie tego zabiegu w razie konieczności można zszyć troczki przyśrodkowe rzepki. Jeśli do urazów dochodzi często, być może konieczna jest zmiana konfiguracji aparatu wyprostnego kolana poprzez przesunięcie przyczepu więzadła rzepki. Zwichniętą rzepkę często trzeba też nastawiać, po czym unieruchamia się staw za pomocą opatrunku gipsowego.

Powrót do zdrowia trwa nawet do kilku miesięcy.

Warto uświadomić sobie, że nieleczona lub źle leczona zwichnięta rzepka kolanowa może prowadzić do wielu powikłań, w tym do: chondromalacji rzepki, uszkodzenia więzadeł i łąkotek, nawracających lub nawykowych zwichnięć, choroby zwyrodnieniowej stawu kolanowego, a także zaniku mięśnia czworogłowego uda po urazie.

Rzepka jest częstym miejscem urazów. Warto pamiętać, iż kontuzje w obrębie stawu kolanowego mogą okazać się bardzo poważne, więc lepiej w takiej sytuacji zasięgnąć opinii specjalisty. Ponadto prawidłowe funkcjonowanie stawu kolanowego ma ogromne znaczenie w codziennym życiu, dlatego nie wolno lekceważyć niepokojących objawów.

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *